క్రొత్తగా తెలుసుకుంటున్న జ్ఞానాన్ని ఇంతకు ముందున్న జ్ఞానంతో మిళితం చేయడం
(1)స్కిమాటా
(2)విలీనం
(3)సానుకూలత
(4)సమతుల్యత
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) విలీనం
కొత్త జ్ఞానాన్ని పాత జ్ఞానంతో కలిపే ప్రక్రియకు పేరు ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇది పియాజె (Piaget) సంజ్ఞానాత్మక వికాస సిద్ధాంతంలోని పదం.
పియాజె ప్రకారం మన మెదడులో జ్ఞానం ‘స్కీమాలు’ (Schemata) అనే చట్రాలుగా ఉంటుంది. కొత్త అనుభవం వచ్చినప్పుడు దాన్ని ఉన్న స్కీమాలోనే కలుపుకోవడాన్ని విలీనం (Assimilation) అంటారు. ఉదాహరణకు, కుక్కను తెలిసిన పిల్లవాడు మొదటిసారి పిల్లిని చూసి దాన్ని కూడా ‘నాలుగు కాళ్ల జంతువు’ అనే పాత స్కీమాలో చేర్చుకుంటాడు. కొత్త జ్ఞానాన్ని తెలిసిన జ్ఞానంతో మిళితం చేయడం ఇదే. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (2) విలీనం.
స్కిమాటా (1) అంటే జ్ఞాన చట్రాలు మాత్రమే, ప్రక్రియ కాదు. సానుకూలత (Accommodation) (3) లో కొత్త సమాచారం పాత స్కీమాలో సరిపోనప్పుడు స్కీమానే మార్చుకుంటాం లేదా కొత్తది ఏర్పరచుకుంటాం. సమతుల్యత (Equilibrium) (4) అంటే విలీనం, సానుకూలతల మధ్య సమతుల్యం సాధించడం. ఇక్కడ చాలామంది (3) ఎంచుకుంటారు, కానీ ‘ఉన్న జ్ఞానంలో కలపడం’ అంటే విలీనమే.
గుర్తుంచుకోండి: విలీనం = కొత్తదాన్ని పాత స్కీమాలో కలపడం; సానుకూలత = స్కీమానే మార్చుకోవడం.
సంజ్ఞానాత్మక వికాస సిద్ధాంతం (Cognitive Development Theory) ఎవరిది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
స్విస్ మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్త జీన్ పియాజే పిల్లల ఆలోచన వయసుతో ఎలా మారుతుందో అధ్యయనం చేశాడు. ఆయన నాలుగు దశలు చెప్పాడు: ఇంద్రియ చాలక దశ (0-2 ఏళ్లు), పూర్వ ప్రచాలక దశ (2-7), మూర్త ప్రచాలక దశ (7-11), అమూర్త ప్రచాలక దశ (11 ఏళ్ల తర్వాత). స్కీమా, సాంశీకరణం (Assimilation), అనుగుణ్యత (Accommodation), సమతుల్యత ఆయన ముఖ్య భావనలు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) జీన్ పియాజే.
ఫ్రాన్సిస్ గాల్టన్ (1) వైయుక్తిక భేదాలు, అనువంశికత మీద పని చేశాడు. స్పియర్ మన్ (2) ప్రజ్ఞ ద్వికారక సిద్ధాంతం ఇచ్చాడు. థార్న్ డైక్ (3) యత్నదోష అభ్యసన సిద్ధాంతం ఇచ్చాడు. వీరెవరూ సంజ్ఞానాత్మక వికాస సిద్ధాంతం ఇవ్వలేదు.
ఫ్రెంచ్ తత్వవేత్త రూసో రాసిన పుస్తకం ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
జీన్ జాక్వెస్ రూసో 1762లో 'ఎమిలి' (Emile) అనే గ్రంథం రాశాడు. ఎమిలి అనే బాలుడిని ప్రకృతి మధ్య, అతని సహజ ఆసక్తుల ప్రకారం ఎలా పెంచాలో ఇందులో వివరించాడు. 'ప్రకృతి వైపు మళ్లండి' అనే సహజవాద విద్య, శిశు కేంద్రీకృత విద్య ఆలోచనలకు ఈ పుస్తకమే మూలం.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) ఎమిలి.
గీతాంజలి (3) రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ రచన, దానికి 1913లో నోబెల్ బహుమతి వచ్చింది. జమిలి (2), కమిలి (4) ఎమిలిని పోలిన పేర్లతో పెట్టిన తప్పుడు ఆప్షన్లు మాత్రమే.
