చెవి ద్వారా మనం చుట్టూ ఉన్న మాధ్యమంలో (ఘన, ద్రవ, వాయు పదార్థాల్లో) వచ్చే కంపనాలను, పీడన మార్పులను గ్రహించి శబ్దంగా అనుభవిస్తాం. ఇదే వినికిడి / శ్రవణం. ఇది సంప్రదాయ పంచేంద్రియాల్లో ఒకటి; వినడంలో పాక్షిక లేదా పూర్తి అశక్తతనే వినికిడి లోపం అంటారు.
- చెవి కంపనాలను (యాంత్రిక తరంగాలను) గ్రహించి నాడీ ప్రచోదనాలుగా మారుస్తుంది; మెదడు (ప్రధానంగా టెంపోరల్ లోబ్) వాటిని శబ్దంగా గ్రహిస్తుంది.
- స్పర్శలాగే వినికిడి కూడా బయటి అణువుల కదలికకు స్పందించే జ్ఞానం; అందుకే రెండింటినీ "యాంత్రిక జ్ఞానం" (మెకానోసెన్సేషన్) అంటారు.
- చెవి ఒక శబ్ద వడపోత (ఫిల్టర్) లా పని చేస్తూ, వినిపించే ప్రతి శబ్దాన్నీ మెదడు ప్రాధాన్యం ఇవ్వగల ఖచ్చితమైన సమాచారంగా మారుస్తుంది.
వినికిడి ప్రక్రియ: 6 దశలు
- శబ్దం గరాటులా చెవి కాలువలోకి ప్రవేశించి కర్ణభేరిని కదిలిస్తుంది.
- కర్ణభేరి శబ్దానికి అనుగుణంగా కంపిస్తుంది.
- కంపనాలు ఆసికిల్స్ (మూడు ఎముకలు) ద్వారా కాక్లియాకు చేరతాయి.
- కంపనాల వల్ల కాక్లియాలోని ద్రవం కదులుతుంది.
- ద్రవ కదలిక వల్ల కేశ కణాలు వంగుతాయి; అవి నాడీ సంకేతాలను సృష్టిస్తాయి; శ్రవణ నాడి వాటిని అందుకుంటుంది. కాక్లియా ఒక చివరి కేశ కణాలు తక్కువ పిచ్ సమాచారం, మరో చివరివి ఎక్కువ పిచ్ సమాచారం పంపుతాయి.
- శ్రవణ నాడి సంకేతాలను మెదడుకు పంపుతుంది; అక్కడ అవి శబ్దంగా అర్థమవుతాయి.

కాక్లియాలో అసలు ఏం జరుగుతుంది?
- కర్ణభేరి పెద్ద ఉపరితలం. లోపలి చెవి ద్వారం (అండాకార గవాక్షం) చిన్న రంధ్రం. పెద్ద ఉపరితలం నుంచి చిన్న రంధ్రంలోకి వెళ్లడం వల్ల శబ్ద శక్తి కేంద్రీకృతమవుతుంది.
- అందుకే మధ్య చెవి శబ్ద పీడనాన్ని సుమారు 20 రెట్లు పెంచుతుంది - ప్రధానంగా కర్ణభేరి అండాకార గవాక్షం కంటే చాలా పెద్దది కావడం వల్ల; ఎముకల గొలుసు మీట (లివర్) లా పని చేయడం దీనికి తోడవుతుంది.
- స్టేపిస్ అండాకార గవాక్షంపై ఒత్తిడి కలిగించినప్పుడు కాక్లియా ద్రవాల్లో తరంగాలు ఏర్పడతాయి (మొదట పెరిలింఫ్లో, దాని ద్వారా ఎండోలింఫ్లో). ఈ తరంగం కాక్లియా నాళం, బేసిలార్ పొర మీదుగా ప్రయాణించి గుండ్రని గవాక్షం వరకు చేరుతుంది.
- ఈ తరంగాలు బేసిలార్ పొర మీది కేశ కణాలను కదిలిస్తాయి. మధ్య చెవిలో యాంత్రిక శక్తిగా ఉన్న శబ్దం ఇక్కడ విద్యుత్ శక్తి / నాడీ ప్రచోదనంగా మారుతుంది.
