ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ (ASD) ఒకే వ్యాధి కాదు. ఇది నాడీ వ్యవస్థ, ప్రవర్తనకు సంబంధించిన రకరకాల లక్షణ సముదాయాల సమూహం. మెదడు పనితీరుపై ప్రభావం చూపే నాడీ సంబంధ / నాడీ అభివృద్ధి రుగ్మత ఇది. ఆలోచనలు, భావాలు, భాష, ఇతరులతో సంబంధాలు - ఈ అన్నింటిలో ఇబ్బంది తెస్తుంది.
వైకల్యాల త్రయం (ట్రయాడ్ ఆఫ్ ఇంపెయిర్మెంట్స్)
ఆటిజంలో అభివృద్ధి తేడాలు ప్రధానంగా మూడు రంగాల్లో కనిపిస్తాయి. ఈ మూడింటినీ కలిపి వైకల్యాల త్రయం (ట్రయాడ్ ఆఫ్ ఇంపెయిర్మెంట్స్) అంటారు.
| రంగం | ఏం కనిపిస్తుంది |
|---|---|
| సామాజిక సంబంధాలు | ఇతరులతో కలవలేకపోవడం, స్నేహాలు చేయలేకపోవడం |
| సామాజిక సమాచార ప్రసారం | మాట, సైగలు, ముఖ కవళికలు సరిగ్గా వాడలేకపోవడం |
| ఊహాశక్తి / ఆలోచన, ప్రవర్తన, ఆటలో దృఢత్వం | పునరావృతమయ్యే, పరిమిత ఆటలు, ఆసక్తులు |
- ఈ త్రయం అనే భావనను లోర్నా వింగ్, జూడిత్ గౌల్డ్ లండన్లోని కాంబర్వెల్ ప్రాంతంలో 1979లో చేసిన అధ్యయనం ద్వారా ముందుకు తెచ్చారు. ఆటిజం ఒక్కటే ప్రత్యేక స్థితి కాదు, ఒక స్పెక్ట్రమ్ అని లోర్నా వింగ్ వాదించారు.
మెమొరీ కోడ్: "సా-స-ఊ" - సామాజిక సంబంధాలు, సమాచార ప్రసారం, ఊహాశక్తి. త్రయం తెచ్చిన జంట "వి-గౌ 79" - వింగ్ + గౌల్డ్ = 1979.
- నిర్ధారణ ఈ మూడు ప్రాంతాల్లో జరగాలి. కానీ రోజువారీ జీవితంలో ఈ త్రయం ఎప్పుడూ స్పష్టంగా బయటపడదు, అందుకే గుర్తించడం కష్టం.

ఆటిజంతో పాటు ఉండగల ఇతర సమస్యలు
ఆటిజం ఒంటరిగా కూడా రావచ్చు, లేదా వీటితో కలిసి రావచ్చు:
- సంవేదన ప్రక్రియ ఇబ్బందులు
- బుద్ధిమాంద్యత / మేధో వైకల్యం (పాత పేరు: మెంటల్ రిటార్డేషన్)
- అతి చురుకుదనం, చలన ఇబ్బందులు
- మూర్ఛలు, అభ్యసన వైకల్యం
- ఆందోళన, కుంగుబాటు, ADHD కూడా తరచూ కలిసి ఉంటాయి.
ఎన్ని సమస్యలు కలిసి ఉన్నా, ముందుగా దృష్టి పెట్టాల్సింది ఆటిజం పైనే.
"స్పెక్ట్రమ్" ఎందుకు అంటారు?
- స్పెక్ట్రమ్ అంటే "తేలిక నుంచి తీవ్రత వరకు ఉన్న పరిధి".
- ఒక చివర తేలికపాటి అభ్యసన, సామాజిక ఇబ్బంది మాత్రమే ఉన్న వారు ఉంటారు. మరో చివర అనేక ఇబ్బందులు, చాలా అసాధారణ ప్రవర్తన ఉన్న వారు ఉంటారు.
- అందుకే ఏ ఇద్దరు ఆటిజం వ్యక్తులు ఒకేలా కనిపించరు, ఒకేలా ప్రవర్తించరు. ప్రతి వ్యక్తికీ తనదైన బలాలు, పరిమితులు, వ్యక్తిత్వం ఉంటాయి.
- కొంతమంది అసలు మాట్లాడరు; మరికొంతమంది వ్యాకరణ పరంగా సరైన, క్లిష్టమైన వాక్యాలు మాట్లాడతారు.
- కొందరికి భాషలో కొద్ది ఆలస్యం మాత్రమే ఉండి, స్నేహాలు చేయడంలో ఎక్కువ ఇబ్బంది ఉంటుంది.
- కొందరికి సంవేదన ఇబ్బందులు అసలు ఉండవు; మరికొందరికి రోజువారీ శబ్దాలు, వెలుగులే భరించలేనంత ఎక్కువ సమాచారంగా అనిపిస్తాయి.

