సాధారణ నిర్వచనం
ASD ఒక జీవితాంతం ఉండే నాడీ అభివృద్ధి వైకల్యం. ఇది ప్రవర్తన ఆధారంగా నిర్వచించే లక్షణ సముదాయం. అంటే అనేక రంగాల్లో కనిపించే ప్రవర్తనా లక్షణాలను చూసి దీనిని గుర్తిస్తారు.
- లక్షణాలు వేర్వేరు స్థాయిల్లో ఈ నాలుగు రంగాల్లో కనిపిస్తాయి: సామాజిక సంబంధాలు, సమాచార ప్రసార సామర్థ్యం, ఆసక్తుల తీరు-పరిధి, సంవేదన స్పందన.
- ఇవి సాధారణంగా పిల్లవాడి తొలి సంవత్సరాల్లోనే బయటపడతాయి. ఇవి పిల్లవాడి విద్యా ప్రదర్శనపై చెడు ప్రభావం చూపేవిగా ఉండాలి.
- ఈ నిర్వచనం విశాలంగా రాశారు. దీని కిందకు ఆటిస్టిక్ డిజార్డర్, రెట్స్ డిజార్డర్, చైల్డ్హుడ్ డిసింటిగ్రేటివ్ డిజార్డర్, ఆస్పర్జర్స్ డిజార్డర్, PDD-NOS అన్నీ వస్తాయి.
- బుద్ధిమాంద్యత లేదా తీవ్ర ప్రవర్తనా సమస్యలు ఉన్న పిల్లలను ఆటోమేటిక్గా మినహాయించరు. ఎందుకంటే చాలా సందర్భాల్లో ఇవి ఆటిజంతో కలిసే ఉంటాయి.
విద్యా చట్టం (IDEA, అమెరికా) నిర్వచనం
- ఆటిజం ఒక అభివృద్ధి వైకల్యం. ఇప్పుడు దీనిని నాడీ-జీవ సంబంధ రుగ్మత అంటున్నారు.
- ఇది మాటల ద్వారా, మాటలు లేకుండా జరిగే సమాచార ప్రసారాన్ని, సామాజిక పరస్పర చర్యను గణనీయంగా ప్రభావితం చేస్తుంది.
- సాధారణంగా 3 ఏళ్ల వయసుకు ముందే కనిపిస్తుంది; పిల్లవాడి విద్యా ప్రదర్శనను దెబ్బతీస్తుంది.
- దీనితో తరచూ కనిపించేవి: పునరావృత కార్యకలాపాలు, మూసపోసిన చలనాలు, సంవేదనలకు అసాధారణ స్పందన, పరిసరాల్లో మార్పును ఎదిరించడం.
ఆటిజం సొసైటీ ఆఫ్ అమెరికా (ASA) నిర్వచనం
- ఆటిజం సాధారణంగా జీవితం మొదటి 3 సంవత్సరాల్లో కనిపించే క్లిష్టమైన అభివృద్ధి వైకల్యం.
- మెదడు సాధారణ పనితీరును దెబ్బతీసే నాడీ సంబంధ లోపం దీనికి కారణం.
- సామాజిక పరస్పర చర్య, సమాచార నైపుణ్యాల రంగాల్లో మెదడు సాధారణ అభివృద్ధిని ప్రభావితం చేస్తుంది.
- ఆటిజం ఉన్న పిల్లలు, పెద్దలు ఇద్దరికీ మాటల, మాటలు లేని సమాచార ప్రసారం, సామాజిక సంబంధాలు, విశ్రాంతి లేదా ఆట కార్యకలాపాల్లో ఇబ్బందులు ఉంటాయి.
నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 నిర్వచనం
ఆటిజం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, మెంటల్ రిటార్డేషన్, బహుళ వైకల్యాలు ఉన్న వ్యక్తుల సంక్షేమం కోసం నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం, 1999 సెక్షన్ 2(ఏ) ప్రకారం:
- ఆటిజం అంటే అసమాన నైపుణ్య అభివృద్ధి ఉండే స్థితి. ఇది ప్రధానంగా వ్యక్తి సమాచార ప్రసార, సామాజిక సామర్థ్యాలను ప్రభావితం చేస్తుంది. దీనిలో పునరావృత, ఆచారబద్ధమైన ప్రవర్తన కనిపిస్తుంది.
- ఈ చట్టం పరిధిలో ఉన్న 4 వైకల్యాలు: ఆటిజం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, మెంటల్ రిటార్డేషన్ (మేధో వైకల్యం), బహుళ వైకల్యాలు.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం - 1999 ప్రకారం వైకల్యంగా పేర్కొనబడినది
- (1)ఎపిలెప్సీ
- (2)హెచ్.ఐ.వి
- (3)ఆటిజం
- (4)వినికిడిలోపం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) ఆటిజం
National Trust Act 1999 పరిధిలోకి వచ్చే వైకల్యం ఏదో అడుగుతున్నారు.
