AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

AP TET October 2024 Paper 2B వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (భాగం 1): ప్రశ్నలు, కీ, వివరణలు

AP TET October 2024 Paper 2B స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్‌లో వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) (భాగం 1) సెక్షన్‌లో 30 ప్రశ్నలు ఉన్నాయి (ప్రశ్న 91 నుంచి 120 వరకు). ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్‌లు: వైకల్యం: భావనలు, చట్టాలు, పథకాలు, సంస్థలు (4), బుద్ధిమాంద్యత (మేధో వైకల్యం) (4), నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD (4), చలన వైకల్యం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, బహుళ వైకల్యాలు (4). కింద ప్రతి ప్రశ్నకు అధికారిక కీ సమాధానం, తెలుగులో వివరణ ఉన్నాయి.

ఆధారం: AP పాఠశాల విద్యాశాఖ అధికారిక ప్రశ్నపత్రం, కీ ·చివరి మార్పు: · ExamBadi

వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) (భాగం 1): ఏ టాపిక్ నుంచి ఏ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?

టాపిక్ప్రశ్న సంఖ్యలుప్రశ్నలు
వైకల్యం: భావనలు, చట్టాలు, పథకాలు, సంస్థలు95, 100, 112, 1204
సమ్మిళిత విద్య, IEP, UDL98, 113, 1163
గుర్తింపు, అంచనా, సత్వర జోక్యం1191
కన్ను, దృష్టి లోపాలు, దృష్టి పరీక్షలు117, 1182
బ్రెయిలీ, ఓరియంటేషన్ & మొబిలిటీ, దృష్టి లోపం ఉన్నవారి విద్య110, 1142
చెవి, వినికిడి లోపాలు105, 1112
శ్రవణ శిక్షణ, వినికిడి యంత్రాలు, సంభాషణ పద్ధతులు102, 1032
బుద్ధిమాంద్యత (మేధో వైకల్యం)91, 92, 93, 944
నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD96, 99, 104, 1154
చలన వైకల్యం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, బహుళ వైకల్యాలు106, 107, 108, 1094
పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు97, 1012

AP TET October 2024 Paper 2B వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) (భాగం 1): ప్రశ్నలు, సమాధానాలు, వివరణలు

ప్రశ్న 91 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·బుద్ధిమాంద్యత

ఇటువంటి వ్యక్తులు దైనందిన కార్యక్రమాలు జరుపుకోవడానికి ఇతరులపై ఆధారపడుతారు

  1. (1)నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు గలవారు
  2. (2)తీవ్ర బుద్ధి మాంద్యత గలవారు
  3. (3)మిత బుద్ధి మాంద్యత గలవారు
  4. (4)వినికిడి లోపం గలవారు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) తీవ్ర బుద్ధి మాంద్యత గలవారు

స్నానం, భోజనం, బట్టలు వేసుకోవడం, మరుగుదొడ్డి వాడకం లాంటి రోజువారీ పనులకు (Activities of Daily Living) కూడా ఇతరుల సహాయం కావాల్సిన వారు ఎవరు అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability) స్థాయిని బట్టి నాలుగు రకాలు: మిత (Mild), మధ్యస్థ (Moderate), తీవ్ర (Severe), అతి తీవ్ర (Profound). మిత స్థాయి పిల్లలు చదువు నేర్చుకోగలరు (Educable), మధ్యస్థ స్థాయి వారు శిక్షణతో పనులు నేర్చుకోగలరు (Trainable). తీవ్ర స్థాయి వారికి IQ సుమారు 20-35 మధ్య ఉంటుంది; మాట, చలనం, స్వయం సహాయ నైపుణ్యాలు చాలా తక్కువగా ఉంటాయి. అందుకే వీరు రోజువారీ పనుల కోసం ఎక్కువగా ఇతరులపై ఆధారపడతారు (Custodial / Dependent). కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) తీవ్ర బుద్ధి మాంద్యత గలవారు.

నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు (SLD) ఉన్న పిల్లల తెలివి సాధారణంగానే ఉంటుంది; చదవడం, రాయడం, లెక్కల్లో మాత్రమే ఇబ్బంది ఉంటుంది. మిత బుద్ధిమాంద్యత ఉన్నవారు తమ పనులు తామే చేసుకోగలరు, శిక్షణతో ఉపాధి కూడా పొందగలరు. వినికిడి లోపం ఉన్నవారికి సంభాషణలో మాత్రమే సమస్య; రోజువారీ పనులు స్వతంత్రంగా చేసుకుంటారు. అందుకే (1), (3), (4) సరికావు.

గుర్తుంచుకోండి: మిత → చదువు, మధ్యస్థ → శిక్షణ, తీవ్ర/అతి తీవ్ర → ఇతరులపై ఆధారం.

ప్రశ్న 92 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·బుద్ధిమాంద్యత

తక్కువ బుద్ధి మాంద్యత గల వ్యక్తుల ప్రజ్ఞాలబ్ధి వీటి మధ్య ఉంటుంది.

  1. (1)50 - 70
  2. (2)20 - 35
  3. (3)20 కంటే తక్కువ
  4. (4)35 - 50
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) 50 - 70

మిత (తక్కువ స్థాయి) బుద్ధిమాంద్యత (Mild Intellectual Disability) ఉన్నవారి ప్రజ్ఞాలబ్ధి (IQ) ఏ పరిధిలో ఉంటుందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

IQ ఆధారంగా బుద్ధిమాంద్యత వర్గీకరణ ఇలా ఉంటుంది: మిత (Mild) 50-70, మధ్యస్థ (Moderate) 35-50, తీవ్ర (Severe) 20-35, అతి తీవ్ర (Profound) 20 కంటే తక్కువ. సాధారణ IQ సుమారు 90-110. 70 కంటే తక్కువ IQ తో పాటు అనుకూల ప్రవర్తన (Adaptive Behaviour) లో లోపాలు ఉంటేనే బుద్ధిమాంద్యతగా గుర్తిస్తారు.

కాబట్టి మిత స్థాయి పరిధి ఆప్షన్ (1) 50 - 70. ఆప్షన్ (2) 20 - 35 తీవ్ర స్థాయి, ఆప్షన్ (3) 20 కంటే తక్కువ అతి తీవ్ర స్థాయి, ఆప్షన్ (4) 35 - 50 మధ్యస్థ స్థాయికి చెందినవి. ఇక్కడ చాలామంది (4) ఎంచుకుంటారు, కానీ అది Moderate పరిధి.

గుర్తుంచుకోండి: 70 నుంచి 20 వరకు కిందికి: 50, 35, 20 సరిహద్దులు గుర్తుంచుకోండి.

ప్రశ్న 93 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·బుద్ధిమాంద్యత

డౌన్స్ సిండ్రోమ్ గల వారికి ఉండే క్రోమోజోమ్‌ల సంఖ్య

  1. (1)45
  2. (2)46
  3. (3)47
  4. (4)48
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) 47

డౌన్స్ సిండ్రోమ్ (Down's Syndrome) ఉన్నవారి కణాల్లో మొత్తం ఎన్ని క్రోమోజోమ్‌లు ఉంటాయో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

సాధారణ మనిషి కణంలో 23 జతలు, అంటే 23 × 2 = 46 క్రోమోజోమ్‌లు ఉంటాయి. డౌన్స్ సిండ్రోమ్‌లో 21వ జతలో రెండు కాకుండా మూడు క్రోమోజోమ్‌లు ఉంటాయి. దీన్ని ట్రైసోమీ 21 (Trisomy 21) అంటారు. కాబట్టి మొత్తం 46 + 1 = 47 క్రోమోజోమ్‌లు. జవాబు ఆప్షన్ (3) 47. బుద్ధిమాంద్యతకు ఇది చాలా సాధారణమైన జన్యు కారణం; తల్లి వయసు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు దీని అవకాశం పెరుగుతుంది.

