AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 7 / 13 · ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ (ASD): స్వభావం, రకాలు, లక్షణాలు

ఆటిస్టిక్ త్రయం (ఆటిస్టిక్ ట్రయాడ్): DSM-IV ప్రకారం మూడు గుణాత్మక లోపాలు

DSM-IV ప్రకారం ఆటిజం పెర్వేసివ్ డెవలప్‌మెంటల్ డిజార్డర్స్ (PDD) కిందకు వచ్చే అభివృద్ధి రుగ్మత. దీనిలో మూడు గుణాత్మక లోపాలు ఉంటాయి. ఈ మూడింటినీ కలిపి "ఆటిస్టిక్ ట్రయాడ్" అంటారు:

  1. సామాజికీకరణ లోపం
  2. సమాచార ప్రసార లోపం
  3. సరళత / వశ్యత లోపం
ఆటిస్టిక్ ట్రయాడ్ (DSM-IV): సామాజికీకరణ, సమాచార ప్రసారం, వశ్యత లోపాలు
ఆటిస్టిక్ ట్రయాడ్ (DSM-IV): సామాజికీకరణ, సమాచార ప్రసారం, వశ్యత లోపాలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 12 ఆగస్టు 2026 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 97

'ఆటిస్టిక్ ట్రైడ్' యొక్క క్వాలిటేటివ్ లోపాలు

  1. (1)అర్థం చేసుకోవడం, ఉద్వేగం, అభివృద్ధి లోపాలు
  2. (2)అవగాహన, భాషణం, భావవ్యక్తీకరణ లోపాలు
  3. (3)సామాజీకీకరణ, భావ వ్యక్తీకరణ, సరళత లోపాలు
  4. (4)సెన్సిటైజేషన్, అభివృద్ధి, తార్కికత లోపాలు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) సామాజీకీకరణ, భావ వ్యక్తీకరణ, సరళత లోపాలు

ఆటిజంలో కనిపించే 'త్రయం' (Triad of impairments) లోని మూడు గుణాత్మక లోపాలు ఏవో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

లోర్నా వింగ్ (Lorna Wing), జుడిత్ గౌల్డ్ ఆటిజంను మూడు ప్రధాన లోపాలతో వివరించారు. ఒకటి సామాజిక సంబంధాల లోపం (socialization): ఇతరులతో కలవలేకపోవడం, కంటిచూపు తక్కువ. రెండు సంభాషణ లోపం (communication): మాట ఆలస్యం, ఎకలేలియా, హావభావాలు అర్థం కాకపోవడం. మూడు ఆలోచనలో, ప్రవర్తనలో సరళత లోపం (flexibility / social imagination): మార్పును తట్టుకోలేకపోవడం, ఒకే పనిని పదేపదే చేయడం. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).

(1) లోని 'అభివృద్ధి', 'ఉద్వేగం' త్రయంలో భాగాలు కావు. (2) లో 'భాషణం', 'భావవ్యక్తీకరణ' రెండూ సంభాషణ కిందికే వస్తాయి, సామాజిక, సరళత లోపాలు లేవు. (4) లో ఉన్న పదాలు ఈ త్రయానికి సంబంధం లేనివి.

గుర్తుంచుకోండి: ఆటిస్టిక్ త్రయం: సామాజికం, సంభాషణ, సరళత (Social, Communication, Flexibility).

1. సామాజికీకరణ లోపం

2. సమాచార ప్రసార లోపం

ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 12 ఆగస్టు 2026 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 91

పదాలు, పదసముచ్ఛయం లేక ఇతర వ్యక్తి చెప్పునది తిరిగి చెప్పుటను ఇలా అంటారు.

  1. (1)అఫేసియా
  2. (2)డిస్‌ఫేసియా
  3. (3)ఎకలేలియా
  4. (4)క్యూడ్ స్పీచ్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) ఎకలేలియా

ఎదుటి వ్యక్తి అన్న పదాలను, వాక్యాలను పిల్లవాడు అర్థం లేకుండా మళ్లీ మళ్లీ అలాగే తిరిగి అనే మాట లక్షణానికి పేరు ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ఈ లక్షణాన్ని ఎకలేలియా (Echolalia) అంటారు. 'Echo' అంటే ప్రతిధ్వని, 'lalia' అంటే మాట. విన్న వెంటనే తిరిగి అంటే తక్షణ ఎకలేలియా (Immediate), కొన్ని గంటలు, రోజుల తర్వాత అంటే ఆలస్య ఎకలేలియా (Delayed). ఆటిజం (ASD) ఉన్న పిల్లల్లో ఇది చాలా ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. ఉదాహరణకు టీచర్ 'నీ పేరేమిటి?' అని అడిగితే పిల్లవాడు కూడా 'నీ పేరేమిటి?' అనే అంటాడు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) ఎకలేలియా.