National Trust Act 1999 నాలుగు వైకల్యాలు ఉన్నవారి సంక్షేమం కోసం వచ్చింది: Autism (ఆటిజం), Cerebral Palsy (మస్తిష్క పక్షవాతం), Mental Retardation (బుద్ధిమాంద్యత), Multiple Disabilities (బహుళ వైకల్యం). ఈ వ్యక్తులకు జీవితాంతం సంరక్షణ, చట్టపరమైన సంరక్షకుల (Legal Guardian) నియామకం, కుటుంబాలకు మద్దతు ఈ చట్టం ఉద్దేశాలు.
ఈ నాలుగింటిలో ఆటిజం ఉంది కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) ఆటిజం.
ఎపిలెప్సీ, HIV ఈ చట్టంలో వైకల్యాలుగా లేవు. వినికిడి లోపం PwD Act 1995, RPwD Act 2016 లో ఉంది కానీ National Trust Act లో లేదు. కాబట్టి ఆప్షన్లు (1), (2), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: National Trust: Autism, CP, MR, Multiple Disabilities.
RPwD చట్టం 2016 నిర్వచనం
RPwD చట్టం 2016 (దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం, 2016) లోని 21 వైకల్యాల్లో ASD ఒకటి. చట్టం షెడ్యూల్లో "మేధో వైకల్యం" శీర్షిక కింద (a) స్పెసిఫిక్ లెర్నింగ్ డిసెబిలిటీస్, (బీ) ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ అని రెండు ఉప విభాగాలు ఉన్నాయి.
- "ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ అంటే సాధారణంగా జీవితం మొదటి మూడు సంవత్సరాల్లో కనిపించే నాడీ అభివృద్ధి స్థితి. ఇది వ్యక్తి ఇతరులతో సంభాషించే, సంబంధాలను అర్థం చేసుకునే, ఇతరులతో కలిసిపోయే సామర్థ్యాన్ని గణనీయంగా ప్రభావితం చేస్తుంది. దీనితో తరచూ అసాధారణ లేదా మూసపోసిన ఆచారాలు, ప్రవర్తనలు కలిసి ఉంటాయి."
- 40% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వైకల్యం ఉంటే బెంచ్మార్క్ వైకల్యంగా పరిగణిస్తారు.
- పాత PWD చట్టం 1995 లో ఆటిజం ప్రత్యేక వైకల్యంగా లేదు; 1995 చట్టంలో 7 వైకల్యాలే ఉండేవి.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
RPWD-2016 ప్రకారంASD అనగా నరాల–దీర్ఘకాలిక స్థితి ముఖ్యంగా ఈ వయసులో కనబడును
- (1)జీవితంలో మొదటి 5 సంవత్సరాలు
- (2)జీవితంలో మొదటి 3 సంవత్సరాలు
- (3)జీవితంలో మొదటి సంవత్సరం
- (4)జీవితంలో మొదటి 2 సంవత్సరాలు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) జీవితంలో మొదటి 3 సంవత్సరాలు
RPwD చట్టం 2016 షెడ్యూల్లో ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ (ASD) నిర్వచనంలో ఈ స్థితి ఏ వయసులో బయటపడుతుందని చెప్పారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
చట్టం ప్రకారం ASD అంటే సాధారణంగా జీవితంలో మొదటి మూడు సంవత్సరాలలో కనిపించే నాడీ అభివృద్ధి స్థితి (neuro-developmental condition). ఇది వ్యక్తి సంభాషించే సామర్థ్యం, సంబంధాలను అర్థం చేసుకోవడం, ఇతరులతో కలవడం మీద బాగా ప్రభావం చూపుతుంది. తరచుగా అసాధారణమైన లేదా ఒకేలా పునరావృతమయ్యే అలవాట్లు (stereotypical behaviours) కూడా ఉంటాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) జీవితంలో మొదటి 3 సంవత్సరాలు.
మొదటి సంవత్సరం (3), మొదటి 2 సంవత్సరాలు (4) లో కొన్ని సంకేతాలు కనిపించవచ్చు, కానీ చట్టంలోని మాట 'మొదటి మూడు సంవత్సరాలు'. 5 సంవత్సరాలు (1) కూడా చట్టంలో లేదు. పరీక్షలో చట్టం నిర్వచనంలోని పదాలనే గుర్తుంచుకోవాలి.
గుర్తుంచుకోండి: RPwD: ASD = మొదటి 3 సంవత్సరాలలో కనిపించే నాడీ అభివృద్ధి స్థితి.
దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం 2016 ప్రకారం ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ అనునది బుద్ధిమాంద్యతకు సంబంధించిన వైకల్యం అనునది
- (1)వాస్తవం కాదు
- (2)వాస్తవం
- (3)చెప్పలేము
- (4)సంబంధం లేనిది
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) వాస్తవం
RPwD Act 2016 ప్రకారం Autism Spectrum Disorder ను బుద్ధిమాంద్యతకు సంబంధించిన వైకల్యంగా చూపించారా అని అడిగారు.
RPwD Act 2016 Schedule లో 21 వైకల్యాలను కొన్ని పెద్ద శీర్షికల కింద వర్గీకరించారు. "Intellectual Disability" అనే శీర్షిక కింద రెండు ఉప వర్గాలు ఉన్నాయి: (a) Specific Learning Disabilities, (b) Autism Spectrum Disorder. అంటే చట్టం వర్గీకరణలో ఆటిజం బుద్ధిమాంద్యత శీర్షిక కిందే వస్తుంది. కాబట్టి ఈ వాక్యం వాస్తవం; సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) వాస్తవం.
ఇక్కడ చాలామంది (1) ఎంచుకుంటారు, ఎందుకంటే ఆటిజం ఉన్న ప్రతి పిల్లవాడికీ బుద్ధిమాంద్యత ఉండదు, అది వేరే వైకల్యం. కానీ ప్రశ్న "RPwD Act 2016 ప్రకారం" అని అడిగింది; చట్టంలోని వర్గీకరణ ప్రకారం జవాబు (2). చట్టం స్పష్టంగా చెబుతోంది కాబట్టి (3), (4) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: RPwD Schedule: Intellectual Disability కింద SLD, ASD.
దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం 2016 ప్రకారం వైకల్యాలను, వర్గాల అనుగుణంగా జతపరచగా i) మేథో వైకల్యం — a) మల్టిపుల్ స్క్లిరోసిస్ ii) రక్త సంబంధిత వైకల్యాలు — b) మరుగుజ్జుతనం iii) దీర్ఘకాల–నరాల స్థితి — c) ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ iv) శారీరక వైకల్యం — d) సికిల్ సెల్ వ్యాధి
- (1)i-c ii-a iii-b iv-d
- (2)i-c ii-d iii-a iv-b
- (3)i-b ii-c iii-d iv-a
- (4)i-b ii-d iii-a iv-c
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) i-c ii-d iii-a iv-b
RPwD చట్టం 2016 లోని 21 వైకల్యాలు ఏ వర్గం కిందకు వస్తాయో జతపరచాలి.
చట్టం షెడ్యూల్ ప్రకారం: మేధో వైకల్యం (Intellectual Disability) కింద నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ ఉన్నాయి. రక్త సంబంధిత వైకల్యాల కింద హీమోఫీలియా, థలసీమియా, సికిల్ సెల్ వ్యాధి ఉన్నాయి. దీర్ఘకాల నరాల స్థితుల కింద మల్టిపుల్ స్క్లిరోసిస్, పార్కిన్సన్స్ వ్యాధి ఉన్నాయి. శారీరక వైకల్యం కింద చలన వైకల్యం, మస్తిష్క పక్షవాతం, మరుగుజ్జుతనం, కండరాల క్షీణత, కుష్ఠు నయమైనవారు, యాసిడ్ దాడి బాధితులు ఉన్నారు.
కాబట్టి i-c (ఆటిజం), ii-d (సికిల్ సెల్), iii-a (మల్టిపుల్ స్క్లిరోసిస్), iv-b (మరుగుజ్జుతనం). ఇది ఆప్షన్ (2).
ఆప్షన్ (1) మల్టిపుల్ స్క్లిరోసిస్ను రక్త వ్యాధిగా, మరుగుజ్జుతనాన్ని నరాల స్థితిగా చూపింది. ఆప్షన్ (3), (4) మరుగుజ్జుతనాన్ని మేధో వైకల్యంగా చూపాయి. ఇవన్నీ చట్టంలోని వర్గీకరణకు విరుద్ధం.
గుర్తుంచుకోండి: సికిల్ సెల్ = రక్తం, మల్టిపుల్ స్క్లిరోసిస్ = నరాలు, మరుగుజ్జుతనం = శారీరకం.
