AP TET స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ (పేపర్ 1B, 2B) Previous Papers లో "క్షేత్రమితి, కొలతలు" టాపిక్ నుంచి వచ్చిన 22 ప్రశ్నలు, అధికారిక కీ సమాధానాలు, తెలుగు వివరణలు.
ఒక దీర్ఘచతురస్ర వైశాల్యం 450సెం.మీ². దాని పొడవు వెడల్పునకు రెండు రెట్లు. ఆ దీర్ఘ చతురస్ర చుట్టుకొలతకు సమాన చుట్టుకొలత గలిగిన చతురస్ర భుజము (సెం.మీ. లలో)
(1)22.5
(2)25
(3)30
(4)30.5
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) 22.5
దీర్ఘచతురస్రం వైశాల్యం, పొడవు-వెడల్పు సంబంధం ఇచ్చారు. దాని చుట్టుకొలతకు సమాన చుట్టుకొలత ఉన్న చతురస్రం భుజం కనుక్కోవాలి.
దీర్ఘచతురస్ర వైశాల్యం = పొడవు × వెడల్పు, చుట్టుకొలత = 2(పొడవు + వెడల్పు). చతురస్ర చుట్టుకొలత = 4 × భుజం.
వెడల్పు b అయితే పొడవు 2b. 2b × b = 450, b² = 225, b = 15 సెం.మీ., పొడవు = 30 సెం.మీ. చుట్టుకొలత = 2(30 + 15) = 90 సెం.మీ. చతురస్ర భుజం = 90 ÷ 4 = 22.5 సెం.మీ. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) 22.5.
(3) 30 అనేది దీర్ఘచతురస్రం పొడవు మాత్రమే. (2) 25, (4) 30.5 అయితే చతురస్ర చుట్టుకొలత 100, 122 అవుతుంది. ఇవి 90 కావు.
రెండు వృత్త పరిధుల మధ్య భేదం 132 సెం.మీ. అందులో చిన్న వృత్త వ్యాసార్ధం 14 సెం.మీ. అయిన పెద్ద వృత్త వ్యాసార్ధం (సెం.మీ.లలో)
(1)24
(2)18
(3)16
(4)35
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) 35
రెండు వృత్తాల పరిధుల భేదం 132 సెం.మీ., చిన్న వృత్త వ్యాసార్ధం 14 సెం.మీ. పెద్ద వృత్త వ్యాసార్ధం కనుక్కోవాలి.
వృత్త పరిధి = 2πr, ఇక్కడ π = 22/7 తీసుకుంటాం. పరిధుల భేదం = 2πR − 2πr = 2π(R − r).
2 × 22/7 × (R − 14) = 132. అంటే 44/7 × (R − 14) = 132, R − 14 = 132 × 7 ÷ 44 = 21. కాబట్టి R = 14 + 21 = 35 సెం.మీ. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) 35.
ఇక్కడ చాలామంది R − 14 = 21 దగ్గర ఆగిపోయి, 21 కి దగ్గరగా ఉన్న (1) 24 లేదా (2) 18 వైపు వెళ్తారు. 21 అనేది రెండు వ్యాసార్ధాల భేదం మాత్రమే. (3) 16 అయితే భేదం 2 సెం.మీ. మాత్రమే, పరిధుల భేదం సుమారు 12.6 సెం.మీ. అవుతుంది.
సరైన సమాధానం: (3) సమాంతర చతుర్భుజ చుట్టుకొలత దీర్ఘచతురస్ర చుట్టుకొలత కన్నా ఎక్కువ
సమాన వైశాల్యం గల సమాంతర చతుర్భుజం, దీర్ఘచతురస్రాలలో ఏ చుట్టుకొలత ఎక్కువో అడుగుతున్నారు. పాఠ్యపుస్తకంలో ఈ భావన ఒకే భూమి, ఒకే ఎత్తు (ఒకే సమాంతర రేఖల మధ్య) ఉన్న పటాలతో చెబుతారు.
