AP TET స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ (పేపర్ 1B, 2B) Previous Papers లో "మొక్కలు, జంతువులు, మానవ శరీరం" టాపిక్ నుంచి వచ్చిన 19 ప్రశ్నలు, అధికారిక కీ సమాధానాలు, తెలుగు వివరణలు.
ఏ మొక్కలో ద్విలింగ పుష్పాలు (Bisexual flowers) ఉంటాయో ప్రశ్న అడుగుతోంది. సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (3) పిటూనియా.
ఒకే పువ్వులో కేసరాలు (పురుష భాగం), అండకోశం (స్త్రీ భాగం) రెండూ ఉంటే అది ద్విలింగ పుష్పం. ఏదో ఒకటి మాత్రమే ఉంటే అది ఏకలింగ పుష్పం (Unisexual flower). మందార, ఆవాలు, పిటూనియా పువ్వులు ద్విలింగ పుష్పాలకు పాఠ్యపుస్తక ఉదాహరణలు.
బొప్పాయిలో సాధారణంగా మగ పువ్వులు ఒక చెట్టుపై, ఆడ పువ్వులు మరో చెట్టుపై వస్తాయి. దోస, మొక్కజొన్నలో మగ పువ్వులు, ఆడ పువ్వులు ఒకే మొక్కపై ఉన్నా వేర్వేరుగా ఉంటాయి. మొక్కజొన్నలో పైన ఉండే కుచ్చు మగ పువ్వులు, కంకిపై ఉండే పీచు ఆడ పువ్వులు. కాబట్టి (1), (2), (4) ఏకలింగ పుష్పాలకు ఉదాహరణలు.
ప్రతీకార చర్యా చాపం (Reflex arc) ఎక్కడ ఏర్పడుతుందని ప్రశ్న అడుగుతోంది. సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (1) వెన్నుపాము.
వేడి వస్తువును తాకగానే మనం ఆలోచించకుండానే చేయి వెనక్కి లాగుతాం. ఇలాంటి వేగవంతమైన, అసంకల్పిత చర్యను ప్రతీకార చర్య (Reflex action) అంటారు. ఈ సందేశం వెళ్లే దారి: గ్రాహకం (చర్మం) → జ్ఞాన నాడి → వెన్నుపాము → చాలక నాడి → కండరం. ఈ దారినే ప్రతీకార చర్యా చాపం అంటారు.
సందేశం మెదడు వరకు వెళ్లి తిరిగి రావడానికి సమయం పడుతుంది. అందుకే వెన్నుపాము లోనే జ్ఞాన నాడికి, చాలక నాడికి సంబంధం ఏర్పడి వెంటనే స్పందన వస్తుంది. వెనుకమెదడు శరీర సమతాస్థితి, మధ్యమెదడు దృష్టి, వినికిడి ప్రతిచర్యలు, మజ్జాముఖం గుండె కొట్టుకోవడం, శ్వాస వంటి అనియంత్రిత చర్యలను నియంత్రిస్తాయి. ప్రతీకార చాపాలు ప్రధానంగా వెన్నుపాములో ఏర్పడతాయి కాబట్టి (2), (3), (4) సరైనవి కావు.
గుర్తుంచుకోండి: వేడి తాకితే చేయి లాగడం = వెన్నుపాము పని, మెదడు తర్వాత తెలుసుకుంటుంది.
రెటీనా అనేక నాడీ కణాలను కలిగి ఉంటుంది. ఈ కణాలు రంగులను గుర్తిస్తాయి.
(1)దండాలు
(2)కార్నియా
(3)ఐరిస్
(4)శంఖువులు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) శంఖువులు
రెటీనాలో రంగులను గుర్తించే కణాలు ఏవి అని ప్రశ్న అడుగుతోంది. సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (4) శంఖువులు (Cones).
