AP TET August 2026 Paper 1B శిశు వికాసం, పెడగాజీ: ప్రశ్నలు, కీ, వివరణలు
AP TET August 2026 Paper 1B స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లో శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) సెక్షన్లో 30 ప్రశ్నలు ఉన్నాయి (ప్రశ్న 1 నుంచి 30 వరకు). ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్లు: చట్టాలు, విధానాలు, పథకాలు, సంస్థలు (8), ప్రజ్ఞ, సహజ సామర్థ్యం, సృజనాత్మకత (3), అభ్యసనం, అభ్యసన సిద్ధాంతాలు (3), వైకల్యం: రకాలు, కారణాలు, లక్షణాలు (3). కింద ప్రతి ప్రశ్నకు అధికారిక కీ సమాధానం, తెలుగులో వివరణ ఉన్నాయి.
ఆధారం: AP పాఠశాల విద్యాశాఖ అధికారిక ప్రశ్నపత్రం, కీ ·చివరి మార్పు: · ExamBadi
శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్): ఏ టాపిక్ నుంచి ఏ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?
వికాసం (Development) దేని మీద ఆధారపడి ఉంటుందో చూపే సూత్రాన్ని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇక్కడ ‘f’ అంటే ‘ప్రమేయం’ (function), అంటే వికాసం ఏ రెండు అంశాల మీద ఆధారపడుతుందో చెప్పే గణిత రూపం.
వికాసానికి రెండు మూలాలు ఉన్నాయి. ఒకటి పరిపక్వత (Maturation): వయసుతో పాటు శరీరం, నాడీ వ్యవస్థ సహజంగా పెరిగి సిద్ధం కావడం. రెండోది అభ్యసనం (Learning): అనుభవం, అభ్యాసం వల్ల వచ్చే మార్పు. ఈ రెండూ కలిసి పనిచేస్తేనే వికాసం జరుగుతుంది. ఉదాహరణకు, కాళ్లు బలపడకుండా (పరిపక్వత లేకుండా) ఎంత నేర్పినా పిల్లవాడు నడవలేడు. బలపడ్డాక కూడా ప్రయత్నం లేకుంటే నడక రాదు. అందుకే వికాసం = f(పరిపక్వత × అభ్యసనం). ఇది ఆప్షన్ (3).
మిగతా ఆప్షన్లలో ఉద్వేగాలు, ప్రజ్ఞ, ప్రేరణ ఉన్నాయి. ఇవి వికాసం మీద ప్రభావం చూపుతాయి, కానీ వికాసానికి మూలాధారాలు కావు. పైగా వీటిలో ‘పరిపక్వత’ అనే ముఖ్యమైన అంశమే లేదు. అందుకే (1), (2), (4) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: వికాసం = పరిపక్వత × అభ్యసనం; ఒకటి సున్నా అయితే వికాసమే సున్నా.
క్రొత్తగా తెలుసుకుంటున్న జ్ఞానాన్ని ఇంతకు ముందున్న జ్ఞానంతో మిళితం చేయడం
(1)స్కిమాటా
(2)విలీనం
(3)సానుకూలత
(4)సమతుల్యత
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) విలీనం
కొత్త జ్ఞానాన్ని పాత జ్ఞానంతో కలిపే ప్రక్రియకు పేరు ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇది పియాజె (Piaget) సంజ్ఞానాత్మక వికాస సిద్ధాంతంలోని పదం.
పియాజె ప్రకారం మన మెదడులో జ్ఞానం ‘స్కీమాలు’ (Schemata) అనే చట్రాలుగా ఉంటుంది. కొత్త అనుభవం వచ్చినప్పుడు దాన్ని ఉన్న స్కీమాలోనే కలుపుకోవడాన్ని విలీనం (Assimilation) అంటారు. ఉదాహరణకు, కుక్కను తెలిసిన పిల్లవాడు మొదటిసారి పిల్లిని చూసి దాన్ని కూడా ‘నాలుగు కాళ్ల జంతువు’ అనే పాత స్కీమాలో చేర్చుకుంటాడు. కొత్త జ్ఞానాన్ని తెలిసిన జ్ఞానంతో మిళితం చేయడం ఇదే. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (2) విలీనం.
స్కిమాటా (1) అంటే జ్ఞాన చట్రాలు మాత్రమే, ప్రక్రియ కాదు. సానుకూలత (Accommodation) (3) లో కొత్త సమాచారం పాత స్కీమాలో సరిపోనప్పుడు స్కీమానే మార్చుకుంటాం లేదా కొత్తది ఏర్పరచుకుంటాం. సమతుల్యత (Equilibrium) (4) అంటే విలీనం, సానుకూలతల మధ్య సమతుల్యం సాధించడం. ఇక్కడ చాలామంది (3) ఎంచుకుంటారు, కానీ ‘ఉన్న జ్ఞానంలో కలపడం’ అంటే విలీనమే.
గుర్తుంచుకోండి: విలీనం = కొత్తదాన్ని పాత స్కీమాలో కలపడం; సానుకూలత = స్కీమానే మార్చుకోవడం.
ఉద్వేగ ప్రజ్ఞ అను పదాన్ని ప్రాచుర్యంలోని తీసుకువచ్చినది
(1)సిగ్మండ్ ఫ్రాయిడ్
(2)డేనియల్ గోల్మాన్
(3)పావ్లోవ్
(4)ఎరిక్ ఎరిక్సన్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) డేనియల్ గోల్మాన్
‘ఉద్వేగ ప్రజ్ఞ’ (Emotional Intelligence) అనే పదాన్ని ప్రజల్లోకి విస్తృతంగా తీసుకెళ్లింది ఎవరో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. ‘ప్రాచుర్యం’ అనే పదాన్ని గమనించాలి.
ఉద్వేగ ప్రజ్ఞ అంటే తన భావాలను, ఇతరుల భావాలను గుర్తించి, అదుపులో ఉంచుకుని, సరిగా వాడుకునే సామర్థ్యం. ఈ భావనను మొదట శాస్త్రీయంగా వివరించింది సాలోవే (Salovey), మేయర్ (Mayer) (1990). కానీ డేనియల్ గోల్మాన్ 1995లో రాసిన ‘Emotional Intelligence’ పుస్తకంతో ఈ పదం ప్రపంచమంతా ప్రాచుర్యం పొందింది. అందుకే సమాధానం ఆప్షన్ (2) డేనియల్ గోల్మాన్. ఆయన ఆత్మ అవగాహన, ఆత్మ నియంత్రణ, ప్రేరణ, సహానుభూతి, సామాజిక నైపుణ్యాలు అనే అంశాలను వివరించాడు.
సిగ్మండ్ ఫ్రాయిడ్ (1) మనో విశ్లేషణ సిద్ధాంతం ఇచ్చాడు. పావ్లోవ్ (3) శాస్త్రీయ నిబంధనం (కుక్కపై ప్రయోగం) ఇచ్చాడు. ఎరిక్ ఎరిక్సన్ (4) మనో సాంఘిక వికాస దశలు ఇచ్చాడు. వీరెవరూ ఉద్వేగ ప్రజ్ఞకు సంబంధించినవారు కారు.
గుర్తుంచుకోండి: EI పదం: సాలోవే–మేయర్ (1990); ప్రాచుర్యం: గోల్మాన్ (1995).
