AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 9 / 12 · వినికిడి లోపం ప్రభావం: భాష, ప్రసారం, విద్య

స్పీచ్ రీడింగ్, మానవ సహాయంతో సంభాషణ

వినికిడి లోపం ఉన్నవారు సంభాషించడానికి సహాయపడే పునరుద్ధరణ పద్ధతులు మూడు: (1) మానవ సహాయం - లిప్ రీడింగ్, సంజ్ఞా భాష, సంభాషణ సహాయ కార్యకర్తలు; (2) సాంకేతిక సహాయం - వినికిడి పరికరాలు; (3) శ్రవణ శిక్షణ.

బధిరతను "నిశ్శబ్ద వైకల్యం" అంటారు - అది కనిపించదు, గుర్తించబడదు, చర్చించబడదు. వీరు మూడు చోట్ల అడ్డంకులు ఎదుర్కొంటారు:

లిప్ రీడింగ్ - స్పీచ్ రీడింగ్ తేడా

లిప్ రీడింగ్ (ఓష్ఠ పఠనం)స్పీచ్ రీడింగ్ (భాషణ పఠనం)
ఏం చూస్తారుమాట్లాడేవారి పెదవులు మాత్రమేపెదవులతో పాటు దవడలు, నాలుక, మొత్తం ముఖ కవళికలు, నోటి కదలికలు
స్వభావందృశ్య మాధ్యమం ద్వారా మాట సందేశం అర్థం చేసుకోవడంఒక కళ వంటిది; అమెరికా, బ్రిటన్‌లో ఈ పదమే ఎక్కువ ఆమోదం పొందింది; ప్రక్రియ మరింత కచ్చితం

ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 11 ఆగస్టు 2022 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 127

తరగతి గదిలో ఉపాధ్యాయుల పెదవుల కదలికలు గమనించడం ఆధారంగా ఈ పిల్లలు అర్థం చేసుకుంటారు

  1. (1)వినికిడి లోపం
  2. (2)తక్కువ దృష్టిలోపం
  3. (3)దృష్టిలోపం
  4. (4)ఆటిజం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) వినికిడి లోపం

టీచర్ పెదవుల కదలికలను చూసి మాటను అర్థం చేసుకునే పిల్లలు ఎవరో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

దీన్ని పెదవుల పఠనం (Lip reading) లేదా Speech reading అంటారు. వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలు శబ్దం సరిగా వినలేరు కాబట్టి మాట్లాడే వ్యక్తి పెదవులు, ముఖ కవళికలు చూసి అర్థం చేసుకుంటారు. అందుకే టీచర్ వారికి ఎదురుగా, వెలుతురు ముఖం మీద పడేలా నిలబడి, మామూలు వేగంతో మాట్లాడాలి; బోర్డు వైపు తిరిగి మాట్లాడకూడదు.

కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (1) వినికిడి లోపం.

తక్కువ దృష్టి (2), దృష్టి లోపం (3) ఉన్న పిల్లలకు పెదవులు స్పష్టంగా కనిపించవు; వారు వినడం, స్పర్శ ద్వారా నేర్చుకుంటారు. ఆటిజం (4) ఉన్న పిల్లలు సాధారణంగా ముఖం వైపు చూడటం (Eye contact) తప్పిస్తారు; పెదవుల పఠనం వారి పద్ధతి కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: Lip reading / Speech reading → వినికిడి లోపం.

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 11 ఆగస్టు 2022 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 132

‘అద్దాన్ని’ బోధనాభ్యసన పరికరంగా ఈ పిల్లల కోసం తరచుగా వాడుతారు.

  1. (1)బుద్ధి మాంద్యత
  2. (2)హీమోఫీలియా
  3. (3)పార్కిన్‌సన్స్ వ్యాధి
  4. (4)వినికిడి లోపం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) వినికిడి లోపం

అద్దాన్ని (Mirror) బోధనా పరికరంగా తరచుగా ఎవరి కోసం వాడతారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకు మాట శిక్షణ (Speech Training) ఇచ్చేటప్పుడు టీచర్, పిల్లవాడు అద్దం ముందు కూర్చుంటారు. టీచర్ ఒక అక్షరాన్ని పలికేటప్పుడు పెదవులు, నాలుక, దవడ ఎలా కదులుతున్నాయో పిల్లవాడు చూస్తాడు. తర్వాత అద్దంలో తన నోటిని చూసుకుంటూ అలాగే పలకడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. వినలేని పిల్లలకు ఈ కనిపించే సూచన (Visual feedback) చాలా ఉపయోగం.

కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (4) వినికిడి లోపం.

బుద్ధిమాంద్యత (1) ఉన్న పిల్లలకు అద్దాన్ని స్వీయ సంరక్షణ పనుల్లో అప్పుడప్పుడు వాడవచ్చు, కానీ అది వారి ప్రధాన పరికరం కాదు. హీమోఫీలియా (2) రక్త వ్యాధి; పార్కిన్‌సన్స్ వ్యాధి (3) సాధారణంగా వృద్ధుల్లో వచ్చే నాడీ వ్యాధి. వీటికి అద్దం బోధనా పరికరం కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: అద్దం → Speech Training → వినికిడి లోపం.

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 11 ఆగస్టు 2022 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 119

వెలుగుతున్న కొవ్వొత్తిని స్పీచ్ థెరపిలో ఏ శబ్దానికి సంబంధించి ఇచ్చే శిక్షణలో వాడుతారు

  1. (1)‘ప్’ శబ్దం
  2. (2)‘బ్’ శబ్దం
  3. (3)‘ఫ్’ శబ్దం
  4. (4)‘మ్’ శబ్దం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) ‘ఫ్’ శబ్దం

స్పీచ్ థెరపీ (Speech Therapy) లో వెలుగుతున్న కొవ్వొత్తిని ఏ శబ్దం నేర్పడానికి వాడతారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలు శబ్దాన్ని వినలేరు కాబట్టి నోటి నుంచి గాలి ఎలా బయటికి వస్తుందో కళ్ళతో చూపించాలి. 'ఫ్' (F) శబ్దం పలికేటప్పుడు పై పళ్ళు కింది పెదవిని తాకుతాయి, వాటి మధ్య నుంచి గాలి ఆగకుండా ఒరుసుకుంటూ బయటికి వస్తుంది (ఊష్మ ధ్వని, Fricative). కొవ్వొత్తిని నోటి ముందు పెడితే ఈ నిరంతర గాలికి జ్వాల ఒకవైపు వంగి ఉంటుంది. పిల్లవాడు జ్వాలను చూసి సరిగా పలుకుతున్నాడో లేదో తెలుసుకుంటాడు.

అధికారిక కీ ప్రకారం సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) ‘ఫ్’ శబ్దం.

'ప్' (1) పలికినప్పుడు కూడా ఒక్కసారిగా గాలి బయటికి వస్తుంది, కాబట్టి దానికీ కాగితం ముక్క లేదా జ్వాల వాడతారు; కానీ ఆగకుండా వచ్చే గాలిని చూపించడానికి 'ఫ్' కే జ్వాల బాగా సరిపోతుంది. 'బ్' (2) లో గాలి వేగం తక్కువ, స్వరతంత్రులు కంపిస్తాయి; దాన్ని గొంతు మీద చేయి పెట్టి నేర్పుతారు. 'మ్' (4) ముక్కు ద్వారా వచ్చే అనునాసిక శబ్దం, నోటి నుంచి గాలి రాదు కాబట్టి జ్వాల కదలదు.

గుర్తుంచుకోండి: ఫ్ = నిరంతర గాలి = జ్వాల వంగుతుంది; మ్ = ముక్కు ద్వారా, జ్వాల కదలదు.

స్పీచ్ రీడింగ్ గురించి నిజాలు

మానవ సహాయకులు

సహాయకుడుపాత్ర
లిప్ స్పీకర్సంజ్ఞా భాష వాడకుండా, ఉపాధ్యాయుడి పెదవులు చదవడం కష్టమైనవారి కోసం. మాట్లాడేవారి మాటలను స్వరం లేకుండా తిరిగి పలుకుతాడు; పదాల ఆకారం, సహజ మాట ప్రవాహం, లయ, ఒత్తిడి స్పష్టంగా చూపుతాడు; ముఖ కవళికలు, సహజ సైగలు, (కోరితే) ఫింగర్ స్పెల్లింగ్ వాడతాడు. లిప్ రీడింగ్ ఎక్కువగా వాడేవారు, భాషపై మంచి పట్టు ఉన్నవారు వాడతారు
అనువాదకుడు (ఇంటర్‌ప్రెటర్)సంజ్ఞా భాష (ఉదా: BSL) లేదా సంజ్ఞ సహాయక ఇంగ్లీష్ ఇష్టపడేవారి కోసం. ఉపాధ్యాయుడి మాటను సంజ్ఞల్లోకి మారుస్తాడు; విద్యార్థి సంజ్ఞలకు స్వరం ఇస్తాడు. విషయ పరిజ్ఞానం ఉన్న అనువాదకుడైతే మంచిది
సంభాషణ సహాయ కార్యకర్తఅనువాదం, లిప్ స్పీకింగ్, నోట్స్ రాయడం, విద్యార్థికి స్వరం ఇవ్వడం చేస్తాడు; కానీ ఇంకా అనువాదకుడి స్థాయికి చేరలేదు (సాధారణంగా BSL లో లెవెల్ 1/2 సర్టిఫికెట్)

