సాధారణ లక్షణాలు
- అభివృద్ధి మైలురాళ్లు ఆలస్యం: మిగతా పిల్లల కంటే ఆలస్యంగా కూర్చోవడం, పాకడం, నడవడం, మాట్లాడటం.
- భాష అభివృద్ధి సరిగ్గా లేకపోవడం; మాట (నోటి భాష) ఆలస్యం.
- అవధానం తక్కువ సమయం నిలవడం; సమాచార ప్రసారం బలహీనం; కంటిచూపు కలపడం (ఐ-కాంటాక్ట్) తక్కువ.
- చలన సమన్వయం సరిగ్గా లేకపోవడం; కంటికి-చేతికి సమన్వయం లేకపోవడం; పెన్సిల్ పట్టుకోవడం, రాయడం (సూక్ష్మ చలనం), నడవడం (స్థూల చలనం) వంటి వాటిలో ఇబ్బంది.
- సామాజిక నైపుణ్యాలు తక్కువ; సామాజిక నియమాలు నేర్చుకోవడంలో ఇబ్బంది; సామాజిక సంయమనం లేకపోవడం.
- జ్ఞాపకశక్తి తక్కువ.
- ఆలోచించడం, సాధారణీకరణ, తర్కం, ఊహాశక్తి బలహీనం; సమస్యలు పరిష్కరించలేకపోవడం.
- భావనలు ఏర్పడటం ఆలస్యం; అమూర్త (కంటికి కనిపించని) భావనలు అర్థం కావడం కష్టం.
- చదువులో వెనుకబాటు; చదవడం, రాయడం కష్టం; ఏదైనా నేర్చుకోవడానికి ఎక్కువ సమయం పడుతుంది.
- స్వయం సహాయం / స్వయం సంరక్షణ వంటి అనుకూల ప్రవర్తనలు ఆలస్యంగా అభివృద్ధి చెందడం.
- కొన్నిసార్లు చిన్న / పెద్ద తల, చిన్న కళ్లు వంటి ప్రత్యేక శారీరక లక్షణాలు ఉండవచ్చు.
- కొందరిలో ప్రవర్తనా సమస్యలు (ఇతరులను కొరకడం, గిచ్చడం వంటివి) ఉంటాయి.
గమనించండి: ID సంకేతాలన్నీ ప్రవర్తనలోనే కనిపిస్తాయి. చాలా మంది చూడటానికి మామూలుగానే ఉంటారు, ముఖ్యంగా పోషకాహార లోపం, సీసం విషప్రభావం వంటి పరిసర కారణాల వల్ల వచ్చినప్పుడు. "ప్రత్యేక రూపం" కొన్ని సిండ్రోమ్లలో (ఉదా: డౌన్ సిండ్రోమ్) మాత్రమే, అంటే కొద్దిమందిలోనే కనిపిస్తుంది.
- వీరు సాధారణ పిల్లల కంటే నెమ్మదిగా నేర్చుకుంటారు. భాష, సామాజిక నైపుణ్యాలు, బట్టలు వేసుకోవడం, తినడం వంటి వ్యక్తిగత పనులు నేర్చుకోవడానికి ఎక్కువ సమయం, ఎక్కువ పునరావృతం అవసరం; నైపుణ్యాలను వారి స్థాయికి తగ్గట్టు మార్చాలి.
- అయినా దాదాపు ప్రతి పిల్లవాడూ నేర్చుకోగలడు, అభివృద్ధి చెందగలడు, సమాజంలో పాల్గొనే సభ్యుడు కాగలడు.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
బిడ్డ శారీరక పెరుగుదల దశలు సవ్యంగా చేరుకోకుంటే ఈ వైకల్యం సంభవించవచ్చు
- (1)హీమోఫీలియా
- (2)పార్కిన్సన్స్ వ్యాధి
- (3)బుద్ధిమాంద్యత
- (4)ఆమ్ల దాడి బాధితులు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) బుద్ధిమాంద్యత
పిల్లవాడు వికాస మైలురాళ్లను (Developmental Milestones) సమయానికి చేరుకోకపోతే ఏ వైకల్యాన్ని అనుమానించాలో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
తల నిలపడం, కూర్చోవడం, పాకడం, నడవడం, మాటలు రావడం లాంటివి ఒక వయసుకు జరగాల్సిన వికాస మైలురాళ్లు. బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability) ఉన్న పిల్లల్లో ఇవన్నీ తోటివారి కంటే ఆలస్యంగా వస్తాయి. అందుకే మైలురాళ్లు ఆలస్యం కావడం బుద్ధిమాంద్యతను తొందరగా గుర్తించే ముఖ్యమైన సూచన.
