AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

రాజ్యాంగం, ప్రభుత్వం, హక్కులు: పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) Previous Papers ప్రశ్నలు, వివరణలు

AP TET స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ (పేపర్ 1B, 2B) Previous Papers లో "రాజ్యాంగం, ప్రభుత్వం, హక్కులు" టాపిక్ నుంచి వచ్చిన 9 ప్రశ్నలు, అధికారిక కీ సమాధానాలు, తెలుగు వివరణలు.

ప్రశ్న 135 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·రాజ్యాంగం, ప్రభుత్వం, హక్కులు · AP TET August 2026 · Paper 1B

ఈ ఆర్టికల్ ప్రకారం రెండు లేదా ఎక్కువ రాష్ట్రాలకు ఒకే వ్యక్తిని గవర్నరుగా నియమించవచ్చు.

  1. (1)159 (3a)
  2. (2)158 (3a)
  3. (3)158 (1a)
  4. (4)158 (2a)
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) 158 (3a)

ఒకే వ్యక్తి రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలకు గవర్నర్‌గా ఉండే అంశాన్ని రాజ్యాంగంలో ఏ ఆర్టికల్ ప్రస్తావిస్తుందని ప్రశ్న అడుగుతోంది. అధికారిక కీ ప్రకారం సమాధానం ఆప్షన్ (2) 158 (3a).

గవర్నర్ పదవికి సంబంధించిన నిబంధనలు ఆర్టికల్ 153 నుంచి మొదలవుతాయి. 1956లో ఏడో రాజ్యాంగ సవరణ ఒకే వ్యక్తిని రెండు లేదా ఎక్కువ రాష్ట్రాలకు గవర్నర్‌గా నియమించే అవకాశం కల్పించింది. ఆర్టికల్ 158 గవర్నర్ పదవి షరతులను చెబుతుంది. అదే సవరణ దీనిలో క్లాజ్ (3A) చేర్చింది: ఒకే వ్యక్తి రెండు లేదా ఎక్కువ రాష్ట్రాలకు గవర్నర్ అయినప్పుడు, అతని జీతభత్యాలను ఆ రాష్ట్రాలు రాష్ట్రపతి నిర్ణయించిన నిష్పత్తిలో పంచుకోవాలి.

ఇచ్చిన ఆప్షన్లలో ఈ సందర్భాన్ని నేరుగా ప్రస్తావించేది 158(3A) మాత్రమే. ఆర్టికల్ 159 గవర్నర్ ప్రమాణ స్వీకారం గురించి చెబుతుంది, దానిలో (3a) క్లాజ్ లేదు. 158(1), 158(2) గవర్నర్ పార్లమెంటు లేదా శాసనసభ సభ్యుడు కాకూడదని, లాభదాయక పదవి నిర్వహించకూడదని చెబుతాయి. కాబట్టి (1), (3), (4) సరిపోవు.

గమనిక: నియామకానికి అనుమతి ఇచ్చే నిబంధన ఆర్టికల్ 153 కి చేర్చిన ప్రొవిసో. 158(3A) ఆ సందర్భంలో జీతభత్యాల పంపకాన్ని చెబుతుంది. ఆప్షన్లలో 153 లేదు కాబట్టి (2) ఉత్తమ సమాధానం.

గుర్తుంచుకోండి: ఒకే గవర్నర్, అనేక రాష్ట్రాలు: నియామకం ఆర్టికల్ 153, జీతం పంపకం 158(3A).

ప్రశ్న 137 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·రాజ్యాంగం, ప్రభుత్వం, హక్కులు · AP TET August 2026 · Paper 1B

“విధి నిర్వహణ వల్లనే అసలైన హక్కులు సంక్రమిస్తాయి” అన్నది.

  1. (1)డా.బి.ఆర్. అంబేద్కర్
  2. (2)సర్దార్ వల్లభ్ భాయ్ పటేల్
  3. (3)జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
  4. (4)గాంధీ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) గాంధీ

హక్కులు విధుల నుంచే వస్తాయని చెప్పిన నాయకుడు ఎవరని ప్రశ్న అడుగుతోంది. సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (4) గాంధీ.

మహాత్మా గాంధీ విధులకు హక్కుల కంటే ముందు స్థానం ఇచ్చారు. "హక్కులకు నిజమైన మూలం విధి. మనమంతా మన విధులను నిర్వర్తిస్తే హక్కుల కోసం ఎక్కడో వెతకాల్సిన అవసరం లేదు" అనేది ఆయన ఆలోచన. ప్రతి ఒక్కరూ తన బాధ్యతను నెరవేరిస్తే ఇతరుల హక్కులు సహజంగానే నిలుస్తాయని ఆయన భావించారు.

