వినికిడి లోపం ఉందనిపిస్తే ముందు డాక్టర్ను కలవాలి; ఆయన ఇద్దరు నిపుణుల దగ్గరకు పంపవచ్చు:
- ఓటోలారింగాలజిస్ట్ (ENT వైద్యుడు): చెవి, ముక్కు, గొంతు వ్యాధుల వైద్యుడు; లోపానికి కారణం పరిశోధిస్తాడు.
- ఆడియాలజిస్ట్: వినికిడి లోపాన్ని గుర్తించి కొలిచే నిపుణుడు; రకం, స్థాయి తెలుసుకోవడానికి వినికిడి పరీక్ష చేస్తాడు; ఏ పరికరం పెడితే వినికిడి మెరుగుపడుతుందో ఎంపిక చేస్తాడు.
శ్రవణ పునరావాసం (ఆరల్ రిహాబిలిటేషన్): వినికిడి లోపం ఉన్న వ్యక్తికి సహాయపడే వృత్తిపరమైన ప్రయత్నాలు - లోపాన్ని తగ్గించే లేదా భర్తీ చేసే సేవలు, విధానాలు; ముఖ్యంగా తగిన గ్రహణ, వ్యక్తీకరణ సంభాషణను సులభం చేయడం (ASHA 1984; WHO 2000).
ధ్వని పెంపుదల: ముఖ్య నిజాలు
- వినికిడి లోపం ఉన్న వ్యక్తి తన అవరోధాన్ని అధిగమించడానికి అత్యంత ముఖ్యమైన సాధనం వినికిడి యంత్రం లేదా విద్యా ధ్వని పెంపుదల యూనిట్.
- ఏ యాంప్లిఫికేషన్ వ్యవస్థా వినికిడిని పునరుద్ధరించలేదు. కానీ లేకపోతే అందని మిగిలిన వినికిడిని ఉపయోగకరంగా మారుస్తుంది; లేకుండా సాధ్యం కాని లక్ష్యాలు సాధించవచ్చు.
- కళ్లజోడు దృష్టిని సరిచేసినట్టు వినికిడి యంత్రం వినికిడిని సరిచేయదు. చాలామందికి సెన్సరీ న్యూరల్ లోపం ఉంటుంది, అందులో మాట స్పష్టత దెబ్బతింటుంది. యంత్రం మాటను స్పష్టంగా చేయదు; శబ్దాన్ని పెద్దది మాత్రమే చేస్తుంది.
- వినికిడి లోపం ఉన్న పెద్దలకు, పుట్టుకతో లోపం ఉన్న పిల్లలకు మౌలికంగా తేడా ఉంది: పెద్దలకు ఇప్పటికే మాట, భాష నైపుణ్యాలు ఉంటాయి కాబట్టి వాటి ఆధారంగా పరికరాలు వాడతారు; పిల్లలు పరికరంతోనే భాష నేర్చుకోవాలి.
- వినికిడి యంత్రం నిద్ర, స్నానం సమయాలు తప్ప రోజంతా వాడాలి.
- వీరికి వినికిడి యంత్రం, ఇయర్ మౌల్డ్, IEP అవసరం; చేతి కర్ర (కేన్) అవసరం లేదు (అది దృష్టి లోపం ఉన్నవారికి).
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
వినికిడి లోపం గల పిల్లవాడు వినికిడి యంత్రాన్ని రోజులో ఎప్పుడు ఉపయోగించాలి.
- (1)రోజు మొత్తం
- (2)బడిలో ఉన్నప్పుడు మాత్రమే
- (3)ఇంట్లో ఉన్నప్పుడు మాత్రమే
- (4)నిద్రపోతున్నప్పుడు, స్నానం చేస్తున్నప్పుడు తప్ప
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) నిద్రపోతున్నప్పుడు, స్నానం చేస్తున్నప్పుడు తప్ప
వినికిడి యంత్రం (Hearing Aid) ను రోజులో ఎంతసేపు పెట్టుకోవాలో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
భాష, మాట నేర్చుకోవాలంటే పిల్లవాడు చుట్టూ ఉన్న శబ్దాలు, మాటలు నిరంతరం వినాలి. బడిలో పాఠాలు ఎంత ముఖ్యమో, ఇంట్లో కుటుంబ సభ్యుల మాటలు, ఆటల్లో స్నేహితుల మాటలూ అంతే ముఖ్యం. అందుకే మేలుకుని ఉన్న సమయమంతా Hearing Aid పెట్టుకోవాలి. స్నానం చేసేటప్పుడు నీళ్ళు పడితే యంత్రం పాడవుతుంది. నిద్రలో వినడం అవసరం లేదు, పైగా చెవికి, యంత్రానికి ఇబ్బంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) నిద్రపోతున్నప్పుడు, స్నానం చేస్తున్నప్పుడు తప్ప.
