వికాసం (Development) దేని మీద ఆధారపడి ఉంటుందో చూపే సూత్రాన్ని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇక్కడ ‘f’ అంటే ‘ప్రమేయం’ (function), అంటే వికాసం ఏ రెండు అంశాల మీద ఆధారపడుతుందో చెప్పే గణిత రూపం.
వికాసానికి రెండు మూలాలు ఉన్నాయి. ఒకటి పరిపక్వత (Maturation): వయసుతో పాటు శరీరం, నాడీ వ్యవస్థ సహజంగా పెరిగి సిద్ధం కావడం. రెండోది అభ్యసనం (Learning): అనుభవం, అభ్యాసం వల్ల వచ్చే మార్పు. ఈ రెండూ కలిసి పనిచేస్తేనే వికాసం జరుగుతుంది. ఉదాహరణకు, కాళ్లు బలపడకుండా (పరిపక్వత లేకుండా) ఎంత నేర్పినా పిల్లవాడు నడవలేడు. బలపడ్డాక కూడా ప్రయత్నం లేకుంటే నడక రాదు. అందుకే వికాసం = f(పరిపక్వత × అభ్యసనం). ఇది ఆప్షన్ (3).
మిగతా ఆప్షన్లలో ఉద్వేగాలు, ప్రజ్ఞ, ప్రేరణ ఉన్నాయి. ఇవి వికాసం మీద ప్రభావం చూపుతాయి, కానీ వికాసానికి మూలాధారాలు కావు. పైగా వీటిలో ‘పరిపక్వత’ అనే ముఖ్యమైన అంశమే లేదు. అందుకే (1), (2), (4) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: వికాసం = పరిపక్వత × అభ్యసనం; ఒకటి సున్నా అయితే వికాసమే సున్నా.
పెరుగుదలను సంబంధించిన తగిన అంశాలను గుర్తించండి.
i) ఒక వయస్సు వరకే పరిమితం.
ii) ఖచ్చితంగా కొలవవచ్చు.
iii) జీవితాంతం కొనసాగుతుంది.
iv) సంకుచితమైనది.
(1)i, ii, iii
(2)ii, iv
(3)i, ii, iv
(4)i, iii, iv
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) i, ii, iv
పెరుగుదల (Growth) లక్షణాలు ఏవో గుర్తించాలి. పెరుగుదల, వికాసం (Development) మధ్య తేడా తెలిస్తే ఈ ప్రశ్న సులభం.
పెరుగుదల అంటే ఎత్తు, బరువు, శరీర భాగాల పరిమాణం వంటి పరిమాణాత్మక (quantitative) మార్పు. ఇది ఒక వయస్సు వచ్చేసరికి ఆగిపోతుంది. దీన్ని కచ్చితంగా కొలవవచ్చు. ఇది శారీరక మార్పుకే పరిమితమైన సంకుచిత భావన. వికాసం మాత్రం గుణాత్మక మార్పు, జీవితాంతం కొనసాగుతుంది, విస్తృత భావన.
కాబట్టి i (వయస్సు వరకే), ii (కచ్చితంగా కొలవవచ్చు), iv (సంకుచితం) పెరుగుదలకు సరిపోతాయి. జవాబు ఆప్షన్ (3) i, ii, iv.
iii 'జీవితాంతం కొనసాగుతుంది' (ఇంగ్లీష్లో progressive change) వికాసం లక్షణం. అది ఉన్న ఆప్షన్లు (1), (4) తప్పు. ఆప్షన్ (2) లో i లేదు, కాబట్టి అది అసంపూర్ణం.
గుర్తుంచుకోండి: పెరుగుదల = కొలవగలిగే, పరిమిత, సంకుచిత మార్పు; వికాసం = జీవితాంతం.
'శిశువు ముందుగా భుజం, మోచేతిని ఉపయోగించి ఒక వస్తువును పట్టుకోవడం నేర్చుకున్న తరువాత మణికట్టు, వ్రేళ్ళను ఉపయోగించడం నేర్చుకుంటారు.' అనునది ఈ వికాస సూత్రానికి సంబంధించినది.
