AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 4 / 11 · బౌద్ధిక వైకల్యం: క్రియాత్మక విద్య, IEP, వృత్తి శిక్షణ

సామాజిక నైపుణ్యాలు, జీవన నైపుణ్యాలు

సమాజం తన సంస్కృతికి, వ్యక్తి వయసుకు తగినట్లు కొన్ని ప్రవర్తనా ప్రమాణాలు పెడుతుంది. ప్రతి వ్యక్తి వాటిని పాటించాలని సమాజం ఆశిస్తుంది. ID వ్యక్తులు సమాజం అంగీకరించే సభ్యులుగా ఉండాలంటే తగిన సామాజిక ప్రవర్తనల కోసం తీవ్రమైన (ఇంటెన్సివ్) శిక్షణ అవసరం.

నేర్పాల్సిన 15 సామాజిక నైపుణ్యాలు

సంఖ్యనైపుణ్యం
1అవసరం తీరే వరకు ఓపికగా ఎదురుచూడటం
2తోటి పిల్లలతో వస్తువులు పంచుకుంటూ ఆడటం
3ఇతరులను పలకరించడం
4ఆదేశాలు (సూచనలు) పాటించడం
5"దయచేసి", "ధన్యవాదాలు", "క్షమించండి" సందర్భానికి తగినట్లు వాడటం
6ఇంటి పనుల్లో తల్లిదండ్రులకు సహాయం చేయడం
7అనుమతి అడగడం
8తన వంతు కోసం ఆగడం (టర్న్ టేకింగ్)
9భోజన సమయంలో తగినట్లు ప్రవర్తించడం
10సందర్భానికి తగిన దుస్తులు, అలంకరణ
11బంధువులు, స్నేహితుల ఇళ్లకు వెళ్లడం
12సామాజిక వేడుకల్లో పాల్గొనడం
13ఎదుటి లింగం వారితో తగినట్లు ప్రవర్తించడం
14తీసుకున్న వస్తువులు తిరిగి ఇవ్వడం
15సమాజ సేవకులను (సహాయకులను) గుర్తించడం

ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 11 ఆగస్టు 2022 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 145

ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలను కింది వాటిలో భాగస్వాములను చేయరాదు

  1. (1)కుటుంబ సభ్యులతో వెళ్ళే వివాహాలు
  2. (2)గ్రామంలో జరిగే పండుగలు / జాతరలు
  3. (3)బంధు మిత్రుల నివాసాలకు వెళ్ళడం
  4. (4)వాహనాలను నడపటం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) వాహనాలను నడపటం

ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలను దేనిలో పాల్గొనేలా చేయకూడదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

సామాజిక సమ్మిళితం (Social Inclusion) కోసం ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలను పెళ్లిళ్లు, పండుగలు, జాతరలు, బంధువుల ఇళ్లకు తీసుకెళ్లాలి. దీనివల్ల వారికి సామాజిక నైపుణ్యాలు, ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతాయి; సమాజంలో వారి పట్ల అవగాహన పెరుగుతుంది. కానీ వాహనాలు నడపడం పిల్లలకు సురక్షితం కాదు; చట్టం ప్రకారం డ్రైవింగ్ లైసెన్స్ కనీస వయస్సు వచ్చాకే లభిస్తుంది. ఇది పిల్లలందరికీ వర్తిస్తుంది.

కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (4) వాహనాలను నడపటం.

వివాహాలు (1), పండుగలు/జాతరలు (2), బంధుమిత్రుల ఇళ్లకు వెళ్లడం (3) అన్నీ కుటుంబ, సామాజిక జీవితంలో భాగం. వీటి నుంచి పిల్లలను దూరం పెట్టడం వివక్షే అవుతుంది.

గుర్తుంచుకోండి: సామాజిక కార్యక్రమాల్లో భాగం చేయాలి; ప్రమాదకరమైన, చట్టం అనుమతించని పనుల్లో కాదు.