రోజు మొత్తం (1) అంటే నిద్ర, స్నానం సమయాలు కూడా వస్తాయి, అది సరికాదు. బడిలో మాత్రమే (2), ఇంట్లో మాత్రమే (3) వాడితే మిగతా సమయంలో భాషా అనుభవం పోతుంది, శ్రవణ శిక్షణ (Auditory Training) కి నష్టం.
గుర్తుంచుకోండి: Hearing Aid: మేలుకున్నంతసేపు; నిద్ర, స్నానం సమయంలో తీసేయాలి.
వినికిడి లోపం గల పిల్లలకు దీని అవసరం లేదు
- (1)ఐ.ఇ.పి
- (2)వినికిడి యంత్రం
- (3)ఇయర్ మౌల్డ్
- (4)చేతికర్ర
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) చేతికర్ర
ఇచ్చిన వాటిలో వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకు అవసరం లేనిది ఏదో గుర్తించమన్నారు.
వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకు Hearing Aid శబ్దాన్ని పెద్దది చేస్తుంది. ఇయర్ మౌల్డ్ (Ear Mould) పిల్లవాడి చెవి ఆకారానికి తగ్గట్టు తయారుచేసిన మెత్తని ముక్క. ఇది Hearing Aid ను చెవిలో గట్టిగా పట్టి ఉంచుతుంది, శబ్దం బయటికి లీక్ కాకుండా, కీచు శబ్దం (Feedback) రాకుండా చూస్తుంది. వ్యక్తిగత విద్యా ప్రణాళిక (IEP) ప్రతి ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లవాడికి అవసరం.
చేతికర్ర (Cane) దృష్టి లోపం ఉన్నవారు దారిలో అడ్డంకులు తెలుసుకుంటూ స్వతంత్రంగా నడవడానికి వాడే చలన ఉపకరణం. వినికిడి లోపం ఉన్నవారి చూపు సాధారణంగా ఉంటుంది కాబట్టి వారికి దీని అవసరం లేదు. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) చేతికర్ర.
IEP (1), Hearing Aid (2), Ear Mould (3) మూడూ వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లల విద్యకు, వినికిడికి నేరుగా అవసరమైనవే, కాబట్టి అవి జవాబు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: చేతికర్ర దృష్టి లోపానికి; Hearing Aid, Ear Mould వినికిడి లోపానికి.
వినికిడి సమస్యల పరిష్కారం కొరకు వాడే ఉపకరణం
- (1)బోధనోపకరణం
- (2)వినికిడియంత్రం
- (3)టేప్రికార్డర్
- (4)కళ్ళజోడు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) వినికిడియంత్రం
వినికిడి లోపం ఉన్నవారు వాడే ఉపకరణం ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
వినికిడి యంత్రం (Hearing Aid) చెవి దగ్గర పెట్టుకునే చిన్న ఎలక్ట్రానిక్ పరికరం. ఇందులో Microphone శబ్దాన్ని అందుకుంటుంది, Amplifier దాన్ని పెంచుతుంది, Receiver పెద్ద శబ్దాన్ని చెవిలోకి పంపుతుంది. Body Level, BTE (Behind The Ear), ITE (In The Ear) వంటి రకాలు ఉన్నాయి. మిగిలిన వినికిడిని (Residual Hearing) వాడుకోవడానికి ఇది సహాయపడుతుంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) వినికిడియంత్రం.
