వినికిడి అంటే ధ్వనిని గ్రహించే సామర్థ్యం. వినికిడి లోపం ఉన్న వ్యక్తి ధ్వనిని స్పష్టంగా గ్రహించలేడు, గుర్తించలేడు. లోపం ఒక చెవిలో (ఏకపార్శ్వ) ఉండవచ్చు లేదా రెండు చెవుల్లో (ద్విపార్శ్వ) ఉండవచ్చు. దీని వల్ల మాటల ద్వారా జరిగే సంభాషణలో ఇబ్బంది వస్తుంది; వ్యక్తిగత-సామాజిక, జ్ఞానాత్మక, విద్యా రంగాల అభివృద్ధి కూడా దెబ్బతింటుంది.
శైశవ, బాల్య దశల్లో కనిపించే వినికిడి లోపం హెచ్చరిక సంకేతాలు "వినికిడి లోపం: స్వభావం, వర్గీకరణ" అధ్యాయంలో ఉన్నాయి; ఇక్కడ అభ్యాసకుల లక్షణాలు మాత్రమే చూస్తాం.
ముఖ్యమైన పదాలు
| పదం | అర్థం |
|---|---|
| బధిరులు (డెఫ్) | తీవ్ర (ప్రగాఢ) వినికిడి లోపం ఉండి సంజ్ఞా భాష వాడే వ్యక్తి |
| తక్కువ వినికిడి (హార్డ్ ఆఫ్ హియరింగ్) | వినికిడి లోపం ఉన్నా, మిగిలిన వినికిడి సాయంతో మాట్లాడుతూ, పెదవులు చదువుతూ సంభాషించే వ్యక్తి |
| వినికిడి లోపం (హియరింగ్ ఇంపెయిర్డ్) | సాధారణ వినికిడి నుంచి ఏ తేడా అయినా - శాశ్వతమైనా, హెచ్చుతగ్గులైనా, తేలికపాటి నుంచి ప్రగాఢ బధిరత వరకు - అన్నిటికీ వాడే సాధారణ పదం |
| మిగిలిన వినికిడి (రెసిడ్యువల్ హియరింగ్) | వినికిడి లోపం వచ్చిన తర్వాత ఇంకా మిగిలి ఉండే వినికిడి; లోపం ఎంత ఎక్కువైతే మిగిలిన వినికిడి అంత తక్కువ |
అభ్యాసకుల లక్షణాలు
- భాష, వాక్కు: వినికిడి లోపం వల్ల అత్యంత తీవ్రంగా దెబ్బతినే అభివృద్ధి రంగం భాష, మాట నేర్చుకునే సామర్థ్యమే. వినికిడి లోపం ఉన్న శిశువు సాధారణ శిశువు కంటే తక్కువగా ముద్దు మాటలు (బాబ్లింగ్) పలుకుతాడు. ధ్వనులను పదే పదే వింటూ అనుకరించడం సహజ అభ్యాసం; తన స్వరమే తనకు వినిపించకపోవడంతో ఆ ఆసక్తి తగ్గి భాష ఆలస్యం అవుతుంది. పెద్దలు, సంరక్షకులు పిల్లవాడి ధ్వనులకు కళ్లకు కనిపించేలా (దృశ్యంగా) జవాబిస్తే ఈ లోటు చాలావరకు పూడుతుంది.
- మేధో సామర్థ్యం: బధిర పిల్లల, సాధారణ పిల్లల ఆలోచనా ప్రక్రియ ఒకేలా ఉంటుంది. భాషా అనుభవం అవసరమైన పనుల్లో తప్ప వారి జ్ఞానాత్మక సామర్థ్యాలు దెబ్బతినవు. మాటల నైపుణ్యం కావాల్సిన (వెర్బల్) పనుల్లో వెనుకబడతారు; మాటలు అవసరం లేని (నాన్-వెర్బల్) తెలివితేటల పనుల్లో బాగా రాణిస్తారు.
- విద్యా ప్రదర్శన: లోపం స్థాయిని బట్టి చదువు దెబ్బతింటుంది. భాషా నైపుణ్యం మీద ఎక్కువగా ఆధారపడే పఠనం (చదవడం) లో అత్యంత వెనుకబడతారు.
- సామాజిక సర్దుబాటు: మన సామాజిక సంబంధాలు సంభాషణ మీద ఆధారపడతాయి. సంభాషణ కష్టం వల్ల వీరు ఒంటరి ప్రపంచంలో బతుకుతారు; తమలాంటి వారితో సొంత సమూహాలు (బధిరుల సంఘాలు) ఏర్పరచుకుంటారు. సాధారణ వ్యక్తులకు దూరమై తమలాంటి వారితోనే గడపడానికి ఇష్టపడతారు; స్నేహాలు చేయడం కష్టమవుతుంది.
- ప్రవర్తనా సమస్యలు: మాటల సంభాషణ అవసరమైన పరిస్థితుల్లో తాము తక్కువ, నిస్సహాయులం అని భావిస్తారు. బలహీనమైన స్వీయ భావన (సెల్ఫ్ కాన్సెప్ట్) వ్యక్తిత్వ వికాసాన్ని దెబ్బతీస్తుంది.