46 సాధారణ సంఖ్య, కాబట్టి (2) సరికాదు. 45 క్రోమోజోమ్‌లు టర్నర్ సిండ్రోమ్ (Turner Syndrome, ఒక X క్రోమోజోమ్ తక్కువ) లో కనిపిస్తాయి, కాబట్టి (1) సరికాదు. 48 డౌన్స్ సిండ్రోమ్‌కు సంబంధం లేదు, కాబట్టి (4) సరికాదు.

గుర్తుంచుకోండి: Trisomy 21 = 21వ జతలో మూడు = మొత్తం 47.

ప్రశ్న 94 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·బుద్ధిమాంద్యత

“చిన్న తల” ఉండటాన్ని ఇలా పిలుస్తారు

  1. (1)ఫినైల్‌కిటోన్యూరియా
  2. (2)క్రెటినిజం
  3. (3)మాక్రోసెఫాలస్
  4. (4)మైక్రోసెఫాలస్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) మైక్రోసెఫాలస్

తల పరిమాణం సాధారణం కంటే చిన్నగా ఉండే స్థితికి పేరు ఏమిటి అని ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇవన్నీ బుద్ధిమాంద్యతకు కారణమయ్యే స్థితులు.

Micro అంటే చిన్న, Macro అంటే పెద్ద, cephalus అంటే తల. మెదడు సరిగ్గా పెరగకపోవడం వల్ల తల చిన్నగా ఉండే స్థితిని మైక్రోసెఫాలస్ (Microcephalus) అంటారు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).

మాక్రోసెఫాలస్ (3) అంటే తల సాధారణం కంటే పెద్దగా ఉండటం, ఇది ప్రశ్నకు వ్యతిరేకం. ఫినైల్‌కిటోన్యూరియా (PKU) (1) ఒక జీవక్రియ లోపం; ఫినైల్ అలనిన్ అనే అమైనో ఆమ్లాన్ని శరీరం విడగొట్టలేదు. క్రెటినిజం (2) పుట్టుకతో థైరాయిడ్ హార్మోన్ లోపం వల్ల వస్తుంది; పొట్టితనం, బుద్ధిమాంద్యత కనిపిస్తాయి. ఇవి తల పరిమాణానికి పేర్లు కావు.

గుర్తుంచుకోండి: Micro = చిన్న తల, Macro = పెద్ద తల.

ప్రశ్న 95 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·వైకల్యం: భావనలు, చట్టాలు, పథకాలు, సంస్థలు

దివ్యాంగుల కోసం అంతర్జాతీయంగా ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబరు నెలలో జరుపుకునే కార్యక్రమం

  1. (1)ప్రపంచ ఎయిడ్స్ దినోత్సవం
  2. (2)అంతర్జాతీయ దివ్యాంగుల దినోత్సవం
  3. (3)ప్రపంచ ఆరోగ్య దినోత్సవం
  4. (4)అంతర్జాతీయ ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) అంతర్జాతీయ దివ్యాంగుల దినోత్సవం

దివ్యాంగుల కోసమే డిసెంబరు నెలలో ప్రపంచమంతా జరుపుకునే దినోత్సవం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ఐక్యరాజ్య సమితి (UN) 1992లో ప్రకటించిన ప్రకారం ప్రతి ఏటా డిసెంబరు 3న అంతర్జాతీయ దివ్యాంగుల దినోత్సవం (International Day of Persons with Disabilities) జరుపుతారు. దివ్యాంగుల హక్కులు, సమాన అవకాశాల గురించి అవగాహన పెంచడం దీని లక్ష్యం. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2).

ప్రపంచ ఎయిడ్స్ దినోత్సవం (1) కూడా డిసెంబరులోనే (డిసెంబరు 1) వస్తుంది, కానీ అది దివ్యాంగుల కోసం కాదు; ఇక్కడ చాలామంది తికమకపడతారు. ప్రపంచ ఆరోగ్య దినోత్సవం (3) ఏప్రిల్ 7న, ప్రపంచ ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం (4) అక్టోబరు 5న జరుపుతారు.

గుర్తుంచుకోండి: డిసెంబరు 1 ఎయిడ్స్, డిసెంబరు 3 దివ్యాంగులు.

ప్రశ్న 96 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD

నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు ఉన్న పిల్లలకు ఈ బోధనా పద్ధతి ఎక్కువ ఉపయోగిస్తారు.

  1. (1)VAST పద్ధతి
  2. (2)VAKT పద్ధతి
  3. (3)VAKS పద్ధతి
  4. (4)VKSA పద్ధతి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) VAKT పద్ధతి

నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం (Specific Learning Disability) ఉన్న పిల్లలకు, ముఖ్యంగా చదవడం, అక్షరాలు రాయడంలో ఇబ్బంది ఉన్నవారికి వాడే బహుళ ఇంద్రియ బోధనా పద్ధతి ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

VAKT అంటే Visual (చూడటం), Auditory (వినడం), Kinesthetic (కదలిక), Tactile (స్పర్శ). దీన్ని గ్రేస్ ఫెర్నాల్డ్ (Grace Fernald) అభివృద్ధి చేశారు, అందుకే ఫెర్నాల్డ్ పద్ధతి అని కూడా అంటారు. పిల్లవాడు పదాన్ని చూస్తూ, పలుకుతూ, వేలితో అక్షరాలపై దిద్దుతూ నేర్చుకుంటాడు. ఒకేసారి ఎక్కువ ఇంద్రియాలు పని చేయడం వల్ల జ్ఞాపకం బలపడుతుంది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2).

VAST, VAKS, VKSA అనే పేర్లతో ప్రామాణిక బోధనా పద్ధతులు లేవు; ఇవి VAKT ను పోలి ఉండేలా ఇచ్చిన తప్పు ఆప్షన్లు. అందుకే (1), (3), (4) సరికావు.

గుర్తుంచుకోండి: VAKT = చూడు, విను, కదులు, తాకు (ఫెర్నాల్డ్ పద్ధతి).

ప్రశ్న 97 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు

పొగడ్త, చిరునవ్వు, అభినందన మొదలైనవి ఈ రకమైన పునర్బలనాలు

  1. (1)ప్రాథమిక
  2. (2)సాంఘిక
  3. (3)గౌణ
  4. (4)భావోద్వేగ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) సాంఘిక

పొగడ్త, చిరునవ్వు, అభినందన లాంటి పునర్బలనాలు (Reinforcement) ఏ రకానికి చెందుతాయో ప్రశ్న అడుగుతోంది. ప్రవర్తనా సవరణ (Behaviour Modification) లో, ముఖ్యంగా బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లల బోధనలో ఇది ముఖ్యమైన అంశం.

పిల్లవాడు సరైన ప్రవర్తన చూపిన వెంటనే ఇచ్చే బహుమతి ఆ ప్రవర్తన మళ్లీ జరిగే అవకాశాన్ని పెంచుతుంది. ఇతరులతో సంబంధం ద్వారా, మనుషుల నుంచి వచ్చే ప్రశంస, చిరునవ్వు, చప్పట్లు, భుజం తట్టడం లాంటివి సాంఘిక పునర్బలనాలు (Social Reinforcers). ఇవి ఖర్చు లేకుండా ఎప్పుడైనా ఇవ్వొచ్చు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2) సాంఘిక.