సహజ ఉద్దీపనకు మరియు నిబంధిత ఉద్దీపనకు మధ్య బంధంను గమనించగల అబ్యసన సిద్ధాంతం
(1)యత్నదోష అభ్యసనం
(2)అంతర్దృష్టి అభ్యసనం
(3)సాంప్రదాయిక నిబంధనం
(4)కార్యసాధన నిబంధనం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) సాంప్రదాయిక నిబంధనం
సహజ ఉద్దీపన (Natural/Unconditioned Stimulus), నిబంధిత ఉద్దీపన (Conditioned Stimulus) మధ్య బంధం ఏర్పడటం ఏ అభ్యసన సిద్ధాంతంలో కనిపిస్తుందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
పావ్లోవ్ కుక్కపై చేసిన ప్రయోగంలో ఆహారం సహజ ఉద్దీపన. అది సహజంగానే లాలాజలం స్రవించేలా చేస్తుంది. ఆహారం ఇచ్చే ముందు ప్రతిసారీ గంట మోగించాడు. కొన్నిసార్లు ఇలా జత చేశాక గంట శబ్దం (నిబంధిత ఉద్దీపన) ఒక్కటే లాలాజలం తెప్పించింది. రెండు ఉద్దీపనల మధ్య ఏర్పడిన ఈ బంధమే సంప్రదాయ నిబంధనం (Classical Conditioning). కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3).
యత్నదోష అభ్యసనం (1) థార్న్డైక్ ఇచ్చాడు, అందులో ప్రయత్నాలు, తప్పుల ద్వారా సరైన ప్రతిస్పందన నేర్చుకుంటాం. అంతర్దృష్టి అభ్యసనం (2) కోహ్లర్ ఇచ్చాడు, అందులో సమస్యను మొత్తంగా చూసి హఠాత్తుగా పరిష్కారం గ్రహిస్తాం. కార్యసాధక నిబంధనం (Operant Conditioning) (4) స్కిన్నర్ ఇచ్చాడు, అందులో బంధం ప్రతిస్పందనకు, దాని ఫలితానికి (పునర్బలనం) మధ్య ఉంటుంది, రెండు ఉద్దీపనల మధ్య కాదు.
పునర్బలనం చెందిన ఆచరణ వల్ల ప్రవర్తనా రీతిలో ఏర్పడే దాదాపు శాశ్వతమైన మార్పు అనగా
(1)అభ్యసనం
(2)స్మృతి
(3)ప్రేరణ
(4)ప్రత్యక్షం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) అభ్యసనం
పునర్బలనం (Reinforcement), అభ్యాసం (Practice) వల్ల ప్రవర్తనలో వచ్చే దాదాపు శాశ్వతమైన మార్పుకు పేరు ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఇది అభ్యసనానికి (Learning) ఇచ్చే ప్రామాణిక నిర్వచనం. కింబుల్ (Kimble) ప్రకారం ‘పునర్బలనం చెందిన అభ్యాసం ఫలితంగా ప్రవర్తనలో దాదాపు శాశ్వతంగా వచ్చే మార్పే అభ్యసనం’. ఈ నిర్వచనంలో మూడు ముఖ్యాంశాలు ఉన్నాయి: ప్రవర్తనలో మార్పు, ఆ మార్పు దాదాపు శాశ్వతం, అది అభ్యాసం లేదా అనుభవం వల్ల వస్తుంది. అలసట, మత్తు, అనారోగ్యం వల్ల వచ్చే తాత్కాలిక మార్పులు అభ్యసనం కావు. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (1) అభ్యసనం.
స్మృతి (2) అంటే నేర్చుకున్నదాన్ని నిలుపుకుని, తిరిగి గుర్తుకు తెచ్చుకోవడం. ప్రేరణ (3) అంటే ఒక పని చేసేలా నడిపించే అంతర్గత శక్తి. ప్రత్యక్షం (Perception) (4) అంటే ఇంద్రియాల ద్వారా వచ్చిన సమాచారానికి అర్థం ఇవ్వడం. ఇవేవీ ప్రవర్తనలో శాశ్వత మార్పును సూచించవు.
గుర్తుంచుకోండి: అభ్యసనం = అభ్యాసం వల్ల ప్రవర్తనలో దాదాపు శాశ్వత మార్పు.
కార్యక్రమయుత అభ్యసనం (Programmed Learning) ఏ అభ్యసన సిద్ధాంతం మీద ఆధారపడి ఉందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
కార్యక్రమయుత అభ్యసనాన్ని బి.ఎఫ్. స్కిన్నర్ రూపొందించాడు. ఇందులో పాఠాన్ని చిన్న చిన్న మెట్లు (frames) గా విభజిస్తారు. విద్యార్థి ప్రతి మెట్టుకు స్పందిస్తాడు, వెంటనే సరైన జవాబు తెలుసుకుంటాడు. ఈ తక్షణ ఫలిత జ్ఞానమే పునర్బలనం (Reinforcement). విద్యార్థి తన వేగంతో ముందుకు వెళ్తాడు. ప్రతిస్పందన, దానికి వెంటనే పునర్బలనం అనేది స్కిన్నర్ కార్యసాధక నిబంధనం (Operant Conditioning) సూత్రం. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3).
సంప్రదాయ నిబంధనం (1) పావ్లోవ్ ఇచ్చాడు, అది రెండు ఉద్దీపనల జతపై ఆధారపడుతుంది. సాంఘిక అభ్యసనం (2) బండూరా ఇచ్చాడు, అది ఇతరులను పరిశీలించి అనుకరించడం. యత్న–దోష అభ్యసనం (4) థార్న్డైక్ ఇచ్చాడు. ఇవేవీ కార్యక్రమయుత అభ్యసనానికి మూలం కాదు.
జతపరచండి.
i) వైయుక్తిక పరీక్షలు — a) ఆర్మీ బీటా పరీక్ష
ii) సామూహిక పరీక్షలు — b) వెష్లర్ శాబ్దిక పరీక్ష
iii) నిష్పాదన పరీక్షలు — c) బినే–సైమన్ పరీక్షలు
iv) శాబ్దిక పరీక్షలు — d) కోహ్బ్లాక్ డిజైన్ పరీక్ష
(1)i-a ii-b iii-c iv-d
(2)i-b ii-a iii-c iv-d
(3)i-a ii-c iii-b iv-d
(4)i-c ii-a iii-d iv-b
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) i-c ii-a iii-d iv-b
ప్రజ్ఞా పరీక్షల రకాలను, వాటికి ఉదాహరణలను జత చేయమని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
వైయుక్తిక పరీక్ష (Individual Test) ఒకసారి ఒక్కరికే నిర్వహిస్తారు. బినే–సైమన్ పరీక్ష (1905) దీనికి ఉదాహరణ, కాబట్టి i-c. సామూహిక పరీక్ష (Group Test) ఒకేసారి చాలామందికి ఇస్తారు. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో అమెరికా సైనికులకు ఇచ్చిన ఆర్మీ ఆల్ఫా, ఆర్మీ బీటా పరీక్షలు సామూహిక పరీక్షలు, కాబట్టి ii-a. నిష్పాదన పరీక్ష (Performance Test) లో భాష లేకుండా వస్తువులతో పని చేయిస్తారు. రంగుల దిమ్మెలతో నమూనాలు చేయించే కోహ్ బ్లాక్ డిజైన్ పరీక్ష దీనికి ఉదాహరణ, కాబట్టి iii-d. శాబ్దిక పరీక్ష (Verbal Test) భాష ద్వారా జరుగుతుంది, వెష్లర్ శాబ్దిక పరీక్ష దీనికి ఉదాహరణ, కాబట్టి iv-b. ఈ జతలు ఆప్షన్ (4) లో ఉన్నాయి.
ఆప్షన్ (1), (3) లో i-a ఉంది, కానీ ఆర్మీ బీటా సామూహిక పరీక్ష, వైయుక్తిక పరీక్ష కాదు. ఆప్షన్ (2) లో iii-c ఉంది, కానీ బినే–సైమన్ శాబ్దిక, వైయుక్తిక పరీక్ష, నిష్పాదన పరీక్ష కాదు. (1) లో iii-c, iv-d కూడా తప్పు, ఎందుకంటే కోహ్ బ్లాక్ డిజైన్ శాబ్దిక పరీక్ష కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఆర్మీ = సామూహికం; బ్లాక్ డిజైన్ = నిష్పాదనం; బినే = వైయుక్తికం.