(1)సమీప దూరస్థ దశ
(2)వైయక్తిక భేదాలు
(3)శిరః పాదాభిముఖ వికాసం
(4)సంకుచితమైనది
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) సమీప దూరస్థ దశ
శిశువు మొదట భుజం, మోచేయి వాడి, తర్వాత మణికట్టు, వేళ్లు వాడటం ఏ వికాస సూత్రాన్ని చూపిస్తుందో గుర్తించాలి.
వికాసానికి రెండు దిశలు ఉన్నాయి. శిరః పాదాభిముఖ (Cephalo-caudal) సూత్రం: వికాసం తల నుంచి కాళ్ల వైపు సాగుతుంది. సమీప దూరస్థ (Proximo-distal) సూత్రం: వికాసం శరీర మధ్యభాగం (వెన్నెముక) నుంచి బయటి భాగాల వైపు సాగుతుంది.
భుజం, మోచేయి శరీర మధ్యభాగానికి దగ్గరగా ఉంటాయి. మణికట్టు, వేళ్లు దూరంగా ఉంటాయి. దగ్గరి భాగాల నియంత్రణ ముందు, దూరపు భాగాల నియంత్రణ తర్వాత వచ్చింది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) సమీప దూరస్థ దశ.
ఇక్కడ చాలామంది (3) ఎంచుకుంటారు. కానీ శిరః పాదాభిముఖం తల నుంచి కాళ్ల దిశను చెబుతుంది, చేతుల్లో మధ్య నుంచి అంచుల దిశను కాదు. వైయక్తిక భేదాలు (2) పిల్లల మధ్య తేడాలను చెబుతాయి. సంకుచితమైనది (4) అసలు వికాస సూత్రమే కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: మధ్య నుంచి అంచుకు = సమీప దూరస్థ; తల నుంచి కాలికి = శిరః పాదాభిముఖ.
శరీరంలోని వేర్వేరు భాగాలు క్రమంగా పెరిగి, పరిణతి చెందుతూ వెళ్లడాన్ని ఏ రకమైన వికాసం అంటారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
శారీరక వికాసం (Physical Development) అంటే ఎత్తు, బరువు, ఎముకలు, కండరాలు, నాడీ వ్యవస్థ, జ్ఞానేంద్రియాలు, అంతర్గత అవయవాలు దశలవారీగా పెరిగి సమర్థంగా పనిచేసే స్థాయికి చేరడం. ఇది శిరోపాదాభిముఖ (తల నుంచి పాదాల వైపు), సమీపదూరస్థ (శరీర మధ్య భాగం నుంచి అంచుల వైపు) దిశల్లో జరుగుతుంది. శరీర భాగాల క్రమబద్ధమైన వికాసం అంటే ఇదే. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) శారీరక వికాసం.
సాంఘీక వికాసం (1) ఇతరులతో కలిసిమెలిసి ఉండే సామర్థ్యానికి సంబంధించింది. నైతిక వికాసం (3) మంచి-చెడుల విచక్షణకు సంబంధించింది. ఉద్వేగ వికాసం (4) భావోద్వేగాలను గుర్తించి, నియంత్రించుకునే సామర్థ్యానికి సంబంధించింది. వీటిలో ఏదీ శరీర భాగాల పెరుగుదలను సూచించదు.
గుర్తుంచుకోండి: ‘శరీర భాగాలు’ అనే మాట కనిపిస్తే శారీరక వికాసం.
వికాసం ఎంత కాలం జరుగుతుందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇది వికాస సూత్రాల్లో ఒకదానికి సంబంధించిన ప్రశ్న.
వికాస సూత్రాల్లో ముఖ్యమైనది ‘వికాసం నిరంతర ప్రక్రియ’ (Development is continuous). గర్భస్థ దశ నుంచి మరణం వరకు మనిషిలో మార్పులు జరుగుతూనే ఉంటాయి. పెరుగుదల (ఎత్తు, బరువు) ఒక వయసు తర్వాత ఆగిపోవచ్చు, కానీ ఆలోచన, భాష, సామాజిక నైపుణ్యాలు, అనుభవం వల్ల వచ్చే గుణాత్మక మార్పులు జీవితాంతం కొనసాగుతాయి. అందుకే సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) నిరంతరం కొనసాగుతుంది.