కంటి లోపలి వెనుక పొర రెటీనా. అందులో రెండు రకాల కాంతి గ్రాహక కణాలు ఉంటాయి. దండాలు (Rods) మసక వెలుతురుకు స్పందిస్తాయి, వస్తువు ఉనికిని తెలుపుతాయి. శంఖువులు (Cones) ప్రకాశవంతమైన కాంతికి స్పందిస్తాయి, రంగులను గుర్తిస్తాయి.
దండాలు రంగులను గుర్తించలేవు, అందుకే చీకట్లో రంగులు కనిపించవు, కాబట్టి (1) తప్పు. కార్నియా కంటి ముందు ఉండే పారదర్శక పొర. ఐరిస్ కంటికి రంగునిచ్చే కండర పొర, ఇది కనుపాప పరిమాణాన్ని నియంత్రిస్తుంది. ఈ రెండూ రెటీనాలోని నాడీ కణాలు కావు కాబట్టి (2), (3) తప్పు.
ఇచ్చిన నాలుగు జంతువుల్లో కేవలం మాంసం మాత్రమే తినే జంతువు ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
జంతువులను అవి తినే ఆహారం బట్టి మూడు రకాలుగా విభజిస్తాం. మొక్కలు, ఆకులు, గడ్డి మాత్రమే తినేవి శాకాహారులు (Herbivores). ఇతర జంతువులను వేటాడి తినేవి మాంసాహారులు (Carnivores). రెండు రకాల ఆహారం తినేవి సర్వాహారులు (Omnivores).
సొరచేప సముద్రంలో చేపలు, సీళ్లు, ఇతర జలచరాలను వేటాడి తింటుంది. దాని పదునైన పళ్ల వరుసలు మాంసం చీల్చడానికి సరిపోతాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) సొరచేప.
కాకి (1) గింజలు, పండ్లు, పురుగులు, చనిపోయిన జంతువుల మాంసం అన్నీ తింటుంది, కనుక అది సర్వాహారి. పంది (2) కూడా దొరికిన ప్రతిదీ తినే సర్వాహారి. జిరాఫీ (3) ఎత్తైన చెట్ల ఆకులు తినే శాకాహారి. కాకి మాంసం తినడం చూసి చాలామంది (1) ఎంచుకుంటారు, కానీ అది మాంసం మాత్రమే తినదు.
గుర్తుంచుకోండి: మాంసం మాత్రమే = మాంసాహారి; అన్నీ తింటే = సర్వాహారి (కాకి, పంది).
గడ్డి మరియు కర్రపుల్లలను ఉపయోగించి తన గూడును నిర్మించే పక్షి
(1)పిచ్చుక
(2)వడ్రంగి పిట్ట
(3)గిజిగాడు
(4)కాకి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2), (3) ఆప్షన్లకు పూర్తి మార్కులు (అధికారిక కీ)
ఈ ప్రశ్నలో ఇంగ్లీష్, తెలుగు వాక్యాలు వేర్వేరు విషయాలు అడుగుతున్నాయి. ఇంగ్లీష్ ప్రశ్న 'చెట్ల కాండంలో పెద్ద రంధ్రాలు చేసే పక్షి' అని అడుగుతోంది. తెలుగు ప్రశ్న 'గడ్డి, కర్రపుల్లలతో గూడు కట్టే పక్షి' అని అడుగుతోంది. అందుకే అధికారిక కీ ఆప్షన్ (2), (3) రెండింటికీ మార్కులు ఇచ్చింది.
వడ్రంగి పిట్ట (Woodpecker) తన బలమైన, ఉలి లాంటి ముక్కుతో చెట్టు కాండాన్ని తొలిచి రంధ్రం చేస్తుంది. ఆ రంధ్రంలోనే గూడు పెట్టుకుంటుంది, బెరడు కింద పురుగులను కూడా పట్టుకుంటుంది. కాబట్టి ఇంగ్లీష్ ప్రశ్నకు జవాబు ఆప్షన్ (2) వడ్రంగి పిట్ట.