వైశాల్యం: దీర్ఘచతురస్రం = పొడవు × వెడల్పు, సమాంతర చతుర్భుజం = భూమి × ఎత్తు. రెండింటికీ భూమి b, ఎత్తు h సమానం అనుకుందాం. దీర్ఘచతురస్రం ప్రక్క భుజం నేరుగా ఎత్తు h కే సమానం. సమాంతర చతుర్భుజం ప్రక్క భుజం వాలుగా ఉంటుంది, లంబ కర్ణంలా పనిచేస్తుంది కాబట్టి అది h కంటే పొడవు.
దీర్ఘచతురస్ర చుట్టుకొలత = 2(b + h). సమాంతర చతుర్భుజ చుట్టుకొలత = 2(b + వాలు భుజం) > 2(b + h). ఉదాహరణకు b = 8, h = 3, వాలు భుజం 5 అయితే వైశాల్యాలు రెండూ 24, కానీ చుట్టుకొలతలు 22, 26. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).
వైశాల్యం సమానమైనా చుట్టుకొలత సమానం కానవసరం లేదు, కాబట్టి (2) తప్పు. దీర్ఘచతురస్రం చుట్టుకొలత తక్కువ కాబట్టి (1), రెట్టింపు అనే (4) కూడా తప్పు. గమనిక: భూములు వేరుగా ఉంటే (ఉదా: 1 × 24 దీర్ఘచతురస్రం) ఈ పోలిక మారవచ్చు; ప్రశ్న ఒకే భూమి, ఎత్తు ఉన్న సందర్భాన్ని ఉద్దేశించింది.
గుర్తుంచుకోండి: ఒకే భూమి, ఎత్తు ఉంటే వైశాల్యం సమానం; వాలు భుజం వల్ల సమాంతర చతుర్భుజ చుట్టుకొలత ఎక్కువ.
21 సెం. మీ వ్యాసార్ధం గల వృత్త వైశాల్యం (చ. సెం. మీ లలో)
(1)1836
(2)1368
(3)1386
(4)1863
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 1386
వ్యాసార్ధం (Radius) 21 సెం.మీ. ఉన్న వృత్త వైశాల్యం చదరపు సెంటీమీటర్లలో కనుక్కోవాలి.
వృత్త వైశాల్యం = πr². 21 అనేది 7 కి గుణిజం కాబట్టి π = 22/7 తీసుకోవడం సులువు.
వైశాల్యం = 22/7 × 21 × 21 = 22 × 3 × 21 = 66 × 21 = 1386 చ.సెం.మీ. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 1386.
1836, 1368, 1863 అనేవి 1386 లోని అంకెలనే అటు ఇటు మార్చిన సంఖ్యలు. లెక్క చేయకుండా ఊహించే విద్యార్థులను తికమక పెట్టడానికి ఇచ్చారు. అందుకే (1), (2), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: r 7 కి గుణిజమైతే π = 22/7 వాడండి; r = 21 అయితే వైశాల్యం 1386.
వెడల్పు 14 సెం. మీ గా గల దీర్ఘ చతురస్రాకార కాగితం దాని వెడల్పు వెంబడి చుట్టబడి 20 సెం. మీ భూ వ్యాసార్ధం కలిగిన స్థూపం ఏర్పడింది ఆ స్థూపం ఘనపరిమాణం (ఘ. సెం. మీ లలో)
(1)176000
(2)167000
(3)152000
(4)125000
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: అన్ని ఆప్షన్లకు పూర్తి మార్కులు (అధికారిక కీ)
అధికారిక కీ ఈ ప్రశ్నకు నాలుగు ఆప్షన్లకూ మార్కులు ఇచ్చింది (ప్రశ్న/జవాబులో పొరపాటు ఉందని ప్రకటించారు). ఎందుకో చూద్దాం.
కాగితాన్ని చుట్టి స్థూపం (Cylinder) చేస్తే కాగితం వెడల్పు 14 సెం.మీ. స్థూపం ఎత్తు అవుతుంది, పొడవు భూమి చుట్టుకొలత అవుతుంది. స్థూప ఘనపరిమాణం = πr²h.
r = 20, h = 14 తీసుకుంటే ఘనపరిమాణం = 22/7 × 20 × 20 × 14 = 22 × 400 × 2 = 17600 ఘ.సెం.మీ. ఈ విలువ ఏ ఆప్షన్లోనూ లేదు. ఆప్షన్ (1) 176000 దీనికి పది రెట్లు, అంటే ముద్రణలో ఒక సున్నా ఎక్కువ పడినట్టు కనిపిస్తుంది. పైగా వెడల్పు వెంబడి చుట్టారు అంటే 14 సెం.మీ. చుట్టుకొలత కావాలి, అప్పుడు వ్యాసార్ధం 20 కాలేదు; ప్రశ్న వాక్యమే గందరగోళంగా ఉంది.