కాబట్టి వికాస దశలు సవ్యంగా చేరకపోవడంతో ముడిపడిన వైకల్యం బుద్ధిమాంద్యత. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).
హీమోఫీలియా రక్తం గడ్డకట్టని వంశపారంపర్య రక్త రుగ్మత. పార్కిన్సన్స్ వ్యాధి సాధారణంగా పెద్ద వయసులో వచ్చే నాడీ వ్యాధి. ఆమ్ల దాడి బాధితులకు వైకల్యం బయటి దాడి వల్ల వస్తుంది. వీటికి వికాస మైలురాళ్లతో సంబంధం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: మైలురాళ్లు ఆలస్యం = బుద్ధిమాంద్యతకు తొలి హెచ్చరిక.
అమూర్త భావనలను ఈ పిల్లలకు బోధించడం చాలా కష్టం
- (1)వినికిడి లోపం
- (2)సెరిబ్రల్ పాల్సీ
- (3)బుద్ధిమాంద్యత
- (4)దృష్టిలోపం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) బుద్ధిమాంద్యత
అమూర్త భావనలు (Abstract Concepts) నేర్పడం ఏ పిల్లలకు చాలా కష్టమో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
అమూర్త భావనలు అంటే కంటికి కనిపించని, చేతితో తాకలేని ఆలోచనలు: సమయం, నిజాయితీ, సంఖ్యల మధ్య సంబంధాలు, భిన్నాలు లాంటివి. వీటిని అర్థం చేసుకోవాలంటే ఆలోచనా శక్తి, సాధారణీకరణ సామర్థ్యం కావాలి. బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability) ఉన్న పిల్లల్లో ఈ మేధో సామర్థ్యమే తక్కువ. వాళ్లు మూర్త వస్తువులు, ప్రత్యక్ష అనుభవాల ద్వారా మాత్రమే సులువుగా నేర్చుకుంటారు. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3).
వినికిడి లోపం, దృష్టి లోపం ఇంద్రియ లోపాలు. తగిన మాధ్యమం (సంజ్ఞా భాష, Braille) ఇస్తే వాళ్లు అమూర్త భావనలు నేర్చుకోగలరు. సెరిబ్రల్ పాల్సీ ప్రధానంగా చలన సమస్య. ఎక్కువమందిలో తెలివి సాధారణంగానే ఉంటుంది. కాబట్టి (1), (2), (4) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: బుద్ధిమాంద్యత: మూర్తం నుంచి అమూర్తానికి, చిన్న అడుగులతో నేర్పాలి.
స్థాయిని బట్టి లక్షణాలు
| స్థాయి | లక్షణాలు |
|---|---|
| తేలికపాటి | చిన్నప్పుడు స్పష్టంగా తెలియకపోవచ్చు; బడిలో చేరాకే గుర్తిస్తారు. చదువులో వెనుకబాటు కనిపించినా, అభ్యసన వైకల్యం లేదా భావోద్వేగ / ప్రవర్తనా రుగ్మతల నుంచి వేరు చేయడానికి నిపుణుల మదింపు అవసరం. చదవడం, లెక్కలు సుమారు 9-12 ఏళ్ల పిల్లల స్థాయి వరకు నేర్చుకోగలరు. మాట సరిపడా ఉంటుంది. వంట చేయడం, బస్సులో ప్రయాణం వంటి ఆచరణాత్మక పనులు నేర్చుకుంటారు. తోటివారితో కలిసిపోతారు, ప్రమాదాల నుంచి తమను తాము కాపాడుకోగలరు. మంచి శిక్షణ ఇస్తే పెద్దయ్యాక స్వతంత్రంగా జీవిస్తూ ఉద్యోగం చేయగలరు. |