బోధనోపకరణం (TLM) (1) పాఠం బోధించడానికి వాడేది; వినికిడిని మెరుగుపరచదు. టేప్ రికార్డర్ (3) శబ్దాన్ని రికార్డ్ చేసి వినిపిస్తుంది, వ్యక్తిగత వినికిడి లోపాన్ని సరిచేయదు. కళ్ళజోడు (4) దృష్టి లోపం ఉన్నవారికి.
గుర్తుంచుకోండి: చెవికి Hearing Aid, కంటికి కళ్ళజోడు.
వినికిడి యంత్రం: 4 ప్రాథమిక భాగాలు
| భాగం | పని |
|---|---|
| మైక్రోఫోన్ | శబ్దాన్ని అందుకుని యాంప్లిఫయర్కు పంపుతుంది |
| యాంప్లిఫయర్ | శబ్దాన్ని పెద్దది చేస్తుంది |
| రిసీవర్ | పెద్దదైన శబ్దాన్ని చెవి కాలువలోకి పంపుతుంది |
| బ్యాటరీ | యంత్రానికి శక్తి ఇస్తుంది |
వినికిడి యంత్రాల రకాలు
| రకం | ఎలా ఉంటుంది | ఎవరికి |
|---|---|---|
| చెవి వెనుక (BTE) | భాగాలన్నీ చెవి వెనుక కూర్చునే ప్లాస్టిక్ పెట్టెలో; స్పష్టమైన ప్లాస్టిక్ ట్యూబుతో చెవి లోపలికి సరిపోయే ఇయర్ మౌల్డ్కు కలుపుతారు | పిల్లలు ఎక్కువగా వాడేది; ఏ స్థాయి లోపానికైనా; టెలిఫోన్, సహాయక శ్రవణ పరికరాలతో వాడడానికి సరళం |
| చెవి లోపల (ITE) | BTE కంటే చిన్నది; భాగాలన్నీ చెవికి సరిపోయేలా చేసిన పెట్టెలోనే | పిల్లవాడు పెరిగేకొద్దీ మార్చాల్సి వస్తుంది కాబట్టి పిల్లలకు అన్నిసార్లూ తగిన ఎంపిక కాదు |
| చెవి కాలువలో (ITC) | ITE కంటే ఇంకా చిన్నది; కొంత భాగం చెవి కాలువలో ఉంటుంది, దాని ముఖం బయటి చెవిలో కనిపిస్తుంది (ఇంకా చిన్నదైన CIC పూర్తిగా కాలువ లోపలే ఉంటుంది) | ప్రధానంగా తేలికపాటి నుంచి మధ్యస్థ లోపానికి; పరిమాణం, పెరుగుదల వల్ల పిల్లలకు సిఫార్సు చేయరు |
| బాడీ (శరీరంపై ధరించే) యంత్రం | దీర్ఘచతురస్ర పెట్టె (మైక్రోఫోన్, యాంప్లిఫయర్, బ్యాటరీ) జేబులో లేదా నడుము సంచిలో; తీగతో బటన్ రిసీవర్కు, అది ఇయర్ మౌల్డ్లోకి | ఎక్కువగా తీవ్ర నుంచి ప్రగాఢ లోపం ఉన్నవారు |
| ఎముక కంపన (బోన్ వైబ్రేటర్) యంత్రం | కంపనకారి చెవి వెనుక మాస్టాయిడ్ ఎముకపై, హెడ్బ్యాండ్తో ఉంచుతారు | ప్రధానంగా వాహక లోపం ఉన్నవారు; చెవి కాలువ మూసుకుపోయిన/చిన్న చెవి ఉన్నవారు (సాధారణ యంత్రాలు పెట్టుకోలేనివారు) |
ఇతర పరికరాలు
- బోన్ ఎంకర్డ్ హియరింగ్ ఎయిడ్ (BAHA): సాధారణ పరికరాలు వాడలేనివారికి, ఒక వైపు బధిరత ఉన్నవారికి ఉపయోగపడుతుంది. చిన్న టైటానియం స్క్రూ (ఇంప్లాంట్)ను శస్త్రచికిత్సతో చెవి వెనుక పుర్రె ఎముకలో అమర్చుతారు; సౌండ్ ప్రాసెసర్ ఒక అబట్మెంట్ ద్వారా దానికి అతుక్కుంటుంది; శబ్దాలు ఎముక ద్వారా లోపలి చెవికి చేరతాయి.