గిజిగాడు (Weaver bird) గడ్డి పోచలను, ఆకుల పీచును ముక్కుతో అల్లి వేలాడే అందమైన గూడు కడుతుంది. అందుకే దీన్ని 'నేత పక్షి' అంటారు. తెలుగు ప్రశ్నకు జవాబు ఆప్షన్ (3) గిజిగాడు. మీరు ఏ మాధ్యమంలో చదివారో ఆ వాక్యానికి సరిపోయే జవాబు ఎంచుకున్నా మార్కు వస్తుంది.
పిచ్చుక (1) ఇళ్ల చూరుల్లో, గోడ సందుల్లో గడ్డి, దారాలతో చిన్న గూడు పెడుతుంది, కానీ అది అల్లిన గూడు కాదు, చెట్టుకు రంధ్రం కూడా చేయదు. కాకి (4) చెట్టు కొమ్మల మీద పుల్లలు, తీగలతో గూడు కడుతుంది. ఈ రెండూ ఏ వాక్యానికీ సరిగ్గా సరిపోవు.
గుర్తుంచుకోండి: చెట్టుకు రంధ్రం = వడ్రంగి పిట్ట; అల్లిన గూడు = గిజిగాడు.
చిన్న ప్రేగులో జీర్ణమైన ఆహారాన్ని రక్తంలోకి పీల్చుకునే (శోషించే) నిర్మాణాలు ఏవి అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
చిన్న ప్రేగు లోపలి గోడ నునుపుగా ఉండదు. దానిపై వేల సంఖ్యలో వేళ్ల లాంటి చిన్న ఉబ్బెత్తులు ఉంటాయి. వీటిని చూషకాలు (Villi) అంటారు. ఇవి శోషణ జరిగే ఉపరితల వైశాల్యాన్ని చాలా పెంచుతాయి. ప్రతి చూషకంలో రక్తకేశనాళికలు ఉంటాయి, జీర్ణమైన ఆహారం వాటిలోకి చేరుతుంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) చూషకాలు.
నెఫ్రాన్లు (1) మూత్రపిండాల్లో రక్తాన్ని వడపోసే నిర్మాణ, క్రియాత్మక ప్రమాణాలు. న్యూరాన్లు (3) నాడీ కణాలు, సందేశాలను మోసుకెళ్తాయి. మిధ్యాపాదాలు (4) అమీబా వంటి ఏకకణ జీవులు కదలడానికి, ఆహారం పట్టుకోవడానికి వాడే తాత్కాలిక భాగాలు. ఇవేవీ చిన్న ప్రేగులో శోషణ చేయవు.
గుర్తుంచుకోండి: చిన్న ప్రేగులో శోషణ = చూషకాలు (Villi).
తీవ్రంగా వ్యాయామం చేస్తున్నప్పుడు, శ్వాసక్రియ రేటు
(1)పెరుగుతుంది
(2)తగ్గుతుంది
(3)మారదు
(4)ఊహించలేము
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) పెరుగుతుంది
బాగా వ్యాయామం చేసేటప్పుడు మనం శ్వాస తీసుకునే వేగం ఏమవుతుంది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
కండరాలు పని చేయడానికి శక్తి కావాలి. ఆహారం ఆక్సిజన్తో కలిసి మండినప్పుడు ఈ శక్తి వస్తుంది. వ్యాయామం చేసేటప్పుడు కండరాలకు ఎక్కువ శక్తి అవసరం, అంటే ఎక్కువ ఆక్సిజన్ కావాలి. అదే సమయంలో ఎక్కువ కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ తయారవుతుంది, దాన్ని త్వరగా బయటకు పంపాలి.
అందుకే శరీరం నిమిషానికి తీసుకునే శ్వాసల సంఖ్యను పెంచుతుంది. పరిగెత్తిన తర్వాత మనం ఆయాసపడటం దీనికి ఉదాహరణ. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) పెరుగుతుంది.
