AP TET స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ (పేపర్ 1B, 2B) Previous Papers లో "పదార్థం, శక్తి, నిత్యజీవిత విజ్ఞానం" టాపిక్ నుంచి వచ్చిన 17 ప్రశ్నలు, అధికారిక కీ సమాధానాలు, తెలుగు వివరణలు.
ఒక లఘులోలకం 10 సెకండ్లలో 40 డోలనాలు పూర్తి చేస్తుంది. ఆ లోలకం యొక్క డోలనావర్తన కాలం
(1)1/4 s
(2)1/40 s
(3)40s
(4)4s
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) 1/4 s
లోలకం డోలనావర్తన కాలం (Time period) కనుక్కోమని ప్రశ్న అడుగుతోంది. సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (1) 1/4 s.
ఒక పూర్తి డోలనం చేయడానికి లోలకం తీసుకునే సమయాన్ని డోలనావర్తన కాలం అంటారు. సూత్రం: డోలనావర్తన కాలం (T) = మొత్తం సమయం ÷ డోలనాల సంఖ్య.
ఇక్కడ మొత్తం సమయం = 10 సెకన్లు, డోలనాలు = 40. T = 10 ÷ 40 = 1/4 సెకను = 0.25 సెకను.
ఇక్కడ చాలామంది 40 ÷ 10 = 4 చేసి (4) ఎంచుకుంటారు. కానీ 4 అనేది ఒక సెకనులో జరిగే డోలనాల సంఖ్య, అంటే పౌనఃపున్యం (Frequency), ఆవర్తన కాలం కాదు. 1/40 s, 40 s సూత్రానికి సరిపడవు కాబట్టి (2), (3) కూడా తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: కాలం ÷ డోలనాలు = ఆవర్తన కాలం; డోలనాలు ÷ కాలం = పౌనఃపున్యం.
దిగువ పేర్కొన్న వాటిలో ఘర్షణ ద్వారా దీనిని తేలికగా ఆవేశితం చేయలేము.
(1)ప్లాస్టిక్ స్కేలు
(2)రాగి కడ్డీ
(3)ఉబ్బిన బెలూన్
(4)ఉన్ని వస్త్రం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) రాగి కడ్డీ
రుద్దడం (ఘర్షణ) ద్వారా ఏ వస్తువుకు సులభంగా ఆవేశం (Charge) రాదని ప్రశ్న అడుగుతోంది. సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (2) రాగి కడ్డీ.
రెండు వస్తువులను రుద్దినప్పుడు ఎలక్ట్రాన్లు ఒకదాని నుంచి మరొకదానికి వెళతాయి, దాంతో వాటికి స్థిర విద్యుదావేశం వస్తుంది. విద్యుత్ బంధకాలు (Insulators) ఈ ఆవేశాన్ని అలాగే నిలుపుకుంటాయి. విద్యుత్ వాహకాలు (Conductors) ఆవేశాన్ని వెంటనే చేతి ద్వారా భూమిలోకి పంపేస్తాయి.
రాగి మంచి వాహకం. చేతితో పట్టుకుని రుద్దితే వచ్చిన ఆవేశం మన శరీరం ద్వారా భూమిలోకి పోతుంది, కాబట్టి ఆవేశం నిలవదు. ప్లాస్టిక్ స్కేలును జుట్టుకు రుద్దితే కాగితం ముక్కలను ఆకర్షిస్తుంది. బెలూన్ను జుట్టుకు రుద్దితే గోడకు అతుక్కుంటుంది. ఉన్ని వస్త్రం కూడా రుద్దినప్పుడు ఆవేశితమవుతుంది. ఈ మూడూ బంధకాలు కాబట్టి (1), (3), (4) సులభంగా ఆవేశితమవుతాయి.
