AP TET స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ (పేపర్ 1B, 2B) Previous Papers లో "దత్తాంశ నిర్వహణ, సంభావ్యత" టాపిక్ నుంచి వచ్చిన 11 ప్రశ్నలు, అధికారిక కీ సమాధానాలు, తెలుగు వివరణలు.
మొదటి ఆరు ప్రధాన సంఖ్యల మధ్యగతం (Median) కనుక్కోవాలి.
మధ్యగతం అంటే రాశులను ఆరోహణ క్రమంలో రాసినప్పుడు మధ్యలో ఉండే విలువ. రాశుల సంఖ్య సరి అయితే మధ్యలోని రెండు రాశుల సగటే మధ్యగతం. 1 ప్రధాన సంఖ్య కాదు, 2 మొదటి ప్రధాన సంఖ్య.
మొదటి 6 ప్రధాన సంఖ్యలు: 2, 3, 5, 7, 11, 13. మధ్యలోని రెండు రాశులు 3వ, 4వ రాశులు, అవి 5, 7. మధ్యగతం = (5 + 7) ÷ 2 = 6. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 6.
(1) 5, (3) 7 మధ్యలోని రెండు రాశుల్లో ఒకటి మాత్రమే. (4) 8 అనేది సరైన విలువ కాదు. ఇక్కడ 6 ప్రధాన సంఖ్య కాకపోయినా మధ్యగతం కావచ్చు. ఇదే చాలామందిని తికమక పెడుతుంది.
గుర్తుంచుకోండి: సరి సంఖ్యలో రాశులు ఉంటే మధ్యలోని రెండింటి సగటు తీసుకోండి.
ఒక నాణెమును రెండు సార్లు ఎగురవేసిన, వచ్చు మొత్తం పర్యవసానాల సంఖ్య
(1)2⁰
(2)2¹
(3)2²
(4)2³
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 2²
ఒక నాణేన్ని రెండుసార్లు ఎగురవేస్తే మొత్తం ఎన్ని ఫలితాలు (Outcomes) వస్తాయో అడుగుతున్నారు.
ప్రతి ఎగురవేతకు బొమ్మ (H), బొరుసు (T) అనే 2 ఫలితాలు ఉంటాయి. గుణకార నియమం ప్రకారం n సార్లు ఎగురవేస్తే మొత్తం ఫలితాలు 2ⁿ.
రెండుసార్లు ఎగురవేస్తే ఫలితాలు HH, HT, TH, TT, మొత్తం 4 = 2². సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 2².
(1) 2⁰ = 1, అంటే ఎగురవేయకుండానే ఉన్న పరిస్థితి. (2) 2¹ = 2, ఇది ఒక్కసారి ఎగురవేస్తే వచ్చే ఫలితాలు. (4) 2³ = 8, ఇది మూడుసార్లు ఎగురవేస్తే వచ్చేవి. ఇక్కడ HT, TH వేర్వేరు ఫలితాలు అని గుర్తుంచుకోవాలి.
గుర్తుంచుకోండి: నాణెం n సార్లు → 2ⁿ ఫలితాలు; పాచిక n సార్లు → 6ⁿ ఫలితాలు.
బాగా కలిపిన పేకాముక్కల నుండి ఏస్ ముక్కను తీయటకు గల సంభావ్యత
(1)1/4
(2)1/13
(3)2/25
(4)4/53
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) 1/13
బాగా కలిపిన పేక కట్ట నుంచి ఒక ముక్క తీస్తే అది ఏస్ (Ace) కావడానికి సంభావ్యత (Probability) ఎంతో అడుగుతున్నారు.
సంభావ్యత = అనుకూల ఫలితాల సంఖ్య ÷ మొత్తం ఫలితాల సంఖ్య. ఒక పేక కట్టలో 52 ముక్కలు, 4 రకాలు (ఆటీన్, కళావరు, డైమండ్, ఇస్పేటు). ప్రతి రకంలో ఒక ఏస్, కాబట్టి మొత్తం 4 ఏస్ లు.
P(ఏస్) = 4/52 = 1/13. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 1/13.
1/4 అనేది ఒక ప్రత్యేక రకం (ఉదా: ఆటీన్) ముక్క రావడానికి సంభావ్యత (13/52). 2/25, 4/53 లో హారాలు 25, 53 పేక కట్టకు సంబంధం లేనివి; మొత్తం ముక్కలు 52 మాత్రమే. అందుకే (1), (3), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: పేక కట్ట: 52 ముక్కలు, 4 రకాలు, ఒక్కో రకంలో 13, మొత్తం 4 ఏస్ లు.
మధ్యగతం అంటే రాశులను ఆరోహణ క్రమంలో (చిన్న నుంచి పెద్దకు) అమర్చినప్పుడు సరిగ్గా మధ్యలో ఉండే విలువ. రాశుల సంఖ్య n బేసి అయితే (n + 1)/2 వ రాశి మధ్యగతం. n సరి అయితే మధ్యలోని రెండు రాశుల సగటు, అంటే n/2 వ, (n/2 + 1) వ రాశుల సగటు.
ఆరోహణ క్రమం: 12, 12, 13, 14, 14, 14, 16, 19. ఇక్కడ n = 8 సరిసంఖ్య. 4 వ రాశి 14, 5 వ రాశి 14. మధ్యగతం = (14 + 14)/2 = 14. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) 14.