జతపరచండి.
i) ద్వికారక సిద్ధాంతం — a) థార్న్డైక్
ii) ఏకకారక సిద్ధాంతం — b) బినె, టర్మన్, స్టర్న్
iii) బహుకారక సిద్ధాంతం — c) స్పియర్మన్
(1)i-c ii-b iii-a
(2)i-a ii-b iii-c
(3)i-c ii-a iii-b
(4)i-b ii-a iii-c
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) i-c ii-b iii-a
ప్రజ్ఞా సిద్ధాంతాలను, వాటిని ప్రతిపాదించిన మనోవైజ్ఞానికులను జత చేయమని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ద్వికారక సిద్ధాంతం (Two Factor Theory) స్పియర్మన్ ఇచ్చాడు. ప్రజ్ఞలో ఒక సాధారణ కారకం (g), ప్రత్యేక కారకాలు (s) ఉంటాయని చెప్పాడు, కాబట్టి i-c. ఏకకారక సిద్ధాంతం (Uni Factor Theory) ప్రకారం ప్రజ్ఞ ఒకే ఒక సామర్థ్యం. దీన్ని బినె, టర్మన్, స్టర్న్ సమర్థించారు, కాబట్టి ii-b. బహుకారక సిద్ధాంతం (Multi Factor Theory) థార్న్డైక్ ఇచ్చాడు. ప్రజ్ఞ అనేక స్వతంత్ర సామర్థ్యాల కలయిక అని చెప్పాడు, కాబట్టి iii-a. ఈ జతలు ఆప్షన్ (1) లో ఉన్నాయి.
ఆప్షన్ (2) లో ద్వికారకాన్ని థార్న్డైక్కు ఇచ్చారు, అది తప్పు. ఆప్షన్ (3) లో ఏకకారకాన్ని థార్న్డైక్కు, బహుకారకాన్ని బినెకు ఇచ్చారు, రెండూ తప్పు. ఆప్షన్ (4) లో ద్వికారకాన్ని బినెకు, బహుకారకాన్ని స్పియర్మన్కు ఇచ్చారు, ఇవీ తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: స్పియర్మన్ = g + s (ద్వికారకం); థార్న్డైక్ = బహుకారకం; బినె = ఏకకారకం.
క్రెటినిజం (Cretinism) అనే స్థితి ఏ లోపం వల్ల వస్తుందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
థైరాయిడ్ గ్రంథి థైరాక్సిన్ అనే హార్మోన్ను తయారు చేస్తుంది. శారీరక పెరుగుదలకు, మెదడు వికాసానికి ఇది చాలా అవసరం. పుట్టుకతో లేదా చిన్నతనంలో థైరాక్సిన్ తగినంత లేకపోతే (Congenital Hypothyroidism) పిల్లల్లో పొట్టితనం, బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability), ఉబ్బిన ముఖం, పెద్ద నాలుక, ఆలస్యమైన వికాసం కనిపిస్తాయి. ఈ స్థితినే క్రెటినిజం అంటారు. గర్భిణికి అయోడిన్ లోపం దీనికి ముఖ్య కారణం. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4) థైరాక్సిన్.
క్లోమం (1) హార్మోన్ కాదు, ఒక గ్రంథి; దాని ఇన్సులిన్ లోపం వల్ల మధుమేహం వస్తుంది. పెరుగుదల హార్మోన్ (2) లోపం వల్ల మరుగుజ్జుతనం (Pituitary Dwarfism) వస్తుంది, కానీ బుద్ధి సాధారణంగా ఉంటుంది. అడ్రినలిన్ (3) అత్యవసర సమయాల్లో శరీరాన్ని సిద్ధం చేసే హార్మోన్, క్రెటినిజంతో సంబంధం లేదు.
స్మృతి (Memory) పై ప్రయోగాలు చేసిన మనోవైజ్ఞానికుడు ఎవరో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
జర్మన్ మనోవైజ్ఞానికుడు హెర్మన్ ఎబ్బింగ్హాస్ స్మృతిపై మొదటి శాస్త్రీయ ప్రయోగాలు చేశాడు. అర్థం లేని పదాలను (Nonsense Syllables), ఉదాహరణకు ‘ZOK’, ‘BAF’ వంటివి, తనే నేర్చుకుని, ఎంత కాలానికి ఎంత మరచిపోతాడో కొలిచాడు. నేర్చుకున్న వెంటనే మరపు వేగంగా జరుగుతుంది, తర్వాత నెమ్మదిస్తుంది అని చూపే ‘మరపు వక్రం’ (Forgetting Curve) ఆయన ఇచ్చిందే. 1885లో ఆయన స్మృతిపై పుస్తకం ప్రచురించాడు. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (2) ఎబ్బింగ్హాస్.
కోహ్లర్ (1) చింపాంజీలపై (సుల్తాన్) ప్రయోగాలు చేసి అంతర్దృష్టి అభ్యసనం ఇచ్చాడు. పావ్లోవ్ (3) కుక్కపై ప్రయోగంతో సంప్రదాయ నిబంధనం ఇచ్చాడు. బండూరా (4) బోబో బొమ్మ ప్రయోగంతో సాంఘిక అభ్యసనం ఇచ్చాడు. వీరెవరూ స్మృతి పరిశోధకులుగా ప్రసిద్ధులు కారు.
గుర్తుంచుకోండి: ఎబ్బింగ్హాస్ = అర్థరహిత పదాలు + మరపు వక్రం.
(3)CwSN వారి మూర్తిమత్వాన్ని, సాంఘీకీకరణను పునరావాసం ద్వారా పెంపొందించడం.
(4)CwSN వారికి మందులు, పుస్తకాలు మరియు పెన్షన్లు అందించకూడదు.
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) CwSN వారి మూర్తిమత్వాన్ని, సాంఘీకీకరణను పునరావాసం ద్వారా పెంపొందించడం.
స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ ముఖ్య లక్ష్యం ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. CwSN అంటే ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు (Children with Special Needs).
స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ ప్రతి పిల్లవాడి అవసరాలకు తగినట్టు బోధనను మలచి, అతడు తన పూర్తి సామర్థ్యాన్ని చేరేలా చేస్తుంది. దీని లక్ష్యం పిల్లవాడి మూర్తిమత్వాన్ని (Personality) పెంచడం, సమాజంలో కలిసిపోయేలా సాంఘికీకరణ (Socialization) నేర్పడం, స్వతంత్రంగా జీవించేలా పునరావాసం (Rehabilitation) కల్పించడం. చివరికి వారు కుటుంబంలో, సమాజంలో గౌరవంగా జీవించాలి. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3).
ఆర్థిక పరిస్థితులను అదుపు చేయడం (1) విద్య లక్ష్యం కాదు, పైగా ‘అదుపు చేయడం’ అనేది ప్రతికూల భావన. విలాస అవసరాలు (2) అందించడం విద్య పని కాదు. మందులు, పుస్తకాలు, పెన్షన్లు అందించకూడదు (4) అనేది హక్కులకే వ్యతిరేకం; నిజానికి ప్రభుత్వం ఇవి అందించాలి. ఈ మూడూ సులభంగా తొలగించగల తప్పు ఆప్షన్లు.
గుర్తుంచుకోండి: స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ లక్ష్యం = వికాసం, సాంఘికీకరణ, పునరావాసం, స్వతంత్ర జీవనం.
వికలాంగుల హక్కుల చట్టం 2016 (RPwD Act 2016) ఎన్ని రకాల వైకల్యాలను గుర్తించిందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
RPwD Act 2016 మొత్తం 21 రకాల వైకల్యాలను గుర్తించింది. వాటిలో అంధత్వం, తక్కువ దృష్టి, వినికిడి లోపం, చలన వైకల్యం, మేధో వైకల్యం (Intellectual Disability), ఆటిజం, మస్తిష్క పక్షవాతం (Cerebral Palsy), నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, మరుగుజ్జుతనం, యాసిడ్ దాడి బాధితులు, మానసిక వ్యాధి, బహుళ వైకల్యాలు వంటివి ఉన్నాయి. 40% లేదా అంతకు మించిన వైకల్యాన్ని ‘బెంచ్మార్క్ వైకల్యం’ అంటారు. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (2) 21.