బోధించేటప్పుడు, మాట్లాడేటప్పుడు చిట్కాలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 12 ఆగస్టు 2026 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 108

శ్రవణలోపం గల విద్యార్థులున్న సహిత తరగతిలో ఉపాధ్యాయుడు అనుసరించాల్సిన వ్యూహం.

  1. (1)తరగతి గది అంతా తిరుగుతూ బోధన చేయాలి.
  2. (2)వినికిడి లోపం ఉన్న విద్యార్థులను తరగతి మధ్యలో కూర్చోబెట్టాలి.
  3. (3)నూతన పదాలు చర్చించే ముందు వాటిని బోర్డుపై రాయాలి.
  4. (4)ఉపాధ్యాయుడు ముఖ కవళికలలో ఎలాంటి మార్పు ఉండరాదు.
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) నూతన పదాలు చర్చించే ముందు వాటిని బోర్డుపై రాయాలి.

వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలు ఉన్న సమ్మిళిత తరగతిలో (Inclusive classroom) టీచర్ పాటించాల్సిన సరైన వ్యూహం ఏదో అడుగుతున్నారు.

వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలు ఎక్కువగా చూపు మీద ఆధారపడతారు: పెదవుల కదలిక చదవడం (speech reading), ముఖ కవళికలు, బోర్డు మీద రాసింది. కొత్త పదం మొదట చెవికి వినిపించకపోయినా, బోర్డు మీద రాసి ఉంటే పిల్లవాడు దాన్ని చూసి అర్థం చేసుకుంటాడు, చర్చను అనుసరిస్తాడు. అందుకే కొత్త పదాలను చర్చకు ముందే బోర్డు మీద రాయాలి. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).

తరగతి అంతా తిరుగుతూ బోధిస్తే (1) పిల్లవాడికి టీచర్ ముఖం, పెదవులు కనిపించవు. ఈ పిల్లలను మధ్యలో కాదు, ముందు వరుసల్లో, టీచర్ ముఖం స్పష్టంగా కనిపించే చోట (preferential seating) కూర్చోబెట్టాలి, కాబట్టి (2) తప్పు. ముఖ కవళికలు సహజంగా, స్పష్టంగా ఉంటేనే అర్థం బాగా తెలుస్తుంది, కాబట్టి (4) కూడా తప్పు.

గుర్తుంచుకోండి: వినికిడి లోపం: ముందు వరుస, ముఖం కనిపించాలి, కొత్త పదాలు బోర్డు మీద.

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · అక్టోబర్ 2026 · పేపర్ 1B ·ప్రశ్న 90

Specific consideration of a teacher not to be followed while teaching English in an inclusive classroom

  1. (1)Use clear speech
  2. (2)Face the students when speaking
  3. (3)Make sure the group’s attention before the session
  4. (4)Not aware of learner’s language abilities
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) Not aware of learner’s language abilities

సమ్మిళిత తరగతిలో (Inclusive Classroom) ఇంగ్లీష్ బోధించేటప్పుడు ఉపాధ్యాయుడు పాటించకూడని (not to be followed) విషయం ఏదో అడుగుతున్నారు. ప్రశ్నలో ‘not’ ఉంది, జాగ్రత్తగా చదవాలి.

సమ్మిళిత తరగతిలో వినికిడి లోపం, అభ్యసన వైకల్యం వంటి వివిధ అవసరాలు ఉన్న పిల్లలు ఉంటారు. అందుకే ఉపాధ్యాయుడు ప్రతి విద్యార్థి భాషా సామర్థ్యాలను (language abilities) తెలుసుకుని బోధించాలి. వాటి గురించి తెలియకుండా ఉండటం (not aware) సరైన పద్ధతి కాదు. కాబట్టి పాటించకూడనిది ఆప్షన్ (4) ‘Not aware of learner’s language abilities’.