అంబేద్కర్ రాజ్యాంగ ముసాయిదా కమిటీ అధ్యక్షుడు, ప్రాథమిక హక్కులు, రాజ్యాంగ పరిహారాల హక్కుకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. పటేల్ సంస్థానాల విలీనంలో, నెహ్రూ ప్రణాళికా అభివృద్ధిలో ప్రసిద్ధులు. ఈ మాట వారిది కాదు కాబట్టి (1), (2), (3) తప్పు.

గుర్తుంచుకోండి: విధి ముందు, హక్కు తర్వాత = గాంధీ ఆలోచన.

ప్రశ్న 138 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·రాజ్యాంగం, ప్రభుత్వం, హక్కులు · AP TET August 2026 · Paper 1B

ఈ ఆర్టికల్ ప్రకారం గవర్నర్ తన విధులను నిర్వర్తించడంలో సహాయపడటానికి మరియు సలహా ఇవ్వడానికి ముఖ్యమంత్రి నాయకత్వంలోని మంత్రిమండలి ఉండాలి.

  1. (1)161 (1)
  2. (2)163 (1)
  3. (3)161 (2)
  4. (4)163 (2)
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) 163 (1)

ముఖ్యమంత్రి అధ్యక్షతన మంత్రిమండలి గవర్నర్‌కు సహాయం, సలహా ఇవ్వాలని చెప్పే ఆర్టికల్ ఏదని ప్రశ్న అడుగుతోంది. సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (2) 163 (1).

రాష్ట్రంలో కార్యనిర్వాహక అధికారం పేరుకు గవర్నర్‌ది, కానీ వాస్తవ అధికారం ముఖ్యమంత్రి నాయకత్వంలోని మంత్రిమండలిది. ఆర్టికల్ 163(1) ఇదే చెబుతుంది: గవర్నర్ తన విధుల నిర్వహణలో సహాయం, సలహా కోసం ముఖ్యమంత్రి అధిపతిగా మంత్రిమండలి ఉండాలి (విచక్షణాధికారం ఉన్న విషయాలు తప్ప). కేంద్రంలో రాష్ట్రపతికి ఇలాంటి నిబంధన ఆర్టికల్ 74.

ఆర్టికల్ 161 గవర్నర్ క్షమాభిక్ష అధికారం గురించి చెబుతుంది, కాబట్టి (1), (3) తప్పు. ఆర్టికల్ 163(2) ఒక అంశం గవర్నర్ విచక్షణకు చెందినదా కాదా అనే ప్రశ్న వస్తే గవర్నర్ నిర్ణయమే అంతిమం అని చెబుతుంది. మంత్రిమండలి ఏర్పాటు గురించి కాదు కాబట్టి (4) కూడా తప్పు.

గుర్తుంచుకోండి: రాష్ట్రపతికి 74, గవర్నర్‌కు 163: మంత్రిమండలి సలహా.

ప్రశ్న 139 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·రాజ్యాంగం, ప్రభుత్వం, హక్కులు · AP TET August 2026 · Paper 1B

“వెట్టి చాకిరీని” నిషేధించిన హక్కు

  1. (1)సమానత్వపు హక్కు
  2. (2)స్వేచ్ఛా హక్కు
  3. (3)రాజ్యాంగ పరిహార హక్కు
  4. (4)పీడనాన్ని నిరోధించే హక్కు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) పీడనాన్ని నిరోధించే హక్కు

వెట్టి చాకిరీ (Forced labour) ని ఏ ప్రాథమిక హక్కు నిషేధిస్తుందని ప్రశ్న అడుగుతోంది. సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (4) పీడనాన్ని నిరోధించే హక్కు.

పీడనాన్ని నిరోధించే హక్కు (Right against Exploitation) ఆర్టికల్ 23, 24 లలో ఉంది. ఆర్టికల్ 23 మనుషుల అక్రమ రవాణా, వెట్టి చాకిరీ, బలవంతపు శ్రమను నిషేధిస్తుంది. ఆర్టికల్ 24 పద్నాలుగేళ్ల లోపు పిల్లలను కర్మాగారాలు, గనులు వంటి ప్రమాదకర పనుల్లో పెట్టడాన్ని నిషేధిస్తుంది.

సమానత్వపు హక్కు (ఆర్టికల్ 14-18) చట్టం ముందు సమానత్వం, అంటరానితనం నిషేధం గురించి చెబుతుంది. స్వేచ్ఛా హక్కు (ఆర్టికల్ 19-22) వాక్ స్వాతంత్ర్యం, సంచార స్వేచ్ఛ వంటివి ఇస్తుంది. రాజ్యాంగ పరిహార హక్కు (ఆర్టికల్ 32) హక్కుల ఉల్లంఘనపై కోర్టుకు వెళ్లే హక్కు. వీటిలో ఏదీ వెట్టి చాకిరీని నేరుగా నిషేధించదు కాబట్టి (1), (2), (3) తప్పు.