7 (1) అనేది పాత PwD Act 1995 గుర్తించిన వైకల్యాల సంఖ్య: అంధత్వం, తక్కువ దృష్టి, కుష్టు నయమైనవారు, వినికిడి లోపం, చలన వైకల్యం, బుద్ధిమాంద్యత, మానసిక వ్యాధి. 10 (3), 5 (4) ఏ చట్టంలోనూ వైకల్యాల సంఖ్య కాదు. ఇక్కడ 1995, 2016 చట్టాలను కలిపి గందరగోళపడకూడదు.
సాంఘిక శాస్త్రాన్ని బోధిస్తున్నప్పుడు ఒక విద్యార్థి ‘రాష్ట్రాలు’ మాత్రమే చూపించ గలగడం, మరియొక విద్యార్థి ‘రాష్ట్రాలు’ మరియు ‘రాజధానుల’ను చూపించడం ఈ అనుగుణ్యతకు ఉదాహరణ.
(1)ప్రత్యామ్నాయ లక్ష్యాలు
(2)పరిమాణం
(3)లెవెల్ ఆఫ్ సపోర్ట్
(4)సమయం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) ప్రత్యామ్నాయ లక్ష్యాలు
ఒకే పాఠంలో ఒక విద్యార్థి రాష్ట్రాలను మాత్రమే గుర్తిస్తే చాలు, మిగతావారు రాజధానులను కూడా గుర్తించాలి అని అనుకోవడం ఏ రకమైన పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ (Curriculum Adaptation) అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
సమ్మిళిత తరగతిలో ఉపయోగించే తొమ్మిది రకాల సవరణలు ఉన్నాయి: పరిమాణం (Size), సమయం (Time), సహాయ స్థాయి (Level of Support), ఇన్పుట్, కాఠిన్యం (Difficulty), ఔట్పుట్, భాగస్వామ్యం (Participation), ప్రత్యామ్నాయ లక్ష్యాలు (Alternate Goals), ప్రత్యామ్నాయ పాఠ్యప్రణాళిక. ప్రత్యామ్నాయ లక్ష్యాల్లో అదే పాఠం, అదే సామగ్రి వాడుతాం, కానీ ఒక విద్యార్థి నుంచి ఆశించే ఫలితాన్ని (లక్ష్యాన్ని) మార్చుతాం. ఇక్కడ పటం ఒకటే, పాఠం ఒకటే; ఒకరికి లక్ష్యం ‘రాష్ట్రాలు’, ఇతరులకు ‘రాష్ట్రాలు, రాజధానులు’. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (1).
పరిమాణం (2) అంటే విద్యార్థి నేర్చుకోవాల్సిన అంశాల సంఖ్యను తగ్గించడం, ఉదాహరణకు 20 పదాలకు బదులు 10. సహాయ స్థాయి (3) అంటే తోటి విద్యార్థి, సహాయకుడు వంటి వ్యక్తిగత సహాయం పెంచడం. సమయం (4) అంటే పని పూర్తి చేయడానికి ఎక్కువ సమయం ఇవ్వడం. ఇక్కడ మారింది సహాయం లేదా సమయం కాదు, ఆశించే లక్ష్యం.
గుర్తుంచుకోండి: అదే సామగ్రి, వేరే ఆశించే ఫలితం = ప్రత్యామ్నాయ లక్ష్యాలు.
వినికిడి లోపం లోపలి చెవిలోని లోపాల వల్ల సంభవిస్తే ఇలా అంటారు
(1)సెన్సరీ న్యూరల్ హియరింగ్ లాస్
(2)కండక్టివ్ హియరింగ్ లాస్
(3)ఫంక్షనల్ హియరింగ్ లాస్
(4)ఆప్టికల్ హియరింగ్ లాస్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) సెన్సరీ న్యూరల్ హియరింగ్ లాస్
లోపలి చెవిలో (Inner Ear) సమస్య వల్ల వచ్చే వినికిడి లోపాన్ని ఏమంటారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
చెవికి మూడు భాగాలు: బయటి చెవి, మధ్య చెవి, లోపలి చెవి. లోపలి చెవిలోని కాక్లియా (Cochlea) శబ్ద కంపనాలను నాడీ సంకేతాలుగా మార్చి, శ్రవణ నాడి ద్వారా మెదడుకు పంపుతుంది. కాక్లియాలో లేదా శ్రవణ నాడిలో లోపం వల్ల వచ్చే వినికిడి లోపాన్ని సెన్సరీ న్యూరల్ హియరింగ్ లాస్ (Sensorineural Hearing Loss) అంటారు. ఇది సాధారణంగా శాశ్వతం, మందులు లేదా శస్త్రచికిత్సతో పూర్తిగా నయం కాదు. వినికిడి యంత్రాలు, కాక్లియర్ ఇంప్లాంట్ ఉపయోగపడతాయి. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (1).
కండక్టివ్ హియరింగ్ లాస్ (2) బయటి చెవి లేదా మధ్య చెవిలో సమస్య (గులిమి, చెవిపోటు రంధ్రం, చీము) వల్ల వస్తుంది, తరచుగా వైద్యంతో నయమవుతుంది. ఫంక్షనల్ హియరింగ్ లాస్ (3) అంటే చెవిలో శారీరక లోపం లేకుండానే మానసిక కారణాల వల్ల వినిపించకపోవడం. ఆప్టికల్ (4) అనేది కంటికి సంబంధించిన పదం, వినికిడి లోపం రకం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: బయటి/మధ్య చెవి = కండక్టివ్; లోపలి చెవి/నాడి = సెన్సరీ న్యూరల్.
RPwD Act 2016 ప్రకారం వయోజనులైన మరుగుజ్జు వ్యక్తి యొక్క గరిష్ఠ ఎత్తు లేదా దీని కన్నా తక్కువ
(1)5 అడుగుల 2 ఇంచులు
(2)4 అడుగుల 11 ఇంచులు
(3)5 అడుగుల 5 ఇంచులు
(4)4 అడుగుల 10 ఇంచులు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) 4 అడుగుల 10 ఇంచులు
RPwD Act 2016 ప్రకారం పెద్ద వయసు వ్యక్తిని మరుగుజ్జు (Dwarfism) గా గుర్తించడానికి గరిష్ఠ ఎత్తు ఎంతో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
RPwD Act 2016 షెడ్యూల్లో మరుగుజ్జుతనాన్ని ఇలా నిర్వచించారు: వైద్య లేదా జన్యు కారణాల వల్ల పెద్ద వయసులో ఎత్తు 4 అడుగుల 10 అంగుళాలు (147 సెం.మీ.) లేదా అంతకంటే తక్కువ ఉండటం. లెక్క చూస్తే 4 అడుగులు = 4 × 12 = 48 అంగుళాలు, 48 + 10 = 58 అంగుళాలు. 58 × 2.54 = 147.32 సెం.మీ., అంటే దాదాపు 147 సెం.మీ. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4) 4 అడుగుల 10 అంగుళాలు. మరుగుజ్జుతనం చట్టంలోని చలన వైకల్యం (Locomotor Disability) వర్గంలో ఉంది.
మిగతా ఎత్తులు (1) 5 అ. 2 అం. = 62 అంగుళాలు, (2) 4 అ. 11 అం. = 59 అంగుళాలు, (3) 5 అ. 5 అం. = 65 అంగుళాలు. ఇవన్నీ చట్టం చెప్పిన 58 అంగుళాల పరిమితి కంటే ఎక్కువ. ముఖ్యంగా (2) దగ్గరగా ఉండటం వల్ల తికమకపడే అవకాశం ఉంది.
గుర్తుంచుకోండి: మరుగుజ్జుతనం: పెద్దవారిలో 4'10" (147 సెం.మీ.) లేదా తక్కువ.