ఆటిజం గురించి ముఖ్యమైన నిజాలు
| ఆటిజం ఇది | ఆటిజం ఇది కాదు |
|---|---|
| క్లిష్టమైన అభివృద్ధి వైకల్యం, సాధారణంగా మొదటి 3 ఏళ్లలో కనిపిస్తుంది | ప్రవర్తనా, భావోద్వేగ లేదా నడవడిక రుగ్మత కాదు |
| మెదడు పనితీరును ప్రభావితం చేసే నాడీ అభివృద్ధి రుగ్మత | మానసిక వ్యాధి కాదు |
| ఒక స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ | ఒకే రూపంలో అందరిలో ఉండేది కాదు |
| ఇతరుల భావాలను (కోపం, బాధ, మోసపూరిత ఉద్దేశం) చదవలేకపోవడం ఉంటుంది | దీనిని నిర్ధారించే వైద్య పరీక్ష ఏదీ లేదు |
| మూసపోసిన / స్వయం ఉద్దీపన ప్రవర్తనలు (సెల్ఫ్ స్టిమ్యులేటరీ) ఉండవచ్చు | తల్లిదండ్రుల పెంపకం లోపం వల్ల వచ్చేది కాదు |
| కొందరిలో దూకుడు, తనకు తాను హాని చేసుకునే (సెల్ఫ్ ఇంజూరియస్) ప్రవర్తనలు ఉండవచ్చు | కేవలం పిల్లలకే పరిమితం కాదు |
పరీక్ష కోణం: RPwD చట్టం 2016 - ASD = "సాధారణంగా జీవితం మొదటి మూడు సంవత్సరాల్లో కనిపించే నాడీ అభివృద్ధి స్థితి". షెడ్యూల్లో ASD "మేధో వైకల్యం" శీర్షిక కింద ఉంది. నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 లో ఆటిజం ఉంది (వినికిడి లోపం, అభ్యసన వైకల్యం, మరుగుజ్జుతనం లేవు). ఆటిజం మానసిక వ్యాధి కాదు; నిర్ధారణకు వైద్య పరీక్ష లేదు.
మెమొరీ కోడ్: RPwD = "3 - 21 - 40": మొదటి 3 ఏళ్లు, 21 వైకల్యాల్లో ఒకటి, 40% బెంచ్మార్క్. నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 లోని 4 వైకల్యాలు "ఆ సీ మ బ" - ఆటిజం, CP (సెరిబ్రల్ పాల్సీ; C = "సీ"), మెంటల్ రిటార్డేషన్ (మేధో వైకల్యం), బహుళ వైకల్యాలు ("ఆ సీమ బడిలో 4 రకాల పిల్లలు").
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
ASD కు సంబంధించి సత్యమైన దానిని గుర్తించగా a) స్టీరియోటైపిక్ ప్రవర్తనలు కలిగి ఉండవచ్చును. b) ఆటిజం అనునది క్లిష్టమైన డెవలప్మెంటల్ వైకల్యం. c) ఇది ఒక మానసిక రుగ్మత. d) వైద్య పరీక్షలను ఉపయోగించి ఆటిజంను నిర్ధారించవచ్చు.
- (1)a, b are correct; c, d are not correct
- (2)c, d are correct; a, b are not correct
- (3)a, d are correct; b, c are not correct
- (4)b, d are correct; a, c are not correct
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) a, b are correct; c, d are not correct
ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ (ASD) గురించి ఇచ్చిన నాలుగు వాక్యాల్లో ఏవి నిజమో గుర్తించాలి.
వాక్యం a నిజం: చేతులు ఊపడం, ఊగడం, వస్తువులను వరుసగా పేర్చడం లాంటి ఒకేలా పునరావృతమయ్యే ప్రవర్తనలు (stereotypic behaviours) ASD లో సాధారణం. వాక్యం b కూడా నిజం: ఆటిజం సంభాషణ, సామాజిక సంబంధాలు, ప్రవర్తన అన్నింటినీ ప్రభావితం చేసే క్లిష్టమైన అభివృద్ధి వైకల్యం (developmental disability). కాబట్టి a, b సరైనవి.
వాక్యం c తప్పు: ఆటిజం మానసిక వ్యాధి (mental illness) కాదు. RPwD చట్టం 2016 లో కూడా ఆటిజం, మానసిక అనారోగ్యం (mental illness) వేర్వేరు వైకల్యాలుగా ఉన్నాయి. వాక్యం d తప్పు: ఆటిజాన్ని నిర్ధారించే రక్త పరీక్ష, స్కాన్ లాంటి వైద్య పరీక్ష ఏదీ లేదు. పిల్లల ప్రవర్తనను గమనించి, ISAA, CARS లాంటి మాపనులతో నిర్ధారిస్తారు. అందుకే సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) a, b సరైనవి; c, d సరైనవి కావు.
ఇక్కడ చాలామంది d ని నిజం అనుకుని (3) లేదా (4) ఎంచుకుంటారు. గుర్తుంచుకోండి: ఆటిజం నిర్ధారణ ప్రవర్తన ఆధారంగానే జరుగుతుంది. c ని కలిగి ఉన్న (2) కూడా తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: ఆటిజం: మానసిక వ్యాధి కాదు, వైద్య పరీక్షతో కాదు, ప్రవర్తన పరిశీలనతో నిర్ధారణ.