శ్వాసక్రియ రేటు తగ్గదు (2), మారకుండా ఉండదు (3). ఇది ఎవరైనా అనుభవంతో చెప్పగల విషయం, కాబట్టి 'ఊహించలేము' (4) కూడా సరికాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఎక్కువ పని = ఎక్కువ శక్తి = ఎక్కువ ఆక్సిజన్ = వేగమైన శ్వాస.
తల్లి గర్భంలో పిండం పూర్తిగా అభివృద్ధి చెందిన దశను ఏమంటారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
క్షీరదాల్లో ఫలదీకరణ జరిగిన తర్వాత ఏర్పడిన సంయుక్త బీజం విభజన చెంది పిండం (Embryo) గా మారుతుంది. ఈ పిండంలో శరీర భాగాలన్నీ ఏర్పడి, గుర్తించగలిగే రూపం వచ్చిన తర్వాత దాన్ని భ్రూణం (Foetus) అంటారు. మనుషుల్లో సుమారు రెండు నెలల తర్వాత పిండం భ్రూణంగా మారుతుంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) భ్రూణం.
లార్వా (2), కోశస్థ దశ (3) కీటకాల రూపవిక్రియ (Metamorphosis) లో వచ్చే దశలు. ఉదాహరణకు సీతాకోకచిలుకలో గుడ్డు, లార్వా (గొంగళిపురుగు), కోశస్థ దశ, ప్రౌఢజీవి అనే దశలు ఉంటాయి. ప్రౌఢజీవి (4) అంటే పెద్దదైన జీవి, అది పుట్టిన తర్వాత పెరిగిన దశ, గర్భంలోని పిండం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: పిండం → భ్రూణం (గర్భంలో); లార్వా → కోశస్థ దశ (కీటకాలు).
కణం మధ్యలో ఉండే కేంద్రకం లోపల కనిపించే సన్నని దారాల లాంటి భాగాలను ఏమంటారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
కేంద్రకం కణానికి నియంత్రణ కేంద్రం. దాని లోపల ఒక ద్రవం, ఒక చిన్న గుండ్రని భాగం, దారాల లాంటి నిర్మాణాలు ఉంటాయి. ఈ దారాల లాంటి నిర్మాణాలే క్రోమోజోములు. వీటిలో జన్యువులు ఉంటాయి. తల్లిదండ్రుల లక్షణాలు పిల్లలకు వీటి ద్వారానే అందుతాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) క్రోమోజోములు.
కేంద్రక ద్రవ్యం (1) కేంద్రకం లోపల నిండి ఉండే జిగట ద్రవం, అది దారం కాదు. కేంద్రకాంశం (3) కేంద్రకంలో ఉండే చిన్న గుండ్రని భాగం. కణద్రవ్యం (4) కేంద్రకం బయట, కణత్వచం లోపల ఉండే ద్రవం. ఇవేవీ దారాల ఆకారంలో ఉండవు.
ప్రత్యుత్పత్తి సమయంలో ఈస్ట్ కణం నుంచి బయటకు వచ్చే చిన్న బల్బు వంటి నిర్మాణం.
(1)కోరకం
(2)కణతి
(3)కణుపు
(4)మొలక
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) కోరకం
ఈస్ట్ ప్రత్యుత్పత్తి చేసేటప్పుడు దాని శరీరం నుంచి బయటకు వచ్చే చిన్న ఉబ్బు లాంటి భాగాన్ని ఏమంటారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఈస్ట్ ఒకే కణం ఉన్న శిలీంధ్రం. ఇది కోరకీభవనం (Budding) అనే అలైంగిక పద్ధతిలో పెరుగుతుంది. తల్లి కణం గోడ నుంచి ఒక చిన్న బల్బు లాంటి ఉబ్బు బయటకు వస్తుంది. దీన్నే కోరకం (Bud) అంటారు. ఇది పెరిగి, విడిపోయి కొత్త ఈస్ట్ కణంగా మారుతుంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) కోరకం.
