నేటి నిర్వచనాలన్నీ మూడు అంశాలపై నిలబడతాయి: మేధో పనితీరు, అనుకూల ప్రవర్తన, ప్రారంభ వయసు.
1. మేధో పనితీరు (తెలివితేటలు)
- మేధో పనితీరు అంటే నేర్చుకోవడం, తర్కించడం, సమస్యలు పరిష్కరించడం వంటి సాధారణ మానసిక సామర్థ్యం.
- దీనిని కొలిచే ఒక మార్గం IQ పరీక్ష. సాధారణంగా IQ 70 లేదా అంతకంటే తక్కువ (కొన్ని నిర్వచనాల్లో 75 వరకు) ఉంటే మేధో పనితీరులో పరిమితి ఉన్నట్లు భావిస్తారు.
- సగటు IQ: 90-110.
- IQ సూత్రం (విలియం స్టెర్న్ ఆలోచన):
IQ = (మానసిక వయసు ÷ శారీరక / కాలక్రమ వయసు) × 100, అంటే IQ = MA / CA × 100
- ఉదాహరణ: ఒక పిల్లవాడి కాలక్రమ వయసు 10 ఏళ్లు, మానసిక వయసు 6 ఏళ్లు అయితే IQ = 6 ÷ 10 × 100 = 60.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
ఒక బాలుని శారీరక వయస్సు 11 సం॥లు, మానసిక వయస్సు 5 సం॥లు అయిన ఆ బాలుని ప్రజ్ఞాలబ్ది
- (1)40
- (2)45
- (3)50
- (4)70
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) 45
శారీరక వయసు (Chronological Age, CA), మానసిక వయసు (Mental Age, MA) ఇచ్చి ప్రజ్ఞాలబ్ధి (IQ) కనుక్కోమన్నారు.
విలియం స్టెర్న్ సూచించిన సూత్రం: ప్రజ్ఞాలబ్ధి = (మానసిక వయసు ÷ శారీరక వయసు) × 100. రెండు వయసులు సమానమైతే IQ 100 వస్తుంది. మానసిక వయసు తక్కువైతే IQ 100 కంటే తగ్గుతుంది.
ఇక్కడ MA = 5, CA = 11. IQ = (5 ÷ 11) × 100 = 500 ÷ 11 = 45.45. దగ్గరి పూర్ణాంకం 45. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 45. ఈ IQ మోస్తరు (Moderate) స్థాయి బుద్ధిమాంద్యత పరిధిలోకి వస్తుంది.
(1) 40 రావాలంటే మానసిక వయసు 4.4 సంవత్సరాలు ఉండాలి. (3) 50 రావాలంటే 5.5 సంవత్సరాలు ఉండాలి. (4) 70 రావాలంటే 7.7 సంవత్సరాలు ఉండాలి. ఇవేవీ ఇచ్చిన లెక్కకు సరిపోవు.
గుర్తుంచుకోండి: IQ = MA ÷ CA × 100; ముందు 100తో గుణించి తర్వాత భాగిస్తే లెక్క సులువు.
ఒక బాలుని శారీరక వయస్సు 14 సం॥లు. మానసిక వయస్సు 7 సం॥. అయితే ఆ బాలుని యొక్క ప్రజ్ఞాలబ్ధి
- (1)65
- (2)60
- (3)55
- (4)50
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) 50
శారీరక వయస్సు (Chronological Age, CA), మానసిక వయస్సు (Mental Age, MA) ఇచ్చి, ఆ బాలుడి ప్రజ్ఞాలబ్ధి (I.Q) ఎంతో కనుక్కోమని అడిగారు.
విలియం స్టెర్న్ సూత్రం ప్రకారం I.Q = (MA ÷ CA) × 100. మానసిక వయస్సు శారీరక వయస్సుకు సమానమైతే I.Q 100 వస్తుంది. MA తక్కువైతే I.Q 100 కంటే తగ్గుతుంది.
ఇక్కడ MA = 7, CA = 14. I.Q = (7 ÷ 14) × 100 = 0.5 × 100 = 50. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) 50. ఈ బాలుడి మానసిక వయస్సు శారీరక వయస్సులో సగమే ఉంది, అందుకే I.Q కూడా 100లో సగం.
65, 60, 55 ఈ సూత్రంతో రావు. 65 రావాలంటే MA సుమారు 9.1 ఉండాలి, 60 రావాలంటే 8.4, 55 రావాలంటే 7.7 ఉండాలి. ఇచ్చిన MA 7 కాబట్టి (1), (2), (3) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: I.Q = MA ÷ CA × 100; MA సగమైతే I.Q 50.