- CROS (కాంట్రాలేటరల్ రూటింగ్ ఆఫ్ సౌండ్): తీగతో లేదా తీగ లేకుండా అమర్చే పరికరం; ఒక వైపు చెవిలోని మైక్రోఫోన్ అందుకున్న శబ్దాన్ని మరో వైపుకు పంపుతుంది. కొందరు రోగులకు CROS కంటే BAHA నే తరచూ ఎంచుకుంటారు.
- ఇంప్లాంటబుల్ మిడిల్ ఇయర్ డివైస్: సాధారణ వినికిడి యంత్రాలు వాడలేని, తేలికపాటి నుంచి తీవ్ర సెన్సరీ న్యూరల్ లోపం (కొందరిలో వాహక లేదా మిశ్రమ లోపం) ఉన్నవారి కోసం; ఎక్కువగా పెద్దల్లో వాడతారు. పీజో ఎలక్ట్రిక్ లేదా విద్యుదయస్కాంత ట్రాన్స్డ్యూసర్లు ఇచ్చే కంపన శక్తితో మధ్య చెవి ఎముకల గొలుసును కదిలిస్తాయి; బయటి, లోపలి భాగాలు ఉంటాయి. ఇవి చాలా ఖరీదైనవి; తక్కువ ఖర్చు పరికరాలు కూడా తయారవుతున్నాయి.
కాక్లియర్ ఇంప్లాంట్
- ఇది వినికిడి యంత్రం కాదు; కాక్లియా లోపలి ఎలక్ట్రోడ్ల సాయంతో శ్రవణ నాడిని నేరుగా ప్రేరేపించే, శరీరంలో అమర్చే పరికరం. సాపేక్షంగా కొత్త పరికరం.
- సాధారణ వినికిడిలో బయటి చెవి నుంచి వచ్చిన ధ్వని శక్తి కాక్లియాలో నాడీ సంకేతాలుగా మారి శ్రవణ నాడి ద్వారా మెదడుకు చేరుతుంది. కాక్లియా బాగా దెబ్బతింటే ఈ మార్పిడి జరగదు; ఇంప్లాంట్ దెబ్బతిన్న భాగాన్ని దాటవేసి నాడిని నేరుగా ప్రేరేపిస్తుంది.
- లోపలి భాగాలు (శస్త్రచికిత్సతో): ఎలక్ట్రోడ్ వరుస (కాక్లియాలోకి), రిసీవర్, అయస్కాంతం (చెవి వెనుక ఎముకలో).
- బయటి భాగాలు: ట్రాన్స్మిటర్ కాయిల్, మైక్రోఫోన్ (రెండూ చెవి వెనుక), స్పీచ్ ప్రాసెసర్ (జేబులో లేదా నడుము సంచిలో; కొత్తవాటిలో చెవి వెనుకే).
- పనిచేసే క్రమం: మైక్రోఫోన్ శబ్దాన్ని అందుకుని విద్యుత్ సంకేతాలుగా మారుస్తుంది → స్పీచ్ ప్రాసెసర్ (స్పీచ్ కోడింగ్) సంకేతాలను తగిన విద్యుత్ నమూనాగా మారుస్తుంది → ప్రాసెసర్ నుంచి లోపలి భాగాలకు సంకేతం సరఫరా → ఎలక్ట్రోడ్లు నరాల తంతువులను ప్రేరేపిస్తాయి.
- అర్హత: రెండు చెవుల్లో తీవ్ర నుంచి ప్రగాఢ లోపం ఉండి, వినికిడి యంత్రాల నుంచి చాలా తక్కువ లేదా ఏ లాభమూ లేనివారు. వైద్య, మానసిక, విద్యా స్థితి కూడా పరిగణిస్తారు. పిల్లలకు సుమారు 9-12 నెలల వయసు నుంచే ఇంప్లాంట్ చేయవచ్చు; ఎంత ముందుగా అమర్చితే ఫలితాలు అంత బాగుంటాయి.