ముద్రణలో ఉన్న అంశాలను ఆంగ్ల భాషలోకి మౌఖిక రూపంలో మార్చి చెప్పే యంత్రం
(1)క్లోజ్డ్ సర్క్యూట్ టెలివిజన్
(2)మాట్లాడే కాలిక్యులేటర్
(3)కంప్యూటర్ ప్రోగ్రామ్
(4)కర్జ్వైల్ చదివే యంత్రం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) కర్జ్వైల్ చదివే యంత్రం
ముద్రించిన అక్షరాలను ఆంగ్లంలో మాటలుగా (చదివి వినిపించే) మార్చే యంత్రం ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇది దృష్టి లోపం గలవారికి ఉపయోగపడే సహాయక ఉపకరణం (Assistive Device).
రే కర్జ్వైల్ (Ray Kurzweil) 1970లలో కర్జ్వైల్ రీడింగ్ మెషీన్ను రూపొందించాడు. పుస్తకం పేజీని స్కాన్ చేసి, అక్షరాలను గుర్తించి (Optical Character Recognition), వాటిని కృత్రిమ స్వరంతో (Text-to-Speech) చదివి వినిపిస్తుంది. అంధులు ఇతరుల సహాయం లేకుండా ముద్రిత పుస్తకాలు చదవడానికి ఇది తోడ్పడింది. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4).
క్లోజ్డ్ సర్క్యూట్ టెలివిజన్ (CCTV) (1) అక్షరాలను తెరపై పెద్దవిగా చూపిస్తుంది; ఇది తక్కువ దృష్టి గలవారికి, మాటలుగా మార్చదు. మాట్లాడే కాలిక్యులేటర్ (2) లెక్కల సంఖ్యలను మాత్రమే పలుకుతుంది, ముద్రిత పాఠాన్ని చదవదు. కంప్యూటర్ ప్రోగ్రామ్ (3) చాలా సాధారణ పదం, ఒక నిర్దిష్ట యంత్రం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ముద్రణ → మాట = కర్జ్వైల్ రీడింగ్ మెషీన్; పెద్దగా చూపడం = CCTV.
ఒక నియత (Formal), వస్తునిష్ఠ (Objective) వినికిడి పరీక్ష ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. ‘వస్తునిష్ఠ’ అంటే వ్యక్తి స్పందన మీద ఆధారపడకుండా యంత్రమే ఫలితాన్ని కొలిచే పరీక్ష.
వినికిడి పరీక్షలు రెండు రకాలు. వ్యక్తినిష్ఠ (Subjective) పరీక్షల్లో వ్యక్తి ‘వినిపించింది’ అని చేయి ఎత్తడం వంటి స్పందన ఇవ్వాలి. వస్తునిష్ఠ పరీక్షల్లో అలాంటి స్పందన అవసరం లేదు. ఇమ్మిటన్స్ ఆడియోమెట్రీ (Immittance Audiometry) లో చెవి కాలువలో ఒక ప్రోబ్ పెట్టి, గాలి ఒత్తిడి మార్చుతూ చెవిపోటు, మధ్య చెవి ఎలా స్పందిస్తున్నాయో యంత్రమే కొలుస్తుంది (టింపనోమెట్రీ, అకౌస్టిక్ రిఫ్లెక్స్). చిన్న పిల్లలు, స్పందించలేనివారికి కూడా దీన్ని చేయవచ్చు. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3).
ట్యూనింగ్ ఫోర్క్ పరీక్ష (1) (రిన్నే, వెబర్) అనియత, సులభమైన పరీక్ష, వ్యక్తి స్పందన మీద ఆధారపడుతుంది. ప్యూర్ టోన్ ఆడియోమెట్రీ (2) నియత పరీక్షే, కానీ వ్యక్తి శబ్దం విన్నప్పుడు సంకేతం ఇవ్వాలి, కాబట్టి వ్యక్తినిష్ఠం. స్పీచ్ ఆడియోమెట్రీ (4) లో వ్యక్తి విన్న పదాలను తిరిగి చెప్పాలి, ఇదీ వ్యక్తినిష్ఠమే. ఇక్కడ చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు, కానీ ‘వస్తునిష్ఠ’ అనే పదమే కీలకం.
గుర్తుంచుకోండి: స్పందన అవసరం లేని వినికిడి పరీక్ష = ఇమ్మిటన్స్ (టింపనోమెట్రీ), BERA, OAE.
సాంఘీకీకరణ లోపం, భావవ్యక్తీకరణ లోపం మరియు పునరావృత ప్రవర్తనలు వీరికి ఎక్కువగా కనపడుతాయి.
(1)డౌన్స్ సిండ్రోమ్
(2)అస్పర్గర్స్ సిండ్రోమ్
(3)కెలెన్ పెల్టర్స్ సిండ్రోమ్
(4)టర్నర్స్ సిండ్రోమ్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) అస్పర్గర్స్ సిండ్రోమ్
సాంఘిక సంబంధాల్లో లోపం, భావవ్యక్తీకరణలో లోపం, పదే పదే చేసే ప్రవర్తనలు ఏ స్థితిలో కనిపిస్తాయో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఈ మూడు లక్షణాలు ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ (Autism Spectrum Disorder) ముఖ్య లక్షణాలు. అస్పర్గర్స్ సిండ్రోమ్ (Asperger's Syndrome) ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్లో ఒక రూపం. ఈ పిల్లలకు సాధారణంగా భాష, బుద్ధి బాగానే ఉంటాయి, కానీ ఇతరులతో కలిసిపోవడం, హావభావాలు అర్థం చేసుకోవడం, సంభాషణ కొనసాగించడం కష్టం. ఒకే అంశం మీద తీవ్ర ఆసక్తి, ఒకే దినచర్యను పట్టుకోవడం, పునరావృత ప్రవర్తనలు కనిపిస్తాయి. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (2).
డౌన్స్ సిండ్రోమ్ (1) 21వ క్రోమోజోమ్ అదనంగా ఉండటం వల్ల వస్తుంది, ముఖ్య లక్షణం బుద్ధిమాంద్యత, ప్రత్యేక ముఖ రూపం; ఈ పిల్లలు సాధారణంగా స్నేహంగా కలిసిపోతారు. క్లైన్ఫెల్టర్స్ సిండ్రోమ్ (3) పురుషుల్లో అదనపు X క్రోమోజోమ్ (XXY) వల్ల వస్తుంది. టర్నర్స్ సిండ్రోమ్ (4) స్త్రీలలో ఒక X క్రోమోజోమ్ లోపం (XO) వల్ల వస్తుంది. ఈ మూడూ క్రోమోజోమ్ లోపాలు, ప్రశ్నలోని లక్షణాల సమూహం వీటి ప్రధాన లక్షణం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: సాంఘిక లోపం + సంభాషణ లోపం + పునరావృత ప్రవర్తన = ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ (అస్పర్గర్స్).
ఒక విద్యార్థికి ఇంగ్లీషులో మార్కులు పెరుగుతూ ఉంటే సాంఘిక శాస్త్రంలో కూడా మార్కులు పెరుగుతూ ఉన్నాయి. ఇది సూచించే అంశం
(1)శూన్య సహసంబంధం
(2)రుణాత్మక సహసంబంధం
(3)సహసంబంధ గుణకం
(4)ధనాత్మక సహసంబంధం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) ధనాత్మక సహసంబంధం
ఇంగ్లీషు మార్కులు పెరిగినప్పుడు సాంఘిక శాస్త్రం మార్కులు కూడా పెరిగితే, ఆ రెండింటి మధ్య ఏ రకమైన సంబంధం ఉందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
రెండు చలరాశుల (Variables) మధ్య సంబంధాన్ని సహసంబంధం (Correlation) అంటారు. ఒకటి పెరిగినప్పుడు రెండోది కూడా పెరిగితే (లేదా ఒకటి తగ్గితే రెండోది తగ్గితే) అది ధనాత్మక సహసంబంధం (Positive Correlation). ఒకటి పెరిగితే రెండోది తగ్గితే అది రుణాత్మక సహసంబంధం. రెండింటి మధ్య ఏ సంబంధం లేకపోతే శూన్య సహసంబంధం. ఇక్కడ రెండు మార్కులూ ఒకే దిశలో పెరుగుతున్నాయి. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4) ధనాత్మక సహసంబంధం.