ప్రాథమిక పునర్బలనాలు (1) ఆహారం, నీరు లాంటి సహజ అవసరాలను తీర్చేవి. గౌణ పునర్బలనాలు (3) టోకెన్లు, స్టిక్కర్లు, డబ్బు లాంటివి; వాటికి నేర్చుకున్న విలువ మాత్రమే ఉంటుంది. భావోద్వేగ (4) అనేది పునర్బలనాల ప్రామాణిక వర్గీకరణలో లేదు. సాధారణ మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రంలో సాంఘిక పునర్బలనాలను కొందరు గౌణ వర్గంలో చేరుస్తారు, కానీ ఈ ఆప్షన్లలో వాటి కచ్చితమైన పేరు సాంఘిక.

గుర్తుంచుకోండి: తినేది ప్రాథమికం, టోకెన్ గౌణం, మెచ్చుకోలు సాంఘికం.

ప్రశ్న 98 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·సమ్మిళిత విద్య, IEP, UDL

ఈ పిల్లలకు ‘ఇంటి వద్దనే విద్య’ అవసరం ఉండదు

  1. (1)తీవ్ర, అతి తీవ్ర బుద్ధి మాంద్యత
  2. (2)తీవ్ర బహుళ వైకల్యం
  3. (3)అతి తీవ్ర సెరిబ్రల్ పాల్సీ
  4. (4)ఆటిజం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) ఆటిజం

ఇంటి వద్దనే విద్య (Home Based Education) అవసరం లేని పిల్లలు ఎవరు అని ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇది ‘కాని’ రకం ప్రశ్న, కాబట్టి జాగ్రత్తగా చదవాలి.

సర్వ శిక్షా అభియాన్, ఇప్పుడు Samagra Shiksha కింద, బడికి రాలేని స్థాయిలో తీవ్రమైన వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయులు లేదా వాలంటీర్లు ఇంటికే వెళ్లి స్వయం సహాయ నైపుణ్యాలు, Therapy, ప్రాథమిక విద్య అందిస్తారు. దీనినే ఇంటి వద్దనే విద్య అంటారు. తీవ్ర, అతి తీవ్ర బుద్ధిమాంద్యత, తీవ్ర బహుళ వైకల్యం, అతి తీవ్ర సెరిబ్రల్ పాల్సీ ఉన్న పిల్లలు ఈ కోవలోకి వస్తారు.

ఆటిజం (Autism) ఉన్న చాలామంది పిల్లలు సరైన మద్దతు, నిర్మాణాత్మక బోధన, ప్రవర్తనా నిర్వహణతో పాఠశాలకు హాజరు కాగలరు; సమ్మిళిత తరగతిలో ఇతర పిల్లలతో కలిసి ఉండటం వారి సామాజిక నైపుణ్యాలకు కూడా అవసరం. కాబట్టి ఇంటి వద్దనే విద్య అవసరం లేనిది ఆప్షన్ (4) ఆటిజం. (1), (2), (3) లోని పిల్లలకు ఇంటి వద్దనే విద్య అవసరం, కాబట్టి అవి జవాబులు కావు.

గుర్తుంచుకోండి: బడికి రాలేనంత తీవ్ర వైకల్యం ఉంటేనే ఇంటి వద్దనే విద్య.

ప్రశ్న 99 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD

‘డిస్‌ప్రాక్సియా’ అనునది దీనికి సంబంధించినది

  1. (1)వినికిడిలోపం
  2. (2)దృష్టిలోపం
  3. (3)మరుగుజ్జుతనం
  4. (4)నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు

డిస్‌ప్రాక్సియా (Dyspraxia) ఏ వైకల్యానికి చెందిన పదమో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

డిస్‌ప్రాక్సియా అంటే కదలికలను ప్లాన్ చేసి, సమన్వయంతో చేయడంలో ఇబ్బంది. ఇలాంటి పిల్లలు చొక్కా గుండీలు పెట్టడం, బంతి పట్టుకోవడం, కత్తెర వాడటం, అందంగా రాయడం లాంటి పనుల్లో తడబడతారు. RPwD Act 2016 నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం (Specific Learning Disability) నిర్వచనంలో డిస్లెక్సియా (చదవడం), డిస్‌గ్రాఫియా (రాయడం), డిస్‌కాల్కులియా (లెక్కలు), డిస్‌ప్రాక్సియా, Developmental Aphasia లను చేర్చింది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4).

వినికిడి లోపం (1) చెవికి, దృష్టి లోపం (2) కంటికి సంబంధించినవి; వీటికి డిస్‌ప్రాక్సియా అనే పదం వాడరు. మరుగుజ్జుతనం (3) ఎత్తు తక్కువగా ఉండటం; అది చలన వైకల్యం కింద వస్తుంది, కదలికల ప్లానింగ్ సమస్య కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: Dys + praxia = కదలికల ప్లానింగ్ లోపం; ఇది SLD కుటుంబం.

ప్రశ్న 100 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·వైకల్యం: భావనలు, చట్టాలు, పథకాలు, సంస్థలు

జాతీయ దృష్టి సంబంధిత దివ్యాంగుల సాధికారత సంస్థ ప్రధాన కార్యాలయం ఇక్కడ కలదు.

  1. (1)ముంబాయి
  2. (2)డెహ్రాడూన్
  3. (3)ఢిల్లీ
  4. (4)హైదరాబాద్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) డెహ్రాడూన్

దృష్టి లోపం ఉన్నవారి కోసం ఉన్న జాతీయ సంస్థ, National Institute for the Empowerment of Persons with Visual Disabilities (NIEPVD) ఎక్కడ ఉందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక్కో వైకల్యానికి ఒక జాతీయ సంస్థను ఏర్పాటు చేసింది. దృష్టి లోపానికి సంబంధించిన NIEPVD ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని డెహ్రాడూన్‌లో ఉంది. బ్రెయిలీ పుస్తకాల ముద్రణ, ఉపాధ్యాయ శిక్షణ, పరిశోధన ఈ సంస్థ చేస్తుంది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2) డెహ్రాడూన్.

ముంబాయిలో (1) వినికిడి లోపం ఉన్నవారి సంస్థ (AYJNISHD) ఉంది. హైదరాబాద్‌లో (4) బుద్ధిమాంద్యత ఉన్నవారి సంస్థ (NIEPID, సికింద్రాబాద్) ఉంది. ఢిల్లీలో (3) శారీరక వైకల్యం ఉన్నవారి సంస్థ ఉంది, దృష్టి లోపం సంస్థ కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: దృష్టి → డెహ్రాడూన్, వినికిడి → ముంబాయి, బుద్ధి → సికింద్రాబాద్.

ప్రశ్న 101 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు

బుద్ధిమాంద్యత గల పిల్లలకు ఈ శిక్షణా పద్ధతి చాలా ఉపయుక్తంగా ఉంటుంది.

  1. (1)ప్రయోగ పద్ధతి
  2. (2)ఉపన్యాస పద్ధతి
  3. (3)కార్య విశ్లేషణ పద్ధతి
  4. (4)హ్యూరిస్టిక్ పద్ధతి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) కార్య విశ్లేషణ పద్ధతి

బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability) ఉన్న పిల్లలకు ఏదైనా నైపుణ్యం నేర్పడానికి బాగా పనిచేసే పద్ధతి ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

కార్య విశ్లేషణ (Task Analysis) అంటే ఒక పెద్ద పనిని చిన్న చిన్న, వరుస దశలుగా విడగొట్టి, ఒక్కో దశను విడిగా నేర్పడం. ఉదాహరణకు పళ్లు తోముకోవడం: బ్రష్ తీసుకోవడం, పేస్ట్ వేయడం, తోమడం, నోరు కడుక్కోవడం. బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలకు ఒకేసారి ఎక్కువ సమాచారం గుర్తుంచుకోవడం కష్టం, కాబట్టి చిన్న దశలు, పునరావృతం, పునర్బలనం వారికి సరిపోతాయి. IEP లో లక్ష్యాలు రాయడానికి కూడా ఇదే ఆధారం. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3).