| మధ్యస్థ | జీవితపు తొలి ఏళ్లలోనే దాదాపు ఎప్పుడూ బయటపడుతుంది; మాట ఆలస్యం ప్రధాన సంకేతం. బడిలో, ఇంట్లో, సమాజంలో గణనీయమైన మద్దతు అవసరం. చదువు సామర్థ్యం పరిమితం; కానీ సరళ ఆరోగ్య, భద్రతా నైపుణ్యాలు, బట్టలు వేసుకోవడం, తినడం, సమాజంలో సర్దుకుపోవడం నేర్చుకుంటారు. పెద్దయ్యాక తల్లిదండ్రులతో, సహాయక గృహాల్లో, లేదా డబ్బు నిర్వహణ వంటి వాటికి మద్దతుతో పాక్షిక స్వతంత్రంగా జీవిస్తారు; **షెల్టర్డ్ వర్క్షాప్ (రక్షిత కార్యశాల)**లో పని చేయవచ్చు. |
| తీవ్ర, అతి తీవ్ర | జీవితాంతం ఎక్కువ మద్దతు, పర్యవేక్షణ అవసరం; రోజువారీ పనులకు ఇతరులపై ఆధారపడతారు. మాట చాలా తక్కువ, ఒక్కో పదం మాత్రమే మాట్లాడగలరు. చదువు, డబ్బు విషయాలు నేర్చుకోలేరు. ప్రమాదాల నుంచి తమను తాము కాపాడుకోలేరు (శిక్షణ ద్వారా కొంత నేర్చుకోగలరు). తరచూ బహుళ వైకల్యాలు కలిసి ఉంటాయి. కొన్ని రోజువారీ పనులు నేర్చుకుంటారు; కొందరికి పూర్తి సమయ సహాయకుడు అవసరం. |
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
ఇటువంటి వ్యక్తులు దైనందిన కార్యక్రమాలు జరుపుకోవడానికి ఇతరులపై ఆధారపడుతారు
- (1)నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు గలవారు
- (2)తీవ్ర బుద్ధి మాంద్యత గలవారు
- (3)మిత బుద్ధి మాంద్యత గలవారు
- (4)వినికిడి లోపం గలవారు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) తీవ్ర బుద్ధి మాంద్యత గలవారు
స్నానం, భోజనం, బట్టలు వేసుకోవడం, మరుగుదొడ్డి వాడకం లాంటి రోజువారీ పనులకు (Activities of Daily Living) కూడా ఇతరుల సహాయం కావాల్సిన వారు ఎవరు అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability) స్థాయిని బట్టి నాలుగు రకాలు: మిత (Mild), మధ్యస్థ (Moderate), తీవ్ర (Severe), అతి తీవ్ర (Profound). మిత స్థాయి పిల్లలు చదువు నేర్చుకోగలరు (Educable), మధ్యస్థ స్థాయి వారు శిక్షణతో పనులు నేర్చుకోగలరు (Trainable). తీవ్ర స్థాయి వారికి IQ సుమారు 20-35 మధ్య ఉంటుంది; మాట, చలనం, స్వయం సహాయ నైపుణ్యాలు చాలా తక్కువగా ఉంటాయి. అందుకే వీరు రోజువారీ పనుల కోసం ఎక్కువగా ఇతరులపై ఆధారపడతారు (Custodial / Dependent). కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) తీవ్ర బుద్ధి మాంద్యత గలవారు.
నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు (SLD) ఉన్న పిల్లల తెలివి సాధారణంగానే ఉంటుంది; చదవడం, రాయడం, లెక్కల్లో మాత్రమే ఇబ్బంది ఉంటుంది. మిత బుద్ధిమాంద్యత ఉన్నవారు తమ పనులు తామే చేసుకోగలరు, శిక్షణతో ఉపాధి కూడా పొందగలరు. వినికిడి లోపం ఉన్నవారికి సంభాషణలో మాత్రమే సమస్య; రోజువారీ పనులు స్వతంత్రంగా చేసుకుంటారు. అందుకే (1), (3), (4) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: మిత → చదువు, మధ్యస్థ → శిక్షణ, తీవ్ర/అతి తీవ్ర → ఇతరులపై ఆధారం.
వీరి అవసరాలు
- త్వరగా గుర్తించడం, వెంటనే జోక్యం (ఎర్లీ ఇంటర్వెన్షన్).