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 5 మార్చి 2024 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 150

ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలను వీటిలో భాగస్వాములను చేయరాదు

  1. (1)పండుగలు
  2. (2)వివాహ వేడుకలు
  3. (3)వాహనాలు నడపడం
  4. (4)బంధువుల ఇళ్ళకు వెళ్ళడం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) వాహనాలు నడపడం

ఇచ్చిన వాటిలో ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలను దేనిలో పాల్గొనేలా చేయకూడదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

సమ్మిళిత భావన ప్రకారం ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు కుటుంబ, సామాజిక కార్యక్రమాలన్నింటిలో అందరిలాగే పాల్గొనాలి. దీనివల్ల సామాజిక నైపుణ్యాలు పెరుగుతాయి, ఆత్మవిశ్వాసం వస్తుంది, సమాజం వాళ్లను అంగీకరిస్తుంది. కానీ వాహనాలు నడపడం భద్రతకు సంబంధించిన విషయం. పిల్లలకు డ్రైవింగ్ లైసెన్సు వయస్సు ఉండదు. అదనంగా చూపు, వినికిడి, కదలికల నియంత్రణ లేదా నిర్ణయ సామర్థ్యంలో లోపం ఉంటే వాహనం నడపడం వాళ్లకూ ఇతరులకూ ప్రమాదం. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3).

పండుగలు, వివాహ వేడుకలు, బంధువుల ఇళ్లకు వెళ్లడం పిల్లల సామాజికీకరణకు చాలా అవసరం. వీటికి దూరంగా ఉంచితే పిల్లలు ఒంటరితనం, వివక్షకు గురవుతారు. కాబట్టి (1), (2), (4) సరికావు.

గుర్తుంచుకోండి: సామాజిక కార్యక్రమాలన్నింటిలో పాల్గొనాలి; భద్రతకు ప్రమాదమైనవి మాత్రమే వద్దు.

యుక్తవయస్కులకు నేర్పాల్సిన సామాజిక-వ్యక్తిగత నైపుణ్యాలు

స్వీయ అవగాహన; తన శరీరంపై అవగాహన; తన సామర్థ్యాలు, అభిరుచులు గుర్తించడం; భావోద్వేగాలు, అవసరాలు, శారీరక అవసరాలు గుర్తించడం; ఆత్మవిశ్వాసం; తన పని గురించి చెప్పగలగడం; ఇతరులు తనను ఎలా చూస్తున్నారో చెప్పగలగడం; పొగడ్తను, విమర్శను స్వీకరించడం; సామాజిక బాధ్యతతో ప్రవర్తించడం; అందరూ తిరిగే చోట్ల సరిగ్గా ప్రవర్తించడం; తన పాత్ర తెలుసుకోవడం; సమస్య పరిష్కార నైపుణ్యాలు; ప్రత్యామ్నాయాలు తెలుసుకోవడం; తగాదాలకు దూరంగా ఉండటం; మంచి సలహా ఇచ్చేవారిని గుర్తించడం.

సామాజిక నైపుణ్యాలు ఎలా నేర్పాలి?

జీవన నైపుణ్యాల విద్య

ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) నిర్వచనం: రోజువారీ జీవితంలోని డిమాండ్లను, సవాళ్లను సమర్థంగా ఎదుర్కోవడానికి సహాయపడే అనుకూల, సానుకూల ప్రవర్తనా సామర్థ్యాలే జీవన నైపుణ్యాలు.

WHO ప్రకటించిన 10 ప్రధాన జీవన నైపుణ్యాలు:

సంఖ్యనైపుణ్యంసంఖ్యనైపుణ్యం
1స్వీయ అవగాహన6సమస్య పరిష్కారం
2సహానుభూతి7సమర్థ భావ ప్రసారం
3విమర్శనాత్మక ఆలోచన8అంతర్ వ్యక్తిగత సంబంధాలు
4సృజనాత్మక ఆలోచన9ఒత్తిడిని తట్టుకోవడం
5నిర్ణయం తీసుకోవడం10భావోద్వేగాలను తట్టుకోవడం

బ్రోలిన్: జీవన కేంద్రిత వృత్తి విద్య - 3 రంగాలు

బ్రోలిన్ జీవన నైపుణ్యాలను మూడు రంగాలుగా విభజించారు. ప్రతి రంగం కింద కొన్ని సామర్థ్యాలు (కాంపిటెన్సీలు), వాటికి బోధనా అంశాలు ఉంటాయి:

రంగంసామర్థ్యాలు (ఉదాహరణలు)
నిత్య జీవన నైపుణ్యాలుకుటుంబ ఆర్థిక నిర్వహణ (నాణేలు, నోట్లు గుర్తించడం, చిల్లర, చెక్కు రాయడం); ఇంటి నిర్వహణ (చిన్న మరమ్మతులు, సమతుల ఆహార ప్రణాళిక); వ్యక్తిగత అవసరాలు (పరిశుభ్రత, ప్రథమ చికిత్స, సాధారణ జబ్బులు, ఎప్పుడు వైద్యుడి దగ్గరకు వెళ్లాలి); ఆహారం కొనడం, తయారీ, నిల్వ, వంటగది శుభ్రత, బల్ల మర్యాదలు; బట్టలు కొనడం, సంరక్షణ (లేబుల్ సూచనలు చదవడం, వాషింగ్ మెషిన్, ఇస్త్రీ, ఉతకడానికి బట్టలు వేరు చేయడం); పౌర కార్యకలాపాలు (తన దేశం, రాష్ట్రం, ఓటు హక్కు, ముఖ్యమంత్రి, గవర్నర్, ప్రధానమంత్రి, రాష్ట్రపతి, ఎన్నికలు); వినోదం, విశ్రాంతి సమయం; సమాజంలో తిరగడం (రవాణా సమయ పట్టిక, ట్రాఫిక్ గుర్తులు, ట్రాఫిక్ పోలీసు పాత్ర, ప్రయాణ ప్రణాళిక, సైకిల్ తొక్కడం)
వ్యక్తిగత-సామాజిక నైపుణ్యాలుస్వీయ అవగాహన (విలువలు, భావోద్వేగాలు, కోపం-సంతోషం వ్యక్తం చేయడం, ఒత్తిడి తట్టుకోవడం); ఆత్మవిశ్వాసం (బలాలు, బలహీనతలు, పొగడ్త-విమర్శ, ఆటపట్టింపు స్వీకరించడం, శ్రద్ధగా వినడం); సామాజిక బాధ్యతాయుత ప్రవర్తన (తన, ఇతరుల హక్కులు గుర్తించడం); అంతర్ వ్యక్తిగత నైపుణ్యాలు (స్నేహం చేయడం, కొనసాగించడం, స్నేహ స్థాయిలు, ఎదుటి లింగం వారితో తగిన సంబంధం); స్వాతంత్ర్యం (అప్పగించిన బాధ్యతలు పూర్తి చేయడం); సమస్య పరిష్కారం (తన చర్యల పరిణామాలు స్వీకరించడం, కష్టంలో సహాయం తీసుకోవడం); ఇతరులతో భావ ప్రసారం (అత్యవసర సందర్భాల్లో సరిగ్గా స్పందించడం)
వృత్తి మార్గదర్శనం, సన్నద్ధతవృత్తి అవకాశాలు తెలుసుకోవడం (పని అవసరం గ్రహించడం); తగిన వృత్తి ఎంపిక (ఉద్యోగ రకాలు, తనకు తగిన పని, ప్రవేశ స్థాయి ఉద్యోగాలు); తగిన పని అలవాట్లు (రాతపూర్వక, మౌఖిక సూచనలు పాటించడం, బృంద భావన, హాజరు, సమయపాలన, పని నాణ్యత, ఉత్పాదకత, శారీరక వ్యాయామం అవసరం)

పరీక్ష కోణం: ID వ్యక్తులకు సామాజిక నైపుణ్యాల శిక్షణ చిన్నతనం నుంచే, సహజ వాతావరణంలో. పెళ్లిళ్లు, పండుగలు, బంధువుల ఇళ్లలో పాల్గొనాలి; వాహనాలు నడపడం కాదు. జీవన నైపుణ్యాల నిర్వచనం - WHO; 10 ప్రధాన నైపుణ్యాలు. బ్రోలిన్ మూడు రంగాలు: నిత్య జీవనం, వ్యక్తిగత-సామాజికం, వృత్తి.

మెమొరీ కోడ్: బ్రోలిన్ మూడు రంగాలు "ని-వ్య-వృ" - నిత్య జీవనం, వ్యక్తిగత-సామాజికం, వృత్తి. WHO జీవన నైపుణ్యాలు 10 = 5 జంటలు: స్వీయ అవగాహన-సహానుభూతి, విమర్శనాత్మక-సృజనాత్మక ఆలోచన, నిర్ణయం-సమస్య పరిష్కారం, భావ ప్రసారం-అంతర్ వ్యక్తిగత సంబంధాలు, ఒత్తిడి-భావోద్వేగాలు తట్టుకోవడం.