సైన్స్ డే కొరకు రాజు లెవిటేటింగ్ ట్రైయిన్ ప్రాజెక్టును తయారు చేయాలనుకుంటున్నాడు. ట్రైన్ లో అయస్కాంతాల అమరిక యొక్క సరి అయిన క్రమం.
a) ఉత్తర ధృవం - ఉత్తర ధృవం
b) దక్షిణ ధృవం - ఉత్తర ధృవం
c) దక్షిణ ధృవం - దక్షిణ ధృవం
d) ఉత్తర ధృవం - దక్షిణ ధృవం
(1)b & c
(2)a & c
(3)a & d
(4)b & d
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) a & c
అయస్కాంతాల సహాయంతో ట్రైన్ పట్టాల పైన గాలిలో తేలాలంటే (Levitation) అయస్కాంతాలను ఎలా అమర్చాలని ప్రశ్న అడుగుతోంది. సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (2) a & c.
ట్రైన్ పైకి లేచి తేలాలంటే పట్టాలోని అయస్కాంతం, ట్రైన్ కింది అయస్కాంతం ఒకదాన్ని ఒకటి నెట్టాలి. అంటే ఎదురెదురుగా సజాతి ధృవాలు ఉండాలి: ఉత్తరం-ఉత్తరం (a) లేదా దక్షిణం-దక్షిణం (c).
దక్షిణం-ఉత్తరం (b), ఉత్తరం-దక్షిణం (d) విజాతి ధృవాలు. ఇవి ఆకర్షించుకుని ట్రైన్ను పట్టాకు అతికిస్తాయి, తేలనివ్వవు. కాబట్టి b లేదా d ఉన్న (1), (3), (4) తప్పు.
సాధారణ గది ఉష్ణోగ్రత (సుమారు 25°C) దగ్గర వాయువుగా ఉండే పదార్థం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
పదార్థం ఘన, ద్రవ, వాయు అనే మూడు స్థితుల్లో ఉంటుంది. ఘనపదార్థానికి కచ్చితమైన ఆకారం, ఘనపరిమాణం ఉంటాయి. ద్రవానికి ఘనపరిమాణం ఉంటుంది కానీ పాత్ర ఆకారం తీసుకుంటుంది. వాయువుకు కచ్చితమైన ఆకారం గానీ ఘనపరిమాణం గానీ ఉండవు, అది ఉన్న ఖాళీ అంతా నిండుతుంది.
మనం పీల్చే గాలిలోని ఆక్సిజన్ గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద వాయువు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) ఆక్సిజన్.
బంగారం (2), ఇనుము (4) గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఘనపదార్థాలు, అవి లోహాలు. నీరు (3) గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ద్రవం. నీరు 100°C వద్ద మరిగి ఆవిరిగా మారుతుంది, కాబట్టి అది వాయువు కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద: బంగారం, ఇనుము – ఘనం; నీరు – ద్రవం; ఆక్సిజన్ – వాయువు.
ఒక సెకనులో ఒక వస్తువు చేసే కంపనాల (డోలనాల) సంఖ్యకు పేరు ఏమిటి అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ధ్వని కంపనాల వల్ల పుడుతుంది. ఒక కంపించే వస్తువు ఒక సెకనులో ఎన్నిసార్లు ముందుకు వెనుకకు కదులుతుందో ఆ సంఖ్యను పౌనఃపుణ్యం (Frequency) అంటారు. దీని ప్రమాణం హెర్ట్జ్ (Hz). సెకనుకు 1 కంపనం = 1 Hz.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) పౌనఃపుణ్యం.
కంపన పరిమితి (1) అంటే కంపించే వస్తువు తన మధ్య స్థానం నుంచి ఎంత దూరం జరుగుతుందో ఆ గరిష్ఠ దూరం. బిగ్గరత (2) కంపన పరిమితి మీద ఆధారపడుతుంది, ధ్వని ఎంత గట్టిగా వినిపిస్తుందో చెబుతుంది. కీచుదనం (4) పౌనఃపుణ్యం మీద ఆధారపడే ధ్వని లక్షణం, పౌనఃపుణ్యం ఎక్కువైతే కీచుదనం ఎక్కువ. కీచుదనం పౌనఃపుణ్యంతో ముడిపడి ఉన్నా, సెకనుకు కంపనాల సంఖ్యకు పేరు పౌనఃపుణ్యమే.