- వ్యక్తిగత స్థాయికి తగిన స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్, IEP, ఫంక్షనల్ అకడమిక్స్, జీవన నైపుణ్యాలు.
- తరచూ ప్రోత్సాహం, ప్రశంస, పునరావృతంతో బోధన; మూర్త (కంటికి కనిపించే) వస్తువులతో నేర్పడం.
- స్పీచ్ థెరపీ, ఫిజియోథెరపీ వంటి సహాయ సేవలు; ప్రవర్తన సర్దుబాటు.
- వృత్తి శిక్షణ, ఉద్యోగ అవకాశాలు, స్వతంత్ర జీవనానికి మద్దతు.
- గౌరవం, సమాన అవకాశాలు: లింగం, వయసు, సామర్థ్యాలను బట్టి వివక్ష చూపకుండా అందరిలా గౌరవించాలి; చదువులో, ఉద్యోగాల్లో వారిని తక్కువ చేసి చూడకూడదు.
- ఆరోగ్య సంరక్షణ: సాధారణ వ్యక్తులతో పోలిస్తే వీరికి ఊబకాయం, మూర్ఛలు, నరాల బలహీనత, జీర్ణ సమస్యలు, మానసిక సమస్యలు వంటి ఆరోగ్య సమస్యలు ఎక్కువ.
- ఈ అవసరాలు తీరిస్తే వీరు కూడా సమాజంలో గౌరవంగా జీవించగలరు.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
ఈ పిల్లలకు తరగతి గదిలో ఉపాధ్యాయుడు తరచుగా ప్రేరణ కల్పించాలి
- (1)తలసేమియా
- (2)బుద్ధిమాంద్యత
- (3)హీమోఫీలియా
- (4)మస్కులర్ డిస్ట్రోఫీ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) బుద్ధిమాంద్యత
తరగతిలో ఏ పిల్లలకు తరచూ ప్రేరణ ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability) ఉన్న పిల్లల్లో ఏకాగ్రత తక్కువ, శ్రద్ధ ఎక్కువ సేపు నిలవదు. వరుసగా విఫలమైన అనుభవాల వల్ల 'నేను చేయలేను' అనే భావన పెరుగుతుంది. అందుకే వారికి తరచూ మెచ్చుకోలు, బహుమతులు, ఆసక్తికర కృత్యాలతో ప్రేరణ కల్పించాలి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) బుద్ధిమాంద్యత.
తలసేమియా (1), హీమోఫీలియా (3) రక్త సంబంధ వ్యాధులు. మస్కులర్ డిస్ట్రోఫీ (4) కండరాల బలహీనత. ఈ మూడింటిలో ప్రజ్ఞ సాధారణంగానే ఉంటుంది. వారికి ఆరోగ్య, శారీరక జాగ్రత్తలు అవసరం, నేర్చుకోవడానికి నిరంతర ప్రేరణ ప్రధాన అవసరం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: తక్కువ శ్రద్ధ, ఎక్కువ వైఫల్య భయం = బుద్ధిమాంద్యత, తరచూ ప్రేరణ.
పరీక్ష కోణం: మైలురాళ్లు ఆలస్యం = ID కి తొలి సంకేతం. తక్కువ అవధానం, బలహీన జ్ఞాపకశక్తి, అమూర్త భావనలు కష్టం, సాధారణీకరణ బలహీనం. ID సంకేతాలు ప్రవర్తనలోనే; ప్రత్యేక రూపం కొద్దిమందిలోనే. తేలికపాటి = బడిలో చేరాకే గుర్తింపు, 9-12 ఏళ్ల స్థాయి చదువు; మధ్యస్థ = మాట ఆలస్యం, షెల్టర్డ్ వర్క్షాప్; తీవ్ర = ఇతరులపై ఆధారం.
మెమొరీ కోడ్: సాధారణ లక్షణాలు "మై-అ-జ్ఞా-భా" - మైలురాళ్లు ఆలస్యం, అవధానం తక్కువ, జ్ఞాపకశక్తి బలహీనం, భావనలు ఆలస్యం. స్థాయిల తీరు "బడి - మాట - ఆధారం": తేలికపాటి బడిలో బయటపడుతుంది, మధ్యస్థ మాట ఆలస్యంతో, తీవ్ర పూర్తి ఆధారంతో.