శూన్య సహసంబంధం (1) అంటే సంబంధమే లేకపోవడం, ఇక్కడ స్పష్టమైన సంబంధం ఉంది. రుణాత్మక సహసంబంధం (2) అంటే వ్యతిరేక దిశ, ఇక్కడ అలా లేదు. సహసంబంధ గుణకం (3) సంబంధం ఎంత బలంగా ఉందో చూపే సంఖ్య (−1 నుంచి +1 వరకు), అది సహసంబంధం రకం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఒకే దిశ = ధనాత్మకం (+); వ్యతిరేక దిశ = రుణాత్మకం (−); సంబంధం లేదు = 0.
‘ఓజైవ్’ (Ogive) అని కూడా పిలిచే గ్రాఫ్ ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
దత్తాంశంలో ప్రతి తరగతి వరకు ఉన్న మొత్తం పౌనఃపున్యాలను కలుపుతూ పోతే సంచిత పౌనఃపున్యం (Cumulative Frequency) వస్తుంది. దాన్ని శాతాలుగా మారిస్తే సంచిత శాత పౌనఃపున్యం వస్తుంది. ఈ విలువలను తరగతుల ఎగువ హద్దులకు ఎదురుగా గుర్తించి కలిపితే ‘S’ ఆకారంలో ఒక వక్రం వస్తుంది. దీన్నే ఓజైవ్ లేదా సంచిత శాత వక్రం (Cumulative Percentage Curve) అంటారు. మధ్యగతం (Median), శతాంశాలు (Percentiles) కనుగొనడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4).
సోపానచిత్రం (Histogram) (1) లో ప్రతి తరగతికి ఒక దీర్ఘచతురస్రం ఉంటుంది. పౌనఃపున్య బహుభుజి (2) సోపానచిత్రం పైభాగాల మధ్య బిందువులను సరళరేఖలతో కలిపితే వస్తుంది. పౌనఃపున్య రేఖ (3) ఆ బిందువులను నునుపైన వక్రంతో కలిపితే వస్తుంది. ఈ మూడూ సంచితం కాని సాధారణ పౌనఃపున్యాలను చూపిస్తాయి, ఓజైవ్ కాదు.
RPwD Act 2016 ప్రకారం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వైకల్యం గల వ్యక్తుల కొరకు ఒక ప్రత్యేక కోర్టును ఈ కింది సెక్షన్ ప్రకారం ఏర్పాటు చేయడం జరిగింది.
(1)సెక్షన్ 84
(2)సెక్షన్ 86
(3)సెక్షన్ 31
(4)సెక్షన్ 91
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) సెక్షన్ 84
RPwD Act 2016 లో దివ్యాంగుల కోసం ప్రత్యేక కోర్టు (Special Court) ఏర్పాటు గురించి చెప్పే సెక్షన్ ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
దివ్యాంగులపై జరిగే నేరాల విచారణ త్వరగా పూర్తి కావాలని చట్టంలోని సెక్షన్ 84 చెబుతోంది. దీని ప్రకారం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి అంగీకారంతో, ప్రతి జిల్లాలో ఒక సెషన్స్ కోర్టును ప్రత్యేక కోర్టుగా నోటిఫై చేయాలి. తర్వాతి సెక్షన్ 85 ఆ కోర్టుకు ప్రత్యేక పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్ నియామకం గురించి చెబుతుంది. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (1) సెక్షన్ 84.
సెక్షన్ 86 (2) దివ్యాంగుల కోసం జాతీయ నిధి (National Fund) గురించి చెబుతుంది. సెక్షన్ 31 (3) బెంచ్మార్క్ వైకల్యం గల 6 నుంచి 18 ఏళ్ల పిల్లలకు ఉచిత విద్య హక్కు గురించి చెబుతుంది. సెక్షన్ 91 (4) దివ్యాంగులకు ఇచ్చే ప్రయోజనాలను మోసంతో పొందితే విధించే శిక్ష గురించి చెబుతుంది.
గుర్తుంచుకోండి: RPwD: సెక్షన్ 84 = ప్రత్యేక కోర్టు; 85 = ప్రత్యేక ప్రాసిక్యూటర్; 31 = ఉచిత విద్య.
RTE Act 2009 ప్రకారం బాల బాలికలందరికీ నాణ్యమైన ఉచిత నిర్బంధ విద్యను అందివ్వాలని ఈ కింది అధ్యాయం తెలుపుతుంది.
(1)అధ్యాయం–V
(2)అధ్యాయం–VI
(3)అధ్యాయం–VII
(4)అధ్యాయం–II
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) అధ్యాయం–II
విద్యా హక్కు చట్టం 2009 (RTE Act 2009) లో పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్య హక్కును ప్రకటించే అధ్యాయం ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
RTE చట్టంలో ఏడు అధ్యాయాలు ఉన్నాయి. అధ్యాయం I ప్రాథమిక అంశాలు, నిర్వచనాలు. అధ్యాయం II ‘ఉచిత, నిర్బంధ విద్య హక్కు’; ఇందులోని సెక్షన్ 3 ప్రకారం 6 నుంచి 14 ఏళ్ల ప్రతి బిడ్డకు దగ్గరలోని బడిలో ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్య హక్కు ఉంది. సెక్షన్ 4 వయసుకు తగిన తరగతిలో చేరిక గురించి, సెక్షన్ 5 బడి మార్పు గురించి చెబుతాయి. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4) అధ్యాయం–II.
అధ్యాయం V (1) పాఠ్యప్రణాళిక, ప్రాథమిక విద్య పూర్తి గురించి (సెక్షన్లు 29, 30). అధ్యాయం VI (2) పిల్లల హక్కుల పరిరక్షణ, అంటే NCPCR, SCPCR పాత్ర గురించి. అధ్యాయం VII (3) ఇతర అంశాలు (Miscellaneous). ఇవేవీ విద్య హక్కును నేరుగా ప్రకటించవు.
గుర్తుంచుకోండి: RTE: అధ్యాయం II = విద్య హక్కు; III = ప్రభుత్వ బాధ్యతలు; IV = బడులు, ఉపాధ్యాయుల బాధ్యతలు.
విద్యా హక్కు చట్టం–2009 ప్రకారం బడిలో ప్రవేశాన్ని తిరస్కరించకూడదు అని క్రింది అధ్యాయంలోని ఈ సెక్షన్ తెలుపుతుంది.
(1)అధ్యాయం IV, సెక్షన్ 28
(2)అధ్యాయం IV, సెక్షన్ 16
(3)అధ్యాయం IV, సెక్షన్ 15
(4)అధ్యాయం IV, సెక్షన్ 20
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) అధ్యాయం IV, సెక్షన్ 15
RTE Act 2009 లో ‘ఏ బిడ్డకూ బడిలో ప్రవేశం నిరాకరించకూడదు’ అని చెప్పే సెక్షన్ ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. నాలుగు ఆప్షన్లూ అధ్యాయం IV లోనివే, కాబట్టి సెక్షన్ సంఖ్యే కీలకం.
అధ్యాయం IV బడులు, ఉపాధ్యాయుల బాధ్యతల గురించి (సెక్షన్లు 12 నుంచి 28). ఇందులో సెక్షన్ 15 ప్రకారం విద్యా సంవత్సరం మొదట్లో గానీ, నిర్దేశించిన పొడిగింపు గడువులో గానీ ఏ బిడ్డకూ ప్రవేశం నిరాకరించకూడదు. సెక్షన్ 14 ప్రకారం వయసు ధ్రువపత్రం లేదన్న కారణంతో కూడా ప్రవేశం ఆపకూడదు. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3) అధ్యాయం IV, సెక్షన్ 15.