గుర్తుంచుకోండి: సెకనుకు కంపనాలు = పౌనఃపుణ్యం (Hz); పెద్ద కంపన పరిమితి = బిగ్గర ధ్వని.
చలికాలంలో మనల్ని వెచ్చగా ఉంచే బట్టలు ఏవి అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఉన్ని (Wool) గొర్రెలు, మేకల వెంట్రుకల నుంచి వస్తుంది. ఉన్ని పోగుల మధ్య చాలా గాలి చిక్కుకుంటుంది. గాలి ఉష్ణాన్ని సరిగా ప్రసరింపజేయదు (ఉష్ణ అవాహకం). అందువల్ల మన శరీరంలోని వేడి బయటకు పోకుండా ఉన్ని బట్టలు ఆపుతాయి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) ఉన్ని. స్వెట్టర్లు, శాలువలు, కంబళ్లు ఉన్నితోనే తయారవుతాయి.
నూలు (4) బట్టలు చెమటను పీల్చుకుని గాలి ఆడేలా చేస్తాయి, అందుకే వేసవికి బాగుంటాయి. పట్టు (1) మెత్తని, మెరిసే దారం, వేడుకలకు వాడతాం కానీ ఉన్ని అంత వెచ్చదనం ఇవ్వదు. పాలిస్టర్ (3) కృత్రిమ దారం, త్వరగా ఆరుతుంది, దాని ప్రధాన లక్షణం వెచ్చదనం కాదు.
ఒక వస్తువు 10 సె. లలో 100 మీ దూరం ప్రయాణిస్తే దాని వడి (మీ/సె లలో )
(1)1
(2)10
(3)15
(4)20
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) 1
ఒక వస్తువు 10 సెకన్లలో 100 మీటర్లు కదిలితే దాని వడి సెకనుకు ఎన్ని మీటర్లు అని ప్రశ్న అడుగుతోంది. అధికారిక కీ ఆప్షన్ (1) 1 అని ఇచ్చింది.
వడి అంటే ఒక సెకనులో ప్రయాణించిన దూరం. సూత్రం: వడి = ప్రయాణించిన దూరం ÷ పట్టిన కాలం. ప్రమాణం మీ/సె.
ఇక్కడ దూరం = 100 మీ, కాలం = 10 సె. వడి = 100 ÷ 10 = 10 మీ/సె. సరిచూద్దాం: 10 మీ/సె వడితో 10 సెకన్లలో 10 × 10 = 100 మీ వెళ్తుంది. ఆప్షన్ (1) 1 మీ/సె అయితే 10 సెకన్లలో కేవలం 1 × 10 = 10 మీ మాత్రమే వెళ్తుంది. (3) 15 మీ/సె అయితే 150 మీ, (4) 20 మీ/సె అయితే 200 మీ వెళ్తుంది. ఈ మూడూ 100 మీకి సరిపోవు.
గమనిక: లెక్క ప్రకారం సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 10 మీ/సె. అధికారిక కీలోని (1) ముద్రణ పొరపాటుగా కనిపిస్తోంది. పక్క ప్రశ్న 131 కీతో అదలుబదలు అయి ఉండవచ్చు. పరీక్షలో సూత్రం ప్రకారం 10 మీ/సె అనే గుర్తుంచుకోండి.
పట్టుపురుగు నుంచి కాకుండా కర్మాగారంలో తయారు చేసే ‘కృత్రిమ పట్టు’ దేని నుంచి తయారవుతుందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
కృత్రిమ పట్టునే రేయాన్ (Rayon) అంటారు. దీన్ని కలప గుజ్జులోని సెల్యులోజ్ నుంచి రసాయనాల సహాయంతో తయారు చేస్తారు. ఇది సహజ పట్టులా మెరుస్తుంది, కానీ ధర తక్కువ. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) కలప గుజ్జు.
నూలు (1) పత్తి మొక్క నుంచి వచ్చే సహజ దారం. ఉన్ని (3) గొర్రెలు, మేకల వెంట్రుకల నుంచి వస్తుంది. పట్టుదారం (4) పట్టుపురుగు గూడు నుంచి వచ్చే సహజ పట్టు, అది కృత్రిమం కాదు. కాబట్టి ఇవి కృత్రిమ పట్టుకు ముడిపదార్థం కావు.