ఆప్షన్ (1) స్పష్టంగా మాట్లాడటం, ఆప్షన్ (2) విద్యార్థుల వైపు ముఖం పెట్టి మాట్లాడటం (పెదవుల కదలికలు చూసి అర్థం చేసుకునే వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకు అవసరం), ఆప్షన్ (3) బోధన మొదలుపెట్టే ముందు అందరి దృష్టిని ఆకర్షించడం: ఈ మూడూ పాటించాల్సిన మంచి పద్ధతులే.

గుర్తుంచుకోండి: ‘not’ ఉన్న ప్రశ్నల్లో తప్పుడు పద్ధతిని వెతకండి.

సంభాషణ మెరుగుపరిచే వ్యూహాలు (ఫీల్డ్, హగార్డ్, 1989)

వినికిడి లోపం ఉన్న విద్యార్థులు సంభాషణలో చాలా ఇబ్బంది పడతారు; ఎదుటివారు వారిని సరిగా అర్థం చేసుకోరు, వారు చిరాకు పడతారు. సాధారణ, ఎలక్ట్రానిక్ పద్ధతులతో పాటు ఫీల్డ్, హగార్డ్ (1989) సంభాషణ వ్యూహాలను మూడు రకాలుగా విభజించారు:

వ్యూహంఉదాహరణలు
సాంఘిక వ్యూహాలుమెల్లగా / గట్టిగా / అర్థమయ్యేలా మాట్లాడమని అడగడం; ముందు శ్రద్ధగా చూడమని, మాట్లాడేటప్పుడు ముఖం చూస్తూ ఉండమని చెప్పడం; గట్టిగా అరవద్దని చెప్పడం; గుంపులో మాట్లాడేటప్పుడు స్నేహితుడు విషయాన్ని, ఉద్దేశాన్ని ముందే చెప్పేలా చూడడం; అర్థం కాకపోతే పక్కనున్న స్నేహితులు వివరించడం; అర్థమైతే నవ్వు, తల ఊపు వంటి సైగలతో తెలపడం; వినికిడి సమస్య ఉందని ఇతరులకు చెప్పి నిర్ధారించుకోవడం
భౌతిక వ్యూహాలుమాట్లాడేవారి ముఖంపై వెలుతురు పడేలా చూడడం; ముఖానికి అడ్డు లేకుండా చేయడం; పక్క శబ్దాలు రాకుండా చూడడం; సినిమా హాలు, పార్కుల్లో సౌండ్ బాక్స్ దగ్గర కూర్చోవడం; శబ్దాన్ని పీల్చుకునేలా (ప్రతిధ్వని, అడుగుల చప్పుడు తగ్గేలా) తరగతిలో మందపాటి కార్పెట్ వేయడం; రేడియో, టీవీ శబ్దం కొంచెం పెంచి వినడం; శబ్దం ఎక్కువ వచ్చే వైపు కూర్చోవడం
పరిశీలన వ్యూహాలుసైగలు, ముఖ కవళికలు గమనించడం; విషయాలను మొత్తంగా అర్థమయ్యే వాక్యాల్లో చెప్పించుకోవడం; విద్యార్థి జ్ఞాన స్థాయిని బట్టి మాట్లాడేవారు మాట్లాడాలి; ఓపికగా, నెమ్మదిగా, అర్థమయ్యేలా మాట్లాడాలి

సంభాషణ, ఓష్ఠ పద్ధతి వాడకం - మరిన్ని సూచనలు

స్పీచ్ రీడింగ్‌కు సహాయపడే బోధనా చిట్కాలు
స్పీచ్ రీడింగ్‌కు సహాయపడే బోధనా చిట్కాలు

పరీక్ష కోణం: లిప్ రీడింగ్ = పెదవులు మాత్రమే; స్పీచ్ రీడింగ్ = పెదవులు + దవడ + నాలుక + మొత్తం ముఖం. లిప్ రీడింగ్‌కు తెలివితేటలతో సంబంధం లేదు; చూడని పదాన్ని లిప్ రీడ్ చేయలేరు. లిప్ స్పీకర్ = స్వరం లేకుండా పలికేవారు. కిటికీకి వీపు పెట్టి నిలబడకూడదు; కొత్త పదాలు చర్చకు ముందే బోర్డుపై రాయాలి; అనువాదకుడు ఉన్నా విద్యార్థితోనే మాట్లాడాలి. అద్దం - మాట శిక్షణకు; కొవ్వొత్తి - "ఫ" ధ్వనికి.