కాబట్టి ఏ ఆప్షనూ కచ్చితంగా సరికాదు. ఉద్దేశించిన జవాబు 17600 కి దగ్గరగా ఉన్నది ఆప్షన్ (1) 176000; 167000, 152000, 125000 ఏ సహజ లెక్కతోనూ రావు. పరీక్షలో అందరికీ మార్కులు వచ్చాయి, కానీ πr²h సూత్రం గుర్తుంచుకోవడం ముఖ్యం.
గుర్తుంచుకోండి: స్థూప ఘనపరిమాణం = πr²h; చుట్టిన కాగితం ఒక భుజం ఎత్తు, మరొకటి చుట్టుకొలత.
రెండు గోళముల వ్యాసార్ధాల నిష్పత్తి 3:4 అయిన వాటి ఘనపరిమాణాల నిష్పత్తి
(1)4:3
(2)9:16
(3)27:64
(4)√3:√4
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 27:64
రెండు గోళాల (Spheres) వ్యాసార్ధాల నిష్పత్తి 3:4. వాటి ఘనపరిమాణాల నిష్పత్తి అడుగుతున్నారు.
గోళం ఘనపరిమాణం = 4/3 πr³. రెండు గోళాలకూ 4/3 π ఉమ్మడి, అది నిష్పత్తిలో కొట్టుకుపోతుంది. కాబట్టి ఘనపరిమాణాల నిష్పత్తి = వ్యాసార్ధాల ఘనాల నిష్పత్తి, అంటే r₁³ : r₂³.
V₁ : V₂ = 3³ : 4³ = 27 : 64. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 27:64.
9:16 అంటే వర్గాల నిష్పత్తి; అది ఉపరితల వైశాల్యాల నిష్పత్తి, ఘనపరిమాణాలది కాదు. 4:3 నిష్పత్తిని తిరగేసింది. √3:√4 వర్గమూలాలు, ఏ కొలతకూ సంబంధం లేదు. అందుకే (1), (2), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: పొడవులు a:b అయితే వైశాల్యాలు a²:b², ఘనపరిమాణాలు a³:b³.
ఒక మిల్లీమీటరును మీటర్లలోకి మార్చాలి. అంటే చిన్న ప్రమాణాన్ని పెద్ద ప్రమాణంలోకి మారుస్తున్నాం, కాబట్టి జవాబు 1 కంటే చిన్నదిగా ఉండాలి.
మెట్రిక్ పద్ధతిలో "మిల్లీ" అంటే వెయ్యో వంతు. 1 మీటరు = 1000 మిల్లీమీటర్లు. అలాగే 1 మీటరు = 100 సెంటీమీటర్లు, 1 సెంటీమీటరు = 10 మిల్లీమీటర్లు.
1 మీ = 1000 మి.మీ కాబట్టి 1 మి.మీ = 1/1000 మీ = 0.001 మీ. అందుకే సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) 0.001.
ఆప్షన్ (2) 0.1 మీ అంటే 10 సెం.మీ, ఆప్షన్ (3) 0.01 మీ అంటే 1 సెం.మీ (సెంటీమీటరుకు సరిపోతుంది, మిల్లీమీటరుకు కాదు). ఆప్షన్ (1) 1 అంటే ఒక పూర్తి మీటరు, ఇది పూర్తిగా తప్పు.
పొడవు 10 సెం.మీ., వెడల్పు 8.5 సెం.మీ. గల దీర్ఘ చతురస్ర చుట్టు కొలతను గణించండి. (సెం.మీ. లలో)
(1)24
(2)38
(3)36
(4)37
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) 37
పొడవు 10 సెం.మీ, వెడల్పు 8.5 సెం.మీ ఉన్న దీర్ఘచతురస్రం చుట్టుకొలత (Perimeter) కావాలి.