2. అనుకూల ప్రవర్తన
అనుకూల ప్రవర్తన అంటే ప్రజలు రోజువారీ జీవితంలో నేర్చుకుని చేసే భావనాత్మక, సామాజిక, ఆచరణాత్మక నైపుణ్యాల సమూహం.
| నైపుణ్యం | ఇందులో ఏం ఉంటాయి |
|---|---|
| భావనాత్మక నైపుణ్యాలు | భాష (గ్రహణం, వ్యక్తీకరణ), అక్షరాస్యత (చదవడం, రాయడం), డబ్బు, సమయం, సంఖ్యల భావనలు, స్వీయ నిర్దేశం |
| సామాజిక నైపుణ్యాలు | ఇతరులతో సంబంధాలు, సామాజిక బాధ్యత, ఆత్మగౌరవం, తేలికగా మోసపోవడం / అమాయకత్వం (అప్రమత్తత), సామాజిక సమస్యల పరిష్కారం, నియమాలు-చట్టాలు పాటించడం, బాధితులు కాకుండా చూసుకోవడం |
| ఆచరణాత్మక నైపుణ్యాలు | రోజువారీ జీవన పనులు (పళ్లు తోముకోవడం, స్నానం, బట్టలు వేసుకోవడం, తినడం వంటి వ్యక్తిగత సంరక్షణ), వృత్తి నైపుణ్యాలు, ఆరోగ్య సంరక్షణ, ప్రయాణం, దినచర్య, భద్రత, డబ్బు వాడకం, ఫోన్ వాడకం |
- అనుకూల ప్రవర్తనలోని పరిమితులను కూడా ప్రామాణిక పరీక్షలతో నిర్ణయించవచ్చు.
3. ప్రారంభ వయసు
- ఇది ఒక అభివృద్ధి వైకల్యం: లక్షణాలు అభివృద్ధి కాలంలోనే కనిపిస్తాయి. ఆ కాలాన్ని ఆచరణలో 18 ఏళ్ల లోపుగా తీసుకుంటారు (AAIDD 2021 ప్రకారం 22 ఏళ్ల లోపు).
- మెదడు ఎక్కువ భాగం జీవితపు తొలి ఏళ్లలోనే అభివృద్ధి చెందుతుంది. కాబట్టి ఆరేళ్ల లోపు సరైన అభివృద్ధి జరగకపోతే జ్ఞాపకశక్తి, ఆలోచన, భాష, చలనం, సామాజికీకరణ వంటి నైపుణ్యాల్లో సమస్యలు మొదలయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.
4. అదనంగా గమనించాల్సినవి
AAIDD ప్రకారం నిర్వచించేటప్పుడు, మదింపు చేసేటప్పుడు ఇవి కూడా దృష్టిలో పెట్టుకోవాలి:
- ఆ వ్యక్తి తోటివారు, సంస్కృతికి సహజమైన సమాజ పరిసరాలు.
- మాట్లాడే, కదిలే, ప్రవర్తించే తీరులో భాషా వైవిధ్యం, సాంస్కృతిక తేడాలు.
- పరిమితులతో పాటు బలాలు కూడా ఉంటాయి.
- తగిన వ్యక్తిగత మద్దతును చాలా కాలం అందిస్తే ఆ వ్యక్తి జీవన పనితీరు మెరుగవుతుంది.
ఇలా అనేక కోణాల్లో పరిశీలించిన తర్వాతే నిపుణులు ID ఉందో లేదో నిర్ణయించి, వ్యక్తిగత మద్దతు ప్రణాళికలు తయారు చేయాలి.
పరీక్ష కోణం: మూడు అంశాలు: మేధో పనితీరు (IQ 70 లేదా అంతకంటే తక్కువ) + అనుకూల ప్రవర్తన (భావనాత్మక, సామాజిక, ఆచరణాత్మక) + అభివృద్ధి కాలంలో ప్రారంభం. IQ = MA / CA × 100. డబ్బు, సమయం, సంఖ్యల భావనలు = భావనాత్మకం; తేలికగా మోసపోవడం = సామాజికం; ఫోన్, ప్రయాణం, స్నానం = ఆచరణాత్మకం.
మెమొరీ కోడ్: అనుకూల ప్రవర్తన "భా-సా-ఆ" - భావనాత్మక, సామాజిక, ఆచరణాత్మక. IQ సూత్రం "మా పై, కా కింద" - మానసిక వయసు పైన, కాలక్రమ వయసు కింద, ఆపై 100తో గుణించాలి.