గుర్తుంచుకోండి: రేయాన్ = కృత్రిమ పట్టు = కలప గుజ్జు.
విలియం నికల్సన్ ప్రయోగంలో దీని మీద హైడ్రోజన్ బుడగలు ఏర్పడును.
(1)డయోడ్
(2)ధనావేశ ఎలక్ట్రోడ్
(3)ఋణావేశ ఎలక్ట్రోడ్
(4)ధన మరియు ఋణావేశ ఎలక్ట్రోడ్లు రెండూ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) ఋణావేశ ఎలక్ట్రోడ్
నీటిలో విద్యుత్ ప్రవహింపజేసినప్పుడు హైడ్రోజన్ బుడగలు ఏ ఎలక్ట్రోడ్ దగ్గర వస్తాయో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
1800లో విలియం నికల్సన్, ఆంథోనీ కార్లైల్ నీటిలోకి బ్యాటరీ నుంచి విద్యుత్ పంపి, నీరు హైడ్రోజన్, ఆక్సిజన్గా విడిపోతుందని చూపించారు. దీన్ని విద్యుత్ విశ్లేషణ అంటారు. హైడ్రోజన్ అయాన్లకు ధనావేశం ఉంటుంది. వ్యతిరేక ఆవేశాలు ఆకర్షించుకుంటాయి కాబట్టి అవి ఋణావేశ ఎలక్ట్రోడ్ (కాథోడ్) వైపు వెళ్లి అక్కడ హైడ్రోజన్ వాయువు బుడగలుగా వస్తాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) ఋణావేశ ఎలక్ట్రోడ్.
ధనావేశ ఎలక్ట్రోడ్ (2) దగ్గర ఆక్సిజన్ బుడగలు వస్తాయి, హైడ్రోజన్ కాదు. రెండు ఎలక్ట్రోడ్ల దగ్గరా బుడగలు వస్తాయి, కానీ రెండు వేర్వేరు వాయువులు, కాబట్టి (4) తప్పు. డయోడ్ (1) అనేది ఒక ఎలక్ట్రానిక్ భాగం, ఈ ప్రయోగంలో దాని పాత్ర లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఋణం దగ్గర హైడ్రోజన్, ధనం దగ్గర ఆక్సిజన్ (2 : 1 ఘనపరిమాణం).
ఒక వస్తువు ఒక సెకను (ఏకాంక కాలం) లో ఎంత దూరం ప్రయాణించిందో తెలిపే రాశి పేరు ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
వడి = ప్రయాణించిన దూరం ÷ పట్టిన కాలం. ఉదాహరణకు ఒక సైకిల్ 10 సెకన్లలో 50 మీటర్లు వెళ్తే, వడి = 50 ÷ 10 = 5 మీ/సె. అంటే ఒక సెకనులో 5 మీటర్లు. దిశతో సంబంధం లేకుండా దూరాన్ని మాత్రమే చూస్తాం. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) వడి.
స్థానభ్రంశం (1) మొదటి స్థానం నుంచి చివరి స్థానానికి ఉన్న సరళరేఖ దూరం, అది కాలంతో భాగించిన రాశి కాదు. త్వరణం (2) ఏకాంక కాలంలో వేగంలో వచ్చే మార్పు. వేగం (3) ఏకాంక కాలంలో జరిగిన స్థానభ్రంశం, అంటే దిశ కూడా కలిసి ఉంటుంది. ఇక్కడ చాలామంది వేగం, వడి ఒకటే అనుకుంటారు, కానీ ‘దూరం’ అన్నప్పుడు వడి, ‘స్థానభ్రంశం’ అన్నప్పుడు వేగం.
గుర్తుంచుకోండి: దూరం ÷ కాలం = వడి; స్థానభ్రంశం ÷ కాలం = వేగం.