కణతి (2) శరీరంలో కణాలు అదుపు లేకుండా పెరిగి ఏర్పడే గడ్డ, ఇది ప్రత్యుత్పత్తి కాదు. కణుపు (3) మొక్క కాండం మీద ఆకులు పుట్టే చోటు. మొలక (4) విత్తనం నుంచి వచ్చే లేత మొక్క. ఈస్ట్కు ఇవేవీ సరిపోవు.
మన పొట్ట క్రింది భాగంలోని అవయవాలను ఆవరించి ఉండే అస్థిపంజర ఎముకలు
(1)ఉరఃపంజరం
(2)భుజపుటెముకలు
(3)కటివలయ ఎముకలు
(4)కార్పెల్స్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) కటివలయ ఎముకలు
పొట్ట కింది భాగంలో ఉన్న అవయవాలను చుట్టి కాపాడే ఎముకలు ఏవో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
అస్థిపంజరంలో వేర్వేరు ఎముకలు వేర్వేరు అవయవాలను కాపాడతాయి. పుర్రె మెదడును, ఉరఃపంజరం గుండె, ఊపిరితిత్తులను కాపాడతాయి. పొట్ట కింది భాగంలో, తొడ ఎముకలు కలిసే చోట గిన్నె లాంటి ఆకారంలో కటివలయ ఎముకలు ఉంటాయి. ఇవి మూత్రాశయం, పేగుల కింది భాగం వంటి అవయవాలను ఆవరించి కాపాడతాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) కటివలయ ఎముకలు.
ఉరఃపంజరం (1) ఛాతీ భాగంలో ఉండి గుండె, ఊపిరితిత్తులను కాపాడుతుంది. భుజపుటెముకలు (2) భుజం దగ్గర ఉండి చేతులను శరీరానికి కలుపుతాయి. కార్పెల్స్ (4) మణికట్టులోని చిన్న ఎముకలు. ఇవి పొట్ట కింది భాగాన్ని ఆవరించవు.
మన శరీరంలో ఉన్న కంటికి కనిపించే అతిపెద్ద విసర్జక అవయవం
(1)మూత్రపిండాలు
(2)ఊపిరితిత్తులు
(3)కాలేయం
(4)చర్మం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) చర్మం
శరీరంలోని వ్యర్థాలను బయటకు పంపే అవయవాల్లో, బయటకు కనిపించేది, అన్నిటికంటే పెద్దది ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇక్కడ ‘కనిపించే’, ‘అతిపెద్ద’ రెండు మాటలూ ముఖ్యం.
చర్మం మన శరీరం మొత్తాన్ని కప్పి ఉంటుంది. ఇది శరీరంలో అతిపెద్ద అవయవం. చెమట గ్రంథుల ద్వారా నీరు, లవణాలు, కొద్దిగా యూరియాను చెమట రూపంలో బయటకు పంపుతుంది. అందుకే చర్మం ఒక విసర్జక అవయవం. ఇది బయటకు కనిపిస్తుంది కూడా. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) చర్మం.
మూత్రపిండాలు (1) ప్రధాన విసర్జక అవయవాలు, కానీ అవి శరీరం లోపల ఉంటాయి, కంటికి కనిపించవు. ఊపిరితిత్తులు (2) కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ను బయటకు పంపుతాయి, అవీ లోపలే ఉంటాయి. కాలేయం (3) లోపలి అవయవం, అది బయటకు కనిపించదు.
గుర్తుంచుకోండి: చర్మం: అతిపెద్ద అవయవం, చెమట ద్వారా విసర్జన.