గుర్తుంచుకోండి: ఆర్టికల్ 23: వెట్టి చాకిరీ నిషేధం; ఆర్టికల్ 24: బాల కార్మిక నిషేధం.

ప్రశ్న 139 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·రాజ్యాంగం, ప్రభుత్వం, హక్కులు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 1B

గ్రామపంచాయతీకి పెద్ద

  1. (1)ఉప సర్పంచ్
  2. (2)సర్పంచ్
  3. (3)వార్డ్ సభ్యుడు
  4. (4)గ్రామ కార్యదర్శి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) సర్పంచ్

గ్రామ పంచాయతీకి అధిపతి (పెద్ద) ఎవరు అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

గ్రామ పంచాయతీ గ్రామ స్థాయి స్థానిక స్వపరిపాలనా సంస్థ. గ్రామాన్ని వార్డులుగా విభజిస్తారు. ప్రతి వార్డు నుంచి ఒక వార్డు సభ్యుడిని ఎన్నుకుంటారు. గ్రామ ప్రజలు నేరుగా ఓటు వేసి సర్పంచ్‌ను ఎన్నుకుంటారు. సర్పంచ్ పంచాయతీ సమావేశాలకు అధ్యక్షత వహిస్తాడు, గ్రామాభివృద్ధి పనులను నడిపిస్తాడు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) సర్పంచ్.

ఉప సర్పంచ్ (1) సర్పంచ్ లేనప్పుడు ఆ బాధ్యతలు చూసే సహాయకుడు, వార్డు సభ్యుల నుంచి ఎన్నికవుతాడు. వార్డు సభ్యుడు (3) తన వార్డుకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాడు. గ్రామ కార్యదర్శి (4) ప్రభుత్వ ఉద్యోగి, పంచాయతీ రికార్డులు, పరిపాలనా పనులు చూస్తాడు, కానీ పంచాయతీకి అధిపతి కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: పంచాయతీ పెద్ద = సర్పంచ్ (ఎన్నికైన నాయకుడు); కార్యదర్శి = ఉద్యోగి.

ప్రశ్న 140 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·రాజ్యాంగం, ప్రభుత్వం, హక్కులు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 1B

ఈ సంవత్సరంలో షెడ్యూల్ కులాలు, షెడ్యూల్ తెగల (అత్యాచార నిరోధక) చట్టం చేయబడింది

  1. (1)1989
  2. (2)1999
  3. (3)1979
  4. (4)1968
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) 1989

షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల (అత్యాచారాల నిరోధక) చట్టాన్ని పార్లమెంటు ఏ సంవత్సరంలో చేసిందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

రాజ్యాంగం అంటరానితనాన్ని రద్దు చేసినా (అధికరణం 17), SC, ST వర్గాల మీద వివక్ష, దాడులు కొనసాగాయి. వాటిని అరికట్టడానికి, బాధితులకు రక్షణ, సత్వర న్యాయం కల్పించడానికి 1989లో SC, ST (అత్యాచారాల నిరోధక) చట్టం చేశారు. ఇది 1990 జనవరి నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది. ఈ చట్టం కింద కేసుల కోసం ప్రత్యేక కోర్టులు ఏర్పాటు చేస్తారు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) 1989.

1999 (2), 1979 (3), 1968 (4) ఈ చట్టం చేసిన సంవత్సరాలు కావు. అంటరానితనాన్ని శిక్షార్హం చేస్తూ అంతకుముందే 1955లో అంటరానితనం (నేరాల) చట్టం వచ్చింది, తర్వాత అదే పౌర హక్కుల పరిరక్షణ చట్టంగా మారింది. వాటితో ఈ చట్టాన్ని కలపకండి.

గుర్తుంచుకోండి: SC/ST అత్యాచార నిరోధక చట్టం = 1989.

ప్రశ్న 141 · 2024 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·రాజ్యాంగం, ప్రభుత్వం, హక్కులు · AP TET March 2024 · Paper 1B

సివిల్ కేసుకు సంబంధం లేని ఉదాహరణ

  1. (1)భూమి అమ్మకం వివాదం
  2. (2)అద్దె వివాదం
  3. (3)దొంగతనం కేసు
  4. (4)విడాకుల కేసు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) దొంగతనం కేసు

కోర్టుకు వచ్చే కేసుల్లో సివిల్ కేసు కాని దాన్ని గుర్తించమని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

కోర్టు కేసులు రెండు రకాలు. వ్యక్తుల హక్కులు, ఆస్తి, ఒప్పందాలు, కుటుంబ విషయాల మీద వచ్చే గొడవలు సివిల్ కేసులు. వీటిలో బాధితుడే కోర్టుకు వెళ్తాడు. చట్టాన్ని ఉల్లంఘించి నేరం చేసినప్పుడు వచ్చేవి క్రిమినల్ కేసులు. దొంగతనం, హత్య, దాడి వంటివి నేరాలు. వీటిలో పోలీసులు FIR నమోదు చేసి దర్యాప్తు చేస్తారు. దొంగతనం నేరం కాబట్టి అది క్రిమినల్ కేసు. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) దొంగతనం కేసు.