ప్రయోగ పద్ధతి (1), హ్యూరిస్టిక్ పద్ధతి (4) పిల్లలు సొంతంగా పరిశీలించి, తర్కించి కనుక్కోవాలని ఆశిస్తాయి; దీనికి ఉన్నత ఆలోచనా సామర్థ్యం కావాలి. ఉపన్యాస పద్ధతి (2) లో ఉపాధ్యాయుడే మాట్లాడతాడు, పిల్లల పాత్ర తక్కువ, భావనలు అమూర్తంగా ఉంటాయి. ఇవి బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలకు అనుకూలం కావు.

గుర్తుంచుకోండి: పెద్ద పని → చిన్న దశలు = Task Analysis.

ప్రశ్న 102 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·శ్రవణ శిక్షణ, వినికిడి యంత్రాలు, సంభాషణ పద్ధతులు

క్రింది వాటిలో బధిరులకు అవసరం లేనిది

  1. (1)బ్రెయిలీ లిపి
  2. (2)సంజ్ఞల భాష
  3. (3)హిందీ భాష
  4. (4)తెలుగు భాష
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) బ్రెయిలీ లిపి

బధిరులకు (వినికిడి లోపం ఉన్నవారికి) అవసరం లేనిది ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇది ‘కాని’ రకం ప్రశ్న.

బ్రెయిలీ (Braille) లిపిని లూయిస్ బ్రెయిలీ రూపొందించారు. ఇది ఆరు ఉబ్బెత్తు చుక్కలతో వేళ్లతో తాకి చదివే లిపి, దృష్టి లోపం ఉన్నవారి కోసం. బధిరులకు కళ్లు బాగానే ఉంటాయి, కాబట్టి వారు సాధారణ ముద్రిత అక్షరాలనే చదువుతారు; వారికి బ్రెయిలీ అవసరం లేదు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) బ్రెయిలీ లిపి.

సంజ్ఞల భాష (Sign Language) (2) బధిరులకు ముఖ్యమైన సంభాషణ సాధనం. హిందీ (3), తెలుగు (4) లాంటి భాషలు చదవడం, రాయడం, పెదవుల కదలిక చదవడం (Lip Reading) కోసం, ఇతరులతో కలిసి జీవించడం కోసం వారికీ అవసరమే. అందుకే అవి జవాబులు కావు.

గుర్తుంచుకోండి: బ్రెయిలీ కళ్లు లేనివారికి; సంజ్ఞల భాష చెవులు వినని వారికి.

ప్రశ్న 103 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·శ్రవణ శిక్షణ, వినికిడి యంత్రాలు, సంభాషణ పద్ధతులు

వినికిడిలోపం గల విద్యార్థులలో పోలికలే లేని అచ్చుల మధ్య తేడాను గుర్తించే శిక్షణ

  1. (1)స్థూల భాషా బేధాల అభివృద్ధి
  2. (2)సూక్ష్మ భాషా శబ్ద బేధాల అభివృద్ధి
  3. (3)సంపూర్ణ శబ్ద బేధాల అభివృద్ధి
  4. (4)శబ్దాలను తెలియపరచే అభివృద్ధి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) సూక్ష్మ భాషా శబ్ద బేధాల అభివృద్ధి

శ్రవణ శిక్షణ (Auditory Training) లో అచ్చుల (Vowels) మధ్య తేడాను గుర్తించడం ఏ దశకు చెందుతుందో ప్రశ్న అడుగుతోంది. అధికారిక కీ ప్రకారం జవాబు ఆప్షన్ (2).

శ్రవణ శిక్షణ దశలవారీగా సాగుతుంది: మొదట శబ్దం ఉందా లేదా అని గుర్తించడం (Awareness of Sound), తర్వాత డప్పు, గంట లాంటి వేర్వేరు శబ్దాల మధ్య స్థూల తేడా (Gross Sound Discrimination), తర్వాత మాటల శబ్దాల (Speech Sounds) మధ్య తేడా, చివరగా దగ్గరగా ఉండే మాటల శబ్దాల మధ్య సూక్ష్మ తేడా (Fine Speech Discrimination). అచ్చులు మాటల శబ్దాలు, కాబట్టి వాటి మధ్య తేడా గుర్తించడం మాటల శబ్ద బేధాల దశ; అది వాతావరణ శబ్దాల కంటే సూక్ష్మమైన శిక్షణ.

శబ్దాన్ని గుర్తించడం (4), వాతావరణ శబ్దాల మధ్య తేడా (3) అచ్చుల దశకు ముందే వస్తాయి, కాబట్టి అవి సరికావు. ఆప్షన్ (1) మాటల శబ్దాలకు సంబంధించినదే అయినా, అధికారిక కీ (2) ను ఇచ్చింది.

గమనిక: ఇంగ్లిష్ ప్రశ్నపత్రంలో ఆప్షన్ (2) ‘Development of discriminations among simple speech’ (సరళ మాటల శబ్దాల మధ్య తేడా) అని ఉంది; తెలుగు అనువాదంలో ఆప్షన్ల వరుస మారింది. పోలికలు లేని అచ్చుల మధ్య తేడా అసలు స్థూల/సరళ మాటల స్థాయి, సూక్ష్మ స్థాయి కాదు. రెండు మాధ్యమాల్లోనూ కీ (2) నే.

గుర్తుంచుకోండి: Awareness → Gross Sound → Simple Speech → Fine Speech.

ప్రశ్న 104 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD

“అభ్యసన సమస్య” అన్న పదాన్ని మొట్ట మొదట ఉపయోగించిన విద్యావేత్త

  1. (1)టర్నర్
  2. (2)జాన్సన్
  3. (3)శ్యామ్యూల్ కిర్క్
  4. (4)థారన్‌డైక్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) శ్యామ్యూల్ కిర్క్

అభ్యసన వైకల్యం (Learning Disability) అనే పదాన్ని మొదటిసారి వాడిన విద్యావేత్త ఎవరు అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

అమెరికా మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్త శామ్యూల్ కిర్క్ (Samuel Kirk) 1963లో చికాగోలో జరిగిన తల్లిదండ్రుల సమావేశంలో Learning Disability అనే పదాన్ని మొదటిసారి ఉపయోగించారు. తెలివి సాధారణంగా ఉన్నా చదవడం, రాయడం, లెక్కల్లో వెనుకబడే పిల్లలను వివరించడానికి ఈ పదాన్ని వాడారు. అందుకే ఆయనను అభ్యసన వైకల్యాల పితామహుడు అంటారు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3).

థారన్‌డైక్ (4) యత్న-దోష అభ్యసనం (Trial and Error), అభ్యసన నియమాలకు ప్రసిద్ధుడు, ఈ పదాన్ని రూపొందించలేదు. టర్నర్ (1) పేరు టర్నర్ సిండ్రోమ్‌తో గుర్తుకొస్తుంది, అది వేరే అంశం. జాన్సన్ (2) కు ఈ పదంతో సంబంధం లేదు.

గుర్తుంచుకోండి: Kirk, 1963 → Learning Disability.

ప్రశ్న 105 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·చెవి, వినికిడి లోపాలు

వినికిడి లోపం వర్గీకరణలో, మితమైన వినికిడి లోపం స్థాయి

  1. (1)0 – 15 dB
  2. (2)16 – 25 dB
  3. (3)26 – 40 dB
  4. (4)41 – 55 dB
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) 41 – 55 dB

వినికిడి లోపం వర్గీకరణలో మధ్యస్థ (Moderate) వినికిడి లోపం ఏ డెసిబెల్ (dB) పరిధిలో ఉంటుందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

Goodman వర్గీకరణ ప్రకారం: 15 dB వరకు సాధారణ వినికిడి, 16-25 dB స్వల్ప (Slight), 26-40 dB మిత (Mild), 41-55 dB మధ్యస్థ (Moderate), 56-70 dB మధ్యస్థ-తీవ్ర (Moderately Severe), 71-90 dB తీవ్ర (Severe), 91 dB పైన అతి తీవ్ర (Profound). మధ్యస్థ స్థాయి వారు దగ్గర నుంచి మాట్లాడితేనే సాధారణ సంభాషణ అర్థం చేసుకుంటారు; Hearing Aid తో బాగా లాభపడతారు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4) 41 – 55 dB.

