ఆటిజం పిల్లల్లో సమాచార ప్రసార, సామాజిక సామర్థ్యాల లోపం, పునరావృత ప్రవర్తనలను గుర్తించవచ్చు. ఈ రంగాల ఆధారంగానే మదింపు జరుగుతుంది. ముఖ్య మదింపు రంగాలు:
- వికాస మదింపు
- శిశువులు / పసిపిల్లల మదింపు
- అనుకూల ప్రవర్తన మదింపు
- సమాచార ప్రసార (భాష) మదింపు
- జ్ఞానాత్మక మదింపు
వికాస మదింపు
- వికాస మదింపుకు చాలా శ్రద్ధ కావాలి. పిల్లవాడి అభివృద్ధి స్థితిని అర్థం చేసుకుని, అతని బలాలు, అవసరాల సమూహాలను గుర్తించాలి.
- తొలి దశ అభివృద్ధి అనేక విభాగాలను (మానసిక, సామాజిక, భావోద్వేగ వికాసం, భాష) ఒకేసారి కప్పే క్లిష్టమైన అంశం.
- సైకో-ఎడ్యుకేషనల్ ప్రొఫైల్ - రివైజ్డ్ (PEP-R) లాంటి సాధనాలతో పిల్లవాడి ప్రత్యేక తీరును తెలుసుకుంటారు.
- వికాస మదింపు ఆటిజం పిల్లల అసమాన, వ్యక్తిగత అభ్యసన తీరును గుర్తించడానికి రూపొందింది. ప్రవర్తన, నైపుణ్యాల జాబితా కూడా ఇందులో ఉంటుంది.
- పూర్వ-ప్రాథమిక / ప్రాథమిక దశ పిల్లలను స్క్రీనింగ్ చేసేటప్పుడు ఆటలు, ఇంద్రియ స్పందనలు, భాషాభివృద్ధిలో ఆసక్తి కనిపించేలా చేయాలి.
శిశువులు / పసిపిల్లల మదింపు
- బేలీ స్కేల్స్ ఆఫ్ ఇన్ఫాంట్ డెవలప్మెంట్ (BSID-2) - 1993 లో ప్రవేశపెట్టారు.
- ఆటిజం పిల్లల జ్ఞానాత్మక లేదా చలన నైపుణ్యాల్లో ఆలస్యం, వారి అవసరాలను అంచనా వేసి, జోక్యం అవసరమైన పిల్లలను గుర్తించడానికి.
- 3 భాగాలు: మానసిక స్కేల్, చలన (మోటార్) స్కేల్, ప్రవర్తనా రేటింగ్ స్కేల్ (గతంలో "శిశు ప్రవర్తనా రికార్డు"). మానసిక స్కేల్ స్కోరును మెంటల్ డెవలప్మెంట్ ఇండెక్స్ అంటారు.
- మానసిక స్కేల్: సంవేదన-గ్రహణ సామర్థ్యాలు, వస్తువు శాశ్వతత్వం, జ్ఞాపకశక్తి, అభ్యసనం, సమస్య పరిష్కారం, మాట ప్రారంభం, భాష, గణిత భావనల ప్రారంభం.
- చలన స్కేల్: శరీర నియంత్రణ, పెద్ద కండరాల సమన్వయం, సూక్ష్మ చలన నైపుణ్యాలు, భంగిమల అనుకరణ, కదలిక నాణ్యత.
అనుకూల ప్రవర్తన మదింపు
- అనుకూల ప్రవర్తన (అడాప్టివ్ బిహేవియర్) అంటే సహజ, సామాజిక వాతావరణంలో వ్యక్తిగత అవసరాలను తీర్చుకునే, సామాజిక అంచనాలకు తగినట్లు స్పందించే సామర్థ్యం. ఇంట్లో, పాఠశాలలో, పని చోట, సమాజంలో రోజూ సమర్థంగా పనిచేయడానికి సహాయపడే నైపుణ్యాల సముదాయం ఇది.
- మదింపు తర్వాత అనుకూల వాతావరణం నిర్ణయించి ఈ నైపుణ్యాలను పెంచుతారు.
- వైన్ల్యాండ్ అడాప్టివ్ బిహేవియర్ స్కేల్స్ - స్పారో, బల్లా, సిచెట్టి, 1984.
- అంచనా వేసే రంగాలు: సమాచార ప్రసారం, దైనందిన జీవన నైపుణ్యాలు, సామాజికీకరణ, చలన నైపుణ్యాలు, సరికాని (మాలడాప్టివ్) ప్రవర్తన.