- కేశ కణాలు స్వయంగా ప్రచోదనాన్ని ఉత్పత్తి చేయవు; అవి శ్రవణ నాడి తంతువులకు రసాయన సంకేతాన్ని విడుదల చేస్తాయి, నాడే ప్రచోదనాన్ని పుట్టిస్తుంది.
- శబ్ద తరంగాలు నాడీ ప్రచోదనాలుగా మారినప్పుడే మెదడు ఆ శబ్దాన్ని అర్థవంతంగా గ్రహించగలదు.
వినికిడి ప్రక్రియ: 5 వాహక దశలు
శబ్ద శక్తి బయటి చెవిలో గాలి ద్వారా, మధ్య చెవిలోని మూడు ఎముకల (ఆసికిల్స్) ద్వారా, లోపలి చెవిలో ద్రవం ద్వారా ప్రయాణించి, నాడీ ప్రచోదనంగా మారి మెదడులో అర్థమవుతుంది. అంటే:
| దశ | ఎక్కడ |
|---|---|
| 1. గాలి వాహకత | బయటి చెవి నుంచి కర్ణభేరి వరకు |
| 2. ఆసిక్యులార్ వాహకత (మధ్య చెవి ఎముకల ద్వారా) | కర్ణభేరి నుంచి మూడు ఎముకల మీదుగా లోపలి చెవి వరకు |
| 3. ద్రవ (నీటి) వాహకత | కోర్టి అవయవం వరకు |
| 4. నాడీ వాహకత | మెదడులోకి |
| 5. అర్థం చేసుకోవడం | మెదడులో |
ఈ ఐదు దశల్లో దేనిలోనైనా అడ్డంకి వస్తే వినికిడి లోపం వస్తుంది.
- కొన్ని శబ్దాలు, ముఖ్యంగా పెద్ద పెద్ద చప్పుళ్లు, కర్ణభేరిని దాటకుండా కపాలంలోని ఎముకల ద్వారా నేరుగా లోపలి చెవిని చేరతాయి. దీన్ని అస్థి వాహకత (బోన్ కండక్షన్) అంటారు. ఇలా విన్న శబ్దాలు కర్ణభేరి ద్వారా విన్నంత స్పష్టంగా ఉండవు. (ఇది పై పట్టికలోని 2వ దశ కాదు; ఆ దశలో శబ్దం మధ్య చెవిలోని మూడు ఎముకల మీదుగా వెళ్తుంది.)
శబ్దాన్ని కొలిచే ప్రమాణాలు
- డెసిబెల్: శబ్దపు సాపేక్ష తీవ్రత / బిగ్గరతనం (లౌడ్నెస్) ప్రమాణం. శబ్ద మూలం నుంచి మన చెవికి (లేదా మైక్రోఫోన్కు) ప్రయాణించే శక్తి పరిమాణాన్ని సూచిస్తుంది.
- 0 డెసిబెల్ = సాధారణ వినికిడి ఉన్నవారు అతి సన్నని శబ్దాన్ని గుర్తించగలిగే స్థానం. ఆ తర్వాత ప్రతి డెసిబెల్ పెరుగుదల ఒక స్థాయి వినికిడి నష్టాన్ని సూచిస్తుంది.
- వినగలిగే శబ్ద స్థాయిలో 10 డెసిబెల్ కంటే ఎక్కువ తగ్గుదల గణనీయమైనదే.
- హెర్ట్జ్: శబ్దపు పౌనఃపున్యం (ఫ్రీక్వెన్సీ) / పిచ్ ప్రమాణం. మనిషి సుమారు 20 నుంచి 20,000 హెర్ట్జ్ శబ్దాలు వినగలడు. వినికిడి పరీక్షల్లో ప్రధానంగా 250 నుంచి 8000 హెర్ట్జ్ మధ్య పరీక్షిస్తారు.