మెమొరీ కోడ్: ఫీల్డ్-హగార్డ్ వ్యూహాలు "సాం-భౌ-ప" - సాంఘిక, భౌతిక, పరిశీలన ("సాంబ పప్పు" లా). పునరుద్ధరణ పద్ధతులు "మా-సాం-శ్ర" - మానవ సహాయం, సాంకేతిక సహాయం, శ్రవణ శిక్షణ.

అంశం 9 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

బధిరతను "నిశ్శబ్ద వైకల్యం" అని ఎందుకు అంటారు?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) అది కనిపించదు, గుర్తించబడదు, చర్చించబడదు కాబట్టి

బధిరత కంటికి కనిపించదు, గుర్తించబడదు, చర్చించబడదు; అందుకే దానిని నిశ్శబ్ద వైకల్యం అంటారు.

బధిరులు శబ్దం చేయగలరు, మాట్లాడగలరు కూడా. అది రాత్రి మాత్రమే రాదు. చికిత్స లేకపోవడం ఆ పేరుకు కారణం కాదు.

ప్రశ్న 2 / 5

లిప్ రీడింగ్ నైపుణ్యం గురించి సరైనది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) లిప్ రీడింగ్ నైపుణ్యానికి తెలివితేటలతో సంబంధం లేదు

లిప్ రీడింగ్ నైపుణ్యానికి తెలివితేటలతో సంబంధం లేదు; అది సహజ సామర్థ్యం, సాధన, ఆత్మవిశ్వాసం మీద ఆధారపడుతుంది.

వినికిడి లోపం ఉన్నవారందరూ మంచి లిప్ రీడర్లు కారు. ఎప్పుడూ చూడని పదాన్ని లిప్ రీడ్ చేయడం అసాధ్యం; దాన్ని రాసి చూపాలి.

ప్రశ్న 3 / 5

అనువాదకుడు ఉన్న తరగతిలో ఉపాధ్యాయుడు ఎవరితో నేరుగా మాట్లాడాలి?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) బధిర విద్యార్థితో

అనువాదకుడు ఉన్నా ఉపాధ్యాయుడు నేరుగా విద్యార్థితోనే మాట్లాడాలి; అనువాదకుడు కేవలం మాధ్యమం.

అనువాదకుడితో, తల్లిదండ్రులతో, తరగతి నాయకుడితో మాట్లాడితే విద్యార్థిని పక్కన పెట్టినట్టవుతుంది; అది గౌరవప్రదం కాదు.

ప్రశ్న 4 / 5

మళ్ళీ చెప్పినా విద్యార్థికి అర్థం కాకపోతే ఉపాధ్యాయుడు ఏం చేయాలి?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) వేరే పదాలతో, వేరే వాక్య క్రమంలో చెప్పాలి

మళ్ళీ చెప్పినా అర్థం కాకపోతే అవే మాటలు కాకుండా వేరే పదాలు, వేరే క్రమంలో చెప్పాలి; అవసరమైతే పెన్ను-కాగితం వాడాలి. లక్ష్యం సంభాషణ, పద్ధతి కాదు.

అరవడం, పెదవులను అతిగా కదిలించడం మాట సహజ లయను దెబ్బతీస్తాయి. విషయాన్ని వదిలేస్తే విద్యార్థి నేర్చుకోడు.

ప్రశ్న 5 / 5

సంభాషణ సహాయ కార్యకర్త (కమ్యూనికేషన్ సపోర్ట్ వర్కర్) గురించి సరైనది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) అనువాదం, లిప్ స్పీకింగ్, నోట్స్ రాయడం చేస్తాడు కానీ ఇంకా అనువాదకుడి స్థాయికి చేరలేదు

సంభాషణ సహాయ కార్యకర్త అనువాదం, లిప్ స్పీకింగ్, నోట్స్ రాయడం, విద్యార్థికి స్వరం ఇవ్వడం చేస్తాడు; కానీ ఇంకా అనువాదకుడి స్థాయికి చేరలేదు (సాధారణంగా BSL లెవెల్ 1/2).

అతను వైద్యుడు కాదు, యంత్రాల మరమ్మతు చేసేవాడు కాదు, అనువాదకుడి కంటే ఉన్నత స్థాయి కాదు.