- వ్యక్తిగత, సామాజిక వికాసం: సమాజం ఎక్కువగా భాష మీదే నడుస్తుంది. భాష అడ్డంకిగా మారడంతో సామాజికీకరణ దెబ్బతింటుంది. బిడియ స్వభావం, భావాలు వ్యక్తం చేయలేని అశక్తత వల్ల తమను తాము ఇతరులతో పోల్చుకుని తక్కువగా అంచనా వేసుకుంటారు.
- మూర్తిమత్వ (వ్యక్తిత్వ) సమస్యలు: పూర్తి బధిరుల కంటే పాక్షిక వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లల్లోనే ఎక్కువ వ్యక్తిత్వ సమస్యలు, మానసిక సంఘర్షణలు ఉంటాయి. వారు సాధారణ పిల్లల స్థాయికి చేరాలని తీవ్రంగా ప్రయత్నించి నిరాశ చెందుతారు. పూర్తి బధిరులు మాత్రం తమ పరిస్థితికి రాజీ పడతారు.
- మానసిక లక్షణాలు: పిల్లవాడికి మానసిక, ప్రవర్తనా సమస్యలు వస్తాయా లేదా అనేది చుట్టూ ఉన్నవారు అతని వైకల్యాన్ని ఎంతవరకు అంగీకరిస్తారు అనే దాని మీద ఆధారపడుతుంది. అందుకే ఈ సమస్యలను గుర్తించడంలో కుటుంబ వాతావరణం కీలకం. ఆత్మన్యూనత, తమ పట్ల సమాజ వైఖరి సరిగా లేదనే భావన, ఇతరుల పట్ల అపనమ్మకం, అతి జాగ్రత్త, "మేము సాధారణ పిల్లల కంటే చాలా భిన్నం" అనే భావన కనిపిస్తాయి; ఇవి వారి పెరుగుదలను దెబ్బతీస్తాయి.
- అసాధారణ భావోద్వేగ ప్రవర్తన (ముఖ్యంగా యువకుల్లో): కోరింది వెంటనే జరగాలనే మొండిపట్టు; కోరికలు, అవసరాలను వాయిదా వేయలేకపోవడం; తక్షణ బహుమానం కోరడం; కోరింది అడిగి తీసుకోవడంలో బిడియం లేకపోవడం; తొందరపాటు, తమను తామే నిందించుకోవడం, కొత్త వ్యక్తుల పట్ల కుతూహలం ఎక్కువ.
పరీక్ష కోణం: వినికిడి లోపం వల్ల అత్యంత ఎక్కువగా దెబ్బతినేది భాష, మాట. బధిర పిల్లలు మాటలు అవసరం లేని (నాన్-వెర్బల్) తెలివితేటల పనుల్లో బాగా చేస్తారు. చదువులో పఠనం ఎక్కువ దెబ్బతింటుంది. పాక్షిక వినికిడి లోపం ఉన్నవారిలో వ్యక్తిత్వ సమస్యలు ఎక్కువ; పూర్తి బధిరులు రాజీ పడతారు. ఈ పిల్లల్లో ఆత్మన్యూనతను పెంచకూడదు; ఆత్మవిశ్వాసం పెంచాలి.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
శ్రవణ లోపం గల విద్యార్థులలో పెంపొందించకూడని లక్షణం
- (1)వహన నైపుణ్యాలను పెంపొందించడం
- (2)ఓష్ఠ్య పఠనం అభివృద్ధి చేయడం
- (3)ఆత్మ న్యూనత భావనను పెంపొందించడం
- (4)శ్రవణ శిక్షణను అభివృద్ధి చేయడం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) ఆత్మ న్యూనత భావనను పెంపొందించడం
వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లల్లో ఏ లక్షణాన్ని పెంచకూడదు అని ప్రశ్న. "కూడని" అనే పదాన్ని జాగ్రత్తగా గమనించండి.
ఈ పిల్లలకు ఇచ్చే విద్యలో లక్ష్యాలు: సంభాషణ నైపుణ్యాలు, పెదవుల కదలికలు చూసి మాట అర్థం చేసుకోవడం (Speech Reading), మిగిలిన వినికిడిని వాడుకునే శ్రవణ శిక్షణ. వీటితో పాటు ఆత్మవిశ్వాసం పెంచాలి. తాము ఇతరుల కంటే తక్కువ అనే ఆత్మన్యూనత భావం వారి చదువును, సామాజిక జీవితాన్ని దెబ్బతీస్తుంది. కాబట్టి పెంచకూడనిది ఆప్షన్ (3) ఆత్మ న్యూనత భావన.
(1), (2), (4) మూడూ వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకు తప్పనిసరిగా నేర్పాల్సిన నైపుణ్యాలే. ప్రశ్నలో "కూడని" ఉంది కాబట్టి అవి జవాబు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: ప్రశ్నలో "కాని/కూడని" ఉంటే ప్రతికూల ఆప్షన్ వెతకాలి.