0-15 dB (1) సాధారణ వినికిడి, 16-25 dB (2) స్వల్ప లోపం, 26-40 dB (3) మిత లోపం. తెలుగులో ‘మితమైన’ అని ఉన్నా, ఇంగ్లిష్ ప్రశ్న Moderate అని అడుగుతోంది; ఇక్కడ చాలామంది (3) ఎంచుకుంటారు, కానీ 26-40 dB అసలు Mild పరిధి.

గుర్తుంచుకోండి: 15, 25, 40, 55, 70, 90: ప్రతి సరిహద్దు ఒక కొత్త స్థాయి.

ప్రశ్న 106 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·చలన వైకల్యం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, బహుళ వైకల్యాలు

రెండు లేదా అంత కంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు కలిగి ఉండటాన్ని ఇలా పిలుస్తారు

  1. (1)దృష్టిలోపం
  2. (2)వినికిడిలోపం
  3. (3)బహుళవైకల్యం
  4. (4)బుద్ధిమాంద్యత
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) బహుళవైకల్యం

ఒకే వ్యక్తిలో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు కలిసి ఉంటే దాన్ని ఏమంటారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

RPwD Act 2016 ప్రకారం బహుళ వైకల్యం (Multiple Disabilities) అంటే పేర్కొన్న వైకల్యాల్లో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఒకే వ్యక్తిలో ఉండటం. ఉదాహరణకు సెరిబ్రల్ పాల్సీతో పాటు బుద్ధిమాంద్యత, లేదా దృష్టి లోపంతో పాటు వినికిడి లోపం (Deaf-blindness). ఇది 21 వైకల్యాల్లో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3) బహుళవైకల్యం.

దృష్టి లోపం (1), వినికిడి లోపం (2), బుద్ధిమాంద్యత (4) ఒక్కొక్కటీ ఒకే వైకల్యం. ఇవి కలిసి ఒకే వ్యక్తిలో ఉన్నప్పుడే బహుళ వైకల్యం అవుతుంది; విడివిడిగా అవి ప్రశ్నకు జవాబు కావు.

గుర్తుంచుకోండి: బహుళ = రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు ఒకే వ్యక్తిలో.

ప్రశ్న 107 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·చలన వైకల్యం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, బహుళ వైకల్యాలు

మెదడులోని వెనుక భాగం దెబ్బతినడం వల్ల ఈ రకమైన సెరిబ్రల్ పాల్సీ సంభవిస్తుంది.

  1. (1)ఎథెటోసెస్
  2. (2)గతిలోపం
  3. (3)స్పాస్టిసిటీ
  4. (4)అనమ్యత
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) గతిలోపం

మెదడు వెనుక భాగం దెబ్బతింటే వచ్చే సెరిబ్రల్ పాల్సీ (Cerebral Palsy) రకం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

మెదడు వెనుక, కింది భాగంలో చిన్న మెదడు (Cerebellum) ఉంటుంది. ఇది శరీర సమతుల్యత, కదలికల సమన్వయాన్ని నియంత్రిస్తుంది. ఇది దెబ్బతింటే నడకలో తూలడం, తడబడటం, సమతుల్యత కోల్పోవడం కనిపిస్తాయి. దీన్ని గతిలోపం (Ataxia) రకం సెరిబ్రల్ పాల్సీ అంటారు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2).

స్పాస్టిసిటీ (Spasticity) (3) మెదడు పై భాగంలోని చలన వల్కలం (Motor Cortex) దెబ్బతినడం వల్ల వస్తుంది; కండరాలు బిగుసుకుపోతాయి. ఎథెటోసిస్ (Athetosis) (1) మెదడు లోపలి Basal Ganglia దెబ్బతినడం వల్ల వస్తుంది; అదుపులేని, మెలికలు తిరిగే కదలికలు ఉంటాయి. అనమ్యత (Rigidity) (4) కూడా Basal Ganglia కు సంబంధించినదే; కండరాలు గట్టిగా, కదలలేనట్లుగా ఉంటాయి. ఇవేవీ మెదడు వెనుక భాగానికి సంబంధించినవి కావు.

గుర్తుంచుకోండి: Cerebellum (వెనుక) → Ataxia; Motor Cortex → Spastic; Basal Ganglia → Athetoid.

ప్రశ్న 108 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·చలన వైకల్యం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, బహుళ వైకల్యాలు

మస్తిష్క పక్షవాతంకు సంబంధించి క్రింది వానిలో సరియైనది

  1. (1)ఇది అంటువ్యాధి
  2. (2)పూజలు, మంత్రాల వల్ల తగ్గుతుంది
  3. (3)జీవితకాలంలో దానంతట అదే తగ్గిపోతుంది
  4. (4)ఇది ఒక స్థితి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) ఇది ఒక స్థితి

మస్తిష్క పక్షవాతం (Cerebral Palsy) గురించి సరైన వాక్యం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది. సమాజంలో ఉన్న అపోహలను గుర్తించగలరా అని ఇది పరీక్షిస్తుంది.

పుట్టుకకు ముందు, పుట్టేటప్పుడు లేదా చిన్న వయసులో ఎదుగుతున్న మెదడు దెబ్బతినడం వల్ల సెరిబ్రల్ పాల్సీ వస్తుంది. ఇది కదలిక, భంగిమ, కండరాల నియంత్రణపై ప్రభావం చూపే శాశ్వతమైన, పెరగని (Non-progressive) స్థితి (Condition); రోగం (Disease) కాదు. Physiotherapy, ఇతర Therapy లతో పిల్లల సామర్థ్యాలను మెరుగుపరచవచ్చు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4) ఇది ఒక స్థితి.

ఇది ఒకరి నుంచి మరొకరికి వ్యాపించదు, కాబట్టి అంటువ్యాధి (1) అనడం తప్పు. పూజలు, మంత్రాలతో (2) తగ్గుతుందనేది మూఢనమ్మకం. మెదడులో జరిగిన నష్టం శాశ్వతం, కాబట్టి దానంతట అదే తగ్గిపోతుంది (3) అనడం కూడా తప్పు.

గుర్తుంచుకోండి: CP: అంటువ్యాధి కాదు, రోగం కాదు; శాశ్వత స్థితి, Therapy తో మెరుగుదల.

ప్రశ్న 109 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·చలన వైకల్యం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, బహుళ వైకల్యాలు

నరాలు, కండరాల మధ్య సమన్వయం లేకపోవడం అనేది ఈ వైకల్యం యొక్క లక్షణం

  1. (1)వినికిడి లోపం
  2. (2)దృష్టి లోపం
  3. (3)నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు
  4. (4)మస్తిష్క పక్షవాతం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) మస్తిష్క పక్షవాతం

నరాలు, కండరాల మధ్య సమన్వయం లేకపోవడం ఏ వైకల్యానికి ముఖ్య లక్షణమో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

కండరాలు ఎప్పుడు, ఎంత కదలాలో మెదడు నరాల ద్వారా ఆదేశాలు పంపుతుంది. మస్తిష్క పక్షవాతం (Cerebral Palsy) లో మెదడులోని చలన కేంద్రాలు దెబ్బతింటాయి, కాబట్టి ఈ ఆదేశాలు సరిగా అందవు. ఫలితంగా కండరాలు బిగుసుకుపోవడం, అదుపులేని కదలికలు, సమతుల్యత లోపం కనిపిస్తాయి. ఇదే నాడీ-కండరాల సమన్వయ లోపం (Neuro-muscular incoordination). కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4).