పదునైన కొరికే దంతాలు మరియు బలమైన నమిలే దంతాలు గల జంతువులు
A. పులి
B. జీబ్రా
C. కుక్క
D. గుర్రం
(1)A మరియు C
(2)B మరియు D
(3)A మరియు D
(4)B మరియు C
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2), (4) ఆప్షన్లకు పూర్తి మార్కులు (అధికారిక కీ)
అధికారిక కీ (2), (4) రెండింటికీ మార్కులు ఇచ్చింది. పదునైన కొరికే దంతాలు, బలమైన నమిలే దంతాలు రెండూ ఉన్న జంతువులు ఏవో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
దంతాల ఆకారం జంతువు తినే ఆహారాన్ని బట్టి ఉంటుంది. శాకాహారులకు (Herbivores) గడ్డిని కొరికి తెంచే పదునైన కుంతకాలు (Incisors), దాన్ని మెత్తగా నూరే వెడల్పాటి బలమైన చర్వణకాలు (Molars) ఉంటాయి. మాంసాహారులకు మాంసాన్ని చీల్చే పొడవైన రదనికలు (Canines) ప్రత్యేకంగా ఉంటాయి; నూరే దంతాలు అంత బలంగా ఉండవు.
జీబ్రా (B), గుర్రం (D) రెండూ గడ్డి మేసే శాకాహారులు. వాటికి కొరికే, నమిలే దంతాలు స్పష్టంగా ఉంటాయి. కాబట్టి ఆప్షన్ (2) B, D బలమైన జవాబు. ఆప్షన్ (4) B, C లో జీబ్రా సరిపోతుంది; కుక్క మాంసంతో పాటు అన్నం, రొట్టె కూడా తింటుంది, దానికి కోత దంతాలు, నమిలే దవడ పళ్లు ఉంటాయి. ఈ కారణంగా కీ దీన్నీ అంగీకరించింది. అయినా రెండు జంతువులూ పూర్తిగా సరిపోయేది (2) మాత్రమే.
పులి పూర్తి మాంసాహారి; దానికి చీల్చే రదనికలు ప్రధానం, గడ్డిని నూరే దంతాలు ఉండవు. అందుకే పులి ఉన్న (1) A, C, (3) A, D తప్పు.
సరైన సమాధానం: (4) ఆమ్లజని సహిత రక్తాన్ని గుండెకు చేర్చును
పుపుస సిర (Pulmonary vein) ఏ రకం రక్తాన్ని ఎక్కడికి తీసుకెళ్తుందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
సాధారణ నియమం: ధమనులు (Arteries) గుండె నుంచి రక్తాన్ని బయటకు తీసుకెళ్తాయి; సిరలు (Veins) రక్తాన్ని గుండెకు తిరిగి తెస్తాయి. చాలా సిరల్లో ఆమ్లజని రహిత (Deoxygenated) రక్తం ఉంటుంది. కానీ ఊపిరితిత్తులకు సంబంధించిన రక్తనాళాల్లో ఇది తారుమారు అవుతుంది.
ఊపిరితిత్తుల్లో రక్తం ఆక్సిజన్ తీసుకుంటుంది. ఆ ఆమ్లజని సహిత (Oxygenated) రక్తాన్ని ఊపిరితిత్తుల నుంచి గుండె ఎడమ కర్ణికకు చేర్చేది పుపుస సిర. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4). ఆక్సిజన్ ఉన్న రక్తాన్ని మోసే సిర ఇది ఒక్కటే.
(1) సాధారణ సిరల లక్షణం, పుపుస సిరది కాదు. (3) పుపుస ధమని (Pulmonary artery) పని; అది ఆక్సిజన్ లేని రక్తాన్ని గుండె నుంచి ఊపిరితిత్తులకు తీసుకెళ్తుంది. (2) లో ఆక్సిజన్ ఉన్న రక్తం ఊపిరితిత్తులకు వెళ్తుందని ఉంది; అలా జరగదు, కాబట్టి తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: పుపుస సిర: ఆక్సిజన్ ఉన్న రక్తం, ఊపిరితిత్తులు → గుండె. పుపుస ధమని: దానికి వ్యతిరేకం.