- ఇందులో 3 రూపాలు ఉన్నాయి. తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు లేదా సంరక్షకులు ఇచ్చే సమాచారం ఆధారంగా స్కోరు ఇచ్చి పిల్లవాడి ప్రవర్తనను అంచనా వేస్తారు.
సమాచార ప్రసార (భాష) మదింపు
- సమాచార ప్రసార మదింపు విధానాన్ని బ్లూమ్, లాహే (1978) అభివృద్ధి చేశారు. ఆటిజం పిల్లల భాష అభివృద్ధి, ఇతరులతో సంభాషణ నైపుణ్యం గురించి ఇది తెలియజేస్తుంది; ఆటిజం పిల్లల్లో సమాచార ప్రసార లోపాన్ని లోతుగా పరిశీలిస్తారు.
- రెనెల్ డెవలప్మెంటల్ లాంగ్వేజ్ స్కేల్స్ - రెనెల్, 1987; 7 ఏళ్ల వరకు పిల్లల భాష అభివృద్ధిని పరీక్షించడానికి. ఇందులో గ్రాహక (రిసెప్టివ్) భాష, వ్యక్తీకరణ (ఎక్స్ప్రెసివ్) భాష రెండింటినీ కొలుస్తారు; భాష ఆలస్యం సమస్యలను పరిశీలిస్తారు.
జ్ఞానాత్మక మదింపు
- లియో కానర్ (1943) తొలి వర్ణనల్లో ఆటిజం పిల్లల సాధారణ మేధస్సు దెబ్బతినలేదని, తరచూ అత్యుత్తమ మేధస్సు ఉందని భావించారు. లెక్కపెట్టడం, కంఠస్థం లాంటి చాలా నిర్దిష్టమైన "స్ప్లింటర్ స్కిల్స్" కనిపించడమే దీనికి కారణం.
- తర్వాత జరిగిన అధ్యయనాలు ఆటిజం పిల్లల జ్ఞానాత్మక సామర్థ్యంలో వైవిధ్యం చాలా ఎక్కువ అని పదేపదే నిరూపించాయి. మాటలు లేని (నాన్-వెర్బల్) నైపుణ్యాలు మామూలుగా / అత్యుత్తమంగా ఉన్న పిల్లల్లో కూడా గణనీయమైన భాగానికి మాట, అనుకూల నైపుణ్యాలు లోపించిన స్థాయిలో ఉంటాయి.
- ఆటిజాన్ని ఇతర వైకల్యాల నుంచి వేరు చేయడానికి జ్ఞానాత్మక పనితీరు మదింపు కీలకం అని ఇప్పుడు గుర్తించారు. భవిష్యత్తు (ప్రోగ్నోసిస్), జోక్య ప్రణాళికలో కూడా దీని పాత్ర ముఖ్యం.
సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేయడానికి 3 కారణాలు:
| కారణం | వివరణ |
|---|---|
| 1. భేదాత్మక నిర్ధారణ, జోక్య ప్రణాళిక | జ్ఞానాత్మక + అనుకూల మూల్యాంకనంతో కూడిన పనితీరు స్థాయి ముఖ్యం. సమాచార ప్రసార, సామాజిక, ఆసక్తుల లోపాలు పిల్లవాడి మొత్తం జ్ఞానాత్మక స్థాయికి సరిపోలనప్పుడు మాత్రమే ASD నిర్ధారణ తగినది. ఉదా: 12 నెలల వికాస స్థాయిలో పనిచేస్తున్న 4 ఏళ్ల పిల్లవాడు ఇతర 12 నెలల పిల్లల్లాగే సమాచార ప్రసారం, ఆట చూపిస్తే అతనికి ASD నిర్ధారణ ఇవ్వరు. ఈ స్థాయి కంటే తక్కువలో గణనీయమైన సామాజిక, సమాచార లోపాలను నమోదు చేయడం చాలా కష్టం |
| 2. చికిత్సకు స్పందన | వివిధ చికిత్సా విధానాలకు స్పందన మొత్తం జ్ఞానాత్మక పనితీరుతో కొంత ముడిపడి ఉంటుందని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి. ఉదా: కొన్ని తీవ్ర ప్రవర్తనా విధానాలు, మాట వచ్చే అవకాశం తక్కువ ఉన్న తక్కువ జ్ఞానాత్మక స్థాయి పిల్లల్లో తక్కువ విజయవంతమయ్యాయి |