- సాధారణ వినికిడి ఉన్న వ్యక్తి సుమారు 10 నుంచి 15 డెసిబెల్ శబ్దాలను గుర్తించగలడు. ఒక వ్యక్తి 70-80 డెసిబెల్ కంటే తక్కువ శబ్దాలు వినలేకపోతే, పెద్ద శబ్దాలను కూడా మామూలు శబ్దాలుగా అనుభవిస్తుంటే, అది తీవ్రమైన సమస్య.
- ఇద్దరి మధ్య జరిగే మామూలు సంభాషణ సుమారు 45-55 డెసిబెల్ స్థాయిలో ఉంటుంది; గుసగుస దీనికంటే చాలా తక్కువ, అరుపు చాలా ఎక్కువ.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
ఇద్దరు వ్యక్తుల మధ్య జరిగే సాధారణ సంభాషణ, ధ్వని తీవ్రత ఈ డెసిబల్స్ల మధ్య ఉంటుంది
- (1)35 – 45 dB
- (2)45 – 55 dB
- (3)55 – 65 dB
- (4)65 – 75 dB
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) 45 – 55 dB
ఇద్దరు మామూలుగా మాట్లాడుకునేటప్పుడు శబ్ద తీవ్రత ఎన్ని డెసిబెల్స్ (dB) మధ్య ఉంటుందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
శబ్ద తీవ్రతను డెసిబెల్స్లో కొలుస్తారు. గుసగుస సుమారు 20 నుంచి 30 dB, మామూలు సంభాషణ మధ్యస్థ స్థాయిలో, అరవడం 80 dB పైన ఉంటాయి. వినికిడి లోపం స్థాయిలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఈ పోలిక ఉపయోగపడుతుంది: సంభాషణ స్థాయి కంటే ఎక్కువ లోపం ఉన్నవారికి మామూలు మాటలు సరిగా వినిపించవు.
అధికారిక కీ ప్రకారం సాధారణ సంభాషణ 45 నుంచి 55 dB మధ్య ఉంటుంది. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2). వేర్వేరు పుస్తకాలు సంభాషణకు 40 నుంచి 60 dB వరకు వేర్వేరు అంకెలు ఇస్తాయి; ఈ పరీక్షకు కీ ఇచ్చిన పరిధిని గుర్తుంచుకోండి.
35 నుంచి 45 dB నెమ్మదిగా మాట్లాడే స్థాయికి దగ్గర. 55 నుంచి 65 dB, 65 నుంచి 75 dB గట్టిగా మాట్లాడటం, రద్దీ శబ్దాల స్థాయికి దగ్గర. కాబట్టి కీ ప్రకారం (1), (3), (4) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: గుసగుస సుమారు 30 dB, సంభాషణ సుమారు 50 dB, అరుపు 80 dB పైన.
పరీక్ష కోణం: వినికిడి ప్రక్రియ 6 దశలు: చెవి కాలువ → కర్ణభేరి → ఆసికిల్స్ → కాక్లియా ద్రవం → కేశ కణాలు → శ్రవణ నాడి/మెదడు. 5 వాహక దశలు: గాలి → మధ్య చెవి ఎముకలు (ఆసికిల్స్) → ద్రవం → నాడి → మెదడు. మధ్య చెవి శబ్ద పీడనాన్ని సుమారు 20 రెట్లు పెంచుతుంది (పెద్ద కర్ణభేరి, చిన్న అండాకార గవాక్షం, ఎముకల మీట పని). యాంత్రిక శక్తి విద్యుత్ శక్తిగా మారేది కోర్టి అవయవం/కేశ కణాల్లో. తీవ్రత = డెసిబెల్; పౌనఃపున్యం = హెర్ట్జ్. శబ్దం స్పృహతో అనుభవమయ్యేది టెంపోరల్ లోబ్లోని శ్రవణ వల్కలంలో.
మెమొరీ కోడ్: 5 వాహక దశలు "గా-ఎ-ద్ర-నా-మె" (గాలి ఎగిరి ద్రవంలో నానిన మెదడు): గాలి → ఎముకలు (మధ్య చెవి) → ద్రవం → నాడి → మెదడు. ప్రమాణాల జంట "డె-బి, హె-పి": డెసిబెల్ = బిగ్గరతనం, హెర్ట్జ్ = పిచ్.