చుట్టుకొలత అంటే ఆకారం అంచుల చుట్టూ ఉన్న మొత్తం పొడవు. దీర్ఘచతురస్రానికి రెండు పొడవులు, రెండు వెడల్పులు ఉంటాయి కాబట్టి చుట్టుకొలత = 2 × (పొడవు + వెడల్పు).
చుట్టుకొలత = 2 × (10 + 8.5) = 2 × 18.5 = 37 సెం.మీ. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) 37.
ఆప్షన్ (2) 38, ఆప్షన్ (3) 36 దశాంశ భాగం 0.5 ను సరిగా లెక్కించకపోతే వస్తాయి (వెడల్పును 9 లేదా 8 గా తీసుకుంటే). ఆప్షన్ (1) 24 కు ఆధారం లేదు. వైశాల్యం 10 × 8.5 = 85 చ.సెం.మీ, అది వేరే రాశి అని కూడా గుర్తుంచుకోండి.
గుర్తుంచుకోండి: చుట్టుకొలత = 2(l + b); వైశాల్యం = l × b. రెండిటినీ కలపకండి.
15 లీటర్లు 500 మిల్లీలీటర్లను పూర్తిగా మిల్లీలీటర్లలో రాయాలి.
1 లీటరు = 1000 మిల్లీలీటర్లు. పెద్ద ప్రమాణాన్ని చిన్న ప్రమాణంలోకి మార్చేటప్పుడు గుణిస్తాం. లీటర్ల భాగాన్ని మిల్లీలీటర్లలోకి మార్చి, మిగిలిన మిల్లీలీటర్లను కలపాలి.
15 లీ = 15 × 1000 = 15000 మి.లీ. దానికి 500 మి.లీ కలిపితే 15000 + 500 = 15500 మి.లీ. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).
ఆప్షన్ (4) 15000 మి.లీ లో 500 మి.లీ కలపడం మరిచిపోయారు. ఆప్షన్ (1) 1550, ఆప్షన్ (2) 155 లు 1 లీ = 100 మి.లీ లేదా 10 మి.లీ అనుకుంటే వచ్చే తప్పులు.
గుర్తుంచుకోండి: లీటర్లను మి.లీ చేయాలంటే 1000 తో గుణించండి.
తిరుపతి నుండి చెన్నై (తిరుపతి ఎక్స్ప్రెస్) బయలుదేరు సమయం 6:05am మరియు చేరు సమయం 12:10pm. మొత్తం ప్రయాణకాలం (గంటలలో)
(1)6:50
(2)6:05
(3)6:10
(4)6:30
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) 6:05
రైలు ఉదయం 6:05 కు బయలుదేరి మధ్యాహ్నం 12:10 కు చేరుతుంది. మొత్తం ప్రయాణ సమయం గంటలు:నిమిషాల రూపంలో కావాలి.
కాల వ్యవధి = చేరిన సమయం − బయలుదేరిన సమయం. 12:10 pm మధ్యాహ్నం కాబట్టి 24 గంటల పద్ధతిలో కూడా 12:10 గానే ఉంటుంది. గంటలను గంటల నుంచి, నిమిషాలను నిమిషాల నుంచి వేర్వేరుగా తీసివేయాలి.
గంటలు: 12 − 6 = 6. నిమిషాలు: 10 − 5 = 5. కాబట్టి ప్రయాణ సమయం 6 గంటల 5 నిమిషాలు, అంటే 6:05. మరో విధంగా: 6:05 నుంచి 12:05 వరకు 6 గంటలు, తర్వాత 5 నిమిషాలు. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2).
ఆప్షన్ (3) 6:10 చేరిన సమయంలోని నిమిషాలను నేరుగా రాసినట్టు. ఆప్షన్ (1) 6:50 అంటే 6 గంటల 50 నిమిషాలు, ఆప్షన్ (4) 6:30 అంటే 6 గంటల 30 నిమిషాలు; ఇవి లెక్కకు సరిపోవు.
గుర్తుంచుకోండి: కాల వ్యవధిలో గంటలు, నిమిషాలను వేర్వేరుగా తీసివేయండి.
600 చ.సెం.మీ. ఉపరితల వైశాల్యం గల సమఘనం యొక్క భుజం పొడవు
(1)10 సెం.మీ.