గుణాత్మక లోపం (క్వాలిటేటివ్ ఇంపెయిర్మెంట్)
- ఆటిజంలో నైపుణ్యాలు లేకపోవడం కాదు; అవి ఉంటాయి, కానీ వయసుకు తగినట్లు అభివృద్ధి చెందవు. దీనినే గుణాత్మక లోపం (క్వాలిటేటివ్ ఇంపెయిర్మెంట్) అంటారు.
- అందుకే ఒక్కో ఆటిజం వ్యక్తిలో ఒక్కో నైపుణ్యం ఒక్కో వేగంతో పెరుగుతుంది.
అసమాన నైపుణ్య అభివృద్ధి (అన్ఈవెన్ స్కిల్ డెవలప్మెంట్)
ఆటిజంలో అన్నిటికంటే గందరగోళంగా అనిపించే లక్షణం ఇదే. మామూలు 4 ఏళ్ల పిల్లవాడి అభివృద్ధి అన్ని రంగాల్లో దాదాపు 4 ఏళ్ల స్థాయిలోనే ఉంటుంది. కానీ ఆటిజం ఉన్న 4 ఏళ్ల పిల్లవాడిలో ఇలా ఉండవచ్చు:
| నైపుణ్యం | ఆ పిల్లవాడి స్థాయి |
|---|---|
| మాట | 2 ఏళ్ల పిల్లవాడిలా |
| స్వయం సహాయ నైపుణ్యాలు | 3 ఏళ్ల పిల్లవాడిలా |
| సూక్ష్మ చలన నైపుణ్యాలు (ఫైన్ మోటార్) | 6 ఏళ్ల పిల్లవాడిలా |
| స్థూల చలన నైపుణ్యాలు (గ్రాస్ మోటార్) | 8 ఏళ్ల పిల్లవాడిలా |

- ఉదాహరణకు: కూడికలు, తీసివేతలు చేయగలడు కానీ మాట్లాడలేడు.
- అక్షరాలు, అంకెలు, రైమ్స్ అన్నీ వచ్చు, కానీ "ఆకలిగా ఉంది", "నీళ్లు కావాలి" అని తన అవసరం చెప్పలేడు.
పరీక్ష కోణం: ట్రయాడ్ = సామాజిక సంబంధాలు + సమాచార ప్రసారం + ఊహాశక్తి/ఆలోచనలో దృఢత్వం. "స్పెక్ట్రమ్" = తేలిక నుంచి తీవ్రత వరకు పరిధి. ఆటిజంలో నైపుణ్యాలు ఉంటాయి కానీ వయసుకు తగ్గట్టు పెరగవు (క్వాలిటేటివ్ ఇంపెయిర్మెంట్), అభివృద్ధి అసమానంగా ఉంటుంది. శరీరం చూడటానికి మామూలుగానే ఉంటుంది, ప్రవర్తన ద్వారానే గుర్తిస్తాం.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
భౌతికంగా సాధారణంగా కనబడుతున్నా కానీ వారి ప్రవర్తన ఆధారంగా సాధారణ వ్యక్తులనుండి వీరిని వేరుచేయగలం
- (1)డ్వార్ఫిజం
- (2)ఆటిజం
- (3)మస్తిష్క పక్షవాతం
- (4)ఆమ్లదాడికి గురైనవారు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) ఆటిజం
శరీరం చూడటానికి మామూలుగానే ఉన్నా, కేవలం ప్రవర్తన చూసి మాత్రమే గుర్తించగలిగే వైకల్యం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఆటిజం (Autism) ఒక నాడీ అభివృద్ధి లోపం. ఈ పిల్లల ముఖం, శరీర నిర్మాణం సాధారణంగానే ఉంటాయి. కానీ కంటిలోకి చూడకపోవడం, పిలిస్తే పలకకపోవడం, ఒకే పనిని మళ్ళీ మళ్ళీ చేయడం, ఇతరులతో కలవకపోవడం, మాట ఆలస్యం కావడం వంటి ప్రవర్తనల ద్వారానే వీరిని గుర్తిస్తాం. కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (2) ఆటిజం.
మిగతావి ఎందుకు కావు: డ్వార్ఫిజం (1) ఉన్నవారి ఎత్తు చాలా తక్కువగా ఉంటుంది, అది కంటికి కనిపిస్తుంది. మస్తిష్క పక్షవాతం (3) లో కదలికలు, భంగిమ, నడకలో తేడా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఆమ్లదాడి బాధితుల (4) శరీరంపై గాయాల మచ్చలు కనిపిస్తాయి. ఈ మూడూ శారీరకంగా కనిపించే వైకల్యాలు.
గుర్తుంచుకోండి: "కనిపించని వైకల్యం, ప్రవర్తనలో బయటపడుతుంది" అంటే ఆటిజం.