అయస్కాంతానికి ఆకర్షించబడని (అనయస్కాంత) పదార్థం ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
అయస్కాంతం దగ్గరకు తెస్తే అతుక్కునే పదార్థాలను అయస్కాంత పదార్థాలు అంటారు. ఇనుము, కోబాల్ట్, నికెల్, ఉక్కు ఇలాంటివి. అయస్కాంతం ఆకర్షించని పదార్థాలు అనయస్కాంత పదార్థాలు. చెక్క, కాగితం, రబ్బరు, గాజు, ప్లాస్టిక్ ఈ కోవలోకి వస్తాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) ప్లాస్టిక్.
ఇనుము (1), కోబాల్ట్ (2), నికెల్ (3) ఈ మూడూ అయస్కాంతానికి బలంగా ఆకర్షించబడే లోహాలు. ఇంట్లో ఒక చిన్న అయస్కాంతంతో ఇనుప మేకు, ప్లాస్టిక్ స్కేలు దగ్గర పెట్టి చూస్తే ఈ తేడా పిల్లలకు సులువుగా అర్థమవుతుంది.
కుట్టుమిషన్ నడుస్తున్నప్పుడు సూది ఎలా కదులుతుందో, ఆ చలనం ఏ రకానికి చెందుతుందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఒక వస్తువు ఒకే కదలికను సమాన కాల వ్యవధుల్లో మళ్లీ మళ్లీ చేస్తే దాన్ని ఆవర్తన చలనం (Periodic motion) అంటారు. లోలకం ఊగడం, గుండె కొట్టుకోవడం, కుట్టుమిషన్ సూది పైకీ కిందికీ కదలడం దీనికి ఉదాహరణలు. ఒక బిందువు చుట్టూ తిరగడం భ్రమణ చలనం (Circular motion); సరళరేఖ వెంట ముందుకు సాగడం రేఖీయ చలనం (Rectilinear motion).
సూది ఒకే దారిలో పైకి వెళ్లి, మళ్లీ కిందికి వస్తుంది. ఇదే పని ఒక నిర్ణీత సమయానికి ఒకసారి తిరిగి తిరిగి జరుగుతుంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) ఆవర్తన చలనం మాత్రమే. పాఠ్యపుస్తకాలు కూడా ఈ ఉదాహరణను ఆవర్తన చలనం కిందే చూపిస్తాయి.
సూది ఒకే దిశలో సాగిపోదు, వెనక్కి తిరిగి వస్తుంది; కాబట్టి (1) సరిపోదు. సూది వృత్తాకారంలో తిరగదు; కుట్టుమిషన్ చక్రం తిరుగుతుంది కానీ సూది కాదు. అందుకే (3), (4) తప్పు. ఇక్కడ చాలామంది చక్రాన్ని గుర్తు చేసుకుని (4) ఎంచుకుంటారు, కానీ ప్రశ్న సూది గురించి మాత్రమే.
గుర్తుంచుకోండి: మళ్లీ మళ్లీ ఒకే సమయానికి జరిగే కదలిక = ఆవర్తన చలనం; కుట్టుమిషన్ చక్రం = భ్రమణం, సూది = ఆవర్తనం.
శాస్త్రీయ భాషలో, వీటిని సాధారణంగా "ప్రవాహులు" అని అంటారు.
(1)ద్రవ పదార్థాలు మరియు వాయు పదార్థాలు
(2)ఘన పదార్థాలు మరియు ద్రవ పదార్థాలు
(3)ఘన పదార్థాలు మరియు వాయు పదార్థాలు
(4)ద్రవ పదార్థాలు మాత్రమే
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) ద్రవ పదార్థాలు మరియు వాయు పదార్థాలు
శాస్త్రంలో ‘ప్రవాహులు’ (Fluids) అనే పదం ఏ పదార్థ స్థితులకు వాడతారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ప్రవహించగలిగే పదార్థాలన్నింటినీ ప్రవాహులు అంటారు. ద్రవాలలో, వాయువులలో కణాల మధ్య ఆకర్షణ బలం తక్కువ. కణాలు ఒకదాని మీద ఒకటి జారుతూ కదులుతాయి. అందుకే వీటికి స్థిరమైన ఆకారం ఉండదు; ఉంచిన పాత్ర ఆకారం తీసుకుంటాయి, ఒక చోటు నుంచి ఇంకో చోటుకు ప్రవహిస్తాయి.