స్టోలన్ ద్వారా శాఖీయ వ్యాప్తి (Vegetative propagation) జరిపే మొక్క ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
విత్తనం లేకుండా వేరు, కాండం, ఆకు వంటి భాగాల నుంచి కొత్త మొక్క రావడాన్ని శాఖీయ వ్యాప్తి అంటారు. స్టోలన్ (Stolon) లేదా రన్నర్ అంటే నేల మీద అడ్డంగా పాకే సన్నని కాండం. దాని కణుపులు నేలను తాకిన చోట వేర్లు, కొత్త మొక్కలు వస్తాయి.
స్ట్రాబెర్రీ మొక్క నేల మీద ఇలాంటి పాకే కాండాలను పంపుతుంది; ప్రతి కణుపు దగ్గర కొత్త స్ట్రాబెర్రీ మొక్క పెరుగుతుంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1).
అల్లం (2) నేల లోపల అడ్డంగా పెరిగే కొమ్ము లేదా ప్రకాండం (Rhizome) ద్వారా వ్యాపిస్తుంది. బంగాళదుంప (3) దుంప కాండం (Tuber) ‘కళ్ల’ నుంచి వస్తుంది. కంద (4) లావుగా ఉండే భూగర్భ కాండం (Corm) ద్వారా వ్యాపిస్తుంది. ఇవన్నీ భూగర్భ కాండాలు, స్టోలన్లు కావు.
టాడ్పోల్ (Tadpole) అనే మాట ఏ అంశానికి చెందిందో ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇది జీవుల పెరుగుదలకు సంబంధించిన పదం.
కప్ప నీటిలో గుడ్లు పెడుతుంది. గుడ్డు నుంచి బయటకు వచ్చే చిన్న పిల్లను టాడ్పోల్ (తోకకప్ప పిల్ల) అంటారు. దీనికి తోక ఉంటుంది, మొప్పలతో నీటిలోనే శ్వాసిస్తుంది, చేపలా ఈదుతుంది. తర్వాత కాళ్లు వస్తాయి, తోక తగ్గిపోతుంది, ఊపిరితిత్తులు ఏర్పడతాయి, చివరికి పెద్ద కప్పగా మారుతుంది. ఈ రూపమార్పును రూపవిక్రియ (Metamorphosis) అంటారు.
గుడ్డు → టాడ్పోల్ → కాళ్లున్న టాడ్పోల్ → చిన్న కప్ప → పెద్ద కప్ప. కాబట్టి టాడ్పోల్ కప్ప జీవిత చక్రంలో ఒక దశ. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) కప్ప జీవిత చక్రం.
నీటి శుద్ధి ప్రక్రియలో వడపోత, క్లోరినేషన్ లాంటి పదాలు వస్తాయి. రసాయన కాలుష్యం పరిశ్రమల వ్యర్థాలు, పురుగుమందులకు సంబంధించింది. సేంద్రియ ఎరువులు అంటే పశువుల ఎరువు, వర్మీకంపోస్ట్ లాంటివి. ఈ మూడింటికీ టాడ్పోల్తో సంబంధం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: టాడ్పోల్ = కప్ప పిల్ల; తోక, మొప్పలతో నీటిలో జీవిస్తుంది.
గుబురు వేర్ల వ్యవస్థ (Fibrous Root System) ఉన్న మొక్క ఏదో గుర్తించమని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
మొక్కల్లో రెండు రకాల వేరు వ్యవస్థలు ఉంటాయి. తల్లివేరు వ్యవస్థ (Tap Root): ఒక పెద్ద ప్రధాన వేరు లోపలికి పోతుంది, దాని నుంచి పక్కవేర్లు వస్తాయి. ఇది ద్విదళ బీజ మొక్కల్లో ఉంటుంది. గుబురు వేర్లు: కాండం అడుగు నుంచి ఒకే మందంతో ఉన్న సన్నని వేర్లు గుత్తిగా వస్తాయి. ఇవి ఏకదళ బీజ మొక్కల్లో, అంటే వరి, గోధుమ, మొక్కజొన్న, జొన్న లాంటి గడ్డి జాతి మొక్కల్లో ఉంటాయి.
జొన్న గడ్డి జాతికి చెందిన ఏకదళ బీజ మొక్క. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) జొన్న.