వినికిడి లోపం (1) చెవి లేదా శ్రవణ నాడికి, దృష్టి లోపం (2) కన్ను లేదా దృష్టి నాడికి సంబంధించినవి; కండరాల కదలికలపై ప్రభావం చూపవు. నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు (3) చదవడం, రాయడం, లెక్కల్లో ఇబ్బందులు; వాటి ముఖ్య లక్షణం కండరాల సమన్వయ లోపం కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: నాడీ-కండరాల సమన్వయ లోపం = Cerebral Palsy.

ప్రశ్న 110 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·బ్రెయిలీ, ఓరియంటేషన్ & మొబిలిటీ, దృష్టి లోపం ఉన్నవారి విద్య

తరగతి గదిలో అబాకస్, ఉబ్బెత్తుగా ఉన్న బోధనాభ్యసన ఉపకరణాలను ఈ పిల్లలు ఉపయోగిస్తారు.

  1. (1)వినికిడి లోపం
  2. (2)దృష్టిలోపం
  3. (3)హీమోఫిలియా
  4. (4)తలసేమియా
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) దృష్టిలోపం

అబాకస్ (Abacus), ఉబ్బెత్తు (Embossed) TLM లను ఏ పిల్లలు వాడతారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

దృష్టి లోపం (Visual Impairment) ఉన్న పిల్లలు కళ్లతో కాకుండా స్పర్శతో నేర్చుకుంటారు. ఉబ్బెత్తు పటాలు, ఉబ్బెత్తు బొమ్మలు, ఆకారాలను వేళ్లతో తడిమి అర్థం చేసుకుంటారు. లెక్కల కోసం పూసలను వేళ్లతో కదిలించే అబాకస్, Taylor Frame లాంటి ఉపకరణాలు వాడతారు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2) దృష్టిలోపం.

వినికిడి లోపం (1) ఉన్న పిల్లలకు కళ్లు బాగుంటాయి; వారికి చిత్రాలు, చార్టులు, సంజ్ఞల భాష లాంటి దృశ్య ఉపకరణాలు అవసరం. హీమోఫిలియా (3) రక్తం గడ్డకట్టని రుగ్మత, తలసేమియా (4) వారసత్వంగా వచ్చే రక్తహీనత; ఈ రెండూ రక్త సంబంధిత వ్యాధులు, ఉబ్బెత్తు ఉపకరణాల అవసరం లేదు.

గుర్తుంచుకోండి: తాకి నేర్చుకునే ఉపకరణాలు → దృష్టి లోపం.

ప్రశ్న 111 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·చెవి, వినికిడి లోపాలు

మానవ శరీరంలో అతి చిన్న ఎముక ఇక్కడ ఉంటుంది

  1. (1)కన్ను
  2. (2)చెవి
  3. (3)ముక్కు
  4. (4)గొంతు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) చెవి

మానవ శరీరంలో అతి చిన్న ఎముక ఏ అవయవంలో ఉందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

మధ్య చెవి (Middle Ear) లో మూడు చిన్న ఎముకలు ఉంటాయి: సుత్తి (Malleus), దాగలి (Incus), కర్ణాంతరాస్థి / అంకవన్నె (Stapes). కర్ణభేరి (Ear Drum) నుంచి వచ్చే కంపనాలను ఇవి లోపలి చెవికి చేరవేస్తాయి. వీటిలో Stapes సుమారు 3 మిల్లీమీటర్ల పొడవుతో శరీరంలోనే అతి చిన్న ఎముక. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2) చెవి.

కన్ను (1) చుట్టూ ఉండే కక్ష్య (Orbit) ఎముకలు, ముక్కు (3) ఎముకలు, గొంతులోని హయాయిడ్ (Hyoid) ఎముక Stapes కంటే చాలా పెద్దవి. కాబట్టి (1), (3), (4) సరికావు.

గుర్తుంచుకోండి: అతి చిన్న ఎముక Stapes, మధ్య చెవిలో; అతి పొడవైనది తొడ ఎముక (Femur).

ప్రశ్న 112 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·వైకల్యం: భావనలు, చట్టాలు, పథకాలు, సంస్థలు

ఈ చట్టం ప్రకారం కేవలం వైకల్యాన్ని కారణంగా చూపుతూ వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛను హరించకూడదు

  1. (1)వికలాంగుల చట్టం - 1995
  2. (2)వికలాంగుల హక్కుల చట్టం - 2016
  3. (3)మానసిక ఆరోగ్య చట్టం - 1987
  4. (4)జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం - 1999
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) వికలాంగుల హక్కుల చట్టం - 2016

కేవలం వైకల్యం ఉందన్న కారణంతో ఎవరి వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛనూ హరించకూడదని చెప్పే చట్టం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

RPwD Act 2016 (దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం) సెక్షన్ 3 సమానత్వం, వివక్ష లేకపోవడం గురించి చెబుతుంది. దాని ఉప సెక్షన్ 3(4) ప్రకారం వైకల్యం కారణంగా మాత్రమే ఏ వ్యక్తి వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛనూ హరించకూడదు. ఈ చట్టం UNCRPD 2006 కు అనుగుణంగా రూపొందింది, 21 వైకల్యాలను గుర్తించింది, హక్కుల ఆధారిత దృక్పథాన్ని తెచ్చింది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2).

PwD Act 1995 (1) ను RPwD Act 2016 భర్తీ చేసింది; అది ఎక్కువగా సంక్షేమం, సమాన అవకాశాలపై దృష్టి పెట్టింది, ఈ స్వేచ్ఛ నిబంధన అందులో ఈ రూపంలో లేదు. మానసిక ఆరోగ్య చట్టం 1987 (3) మానసిక రోగుల చికిత్స, ఆసుపత్రుల గురించి; దాన్ని తర్వాత Mental Healthcare Act 2017 భర్తీ చేసింది. National Trust Act 1999 (4) ఆటిజం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, బుద్ధిమాంద్యత, బహుళ వైకల్యాలు ఉన్నవారి సంక్షేమం, సంరక్షకత్వం (Guardianship) కోసం.

గుర్తుంచుకోండి: హక్కులు, స్వేచ్ఛ, 21 వైకల్యాలు → RPwD Act 2016.

ప్రశ్న 113 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·సమ్మిళిత విద్య, IEP, UDL

ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలకు మాధ్యమిక స్థాయి సహిత విద్య కార్యక్రమాన్ని ఈ విద్యా సంవత్సరంలో ప్రారంభించారు.

  1. (1)2007 - 08
  2. (2)2008 - 09
  3. (3)2009 - 10
  4. (4)2010 - 11
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) 2009 - 10

మాధ్యమిక స్థాయిలో దివ్యాంగుల సమ్మిళిత విద్య (Inclusive Education for the Disabled at Secondary Stage, IEDSS) పథకం ఏ విద్యా సంవత్సరంలో మొదలైందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

కేంద్ర ప్రభుత్వం 2009-10 విద్యా సంవత్సరంలో IEDSS ను ప్రారంభించింది. 1974 నుంచి అమల్లో ఉన్న IEDC (Integrated Education for Disabled Children) పథకం స్థానంలో ఇది వచ్చింది. 9 నుంచి 12 తరగతుల దివ్యాంగ విద్యార్థులకు సహాయక ఉపకరణాలు, పుస్తకాలు, ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయులు, అవరోధాలు లేని బడి వాతావరణం అందించడం దీని లక్ష్యం. ప్రస్తుతం ఇది Samagra Shiksha లో భాగంగా ఉంది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3) 2009 - 10.