నీరు, నూనె వంటి ద్రవాలు ప్రవహిస్తాయి. గాలి, వంటగ్యాస్ వంటి వాయువులు కూడా ప్రవహిస్తాయి (గాలి వీచడం అంటే గాలి ప్రవహించడమే). కాబట్టి ద్రవాలు, వాయువులు రెండూ ప్రవాహులే. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1).
ఘన పదార్థాల కణాలు గట్టిగా బంధించి ఉంటాయి; వాటికి స్థిరమైన ఆకారం ఉంటుంది, అవి ప్రవహించవు. అందుకే ఘనాన్ని చేర్చిన (2), (3) తప్పు. (4) ద్రవాలను మాత్రమే చెబుతూ వాయువులను వదిలేసింది, కాబట్టి అదీ అసంపూర్ణం.
గుర్తుంచుకోండి: ప్రవహించేది ఏదైనా ప్రవాహి: ద్రవం + వాయువు.
మంట పుట్టడానికి కావలసిన వాటిలో ఏది అవసరం లేదో గుర్తించమని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
దహనం (Combustion) జరగాలంటే మూడు తప్పనిసరి: మండే పదార్థం అంటే ఇంధనం, మండటానికి సహాయపడే ఆక్సిజన్, ఆ పదార్థం మండే కనీస ఉష్ణోగ్రత (జ్వలన ఉష్ణోగ్రత). వీటిని కలిపి ‘అగ్ని త్రిభుజం’ (Fire triangle) అంటారు. ఈ మూడింటిలో ఏ ఒక్కటి తీసేసినా మంట ఆరిపోతుంది.
నైట్రోజన్ గాలిలో సుమారు 78% ఉంటుంది, కానీ అది మండదు, మండటానికి సహాయమూ చేయదు. మంటకు దాని అవసరం లేదు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) నైట్రోజన్.
ఆక్సిజన్ (1), ఇంధనం (2), ఉష్ణోగ్రత (4) మూడూ అగ్ని త్రిభుజంలోని భాగాలే; ఇవి లేకపోతే మంట పుట్టదు. అందుకే అవి జవాబు కావు. మంటలు ఆర్పేటప్పుడు ఇసుక, దుప్పటి కప్పడం ఆక్సిజన్ను ఆపడానికి, నీళ్లు పోయడం ఉష్ణోగ్రత తగ్గించడానికి అని గుర్తుంచుకోండి.
గుర్తుంచుకోండి: అగ్ని త్రిభుజం: ఇంధనం + ఆక్సిజన్ + జ్వలన ఉష్ణోగ్రత. నైట్రోజన్ ఇందులో లేదు.
SET-A లోని దారాలను SET-B లోని వాటి ఉపయోగంతో జతపరచండి.
SET-A: A. పి.ఇ.టి B. నైలాన్ C. రేయాన్ D. పాలిస్టర్
SET-B: P. కార్పెట్లు Q. దుస్తులు R. సీసాలు S. పారాచూట్
(1)A-R, B-S, C-Q, D-P
(2)A-S, B-R, C-P, D-Q
(3)A-S, B-R, C-Q, D-P
(4)A-R, B-S, C-P, D-Q
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) A-R, B-S, C-P, D-Q
నాలుగు కృత్రిమ దారాలను (Synthetic fibres) వాటి ముఖ్యమైన ఉపయోగాలతో జత చేయమని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
PET (పాలీఎథిలీన్ టెరెఫ్తలేట్) ఒక రకమైన పాలిస్టర్; దీంతో నీళ్ల సీసాలు, పాత్రలు, ఫిల్మ్లు తయారు చేస్తారు. నైలాన్ చాలా బలమైనది, తేలికైనది, సాగే గుణం ఉన్నది; అందుకే పారాచూట్లు, తాళ్లు, కొండలు ఎక్కే తాళ్లకు వాడతారు. రేయాన్ కలప గుజ్జు నుంచి తయారయ్యే ‘కృత్రిమ పట్టు’; ఉన్నితో కలిపి కార్పెట్లు, దుప్పట్లు తయారు చేస్తారు. పాలిస్టర్ ముడతలు పడదు, సులువుగా ఉతకవచ్చు; అందుకే దుస్తులకు ఎక్కువగా వాడతారు.