భూమి అమ్మకం వివాదం (1) ఆస్తికి సంబంధించినది. అద్దె వివాదం (2) ఇంటి యజమాని, అద్దెదారు మధ్య ఒప్పందానికి సంబంధించినది. విడాకుల కేసు (4) కుటుంబ విషయం. ఈ మూడూ సివిల్ కేసులే.

గుర్తుంచుకోండి: ఆస్తి, అద్దె, కుటుంబం = సివిల్; నేరం = క్రిమినల్.

ప్రశ్న 137 · 2024 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·రాజ్యాంగం, ప్రభుత్వం, హక్కులు · AP TET October 2024 · Paper 1B

ఈ సంవత్సరంలో జరిగిన లోక్‌సభ ఎన్నికలలో అతి తక్కువ ఓటింగ్ శాతం నమోదైంది.

  1. (1)1951 - 52
  2. (2)1967
  3. (3)1971
  4. (4)1977
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) 1971

ఇచ్చిన సంవత్సరాల్లో ఏ లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో ఓటింగ్ శాతం అతి తక్కువగా నమోదైందో ప్రశ్న అడుగుతోంది. అధికారిక కీ ఆప్షన్ (3) 1971 ఇచ్చింది.

ఓటింగ్ శాతం అంటే మొత్తం ఓటర్లలో ఎంతమంది నిజంగా ఓటు వేశారో తెలిపే శాతం. ఎన్నికల సంఘం లెక్కల ప్రకారం 1967లో సుమారు 61%, 1971లో సుమారు 55%, 1977లో సుమారు 60% ఓటింగ్ జరిగింది.

1971 ఎన్నికలు ముందుగానే (మధ్యంతరంగా) జరిగాయి. 1967, 1977 తో పోలిస్తే 1971లో ఓటింగ్ స్పష్టంగా తగ్గింది. ఈ కారణంగా కీ ఆప్షన్ (3) 1971ని జవాబుగా తీసుకుంది. 1967 (2), 1977 (4) లో ఓటింగ్ 1971 కంటే ఎక్కువ కాబట్టి అవి జవాబు కావు.

గమనిక: మొదటి లోక్‌సభ ఎన్నికలు 1951-52 లో ఓటింగ్ సుమారు 45% మాత్రమే; ఇది ఇప్పటిదాకా అన్ని లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో అతి తక్కువ. కాబట్టి ఆప్షన్ (1) 1951-52 సరైన జవాబు అని మా అభిప్రాయం. పరీక్షలో అధికారిక కీ (3) ని గుర్తుంచుకోండి.

గుర్తుంచుకోండి: లోక్‌సభ ఓటింగ్: 1951-52 ≈ 45%, 1967 ≈ 61%, 1971 ≈ 55%, 1977 ≈ 60%.

ప్రశ్న 140 · 2022 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·రాజ్యాంగం, ప్రభుత్వం, హక్కులు · AP TET August 2022 · Paper 1B

సమాచార హక్కు చట్టం పార్లమెంట్‌లో ఆమోదించబడిన సంవత్సరం

  1. (1)2003
  2. (2)2004
  3. (3)2005
  4. (4)2006
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) 2005

సమాచార హక్కు చట్టాన్ని (Right to Information Act, RTI) పార్లమెంట్ ఏ సంవత్సరం ఆమోదించిందని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

RTI చట్టం ద్వారా ఏ పౌరుడైనా ప్రభుత్వ కార్యాలయాల నుంచి సమాచారం అడిగి పొందవచ్చు. ప్రతి కార్యాలయంలో ప్రజా సమాచార అధికారి (PIO) ఉంటాడు; సాధారణంగా 30 రోజుల్లో జవాబు ఇవ్వాలి. ఈ చట్టాన్ని పార్లమెంట్ 2005 మేలో ఆమోదించింది. ఇది 12 అక్టోబర్ 2005 నుంచి అమలులోకి వచ్చింది. పాలనలో పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం దీని లక్ష్యం.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 2005.

2003, 2004 చట్టం రాకముందు సంవత్సరాలు; 2006 చట్టం వచ్చిన తర్వాతి సంవత్సరం. ఇవి సరికావు. ఇదే సంవత్సరం (2005) జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం కూడా వచ్చింది, అందుకే రెండింటినీ కలిపి గుర్తుంచుకోవచ్చు.

గుర్తుంచుకోండి: RTI = 2005; 30 రోజుల్లో సమాచారం.