- శస్త్రచికిత్సకు ముందు చెవి నిర్మాణం కోసం CT స్కాన్, MRI, ఇతర వినికిడి పరీక్షలు చేస్తారు. జీవ అనుకూలత (శరీరం అంగీకరించే పదార్థాలు), శస్త్రచికిత్స భద్రతపై విస్తృత అధ్యయనాలు జరిగాయి. ఆపరేషన్ తర్వాత ఆసుపత్రిలో 2-3 రోజులు చాలు.
- ఇతర శస్త్రచికిత్సల్లాగే దీనికీ కొన్ని ప్రమాదాలు ఉన్నాయి: ఇన్ఫెక్షన్, మెనింజైటిస్ (అందుకే ముందుగా టీకాలు ఇస్తారు), ముఖ నాడి దెబ్బతినడం, తల తిరగడం, పరికరం పాడవడం. ఆపరేషన్ తర్వాత దీర్ఘకాలం (తరచూ కొన్నేళ్లు) శ్రవణ శిక్షణ తప్పనిసరి.

సమూహ ధ్వని పెంపుదల పరికరాలు (తరగతి కోసం)
వ్యక్తిగత యంత్రాలతో పాటు తరగతిలో, సమూహంగా వినడానికి ఉపయోగపడే పరికరాలు:
| పరికరం | ఎలా పనిచేస్తుంది | బలం | పరిమితి |
|---|---|---|---|
| హార్డ్ వైర్ వ్యవస్థ | ఉపాధ్యాయుడి మైక్, యాంప్లిఫయర్, ప్రతి విద్యార్థి హెడ్ఫోన్ తీగలతో కలిసి ఉంటాయి | మొట్టమొదట వచ్చిన సమూహ ధ్వని పెంపుదల వ్యవస్థ; సిగ్నల్ నాణ్యత ఎక్కువ | తీగల వల్ల ఉపాధ్యాయుడు, విద్యార్థులు కదలలేరు |
| ఇండక్షన్ లూప్ | తరగతి చుట్టూ తీగ చుట్టు (లూప్) అయస్కాంత క్షేత్రం సృష్టిస్తుంది; విద్యార్థి యంత్రంలోని టెలికాయిల్ (T స్విచ్) దాన్ని అందుకుంటుంది | ఉపాధ్యాయుడు, విద్యార్థి స్వేచ్ఛగా కదలవచ్చు | గదిలో స్థానం, తల దిశను బట్టి సిగ్నల్ మారుతుంది (ఏకరీతిగా ఉండదు) |
| FM వ్యవస్థ (శ్రవణ శిక్షకులు) | రెండు భాగాలు: మాట్లాడేవారు ధరించే ట్రాన్స్మిటర్ (మైక్తో), వినేవారు ధరించే రిసీవర్; రిసీవర్ సిగ్నల్ను పిల్లవాడి యంత్రం ఇయర్పీస్ ద్వారా చెవికి చేరుస్తుంది | మాట్లాడేవారి స్వరాన్ని నేపథ్య శబ్దం కంటే పైకి తెస్తుంది (సిగ్నల్-శబ్ద నిష్పత్తి పెంచుతుంది); ప్రధానంగా పాఠశాలల్లో, ఇతర శ్రవణ పరిస్థితుల్లోనూ | ఉపాధ్యాయురాలు మైక్ ధరించి సరైన సమయంలో ఆన్, ఆఫ్ చేయాలి; ఇతర సంకేతాల జోక్యం రావచ్చు, ఖర్చు ఎక్కువ (కొత్త డిజిటల్ రిమోట్ మైక్రోఫోన్ (DM) వ్యవస్థలు అనలాగ్ FM స్థానంలోకి వస్తున్నాయి) |
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
తరగతి గది ధ్వని పెంపుదల సాధనాలకు తగిన ప్రవచనాలకు గుర్తించగా i) హార్డ్ వైర్ సిస్టమ్ – a) విద్యార్థి & ఉపాధ్యాయుని చలనానికి వీలు గలది. ii) ఇండక్షన్ లూప్ – b) సిగ్నల్స్ యొక్క నాణ్యత అధికం c) సమూహ వినికిడి / ధ్వని పెంపుదల సిస్టమ్ మొట్ట మొదటగా రూపొందించబడింది. d) ఏకరీతిగా లేని సిగ్నల్
- (1)i-b, d ii-a, c
- (2)i-c, b ii-a, d
- (3)i-a, b ii-c, d
- (4)i-c, d ii-a, b
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) i-c, b ii-a, d
వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లల తరగతిలో వాడే రెండు సమూహ ధ్వని పెంపుదల సాధనాలకు (group amplification systems) ఒక్కోదానికి రెండు లక్షణాలు జతపరచాలి.