(2), (3) లో PET ని పారాచూట్తో, నైలాన్ను సీసాలతో జత చేశారు; ఇది తప్పు. (1) లో మొదటి రెండు జతలు సరైనవే, కానీ రేయాన్ను దుస్తులతో, పాలిస్టర్ను కార్పెట్లతో జత చేశారు; పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం ఈ రెండూ తారుమారు అయ్యాయి.
మిక్సీ, వాషింగ్ మెషిన్, ఫ్రిజ్, గీజర్, ఇస్త్రీపెట్టె లాంటి గృహోపకరణాలు ఎక్కువగా వాడితే వచ్చే ఫలితం ఏంటని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఈ పరికరాలు దాదాపు అన్నీ విద్యుత్తుతో పనిచేస్తాయి. ఎక్కువ పరికరాలను ఎక్కువసేపు వాడితే ఎక్కువ యూనిట్ల కరెంటు ఖర్చవుతుంది. కరెంటు బిల్లు పెరుగుతుంది. విద్యుత్ ఉత్పత్తి కోసం బొగ్గు లాంటి ఇంధనాలను ఎక్కువగా మండించాల్సి వస్తుంది, పర్యావరణంపై భారం పడుతుంది.
కాబట్టి నేరుగా కనిపించే పరిణామం ఆప్షన్ (1) విద్యుత్ వాడకం పెరుగుట.
ఇంటి పనులు అందరూ కలిసి చేయడం కుటుంబంలో పనుల పంపకానికి సంబంధించిన మంచి అలవాటు, పరికరాల వాడకం ఫలితం కాదు. పరికరాలు శ్రమను తగ్గిస్తాయి కాబట్టి పిల్లలకు పని పెరగదు. పరికరాలు ఉంటే ఇంటి పనులకు ఇతరులపై ఆధారపడడం తగ్గుతుంది, పెరగదు. అందుకే (2), (3), (4) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: ఎక్కువ పరికరాలు = ఎక్కువ కరెంటు; అవసరం లేనప్పుడు స్విచ్ ఆపాలి.
కింది వానిలో ఒక దానిని కృత్రిమ ఉన్ని లేదా ఫేక్ ఫర్ అని అంటారు.
(1)పాలిస్టైరిన్
(2)అక్రిలిక్
(3)రేయాన్
(4)పాలిప్రొపిలిన్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) అక్రిలిక్
కృత్రిమ ఉన్ని (Artificial Wool) లేదా Fake Fur అని పిలిచే కృత్రిమ దారం (Synthetic Fibre) ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
అక్రిలిక్ (Acrylic) ఒక కృత్రిమ దారం. ఇది చూడడానికి, తాకడానికి ఉన్నిలా మెత్తగా, వెచ్చగా ఉంటుంది. సహజ ఉన్ని కంటే చౌక. అందుకే స్వెటర్లు, శాలువాలు, దుప్పట్లు, బొమ్మల బొచ్చు (Fake Fur) తయారీలో దీన్ని వాడతారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) అక్రిలిక్.
రేయాన్ను చెక్క గుజ్జు నుంచి తయారుచేస్తారు; దీన్ని కృత్రిమ పట్టు (Artificial Silk) అంటారు, ఉన్ని కాదు. పాలిస్టైరిన్ ఒక ప్లాస్టిక్; థర్మోకోల్ దీని నుంచే తయారవుతుంది. పాలిప్రొపిలిన్ కూడా ప్లాస్టిక్; తాళ్లు, డబ్బాలు, సంచుల తయారీలో వాడతారు. ఇక్కడ రేయాన్ను చాలామంది ఎంచుకుంటారు, కానీ రేయాన్ = పట్టు, అక్రిలిక్ = ఉన్ని అని గుర్తుంచుకోండి.
గుర్తుంచుకోండి: రేయాన్ = కృత్రిమ పట్టు; అక్రిలిక్ = కృత్రిమ ఉన్ని.