(2)100 సెం.మీ.
(3)1 సెం.మీ.
(4)600 సెం.మీ.
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) 10 సెం.మీ.
సమఘనం మొత్తం ఉపరితల వైశాల్యం 600 చ.సెం.మీ. దాని భుజం (అంచు) పొడవు కనుక్కోవాలి.
సమఘనానికి 6 సమాన చతురస్ర ముఖాలు ఉంటాయి. ఒక్కో ముఖం వైశాల్యం a². కాబట్టి సమఘనం మొత్తం ఉపరితల వైశాల్యం = 6a², ఇక్కడ a భుజం పొడవు.
6a² = 600 → a² = 600 ÷ 6 = 100 → a = √100 = 10 సెం.మీ. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) 10 సెం.మీ.
ఆప్షన్ (2) 100 సెం.మీ అనేది a² విలువ; వర్గమూలం తీయడం మరిచిపోతే ఇది వస్తుంది. ఆప్షన్ (4) 600 వైశాల్యాన్నే పొడవుగా రాసినట్టు. ఆప్షన్ (3) 1 సెం.మీ భుజం అయితే ఉపరితల వైశాల్యం 6 చ.సెం.మీ మాత్రమే.
గుర్తుంచుకోండి: సమఘనం: ఉపరితల వైశాల్యం 6a², ఘనపరిమాణం a³.
వృత్తాకార షీట్ యొక్క చుట్టుకొలత 154మీ. అయితే దాని వ్యాసము
(1)50 మీ.
(2)24.5 మీ.
(3)49 మీ.
(4)25.5 మీ.
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 49 మీ.
వృత్తం చుట్టుకొలత (పరిధి) 154 మీ. దాని వ్యాసం కనుక్కోవాలి.
వృత్తం చుట్టుకొలత C = πd = 2πr, ఇక్కడ d వ్యాసం, r వ్యాసార్ధం. ఈ ప్రశ్నల్లో π = 22/7 తీసుకుంటాం. కాబట్టి d = C ÷ π.
d = 154 ÷ (22/7) = 154 × 7/22 = 7 × 7 = 49 మీ. సరిచూడండి: 22/7 × 49 = 22 × 7 = 154. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 49 మీ.
ఆప్షన్ (2) 24.5 మీ వ్యాసార్ధం (r = 49 ÷ 2); ప్రశ్న వ్యాసం అడిగింది, వ్యాసార్ధం కాదు. ఇక్కడ చాలామంది ఈ పొరపాటు చేస్తారు. ఆప్షన్ (1) 50, ఆప్షన్ (4) 25.5 లు లెక్క నుంచి రావు.
గుర్తుంచుకోండి: చుట్టుకొలత ఇస్తే: వ్యాసం = C × 7/22, వ్యాసార్ధం = దానిలో సగం.
ట్రెపీజియం ఆకారంలో ఉన్న ఒక పొలం వైశాల్యం 240 చ.మీ. రెండు సమాంతర భుజాల మధ్య దూరం 15మీ మరియు ఒక సమాంతర భుజం యొక్క పొడవు 20మీ. అయినచో రెండవ సమాంతర భుజం పొడవు (మీ.లలో)
(1)5
(2)35
(3)12
(4)300
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 12
ట్రెపీజియం (సమలంబ చతుర్భుజం) వైశాల్యం, ఎత్తు, ఒక సమాంతర భుజం ఇచ్చారు. రెండో సమాంతర భుజం పొడవు కనుక్కోవాలి.
ట్రెపీజియం వైశాల్యం = ½ × (సమాంతర భుజాల మొత్తం) × (వాటి మధ్య దూరం). ఇక్కడ సమాంతర భుజాల మధ్య దూరమే ఎత్తు, అది 15 మీ.
రెండో భుజాన్ని b అనుకుందాం. 240 = ½ × (20 + b) × 15. రెండు వైపులా 2తో గుణిస్తే 480 = (20 + b) × 15. అంటే 20 + b = 480 ÷ 15 = 32. కాబట్టి b = 32 − 20 = 12 మీ. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 12.