గుర్తుంచుకోండి: రూసో → ఎమిలి → సహజవాద, శిశు కేంద్రీకృత విద్య.
'సైకీ' అనే పదాన్ని గ్రీకు తత్వవేత్తలు ఈ అర్థంతో ఉపయోగించేవారు
(1)గణితం
(2)దేవత
(3)మనస్సు
(4)విద్య
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) మనస్సు
మనోవిజ్ఞానశాస్త్రం (Psychology) అనే పేరులోని 'సైకీ' అనే గ్రీకు పదానికి అసలు అర్థం ఏమిటి అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
Psychology అనే పదం రెండు గ్రీకు పదాల నుంచి వచ్చింది: Psyche అంటే ఆత్మ (Soul), Logos అంటే అధ్యయనం లేదా శాస్త్రం. అందుకే మొదట్లో గ్రీకు తత్వవేత్తలు మనోవిజ్ఞానశాస్త్రాన్ని 'ఆత్మను గురించి అధ్యయనం చేసే శాస్త్రం' అన్నారు. తర్వాత అది మనస్సు, చైతన్యం, చివరికి ప్రవర్తన అధ్యయనంగా మారింది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3). ఆంగ్ల ప్రశ్నలో ఇది Soul అని ఉంది; తెలుగు ప్రశ్నలో 'మనస్సు' అని ఇచ్చారు. రెండూ ఒకే ఆప్షన్ను సూచిస్తాయి, ఆ కాలంలో ఆత్మ, మనస్సు రెండింటినీ ఒకే భావంగా చూశారు.
గణితం (1), దేవత (2), విద్య (4) లకు సైకీ అనే పదంతో సంబంధం లేదు. గ్రీకు పురాణాల్లో Psyche అనే దేవత కథ ఉన్నా, తత్వవేత్తలు ఆ పదాన్ని ఆత్మ అనే అర్థంలోనే వాడారు. అందుకే (2) ఎంచుకోవద్దు.
అచేతన జ్ఞానాత్మక కృత్యాలను వివరించడానికి ప్రయత్నం చేసిన వాడు
(1)ప్లేటో
(2)అరిస్టాటిల్
(3)అగస్టీన్
(4)సోక్రటీస్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) సోక్రటీస్
మనిషికి తెలియకుండానే లోపల జరిగే జ్ఞాన సంబంధమైన పనులను (అచేతన జ్ఞానాత్మక కృత్యాలను) మొదట వివరించడానికి ప్రయత్నించిన గ్రీకు తత్వవేత్త ఎవరు అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
అధికారిక కీ ప్రకారం జవాబు ఆప్షన్ (4) సోక్రటీస్. సోక్రటీస్ ప్రశ్నలు అడిగి, ఎదుటి వ్యక్తి తనలోనే ఉన్న జ్ఞానాన్ని తానే బయటకు తెచ్చుకునేలా చేసేవాడు. 'నిన్ను నువ్వు తెలుసుకో' అనేది ఆయన ప్రసిద్ధ బోధ. జ్ఞానం మనస్సులోనే ఉంటుంది, కానీ మనిషికి దాని గురించి స్పృహ ఉండదు అనే ఆలోచనను ఈ పద్ధతి చూపిస్తుంది.
ప్లేటో (1) సోక్రటీస్ శిష్యుడు; ఆత్మ, శరీరం వేరు అనే ద్వైత భావనకు ప్రసిద్ధుడు. అరిస్టాటిల్ (2) ప్లేటో శిష్యుడు; ఆత్మ గురించి క్రమబద్ధంగా రాసి, సంసర్గ (association) ఆలోచనలకు పునాది వేశాడు. అగస్టీన్ (3) తర్వాతి కాలపు క్రైస్తవ తత్వవేత్త; అంతఃపరిశీలనకు ప్రసిద్ధుడు.
ఈ ప్రశ్నకు జవాబు పాఠ్యపుస్తకాల్లో ఇచ్చిన వరుసపై ఆధారపడుతుంది. పరీక్ష కోసం అధికారిక కీ ఇచ్చిన సోక్రటీస్ (4) నే గుర్తుంచుకోండి.
గుర్తుంచుకోండి: సోక్రటీస్ → ప్రశ్నల ద్వారా లోపలి జ్ఞానం బయటకు.