వేప, మర్రి, గులాబి ద్విదళ బీజ మొక్కలు. వీటికి తల్లివేరు వ్యవస్థ ఉంటుంది. మర్రికి కొమ్మల నుంచి కిందికి దిగే ఊడలు (Prop Roots) కూడా ఉంటాయి, కానీ అవి గుబురు వేర్లు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: గడ్డి జాతి పంటలు (వరి, జొన్న, మొక్కజొన్న) = గుబురు వేర్లు.
ఈ ప్రయోగంలో ముందుగా మొక్కను చీకట్లో ఉంచి ఆకుల్లో పిండిపదార్థం లేకుండా చేస్తారు. ఒక వెడల్పు మూతి సీసాలో పొటాషియం హైడ్రాక్సైడ్ (KOH) ద్రావణం పోస్తారు. రెండుగా చీల్చిన బిరడాలో ఆకులో సగభాగం సీసా లోపల, మిగతా సగం బయట ఉండేలా పెడతారు. మొక్కను ఎండలో ఉంచుతారు. KOH సీసాలోని CO₂ ను పీల్చేస్తుంది. తర్వాత అయోడిన్తో పరీక్షిస్తే సీసా లోపలి భాగం నీలి-నలుపు రంగుకు మారదు (పిండిపదార్థం లేదు), బయటి భాగం మారుతుంది.
కాబట్టి CO₂ ను పీల్చుకునేది ఆప్షన్ (3) KOH. దీంతో CO₂ లేకుంటే కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరగదని తెలుస్తుంది.
Ca(OH)₂ (సున్నపు నీరు) CO₂ ఉందని గుర్తించడానికి వాడతారు, అది పాలలా తెల్లగా మారుతుంది; కానీ ఇది నీటిలో కొద్దిగానే కరుగుతుంది కాబట్టి CO₂ ను పూర్తిగా పీల్చడానికి సరిపోదు. KCl ఒక లవణం, CO₂ తో చర్య జరపదు. CaO (పొడి సున్నం) ఈ ప్రయోగంలో వాడే రసాయనం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: CO₂ ను పీల్చేది KOH; CO₂ ను గుర్తించేది సున్నపు నీరు.
శుక్రకణంలో (Sperm Cell) క్రోమోజోముల సమితులు ఎన్ని ఉంటాయి, అంటే దాని ప్లాయిడీ (Ploidy) ఏంటని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
శరీర కణాల్లో క్రోమోజోములు జతలుగా, అంటే రెండు సమితులుగా ఉంటాయి. దీన్ని ద్వయస్థితి (Diploid, 2n) అంటారు. బీజకణాలు (శుక్రకణం, అండం) క్షయకరణ విభజన (Meiosis) ద్వారా ఏర్పడతాయి. ఈ విభజనలో క్రోమోజోముల సంఖ్య సగానికి తగ్గుతుంది. కాబట్టి బీజకణాల్లో ఒకే సమితి ఉంటుంది. దీన్ని ఏకస్థితి (Haploid, n) అంటారు.
మనుషుల్లో శరీర కణంలో 46 క్రోమోజోములు (2n) ఉంటే, శుక్రకణంలో 23 (n) ఉంటాయి. శుక్రకణం (23), అండం (23) కలిస్తే సంయుక్త బీజంలో మళ్లీ 23 + 23 = 46 అవుతాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) ఏకస్థితి.
ద్వయస్థితి శరీర కణాలకు, సంయుక్త బీజానికి ఉంటుంది. త్రయస్థితి (3n) పుష్పించే మొక్కల అంకురచ్ఛదంలో (Endosperm) కనిపిస్తుంది. చతుస్థితి (4n) కొన్ని మొక్కల్లో మాత్రమే ఉంటుంది. శుక్రకణానికి ఇవేవీ వర్తించవు.
గుర్తుంచుకోండి: బీజకణాలు = n (ఏకస్థితి); శరీర కణాలు = 2n.