అఫేసియా (1) మెదడుకు దెబ్బ తగలడం వల్ల అప్పటికే నేర్చుకున్న భాష పూర్తిగా పోవడం. డిస్‌ఫేసియా (2) అదే భాషా సామర్థ్యం పాక్షికంగా దెబ్బతినడం. క్యూడ్ స్పీచ్ (4) వినికిడి లోపం ఉన్నవారికి పెదవుల కదలికలతో పాటు చేతి సంకేతాలు చూపే సంభాషణ పద్ధతి. ఈ మూడూ మాటలను తిరిగి అనడం కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: Echo = ప్రతిధ్వని; విన్నది తిరిగి అనడం = ఎకలేలియా.

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 5 మార్చి 2024 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 30

ఆటిజం గల పిల్లలు తరచుగా మనం చెప్పినవే తిరిగి చెప్తూ ఉండుటను ఇలా అంటారు

  1. (1)అఫాసియా
  2. (2)డిస్‌ఫాసియా
  3. (3)ఎకోలాలియా
  4. (4)సోమాలియా
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) ఎకోలాలియా

ఆటిజం గల పిల్లలు ఇతరులు చెప్పిన మాటలనే మళ్లీ మళ్లీ తిరిగి అనడాన్ని ఏమంటారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

'ఎకో' అంటే ప్రతిధ్వని, 'లాలియా' అంటే మాట. ఎదుటివారు అడిగిన ప్రశ్నకు జవాబు ఇవ్వకుండా ఆ ప్రశ్ననే తిరిగి అనడం ఎకోలాలియా (Echolalia). ఉదాహరణకు 'నీ పేరేంటి?' అని అడిగితే పిల్లవాడు కూడా 'నీ పేరేంటి?' అంటాడు. ఇది Autism లో కనిపించే ముఖ్యమైన భాషా లక్షణం.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) ఎకోలాలియా.

అఫాసియా (1) మెదడు గాయం వల్ల భాష పూర్తిగా కోల్పోవడం. డిస్‌ఫాసియా (2) భాష పాక్షికంగా దెబ్బతినడం. సోమాలియా (4) ఆఫ్రికాలోని ఒక దేశం పేరు; ఇది తప్పుదారి పట్టించే ఆప్షన్.

గుర్తుంచుకోండి: ఎకో = ప్రతిధ్వని: విన్న మాటనే తిరిగి అనడం.

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 11 ఆగస్టు 2022 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 123

‘ఎకోలాలియా’ అనగా

  1. (1)ఇతరులు చెప్పిన దాన్ని వినడం
  2. (2)ఇతరులు చెప్పిన దాన్ని మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్పడం
  3. (3)ఇతరులు చెప్పిన దాన్ని వినకపోవడం
  4. (4)మాట్లాడక పోవడం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) ఇతరులు చెప్పిన దాన్ని మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్పడం

ఎకోలాలియా (Echolalia) అనే పదానికి అర్థం ఏమిటో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

"Echo" అంటే ప్రతిధ్వని, "lalia" అంటే మాట. ఇతరులు అన్న మాటలను, ప్రశ్నలను అర్థం చేసుకోకుండా అలాగే తిరిగి అనడమే ఎకోలాలియా. ఉదాహరణకు "నీ పేరు ఏమిటి?" అని అడిగితే పిల్లవాడు కూడా "నీ పేరు ఏమిటి?" అనే అంటాడు. ఇది ఆటిజం (Autism) ఉన్న పిల్లల్లో, కొంతమంది బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లల్లో కనిపిస్తుంది. వెంటనే తిరిగి అనడం (Immediate), కొంత సమయం తర్వాత అనడం (Delayed) అని రెండు రకాలు ఉన్నాయి.

కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (2) ఇతరులు చెప్పిన దాన్ని మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్పడం.

వినడం (1), వినకపోవడం (3) శ్రవణానికి, శ్రద్ధకు సంబంధించినవి; ఇవి ఎకోలాలియా కాదు. మాట్లాడకపోవడం (4) అంటే మాట లేకపోవడం (Mutism); ఎకోలాలియాలో పిల్లవాడు మాట్లాడతాడు, కానీ విన్నదాన్నే తిరిగి అంటాడు.

గుర్తుంచుకోండి: Echo = ప్రతిధ్వని → విన్నదాన్నే తిరిగి అనడం.

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 11 ఆగస్టు 2022 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 22

కింది లక్షణాలలో ఒకటి ఆటిజంకు సంబంధించినది

  1. (1)పూర్తిగా మాట్లాడలేక పోవడం
  2. (2)చెప్పిన మాటలనే తిరిగి మాట్లాడటం
  3. (3)చెప్పిన మాటలకు అదనంగా కొత్త పదాలు చేర్చి మాట్లాడటం
  4. (4)చెప్పిన మాటలు అసలు వినక పోవడం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) చెప్పిన మాటలనే తిరిగి మాట్లాడటం

Autism (ఆటిజం) ఉన్న పిల్లల్లో కనిపించే ఒక లక్షణాన్ని గుర్తించమని అడుగుతున్నారు.

ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ ఉన్న పిల్లల్లో సామాజిక సంబంధాల్లో ఇబ్బంది, భాష, భావవ్యక్తీకరణలో లోపాలు, ఒకే పనిని మళ్లీ మళ్లీ చేయడం (పునరావృత ప్రవర్తన) ముఖ్య లక్షణాలు. భాషలో కనిపించే ప్రత్యేక లక్షణం ఎకోలాలియా (Echolalia): ఇతరులు చెప్పిన మాటలనే అర్థం లేకుండా తిరిగి అదే విధంగా పలకడం. ఉదాహరణకు "నీ పేరు ఏమిటి?" అంటే జవాబు చెప్పకుండా "నీ పేరు ఏమిటి?" అనే తిరిగి అనడం.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) చెప్పిన మాటలనే తిరిగి మాట్లాడటం.

ఆటిజం ఉన్న కొందరు పిల్లలు మాట్లాడరు, కానీ అది అందరిలో ఉండే లక్షణం కాదు; అందుకే ఆప్షన్ (1) సరిపోదు. కొత్త పదాలు చేర్చి మాట్లాడటం (3) ఆటిజం లక్షణం కాదు. మాటలు వినకపోవడం (4) వినికిడి లోపానికి సంబంధించినది; ఆటిజం పిల్లలు వింటారు కానీ స్పందించకపోవచ్చు.

గుర్తుంచుకోండి: Echolalia = విన్న మాటలనే తిరిగి పలకడం → ఆటిజం.

3. సరళత / వశ్యత లోపం

పరీక్ష కోణం: ఆటిస్టిక్ ట్రయాడ్ (DSM-IV) = సామాజికీకరణ, సమాచార ప్రసారం, వశ్యత లోపాలు. ఎకోలాలియా = ఇతరుల మాటలను తిరిగి చెప్పడం (ఆటిజంలో ప్రధాన సమాచార ప్రసార లక్షణం). ప్రోనామినల్ రివర్సల్ = "నేను/నువ్వు" తారుమారు. సెల్ఫ్ స్టిమ్యులేటరీ, సెల్ఫ్ ఇంజూరియస్ ప్రవర్తనలు వశ్యత లోపం కిందకు వస్తాయి.

మెమొరీ కోడ్: రెండు త్రయాలు గందరగోళం కాకుండా: వింగ్ త్రయం "సా-స-ఊ" (చివర ఊహాశక్తి), DSM-IV ఆటిస్టిక్ ట్రయాడ్ "సా-స-వ" (చివర వశ్యత). ఎకోలాలియా = ఎకో (ప్రతిధ్వని) - కొండ మీద అరిస్తే తిరిగి వచ్చే మాటలాగా, విన్న మాటనే తిరిగి చెప్పడం.

అంశం 7 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

DSM-IV ప్రకారం ఆటిజం ఏ రుగ్మతల సమూహం కిందకు వస్తుంది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) పెర్వేసివ్ డెవలప్‌మెంటల్ డిజార్డర్స్ (PDD)

DSM-IV ప్రకారం ఆటిజం పెర్వేసివ్ డెవలప్‌మెంటల్ డిజార్డర్స్ (PDD) కిందకు వచ్చే అభివృద్ధి రుగ్మత. ఇందులో సామాజికీకరణ, సమాచార ప్రసారం, సరళత అనే మూడు రంగాల్లో గుణాత్మక లోపాలు ఉంటాయి.

స్పెసిఫిక్ లెర్నింగ్ డిసెబిలిటీస్ చదవడం, రాయడం, గణితం వంటి అభ్యసన నైపుణ్యాలకు సంబంధించినవి. మూడ్ డిజార్డర్స్ భావస్థితి రుగ్మతలు; డిస్రప్టివ్ బిహేవియర్ డిజార్డర్స్ నియమాలు ఉల్లంఘించే ప్రవర్తన రుగ్మతలు. ఇవి ఆటిజం వర్గం కావు.