సెక్షన్ 28 (1) ఉపాధ్యాయులు ప్రైవేట్ ట్యూషన్లు చెప్పడాన్ని నిషేధిస్తుంది. సెక్షన్ 16 (2) ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు ఏ బిడ్డనూ అదే తరగతిలో నిలిపివేయకూడదు, బడి నుంచి బహిష్కరించకూడదు అని చెబుతుంది. సెక్షన్ 20 (4) షెడ్యూల్ను సవరించే అధికారం కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఇస్తుంది. ఇక్కడ (2) తో తికమకపడవచ్చు, కానీ అది ప్రవేశం గురించి కాదు, నిలిపివేత గురించి.
గుర్తుంచుకోండి: RTE: సెక్షన్ 13 = క్యాపిటేషన్ ఫీజు నిషేధం; 15 = ప్రవేశ నిరాకరణ వద్దు; 16 = నిలిపివేత వద్దు; 17 = శారీరక శిక్ష వద్దు.
(1)చలన వైకల్యం, బుద్ధిమాంద్యత, దృష్టిలోపం, వినికిడి లోపం
(2)ఆటిజమ్, బుద్ధిమాంద్యత, బహుళ వైకల్యం, మస్తిష్క పక్షవాతం
(3)ఆటిజమ్, బుద్ధిమాంద్యత, దృష్టిలోపం, వినికిడి లోపం
(4)చలన వైకల్యం, బుద్ధిమాంద్యత, మస్తిష్క పక్షవాతం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) ఆటిజమ్, బుద్ధిమాంద్యత, బహుళ వైకల్యం, మస్తిష్క పక్షవాతం
నిరామయ (Niramaya) పథకం ఎవరికి వర్తిస్తుందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
నిరామయ నేషనల్ ట్రస్ట్ (National Trust) నడిపే ఆరోగ్య బీమా పథకం. నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 నాలుగు వైకల్యాల గల వ్యక్తుల సంక్షేమం కోసం ఏర్పడింది: ఆటిజం, మస్తిష్క పక్షవాతం (Cerebral Palsy), బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability), బహుళ వైకల్యాలు (Multiple Disabilities). నిరామయ పథకం ఈ నలుగురికే వర్తిస్తుంది; వీరికి ఏడాదికి గరిష్ఠంగా లక్ష రూపాయల వరకు ఆరోగ్య బీమా ఇస్తుంది. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (2).
ఆప్షన్ (1) లో చలన వైకల్యం, దృష్టిలోపం, వినికిడి లోపం ఉన్నాయి; ఇవి నేషనల్ ట్రస్ట్ పరిధిలోని వైకల్యాలు కావు. ఆప్షన్ (3) లో దృష్టిలోపం, వినికిడి లోపం ఉన్నాయి, అవీ ఈ పరిధిలో లేవు. ఆప్షన్ (4) లో చలన వైకల్యం ఉంది, పైగా ఆటిజం, బహుళ వైకల్యాలు లేవు.
గుర్తుంచుకోండి: నేషనల్ ట్రస్ట్ నాలుగు: ఆటిజం, CP, బుద్ధిమాంద్యత, బహుళ వైకల్యం (ACMM).
“పడే భారత్ బడే భారత్” దేని యొక్క దేశ వ్యాప్త ఉపకార్యక్రమము
(1)SSA
(2)RCI ACT
(3)NT ACT
(4)Both 2 and 3
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) SSA
‘పఢే భారత్ బఢే భారత్’ (Padhe Bharat Badhe Bharat) ఏ కార్యక్రమానికి దేశవ్యాప్త ఉపకార్యక్రమమో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
కేంద్ర మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ 2014లో సర్వ శిక్షా అభియాన్ (SSA) కింద ఈ ఉపకార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. 1, 2 తరగతుల పిల్లల్లో అవగాహనతో చదవడం, రాయడం (Early Reading and Writing), ప్రారంభ గణితం (Early Mathematics) నైపుణ్యాలను బలపరచడం దీని లక్ష్యం. అంటే ఇది ప్రాథమిక విద్య నాణ్యతను పెంచే కార్యక్రమం. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (1) SSA.
RCI చట్టం 1992 (2) పునరావాస నిపుణుల శిక్షణ, నమోదును నియంత్రించే చట్టం. NT చట్టం 1999 (3) ఆటిజం, CP, బుద్ధిమాంద్యత, బహుళ వైకల్యం గలవారి సంక్షేమం కోసం నేషనల్ ట్రస్ట్ను ఏర్పాటు చేసిన చట్టం. ఇవి చట్టాలు, పిల్లల చదువు, గణిత నైపుణ్యాల కార్యక్రమాలు కావు. అందుకే (4) కూడా తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: పఢే భారత్ బఢే భారత్ (2014) = SSA ఉపకార్యక్రమం, 1–2 తరగతుల చదవడం, గణితం.
(1)పజిలింగ్ వినియోగించడం వల్ల విద్యార్థికి చక్కని అభ్యసనం కల్పించుట.
(2)క్రమ పద్ధతిలో పెట్టడం వల్ల, ఫైరింగ్, చేజింగ్ శబ్దాల అనుకరణ వల్ల అభ్యసనం కల్పించుట.
(3)ప్రయోగాలను విద్యార్థి ప్రయోగశాలలో నిర్వహించడానికి వీలు కానప్పుడు కృత్రిమ పరిస్థితులను కంప్యూటర్ లలో కల్పించి నిర్వహించేలా చేయుట.
(4)విద్యార్థి స్వీయ అభ్యసనం ద్వారా సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించుకొనుట.
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) ప్రయోగాలను విద్యార్థి ప్రయోగశాలలో నిర్వహించడానికి వీలు కానప్పుడు కృత్రిమ పరిస్థితులను కంప్యూటర్ లలో కల్పించి నిర్వహించేలా చేయుట.
అనుకరణ అభ్యసనం (Simulation Learning) అంటే ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
సిమ్యులేషన్ అంటే నిజమైన పరిస్థితిని కృత్రిమంగా సృష్టించడం. కొన్ని ప్రయోగాలు ప్రమాదకరమైనవి, ఖరీదైనవి, లేదా బడి ప్రయోగశాలలో చేయడం సాధ్యం కానివి (ఉదాహరణకు అణు చర్యలు, గ్రహాల కదలిక, విమానం నడపడం). అలాంటప్పుడు కంప్యూటర్లో ఆ పరిస్థితిని కృత్రిమంగా సృష్టించి, విద్యార్థి ఆ ప్రయోగాన్ని సురక్షితంగా చేసేలా చూస్తారు. విద్యార్థి చరరాశులను మార్చి ఫలితాలను గమనించి నేర్చుకుంటాడు. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3).
పజిల్స్ ద్వారా నేర్చుకోవడం (1) ఆటల ద్వారా అభ్యసనం, సిమ్యులేషన్ కాదు. శబ్దాలను అనుకరించడం (2) ‘అనుకరణ’ అనే పదంతో తికమక పెట్టేందుకు ఇచ్చిన ఆప్షన్; సిమ్యులేషన్ అంటే మాటల అనుకరణ కాదు, పరిస్థితి అనుకరణ. స్వీయ అభ్యసనం (4) విద్యార్థి తనంతట తాను నేర్చుకోవడం గురించిన సాధారణ భావన, సిమ్యులేషన్ నిర్వచనం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: సిమ్యులేషన్ = నిజమైన పరిస్థితిని కంప్యూటర్లో కృత్రిమంగా సృష్టించి నేర్చుకోవడం.
సరైన సమాధానం: (1) Digital Infrastructure for Knowledge Sharing.