2007-08 (1), 2008-09 (2) పథకం ప్రారంభానికి ముందు సంవత్సరాలు; 2010-11 (4) ప్రారంభం తర్వాతి సంవత్సరం. కాబట్టి అవి సరికావు.

గుర్తుంచుకోండి: IEDC 1974 (ప్రాథమిక స్థాయి నుంచి) → IEDSS 2009-10 (9 నుంచి 12 తరగతులు).

ప్రశ్న 114 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·బ్రెయిలీ, ఓరియంటేషన్ & మొబిలిటీ, దృష్టి లోపం ఉన్నవారి విద్య

పూర్తిగా చూపులేని విద్యార్థులు నిర్వహించలేని కృత్యం

  1. (1)పాటలు పాడటం
  2. (2)సంగీతం వినడం
  3. (3)స్పర్శ ద్వారా వస్తువుల ఆకారం, స్థితి చెప్పడం
  4. (4)చిత్ర లేఖనం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) చిత్ర లేఖనం

పూర్తిగా చూపు లేని (Blind) విద్యార్థులు చేయలేని కృత్యం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇది ‘కాని’ రకం ప్రశ్న.

చూపు లేని పిల్లలు వినడం, స్పర్శ, మాట ద్వారా నేర్చుకుంటారు. చిత్ర లేఖనం (Drawing) లో రంగులు, గీతల స్థానం, నిష్పత్తి, మొత్తం బొమ్మ ఎలా ఉందో కళ్లతో చూస్తూ సరిచూసుకోవాలి. పూర్తిగా చూపు లేనివారికి ఇది సాధారణ పద్ధతిలో సాధ్యం కాదు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4) చిత్ర లేఖనం.

పాటలు పాడటం (1), సంగీతం వినడం (2) వినికిడి, గొంతుపై ఆధారపడతాయి; చాలామంది చూపులేనివారు సంగీతంలో బాగా రాణిస్తారు. స్పర్శ ద్వారా వస్తువుల ఆకారం, స్థితి చెప్పడం (3) వారి ప్రధాన అభ్యసన మార్గమే; బ్రెయిలీ చదవడం కూడా స్పర్శ ద్వారానే. కాబట్టి ఈ మూడూ వారు చేయగలరు.

గుర్తుంచుకోండి: చూపు లేనివారు విని, తాకి, మాట్లాడి నేర్చుకుంటారు; కళ్లతో చేసే పని కష్టం.

ప్రశ్న 115 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD

అభ్యసన సమస్యలతో బాధపడిన ప్రముఖ శాస్త్రవేత్త ఐన్‌స్టీన్ ఈ దేశానికి చెందిన వారు

  1. (1)ఇంగ్లాండు
  2. (2)జపాన్
  3. (3)జర్మనీ
  4. (4)అమెరికా
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) జర్మనీ

అభ్యసన సమస్యలు ఉన్నాయని చెప్పుకునే ప్రముఖ శాస్త్రవేత్త ఆల్బర్ట్ ఐన్‌స్టీన్ (Albert Einstein) ఏ దేశానికి చెందినవారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ఐన్‌స్టీన్ 1879లో జర్మనీలోని ఉల్మ్ (Ulm) పట్టణంలో పుట్టారు. సాపేక్ష సిద్ధాంతం (Theory of Relativity) ఆయన ప్రసిద్ధ ఆవిష్కరణ, 1921లో భౌతిక శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి పొందారు. చిన్నప్పుడు ఆలస్యంగా మాట్లాడటం మొదలుపెట్టారని, బడిలో ఇబ్బంది పడ్డారని తరచూ చెబుతారు; అందుకే అభ్యసన వైకల్యాల గురించి చెప్పేటప్పుడు ఆయన పేరు ఉదాహరణగా వస్తుంది. జన్మస్థలం ప్రకారం జవాబు ఆప్షన్ (3) జర్మనీ.

నాజీల కాలంలో ఆయన అమెరికా (4) వెళ్లి, తర్వాత అక్కడి పౌరసత్వం తీసుకున్నారు; అందుకే చాలామంది (4) ఎంచుకుంటారు. కానీ ఆయన మూలం జర్మనీ. ఇంగ్లాండు (1), జపాన్ (2) లకు ఆయనతో అలాంటి సంబంధం లేదు.

గుర్తుంచుకోండి: ఐన్‌స్టీన్: పుట్టింది జర్మనీ, చివరి రోజులు అమెరికా.

ప్రశ్న 116 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·సమ్మిళిత విద్య, IEP, UDL

తీవ్ర, అతి తీవ్ర బుద్ధిమాంద్యత పిల్లలకు అవసరమైన విద్య

  1. (1)ఇంటి వద్దనే విద్య
  2. (2)దూర విద్య
  3. (3)పాఠశాల విద్య
  4. (4)వృత్తి విద్య
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) ఇంటి వద్దనే విద్య

తీవ్ర (Severe), అతి తీవ్ర (Profound) బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలకు సరిపోయే విద్యా విధానం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

తీవ్ర స్థాయి వారి IQ సుమారు 20-35, అతి తీవ్ర స్థాయి వారిది 20 కంటే తక్కువ. వీరికి నడక, మాట, స్వయం సహాయ నైపుణ్యాలు చాలా పరిమితంగా ఉంటాయి; ఆరోగ్య సమస్యలు కూడా ఉంటాయి. రోజూ బడికి రావడం కష్టం. అందుకే Samagra Shiksha కింద ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయులు ఇంటికి వెళ్లి స్వయం సహాయ నైపుణ్యాలు, Therapy, తల్లిదండ్రులకు శిక్షణ అందిస్తారు. ఇదే ఇంటి వద్దనే విద్య (Home Based Education). కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1).

దూర విద్య (2) స్వతంత్రంగా చదవగల పెద్దవారికి. సాధారణ పాఠశాల విద్య (3) మిత, మధ్యస్థ స్థాయి పిల్లలకు సరిపోతుంది. వృత్తి విద్య (4) శిక్షణతో పని నేర్చుకోగల మిత, మధ్యస్థ స్థాయి కౌమారులకు. తీవ్ర, అతి తీవ్ర స్థాయి పిల్లలకు ఇవి మొదటి ఎంపిక కావు.

గుర్తుంచుకోండి: తీవ్ర/అతి తీవ్ర బుద్ధిమాంద్యత → ఇంటి వద్దనే విద్య (ప్రశ్న 98 తో కలిపి గుర్తుంచుకోండి).

ప్రశ్న 117 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·కన్ను, దృష్టి లోపాలు, దృష్టి పరీక్షలు

దృష్టిలోపం ఉన్న పిల్లలను గుర్తించడానికి దీనిని ఉపయోగిస్తారు.

  1. (1)దేశ పటాలు
  2. (2)ఆధునిక చార్టు
  3. (3)స్నెల్లెన్ చార్టు
  4. (4)ఆహార చార్టు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) స్నెల్లెన్ చార్టు

దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లలను గుర్తించడానికి (Screening) వాడే సాధనం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

డచ్ నేత్ర వైద్యుడు హెర్మన్ స్నెల్లెన్ (Herman Snellen) రూపొందించిన స్నెల్లెన్ చార్టు (Snellen Chart) దూర దృష్టి తీక్షణత (Visual Acuity) ను కొలుస్తుంది. పైనుంచి కిందికి అక్షరాలు చిన్నవి అవుతూ ఉంటాయి. పిల్లవాడిని 6 మీటర్ల దూరంలో నిలబెట్టి, ఒక్కో కన్నుతో ఎంత వరకు చదవగలడో చూస్తారు. సాధారణ దృష్టి 6/6. చదవలేకపోతే దృష్టి లోపం ఉండవచ్చని గుర్తించి వైద్యుడికి పంపుతారు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3).