హార్డ్ వైర్ సిస్టమ్ (Hard wire system): టీచర్ మైక్, యాంప్లిఫయర్, ప్రతి విద్యార్థి హెడ్ఫోన్ తీగలతో కలిసి ఉంటాయి. ఇది మొట్టమొదట వచ్చిన సమూహ ధ్వని పెంపుదల వ్యవస్థ (c). శబ్దం నేరుగా తీగ ద్వారా వస్తుంది కాబట్టి సిగ్నల్ నాణ్యత చాలా బాగుంటుంది (b). కానీ తీగల వల్ల టీచర్, విద్యార్థులు కదలలేరు.
ఇండక్షన్ లూప్ సిస్టమ్ (Induction loop): తరగతి చుట్టూ తీగ చుట్టు (loop) వేస్తారు. అది అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని సృష్టిస్తుంది. విద్యార్థి వినికిడి యంత్రంలోని T-స్విచ్ (టెలికాయిల్) దాన్ని అందుకుంటుంది. తీగలు శరీరానికి కట్టి ఉండవు కాబట్టి టీచర్, విద్యార్థి స్వేచ్ఛగా కదలవచ్చు (a). కానీ గదిలో ఉన్న స్థానం, తల తిప్పే దిశ బట్టి సిగ్నల్ బలం మారుతుంది, అంటే సిగ్నల్ ఏకరీతిగా ఉండదు (d). కాబట్టి i-c, b; ii-a, d. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2).
(1), (4) హార్డ్ వైర్కు 'ఏకరీతిగా లేని సిగ్నల్' ఇచ్చాయి, అది లూప్ లక్షణం. (3) హార్డ్ వైర్కు 'కదలడానికి వీలు' ఇచ్చింది, అది తీగల వ్యవస్థలో సాధ్యం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: హార్డ్ వైర్: మొదటిది, నాణ్యత ఎక్కువ, కదలిక లేదు. లూప్: కదలిక ఉంది, సిగ్నల్ ఏకరీతిగా ఉండదు.
పరీక్ష కోణం: పిల్లలు ఎక్కువగా వాడేది BTE; తీవ్ర-ప్రగాఢ లోపానికి బాడీ యంత్రం; వాహక లోపానికి ఎముక కంపన యంత్రం; ITC తేలికపాటి-మధ్యస్థానికి. వినికిడి యంత్రం శబ్దాన్ని పెద్దది మాత్రమే చేస్తుంది, స్పష్టం చేయదు. నిద్ర, స్నానం తప్ప రోజంతా వాడాలి. కాక్లియర్ ఇంప్లాంట్ శ్రవణ నాడిని నేరుగా ప్రేరేపిస్తుంది; అర్హత = రెండు చెవుల తీవ్ర-ప్రగాఢ లోపం, యంత్రంతో లాభం లేకపోవడం. FM = సిగ్నల్-శబ్ద నిష్పత్తి పెంచుతుంది. హార్డ్ వైర్ = మొదటి వ్యవస్థ, నాణ్యత ఎక్కువ; లూప్ = కదలిక, అసమాన సిగ్నల్.
మెమొరీ కోడ్: యంత్రం భాగాలు "మై-యాం-రి-బ్యా" - మైక్రోఫోన్ → యాంప్లిఫయర్ → రిసీవర్, బ్యాటరీ శక్తి. యంత్రాల రకాలు "పిల్లలకు వెనుక, తీవ్రానికి బాడీ, వాహకానికి ఎముక" (BTE - బాడీ - బోన్). "తీగ = తొలి, లూప్ = లేచి తిరుగు" - హార్డ్ వైర్ మొదటిది, లూప్లో కదలవచ్చు.