క్రమంలో పెట్టకుండా ఇచ్చిన వరుసలోనే మధ్య రాశులు (19, 12) తీసుకుంటే తప్పు జవాబు వస్తుంది. ఆప్షన్ (4) 12 అతి చిన్న రాశి, ఆప్షన్ (3) 19 అతి పెద్ద రాశి; ఇవి మధ్యలో ఉండవు. ఆప్షన్ (2) 13 క్రమంలో 3 వ రాశి మాత్రమే.
గుర్తుంచుకోండి: మధ్యగతం కనుక్కునే ముందు రాశులను తప్పనిసరిగా క్రమంలో అమర్చండి.
ఒక పాచికను దొర్లించినపుడు వచ్చిన సంఖ్య 2 మరియు 3 ల రెండింటి గుణిజం కావడానికి సంభావ్యత
(1)1
(2)1/3
(3)1/6
(4)0
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 1/6
పాచికను ఒకసారి వేసినప్పుడు వచ్చే సంఖ్య 2 కీ, 3 కీ ఒకేసారి గుణిజం కావడానికి సంభావ్యత (Probability) కనుక్కోవాలి.
సంభావ్యత = అనుకూల ఫలితాల సంఖ్య ÷ మొత్తం ఫలితాల సంఖ్య. పాచికపై 1, 2, 3, 4, 5, 6 అనే 6 ఫలితాలు ఉంటాయి. 2 కీ 3 కీ గుణిజం అంటే 6 కి గుణిజం (క.సా.గు 6).
1 నుంచి 6 లోపు 6 కి గుణిజం 6 ఒక్కటే. కాబట్టి అనుకూల ఫలితం 1, సంభావ్యత = 1/6. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 1/6.
(2) 1/3 అనేది 3 కి గుణిజం (3, 6) వచ్చే సంభావ్యత మాత్రమే; 3 బేసిసంఖ్య కాబట్టి 2 కి గుణిజం కాదు. (1) 1 అంటే నిశ్చిత ఘటన, (4) 0 అంటే అసాధ్య ఘటన; 6 వచ్చే అవకాశం ఉంది కాబట్టి ఈ రెండూ సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: '2 కీ 3 కీ గుణిజం' అంటే వాటి క.సా.గు 6 కి గుణిజం.
మొదటి ఐదు సంయుక్త సంఖ్యల (Composite numbers) మధ్యగతం (Median) ఎంతో అడిగారు.
రెండు కంటే ఎక్కువ కారణాంకాలు ఉన్న సంఖ్యను సంయుక్త సంఖ్య అంటారు. 1 ప్రధానమూ కాదు, సంయుక్తమూ కాదు. మధ్యగతం కోసం దత్తాంశాన్ని ఆరోహణ క్రమంలో రాసి మధ్యలో ఉన్న విలువ తీసుకోవాలి; n బేసి అయితే (n + 1)/2 వ పదం.
మొదటి 5 సంయుక్త సంఖ్యలు: 4, 6, 8, 9, 10 (5, 7 ప్రధాన సంఖ్యలు). ఇవి ఇప్పటికే ఆరోహణ క్రమంలో ఉన్నాయి. n = 5, కాబట్టి (5 + 1)/2 = 3 వ పదం 8. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) 8.
(2) 6 జాబితాలో రెండో పదం మాత్రమే, మధ్య పదం కాదు. (1) 5, (3) 7 ప్రధాన సంఖ్యలు, అవి జాబితాలోనే లేవు. 7.4 అనేది సగటు (37 ÷ 5), మధ్యగతం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: 1 సంయుక్త సంఖ్య కాదు; మొదటి సంయుక్త సంఖ్య 4.
దత్తాంశము 3, 7, 5, 3, 7, 5, p యొక్క బాహుళకము 7 అయిన p విలువ
(1)3
(2)5
(3)7
(4)8
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 7
3, 7, 5, 3, 7, 5, p దత్తాంశం బాహుళకం (Mode) 7 అని ఇచ్చారు. p విలువ కనుక్కోవాలి.
దత్తాంశంలో ఎక్కువసార్లు వచ్చే విలువను బాహుళకం అంటారు.
p ని వదిలేస్తే 3, 5, 7 మూడూ రెండేసి సార్లు వచ్చాయి, ఏ ఒక్కటీ ఎక్కువ కాదు. 7 బాహుళకం కావాలంటే 7 మిగతా వాటికంటే ఎక్కువసార్లు రావాలి. p = 7 అయితే 7 మూడుసార్లు, 3, 5 రెండేసి సార్లు వస్తాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 7.
p = 3 అయితే బాహుళకం 3 అవుతుంది; p = 5 అయితే బాహుళకం 5 అవుతుంది. కాబట్టి (1), (2) తప్పు. p = 8 అయితే 3, 5, 7 మూడూ సమానంగా రెండేసి సార్లే ఉంటాయి, 7 ఒక్కటే బాహుళకం కాదు; అందుకే (4) కూడా తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: బాహుళకం = ఎక్కువసార్లు వచ్చే విలువ.
(1) 35 అనేది రాశుల్లో ఒకటి మాత్రమే, సగటు కాదు. (3) 36 కూడా ఒక రాశి; మొత్తం 360 అయితేనే 36 వస్తుంది. (4) 40 రావాలంటే మొత్తం 400 కావాలి. కూడికలో ఒక్క సంఖ్య తప్పినా జవాబు మారుతుంది, కాబట్టి రెండు సార్లు కూడండి.
గుర్తుంచుకోండి: అంకమధ్యమం = మొత్తం ÷ సంఖ్య. 10 రాశులు ఉంటే మొత్తాన్ని 10 తో భాగించండి, దశాంశ బిందువు ఒక స్థానం జరుగుతుంది.