DIKSHA అనే సంక్షిప్త పదం పూర్తి రూపం ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
DIKSHA అంటే Digital Infrastructure for Knowledge Sharing. ఇది కేంద్ర ప్రభుత్వం 2017లో ప్రారంభించిన జాతీయ డిజిటల్ విద్యా వేదిక. ఉపాధ్యాయులు, విద్యార్థుల కోసం ఈ-పాఠ్యపుస్తకాలు, వీడియోలు, శిక్షణా కోర్సులు (ఉదాహరణకు NISHTHA శిక్షణ) ఇందులో ఉంటాయి. పాఠ్యపుస్తకాలపై ఉండే QR కోడ్ను స్కాన్ చేస్తే DIKSHA లోని సంబంధిత పాఠం తెరుచుకుంటుంది. అందుకే పేరులో ‘డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయం’ (Digital Infrastructure) ఉంది. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (1).
ఆప్షన్ (2), (4) లో ‘International’ ఉంది, కానీ DIKSHA ఒక జాతీయ వేదిక, అంతర్జాతీయ వేదిక కాదు. ఆప్షన్ (3), (4) లో ‘Divyang’ ఉంది; DIKSHA అందరికీ ఉద్దేశించిన వేదిక, కేవలం దివ్యాంగుల కోసం కాదు. ‘D’ అక్షరంతో మొదలవుతుందని దివ్యాంగ్ అనుకుని తికమకపడకూడదు.
గుర్తుంచుకోండి: DIKSHA = Digital Infrastructure for Knowledge Sharing (2017), QR కోడ్ పాఠ్యపుస్తకాలు.
శ్రవణ లోపం గల వారు స్టైలస్ నుపయోగించి డ్రాయింగ్ వేయడానికి ఉపయోగపడే కంప్యూటర్ ఇన్పుట్ పరికరాలు
(1)జాయ్స్టిక్
(2)డిజిటల్ కెమెరా
(3)గ్రాఫిక్ టాబ్లెట్
(4)టచ్ ప్యాడ్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) గ్రాఫిక్ టాబ్లెట్
స్టైలస్ (Stylus) అనే కలం వంటి పరికరంతో బొమ్మలు గీయడానికి వాడే కంప్యూటర్ ఇన్పుట్ పరికరం ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. వినికిడి లోపం గలవారు దృశ్య మాధ్యమం ద్వారా బాగా నేర్చుకుంటారు, బొమ్మలు గీయడం వారికి భావ వ్యక్తీకరణకు మంచి మార్గం.
గ్రాఫిక్ టాబ్లెట్ (Graphic Tablet / Digitizer) ఒక చదునైన పలక. దానిపై స్టైలస్తో కాగితంపై పెన్నుతో గీసినట్టే గీస్తే, ఆ గీతలు నేరుగా కంప్యూటర్ తెరపై కనిపిస్తాయి. చిత్రకారులు, డిజైనర్లు దీన్ని ఎక్కువగా వాడుతారు. స్టైలస్తో డ్రాయింగ్ కోసమే తయారైన పరికరం ఇదే. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3).
జాయ్స్టిక్ (1) ఆటలు ఆడడానికి, కర్సర్ను కదిలించడానికి వాడే కర్ర వంటి పరికరం, స్టైలస్ వాడదు. డిజిటల్ కెమెరా (2) ఫొటోలు తీసే పరికరం, గీయడానికి కాదు. టచ్ ప్యాడ్ (4) ల్యాప్టాప్లో వేలితో కర్సర్ కదిలించే పరికరం; దానితో స్టైలస్ డ్రాయింగ్ సరిగా చేయలేం.
ఈ కింది వానిలో సరియైనది.
i) DOS కమాండ్ లైన్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ గా ప్రసిద్ధి చెందినది.
ii) విండోస్ ను గ్రాఫికల్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్స్ అని పిలుస్తారు.
(1)Both i and ii incorrect
(2)i only correct
(3)ii only correct
(4)Both i and ii correct
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) Both i and ii correct
DOS, విండోస్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ల గురించి ఇచ్చిన రెండు వాక్యాల్లో ఏవి సరైనవో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
వాక్యం i: DOS (Disk Operating System) లో మౌస్, బొమ్మలు ఉండవు. ‘C:\>’ వంటి ప్రాంప్ట్ దగ్గర DIR, COPY వంటి ఆదేశాలను (Commands) కీబోర్డ్తో టైప్ చేసి పని చేయిస్తాం. అందుకే దీన్ని కమాండ్ లైన్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ (Command Line Interface) అంటారు. ఈ వాక్యం సరైనది. వాక్యం ii: విండోస్లో ఐకాన్లు, విండోలు, మెనూలు, మౌస్ పాయింటర్ ఉంటాయి. బొమ్మల ఆధారంగా పని చేసే ఇలాంటి వ్యవస్థను గ్రాఫికల్ యూజర్ ఇంటర్ఫేస్ (GUI) ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ అంటారు. ఈ వాక్యం కూడా సరైనది. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4) రెండూ సరైనవి.
రెండు వాక్యాలూ సరైనవి కాబట్టి ‘రెండూ తప్పు’ (1), ‘i మాత్రమే సరైనది’ (2), ‘ii మాత్రమే సరైనది’ (3) అనే ఆప్షన్లు సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: DOS = టైప్ చేసే ఆదేశాలు (CLI); Windows = ఐకాన్లు, మౌస్ (GUI).
JAWS సాఫ్ట్వేర్ ఎవరికి ఉపయోగపడుతుందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
JAWS అంటే Job Access With Speech. ఇది ఒక స్క్రీన్ రీడర్ (Screen Reader) సాఫ్ట్వేర్. కంప్యూటర్ తెరపై ఉన్న అక్షరాలు, మెనూలు, బటన్లను కృత్రిమ స్వరంతో చదివి వినిపిస్తుంది. బ్రెయిలీ డిస్ప్లేకు కూడా పంపగలదు. తెరను చూడలేనివారు కీబోర్డ్ షార్ట్కట్లతో, ఈ స్వరం సాయంతో కంప్యూటర్ వాడగలుగుతారు. కాబట్టి ఇది దృష్టి లోపం (Visual Impairment) గలవారికి ఉపయోగపడుతుంది. సమాధానం ఆప్షన్ (2).
శ్రవణ లోపం గలవారికి (1) మాటలు వినిపించే సాఫ్ట్వేర్ ఉపయోగపడదు; వారికి క్యాప్షన్లు, సంజ్ఞా భాష వంటి దృశ్య సహాయాలు కావాలి. మేధో వైకల్యం గలవారికి (3) సరళమైన, బొమ్మలతో కూడిన అభ్యసన సాఫ్ట్వేర్ కావాలి. శారీరక వైకల్యం గలవారికి (4) ప్రత్యేక కీబోర్డ్లు, స్విచ్లు వంటి ఉపకరణాలు కావాలి. JAWS వీరి కోసం రూపొందించింది కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: JAWS, NVDA = స్క్రీన్ రీడర్లు = దృష్టి లోపం గలవారికి.
AP TET August 2026 Paper 1Bలో శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వచ్చాయి?
30 ప్రశ్నలు వచ్చాయి: ప్రశ్న 1 నుంచి 30 వరకు. పరీక్ష 10 ఆగస్టు 2026న జరిగింది.
ఈ సెక్షన్లో ఏ టాపిక్ల నుంచి ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?
ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్లు: చట్టాలు, విధానాలు, పథకాలు, సంస్థలు (8), ప్రజ్ఞ, సహజ సామర్థ్యం, సృజనాత్మకత (3), అభ్యసనం, అభ్యసన సిద్ధాంతాలు (3), వైకల్యం: రకాలు, కారణాలు, లక్షణాలు (3).
ఈ సమాధానాలు అధికారిక కీ ప్రకారమేనా?
అవును, సమాధానాలు అధికారిక కీ నుంచి తీసుకున్నాం. ఈ సెక్షన్లో ప్రతి ప్రశ్నకు కీ ఒకే ఆప్షన్ను ఇచ్చింది. వివరణలు మా సొంతం.
ఇతర పేపర్లలో శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ప్రశ్నలు