ప్రశ్న 2 / 5

ఆటిస్టిక్ ట్రయాడ్ గురించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: (అ) కంటి చూపు కలపడంలో (ఐ కాంటాక్ట్) లోపం సామాజికీకరణ లోపం కిందకు వస్తుంది. (ఆ) మోనోటోన్, జార్గన్ సరళత లోపం కిందకు వస్తాయి. (ఇ) చలనాలు, వస్తువుల వాడకం, మాటలో మూసపోసిన లేదా పునరావృత తీరు సరళత లోపం కిందకు వస్తుంది. వీటిలో సరైనవి ఏవి?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) (అ), (ఇ) మాత్రమే

(అ) సరైనది - ఐ కాంటాక్ట్ లోపం సామాజికీకరణ లోపంలో భాగం. (ఇ) సరైనది - చలనాలు, వస్తువుల వాడకం, మాటలో మూసపోసిన లేదా పునరావృత తీరు సరళత లోపంలో భాగం.

(ఆ) తప్పు. ఒకే స్వరంలో మాట్లాడటం (మోనోటోన్), అర్థం లేని సొంత పదాలు (జార్గన్) సమాచార ప్రసార లోపం కిందకు వస్తాయి, సరళత లోపం కిందకు కాదు. అందుకే (ఆ) ఉన్న ఆప్షన్లు అన్నీ తప్పు.

ప్రశ్న 3 / 5

తరగతిలో ఒక ఆటిజం విద్యార్థి నటన ఆట (ప్రెటెండ్ ప్లే) ఆడలేడు, ఆటలో వంతుల వారీగా ఆడటం రాదు, అవసరమైనప్పుడు సహాయం అడగలేడు. ఈ లక్షణాలు ఆటిస్టిక్ ట్రయాడ్‌లో ఏ లోపాన్ని సూచిస్తాయి?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) సామాజికీకరణ లోపం

నటన ఆట, వంతుల వారీగా ఆడటం సరిగా రాకపోవడం, సహాయం అడగలేకపోవడం, ఇతరులకు సహాయం చేయలేకపోవడం - ఇవన్నీ సామాజికీకరణ లోపం కిందకు వచ్చే లక్షణాలు.

సరళత లోపంలో పునరావృత ప్రవర్తనలు, సేమ్‌నెస్ పట్టు, పరిమిత ఆసక్తులు ఉంటాయి. సమాచార ప్రసార లోపంలో ఎకోలాలియా, మోనోటోన్, జార్గన్ వంటి మాట లక్షణాలు ఉంటాయి. చలన సమన్వయ లోపం ట్రయాడ్‌లోని మూడు లోపాల్లో ఒకటి కాదు.

ప్రశ్న 4 / 5

జతపరచండి: (1) మోనోటోన్ (2) జార్గన్ (3) మెయింటెనెన్స్ ఆఫ్ సేమ్‌నెస్ (4) హైపో, హైపర్ రియాక్టివిటీ (అ) అంతా ఒకేలా ఉండాలనే పట్టు (ఆ) ఎగుడుదిగుడు లేకుండా ఒకే స్వరంలో మాట్లాడటం (ఇ) సంవేదనలకు తక్కువ లేదా ఎక్కువ స్పందన (ఈ) అర్థం లేని మాటలు, సొంత పదాలు వాడటం

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) 1-ఆ, 2-ఈ, 3-అ, 4-ఇ

మోనోటోన్ అంటే ఒకే స్వరంలో మాట్లాడటం (1-ఆ), జార్గన్ అంటే అర్థం లేని సొంత పదాలు (2-ఈ), మెయింటెనెన్స్ ఆఫ్ సేమ్‌నెస్ అంటే అంతా ఒకేలా ఉండాలనే పట్టు (3-అ), హైపో, హైపర్ రియాక్టివిటీ అంటే సంవేదనలకు తక్కువ లేదా ఎక్కువ స్పందన (4-ఇ).

మొదటి ఆప్షన్ మోనోటోన్, జార్గన్ అర్థాలను తారుమారు చేసింది. రెండో ఆప్షన్ సేమ్‌నెస్, సంవేదన రియాక్టివిటీలను తారుమారు చేసింది. మూడో ఆప్షన్ మోనోటోన్‌ను సేమ్‌నెస్‌గా చూపింది. అందుకే ఇవి తప్పు.

ప్రశ్న 5 / 5

కింది వాటిలో ఆటిస్టిక్ ట్రయాడ్‌లోని సమాచార ప్రసార లోపం కిందకు రానిది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) బాగా పరిమితమైన, స్థిరమైన ఆసక్తులు

బాగా పరిమితమైన, తీవ్రత-దృష్టిలో అసాధారణంగా ఉండే స్థిరమైన ఆసక్తులు సరళత / వశ్యత లోపం కిందకు వస్తాయి, సమాచార ప్రసార లోపం కిందకు కాదు.

తక్షణ, ఆలస్య మాటల అనుకరణ, భావాలు-శరీర సైగలు వాడకపోవడం, మాటల, మాటలు లేని సమాచార ప్రవర్తనల్లో లోపం - ఈ మూడూ సమాచార ప్రసార లోపంలో భాగమే. అందుకే అవి సరైన సమాధానం కావు.