అంశం 4 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

ID వ్యక్తులకు సామాజిక నైపుణ్యాలు ఎక్కడ నేర్పాలి?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) పరిసర ప్రాంతాల్లో, సహజ వాతావరణంలో

సామాజిక నైపుణ్యాలను పరిసర ప్రాంతాల్లో, సహజ వాతావరణంలో నేర్పాలి. సూచనలను క్రమంగా తగ్గిస్తూ సహజ పరిసరాల్లో పనితీరు గమనించాలి; కుటుంబ సమావేశాలు, వేడుకలు, విహారయాత్రలు ఉపయోగపడతాయి.

పుస్తకాలు, ఒంటరి గది, సినిమాలు మాత్రమే అయితే నిజ సందర్భాల్లో వాడే అవకాశం రాదు.

ప్రశ్న 2 / 5

జీవన నైపుణ్యాలను "రోజువారీ జీవితంలోని డిమాండ్లను, సవాళ్లను సమర్థంగా ఎదుర్కోవడానికి సహాయపడే అనుకూల, సానుకూల ప్రవర్తనా సామర్థ్యాలు" అని నిర్వచించిన సంస్థ ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) WHO

జీవన నైపుణ్యాలకు ఈ నిర్వచనం ఇచ్చినది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO). WHO 10 ప్రధాన జీవన నైపుణ్యాలను కూడా ప్రకటించింది.

UNESCO, ILO, WHO కలిసి CBR పత్రం ఇచ్చాయి కానీ ఈ నిర్వచనం WHO దే. NHFDC వైకల్యం ఉన్నవారికి రుణాలు ఇచ్చే సంస్థ.

ప్రశ్న 3 / 5

జీవన నైపుణ్యాల బోధన ఏ సిద్ధాంతంపై ఆధారపడుతుంది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) సామాజిక అభ్యసన సిద్ధాంతం

జీవన నైపుణ్యాల బోధన సామాజిక అభ్యసన సిద్ధాంతం మీద ఆధారపడుతుంది: ఇతరులు ఎలా ప్రవర్తిస్తున్నారో, దాని పరిణామాలు ఏమిటో గమనించి పిల్లలు నేర్చుకుంటారు.

మనోవిశ్లేషణ, వంశపారంపర్య, ఆటవిడుపు సిద్ధాంతాలు జీవన నైపుణ్యాల బోధన పద్ధతికి ఆధారంగా చెప్పలేదు.

ప్రశ్న 4 / 5

భాగస్వామ్య అభ్యసనంలోని 4 ప్రాథమిక భాగాల్లో లేనిది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) బట్టీ పట్టించే పరీక్షలు

భాగస్వామ్య అభ్యసనంలో 4 భాగాలు: ఆచరణాత్మక కార్యకలాపాలు, ప్రతిస్పందన-ఆలోచన, దృఢీకరణ-బలవర్ధకం, రోజువారీ సవాళ్లకు ఆచరణలో అన్వయించడం. బట్టీ పట్టించే పరీక్షలు ఇందులో లేవు.

మిగతా మూడు ఎంపికలు ఈ నాలుగు భాగాల్లోనే ఉన్నాయి.

ప్రశ్న 5 / 5

ఓటు హక్కు, ముఖ్యమంత్రి-గవర్నర్-ప్రధానమంత్రి-రాష్ట్రపతి గురించి తెలుసుకోవడం బ్రోలిన్ రంగాల్లో ఏ సామర్థ్యం కిందకు వస్తుంది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) పౌర కార్యకలాపాలు (నిత్య జీవన నైపుణ్యాలు)

తన దేశం, రాష్ట్రం, ఓటు హక్కు, ముఖ్యమంత్రి-గవర్నర్-ప్రధానమంత్రి-రాష్ట్రపతి గురించి తెలుసుకోవడం - ఇవి "పౌర కార్యకలాపాలు" సామర్థ్యం కింద నిత్య జీవన నైపుణ్యాల రంగంలో వస్తాయి.

వృత్తి ఎంపిక, పని అలవాట్లు వృత్తి రంగానికి; స్వీయ అవగాహన వ్యక్తిగత-సామాజిక రంగానికి చెందుతాయి.