దేశ పటాలు (1) భూగోళ శాస్త్రం బోధించడానికి, ఆహార చార్టు (4) పోషకాహారం గురించి చెప్పడానికి వాడతారు. ఆధునిక చార్టు (2) అనే పేరుతో ప్రామాణిక దృష్టి పరీక్షా సాధనం లేదు. కాబట్టి ఇవి సరికావు.

గుర్తుంచుకోండి: Snellen Chart, 6 మీటర్ల దూరం, సాధారణ దృష్టి 6/6.

ప్రశ్న 118 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·కన్ను, దృష్టి లోపాలు, దృష్టి పరీక్షలు

సాధారణంగా, ఈ వైకల్యం గల వారిలో ‘ప్రజ్ఞ’ సాధారణ పిల్లల ప్రజ్ఞతో సమానంగా ఉంటుంది.

  1. (1)సెరిబ్రల్ పాల్సీ
  2. (2)బుద్ధిమాంద్యత
  3. (3)డౌన్స్ సిండ్రోమ్
  4. (4)దృష్టిలోపం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) దృష్టిలోపం

సాధారణంగా ఏ వైకల్యం ఉన్న పిల్లల ప్రజ్ఞ (Intelligence) సాధారణ పిల్లలతో సమానంగా ఉంటుందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

దృష్టి లోపం (Visual Impairment) కంటికి, దృష్టి నాడికి సంబంధించిన ఇంద్రియ వైకల్యం; ఇది మెదడు ఆలోచనా సామర్థ్యాన్ని తగ్గించదు. కాబట్టి దృష్టి లోపం ఉన్న చాలామంది పిల్లల ప్రజ్ఞ సాధారణంగానే ఉంటుంది. బ్రెయిలీ, Audio పుస్తకాలు, Computer లాంటి సాధనాలతో వీరు ఉన్నత చదువులు చదవగలరు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4) దృష్టిలోపం.

బుద్ధిమాంద్యత (2) అంటేనే ప్రజ్ఞ సాధారణం కంటే తక్కువ (IQ 70 కంటే తక్కువ). డౌన్స్ సిండ్రోమ్ (3) బుద్ధిమాంద్యతకు ఒక జన్యు కారణం. సెరిబ్రల్ పాల్సీ (1) ఉన్నవారిలో కొందరికి ప్రజ్ఞ సాధారణంగా ఉన్నా, మెదడు దెబ్బతినడం వల్ల చాలామందికి బుద్ధిమాంద్యత కూడా తోడవుతుంది; కాబట్టి సాధారణంగా సమానం అని చెప్పలేం.

గుర్తుంచుకోండి: ఇంద్రియ లోపం (కన్ను, చెవి) ప్రజ్ఞను తగ్గించదు.

ప్రశ్న 119 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·గుర్తింపు, అంచనా, సత్వర జోక్యం

తల్లి గర్భంలో పిండం ఏర్పడినప్పటి నుండి ప్రసవించే వరకు గల కాలాన్ని ఏమంటారు.

  1. (1)జనన కాలం
  2. (2)జననానంతర కాలం
  3. (3)జనన పూర్వ కాలం
  4. (4)పూర్వ శైశవ కాలం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) జనన పూర్వ కాలం

గర్భధారణ (Conception) నుంచి ప్రసవం వరకు ఉన్న కాలాన్ని ఏమంటారో ప్రశ్న అడుగుతోంది. వైకల్యాల కారణాలను ఈ కాలాల వారీగా విభజిస్తారు.

వైకల్య కారణాలను మూడు కాలాలుగా చూస్తారు: జనన పూర్వ కాలం (Pre-natal), గర్భధారణ నుంచి పుట్టుక వరకు; జనన కాలం (Peri-natal), ప్రసవానికి కొంచెం ముందు, ప్రసవ సమయం, వెంటనే తర్వాత; జననానంతర కాలం (Post-natal), పుట్టిన తర్వాత. Pre అంటే ముందు, natal అంటే జననం. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3) జనన పూర్వ కాలం. ఈ కాలంలో తల్లికి వచ్చే జర్మన్ మీజిల్స్ (Rubella), పోషకాహార లోపం, వైద్యుడి సలహా లేని మందులు, X-ray లు పిండానికి హాని చేయగలవు.

జనన కాలం (1) ప్రసవం చుట్టూ ఉండే కొద్ది సమయం మాత్రమే. జననానంతర కాలం (2) పుట్టిన తర్వాత మొదలవుతుంది. Neo-natal (4) అంటే పుట్టిన తర్వాత మొదటి 28 రోజులు. కాబట్టి ఇవి సరికావు.

గుర్తుంచుకోండి: Pre = ముందు, Peri = చుట్టూ, Post = తర్వాత, Neo = కొత్తగా పుట్టిన.

ప్రశ్న 120 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·వైకల్యం: భావనలు, చట్టాలు, పథకాలు, సంస్థలు

జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం - 1999లో పొందుపరచని వైకల్యం

  1. (1)ఆటిజం
  2. (2)సెరిబ్రల్ పాల్సీ
  3. (3)బహుళవైకల్యం
  4. (4)వినికిడి లోపం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) వినికిడి లోపం

National Trust Act 1999 లో చేర్చని వైకల్యం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇది ‘కాని’ రకం ప్రశ్న.

National Trust Act 1999 పూర్తి పేరులోనే నాలుగు వైకల్యాలు ఉన్నాయి: ఆటిజం (Autism), సెరిబ్రల్ పాల్సీ (Cerebral Palsy), బుద్ధిమాంద్యత (Mental Retardation), బహుళ వైకల్యాలు (Multiple Disabilities). తమను తాము చూసుకోలేని ఈ వ్యక్తుల సంక్షేమం, చట్టపరమైన సంరక్షకుల (Legal Guardian) నియామకం కోసం ఈ చట్టం వచ్చింది. వినికిడి లోపం ఈ జాబితాలో లేదు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4) వినికిడి లోపం.

ఆటిజం (1), సెరిబ్రల్ పాల్సీ (2), బహుళ వైకల్యం (3) ఈ చట్టం పరిధిలో ఉన్నాయి, కాబట్టి అవి జవాబు కావు. వినికిడి లోపం, దృష్టి లోపం లాంటి వైకల్యాలు PwD Act 1995, ఇప్పుడు RPwD Act 2016 పరిధిలోకి వస్తాయి.

గుర్తుంచుకోండి: National Trust = A, C, M, M: Autism, Cerebral Palsy, Mental Retardation, Multiple Disabilities.

← లాంగ్వేజ్ II: ఇంగ్లీష్వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) (భాగం 2) →

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

AP TET October 2024 Paper 2Bలో వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) (భాగం 1) నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వచ్చాయి?

30 ప్రశ్నలు వచ్చాయి: ప్రశ్న 91 నుంచి 120 వరకు. పరీక్ష 21 అక్టోబర్ 2024న జరిగింది.

ఈ సెక్షన్‌లో ఏ టాపిక్‌ల నుంచి ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?

ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్‌లు: వైకల్యం: భావనలు, చట్టాలు, పథకాలు, సంస్థలు (4), బుద్ధిమాంద్యత (మేధో వైకల్యం) (4), నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD (4), చలన వైకల్యం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, బహుళ వైకల్యాలు (4).

ఈ సమాధానాలు అధికారిక కీ ప్రకారమేనా?

అవును, సమాధానాలు అధికారిక కీ నుంచి తీసుకున్నాం. ఈ సెక్షన్‌లో ప్రతి ప్రశ్నకు కీ ఒకే ఆప్షన్‌ను ఇచ్చింది. వివరణలు మా సొంతం.

ఇతర పేపర్లలో వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ప్రశ్నలు