½ ను మర్చిపోతే 20 + b = 16, b = −4 వస్తుంది, ఇది అసాధ్యం. (2) 35 అనేది 20 + 15, అంటే భుజం పొడవు, ఎత్తు కలిపిన సంఖ్య మాత్రమే. (1) 5 అనేది 20 − 15. (4) 300 అనేది 20 × 15. వీటిలో ఏదీ సూత్రాన్ని తృప్తిపరచదు.
గుర్తుంచుకోండి: ట్రెపీజియం వైశాల్యం = ½ × (a + b) × h; ముందు 2తో గుణించి h తో భాగిస్తే a + b వస్తుంది.
11 సెం.మీ. భుజంగా గల ఘనం యొక్క ఘనపరిమాణం (ఘ.సెం.మీ.లలో)
(1)121
(2)1331
(3)12321
(4)11
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) 1331
భుజం 11 సెం.మీ. ఉన్న ఘనం (Cube) ఘనపరిమాణం అడిగారు.
ఘనం పొడవు, వెడల్పు, ఎత్తు మూడూ సమానం. కాబట్టి ఘనపరిమాణం = భుజం × భుజం × భుజం = a³. యూనిట్ ఘన సెంటీమీటర్లు.
a = 11 అయితే 11 × 11 = 121, 121 × 11 = 1331. కాబట్టి ఘనపరిమాణం 1331 ఘ.సెం.మీ. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 1331.
(1) 121 అనేది 11², అంటే ఒక ముఖం వైశాల్యం మాత్రమే. (3) 12321 అనేది 111², ఈ లెక్కకు సంబంధం లేదు. (4) 11 భుజం పొడవు మాత్రమే. ఘనపరిమాణానికి మూడు కొలతలూ గుణించాలని గుర్తుంచుకోండి.
గుర్తుంచుకోండి: ఘనం: ఘనపరిమాణం a³, ఒక ముఖం వైశాల్యం a², సంపూర్ణతల వైశాల్యం 6a².
ఒక రాంబస్ యొక్క కర్ణముల పొడవులు 24సెం.మీ, 38సెం.మీ అయిన దాని వైశాల్యం (చ.సెం.మీ.లలో)
(1)345
(2)456
(3)567
(4)912
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) 456
రాంబస్ (సమచతుర్భుజం) కర్ణాలు 24 సెం.మీ., 38 సెం.మీ. ఇచ్చారు. దాని వైశాల్యం కనుక్కోవాలి.
రాంబస్ కర్ణాలు ఒకదాన్నొకటి లంబంగా సమద్విఖండన చేస్తాయి. అందువల్ల వైశాల్యం = ½ × d₁ × d₂ (కర్ణాల లబ్ధంలో సగం).
వైశాల్యం = ½ × 24 × 38 = 12 × 38 = 456 చ.సెం.మీ. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 456.
(4) 912 అనేది 24 × 38, అంటే ½ ను మర్చిపోతే వచ్చే విలువ; ఇక్కడ చాలామంది ఈ పొరపాటు చేస్తారు. (1) 345, (3) 567 లెక్కలో ఎక్కడా రావు; అవి కేవలం వరుస అంకెలతో ఇచ్చిన తప్పు ఆప్షన్లు.
గుర్తుంచుకోండి: రాంబస్, చతురస్రం, గాలిపటం: వైశాల్యం = ½ × d₁ × d₂.
భుజం a గా ఉన్న ఘనం (Cube) సంపూర్ణతల వైశాల్యం (Total Surface Area) సూత్రం అడిగారు.
ఘనానికి 6 ముఖాలు ఉంటాయి. ప్రతి ముఖం a భుజం గల చతురస్రం, దాని వైశాల్యం a².
కాబట్టి సంపూర్ణతల వైశాల్యం = 6 × a² = 6a² చదరపు యూనిట్లు. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 6a².
(1) 4a² అనేది ఘనం ప్రక్కతల వైశాల్యం (Lateral Surface Area), అంటే పై, కింది ముఖాలు లేకుండా 4 ముఖాలు మాత్రమే. (3) 2a⁴, (4) 2a⁶ లో ఘాతాలు తప్పు; వైశాల్యం ఎప్పుడూ పొడవు² యూనిట్లలో ఉంటుంది, a⁴ లేదా a⁶ కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఘనం: సంపూర్ణతల వైశాల్యం 6a², ప్రక్కతల వైశాల్యం 4a², ఘనపరిమాణం a³.