| 3. పురోగతి వేగం | జ్ఞానాత్మక పనితీరు స్థాయి ఆశించదగిన పురోగతి వేగాన్ని సూచించవచ్చు; ఇది జ్ఞానాత్మక లోపాన్ని ఎంత కచ్చితంగా నిర్ధారించగలమో దాని మీద ఆధారపడి ఉంటుంది |
మదింపులో గమనించే మూడు జ్ఞానాత్మక సిద్ధాంతాలు
ఆటిజం పిల్లల ఆలోచనా తీరును వివరించే మూడు నాడీ-జ్ఞానాత్మక సిద్ధాంతాలు మదింపులో ఏం చూడాలో చెబుతాయి:
| సిద్ధాంతం | అర్థం | మదింపులో, తరగతిలో ఏం గమనించాలి |
|---|---|---|
| థియరీ ఆఫ్ మైండ్ (మనోసిద్ధాంతం) | ఇతరుల మానసిక స్థితులను - ఆలోచనలు, నమ్మకాలు, కోరికలు, ఉద్దేశాలు, భావాలు - ఊహించే సామర్థ్యం; అవి తనవాటికి భిన్నంగా ఉండవచ్చని తెలుసుకోవడం | ఏ ఇద్దరు పిల్లలూ ఒకేలా ఉండరు; ఉపాధ్యాయుడు ప్రతి పిల్లవాడి మానసిక ప్రవర్తనను గమనిస్తూ, అతని కళ్లలోకి చూస్తూ, అర్థమయ్యేలా ఆసక్తికరంగా బోధించాలి. ఆటిజం పిల్లలు కొన్నిసార్లు ఎవరితోనూ కలవకుండా ఒంటరిగా ఉండటానికి ఇష్టపడతారు |
| కేంద్ర సంసక్తత (సెంట్రల్ కొహెరెన్స్) | వివరాలను కలిపి మొత్తం చిత్రాన్ని, సందర్భాన్ని అర్థం చేసుకునే సామర్థ్యం; ఆటిజంలో ఇది బలహీనం (వివరాలపైనే దృష్టి) | సమాజంలో ఆటిజం పిల్లలపై ఉన్న చెడు అభిప్రాయాలను దూరం చేయాలి; భావాలు, భావోద్వేగాలు, సామాజిక సందర్భాలు అర్థం చేసుకోవడం వారికి కష్టమని, ఇది బలహీనమైన కేంద్ర సంసక్తత వల్ల అని ప్రజలకు తెలియజేయాలి |
| కార్యనిర్వాహక పనితీరు (ఎగ్జిక్యూటివ్ ఫంక్షన్) | లక్ష్యం నిర్ణయించుకుని, ప్రణాళిక వేసి, గత-ప్రస్తుత అనుభవాలను వాడుకుంటూ, క్రమంగా సమస్యను పరిష్కరించే సామర్థ్యం; ఆటిజంలో ఇందులో లోపం | పిల్లవాడు సమస్యను ఎలా పరిష్కరించాడు, లక్ష్యం చేరాడా లేదా అని మూల్యాంకనం చేసి, ఏ స్థాయిలో ఉన్నాడో తెలుసుకుని ప్రణాళిక మార్చాలి; అవసరమైతే మొదటి అడుగు నుంచి మళ్ళీ మొదలుపెట్టాలి |

పరీక్ష కోణం: BSID-2 (బేలీ) = 1993, మానసిక + చలన + ప్రవర్తనా రేటింగ్ స్కేళ్లు. వైన్ల్యాండ్ = స్పారో, బల్లా, సిచెట్టి 1984; అనుకూల ప్రవర్తన, 3 రూపాలు. సమాచార ప్రసార మదింపు = బ్లూమ్, లాహే 1978. రెనెల్ = 1987, 7 ఏళ్ల వరకు, గ్రాహక + వ్యక్తీకరణ భాష. స్ప్లింటర్ స్కిల్స్ వల్ల కానర్ (1943) మేధస్సు బాగుందనుకున్నారు. జ్ఞానాత్మక మదింపు భేదాత్మక నిర్ధారణకు కీలకం.
మెమొరీ కోడ్: "బేలీ 93, వైన్ 84, బ్లూమ్ 78, రెనెల్ 87" - BSID-2 1993, వైన్ల్యాండ్ 1984, బ్లూమ్-లాహే 1978, రెనెల్ 1987. వైన్ల్యాండ్ రచయితలు "స్పా-బ-సి" - స్పారో, బల్లా, సిచెట్టి. మూడు సిద్ధాంతాలు "మ-కే-కా" - మనోసిద్ధాంతం, కేంద్ర సంసక్తత, కార్యనిర్వాహక పనితీరు.