దీర్ఘ ఘనాకృతిలో ఉన్న ఒక పాత్ర 30 సెం.మీ. పొడవు, 25 సెం.మీ. వెడల్పు కలిగివుండి దానిలో 4.5 లీటర్ల నీటిని నింపుటకు కలిగి వుండాల్సిన పాత్ర ఎత్తు
(1)4 సెం.మీ.
(2)6 సెం.మీ.
(3)8 సెం.మీ.
(4)10 సెం.మీ.
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) 6 సెం.మీ.
దీర్ఘఘనం (Cuboid) ఆకారంలో ఉన్న పాత్ర పొడవు 30 సెం.మీ., వెడల్పు 25 సెం.మీ. అందులో 4.5 లీటర్ల నీరు పట్టాలంటే ఎత్తు ఎంత ఉండాలో కనుక్కోవాలి.
దీర్ఘఘనం ఘనపరిమాణం = పొడవు × వెడల్పు × ఎత్తు. యూనిట్లు ఒకటిగా ఉండాలి: 1 లీటరు = 1000 ఘ.సెం.మీ.
4.5 లీటర్లు = 4.5 × 1000 = 4500 ఘ.సెం.మీ. కాబట్టి 30 × 25 × ఎత్తు = 4500, 750 × ఎత్తు = 4500, ఎత్తు = 4500 ÷ 750 = 6 సెం.మీ. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 6 సెం.మీ.
(1) 4 సెం.మీ. అయితే 750 × 4 = 3000 ఘ.సెం.మీ. = 3 లీటర్లు మాత్రమే. (3) 8 సెం.మీ. అయితే 6 లీటర్లు, (4) 10 సెం.మీ. అయితే 7.5 లీటర్లు. ఇక్కడ లీటర్లను ఘ.సెం.మీ. లోకి మార్చడమే ముఖ్యమైన మెట్టు.
దీర్ఘచతురస్రాకార స్థలం పొడవు, వెడల్పులు 65 మీ, 30మీ. ఆ స్థలం చుట్టూ బయట వైపున 2.5 మీ. వెడల్పు బాటవేశారు. అయిన ఆ బాట వైశాల్యం
(1)500 చ.మీ.
(2)700 చ.మీ.
(3)600 చ.మీ.
(4)900 చ.మీ.
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) 500 చ.మీ.
65 మీ. × 30 మీ. దీర్ఘచతురస్రాకార స్థలం చుట్టూ బయటి వైపు 2.5 మీ. వెడల్పుతో బాట వేశారు. బాట వైశాల్యం కనుక్కోవాలి.
బాట బయటి వైపు ఉంటే, బాటతో కలిపిన పెద్ద దీర్ఘచతురస్రం పొడవు, వెడల్పు రెండూ 2 × (బాట వెడల్పు) పెరుగుతాయి, ఎందుకంటే బాట రెండు వైపులా ఉంటుంది. బాట వైశాల్యం = బయటి దీర్ఘచతురస్ర వైశాల్యం − లోపలి దీర్ఘచతురస్ర వైశాల్యం.
బయటి పొడవు = 65 + 2 × 2.5 = 70 మీ., బయటి వెడల్పు = 30 + 2 × 2.5 = 35 మీ. బయటి వైశాల్యం = 70 × 35 = 2450 చ.మీ. లోపలి వైశాల్యం = 65 × 30 = 1950 చ.మీ. బాట వైశాల్యం = 2450 − 1950 = 500 చ.మీ. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) 500 చ.మీ.
ఇక్కడ చాలామంది బాట వెడల్పును ఒక్కసారే కలుపుతారు (67.5 × 32.5), అప్పుడు జవాబు తప్పుతుంది. (2) 700, (3) 600, (4) 900 చ.మీ. ఈ లెక్కతో రావు. సరిచూడటానికి మరో దారి: బాట వైశాల్యం = 2 × (65 + 30) × 2.5 + 4 × 2.5 × 2.5 = 475 + 25 = 500.
గుర్తుంచుకోండి: బయటి బాట: పొడవు, వెడల్పులకు 2w కలపండి; బాట వైశాల్యం = బయటి − లోపలి వైశాల్యం.