ఇక్కడ చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు, ఎందుకంటే శారీరక పెరుగుదల వయోజన దశలో ఆగిపోతుంది. కానీ అది పెరుగుదలకు వర్తిస్తుంది, వికాసానికి కాదు. (1) ‘కొంత కాలం’, (3) ‘ఉత్తర బాల్యం వరకు’ అనేవి వికాసానికి ముగింపు ఉందని చెబుతాయి, అది తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: పెరుగుదల ఆగుతుంది; వికాసం గర్భం నుంచి మరణం వరకు సాగుతుంది.
పెరుగుదల (Growth) స్వభావం ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. పెరుగుదల, వికాసం మధ్య తేడా ఇక్కడ కీలకం.
పెరుగుదల అంటే శరీర పరిమాణంలో వచ్చే మార్పులు: ఎత్తు, బరువు, తల చుట్టుకొలత, అవయవాల పరిమాణం. వీటిని కొలవవచ్చు, సంఖ్యల్లో చెప్పవచ్చు. అందుకే పెరుగుదల పరిమాణాత్మకం (Quantitative). ఇది ఒక వయసు వచ్చాక ఆగిపోతుంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2).
గుణాత్మక (Qualitative) మార్పులు అంటే నైపుణ్యాల్లో, ప్రవర్తనలో మెరుగుదల. ఇవి వికాసానికి సంబంధించినవి, కాబట్టి (1) సరికాదు. మానసిక వికాసం (3), సామాజిక వికాసం (4) వికాసంలోని రకాలు, పెరుగుదలను నిర్వచించవు.
గుర్తుంచుకోండి: పెరుగుదల = పరిమాణం (కొలవవచ్చు); వికాసం = గుణం.
సాధారణ బిడ్డ వికాసంలో పరిచయమున్న ముఖాలను గుర్తించే వయస్సు
(1)5 – 6 years
(2)8 – 9 years
(3)3 – 6 months
(4)10 – 11 years
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 3 – 6 months
సాధారణంగా పెరిగే శిశువు తనకు తెలిసిన ముఖాలను (అమ్మ, నాన్న) ఏ వయసులో గుర్తించడం మొదలుపెడుతుందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇది వికాస మైలురాళ్లకు (Developmental Milestones) సంబంధించిన ప్రశ్న.
పుట్టిన రెండు నెలల్లోపే శిశువు ముఖాల వైపు చూస్తుంది, సామాజిక చిరునవ్వు నవ్వుతుంది. సుమారు 3 నుంచి 6 నెలల మధ్య తల్లిని, తరచూ చూసే వారిని గుర్తించి, వారిని చూసి ఆనందంగా స్పందిస్తుంది. కొత్త వ్యక్తులను చూసి భయపడటం దీని తర్వాత కనిపిస్తుంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 3 – 6 నెలలు.
(1) 5 – 6 సంవత్సరాలు, (2) 8 – 9 సంవత్సరాలు, (4) 10 – 11 సంవత్సరాలు చాలా ఆలస్యమైన వయసులు. ఆ వయసులో కూడా తెలిసిన ముఖాలను గుర్తించలేకపోతే అది తీవ్రమైన వికాస లోపానికి సంకేతం. ఈ ఆప్షన్లలో వయసు సంవత్సరాల్లో ఉంది, సరైనది నెలల్లో ఉంది అని గమనించండి.
గుర్తుంచుకోండి: ముఖ గుర్తింపు శైశవ మైలురాయి: నెలల్లో, సంవత్సరాల్లో కాదు.
తక్కువ సమయంలో ఎక్కువ మంది నుంచి విషయ సేకరణ చేయవలసి వచ్చినపుడు ఉపయోగించు పద్ధతి
(1)పరిపృచ్ఛా పద్ధతి
(2)పరీక్షా పద్ధతి
(3)ప్రయోగాత్మక పద్ధతి
(4)సర్వే పద్ధతి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) సర్వే పద్ధతి
తక్కువ సమయంలో ఎక్కువ మంది నుంచి సమాచారం సేకరించడానికి మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రంలో ఏ అధ్యయన పద్ధతి వాడతారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
సర్వే పద్ధతి (Survey Method)లో ప్రశ్నావళి (Questionnaire), అభిప్రాయ సేకరణ పత్రాలు వంటి సాధనాలతో ఒకేసారి పెద్ద సంఖ్యలో వ్యక్తుల నుంచి సమాచారం సేకరిస్తారు. ఉదాహరణకు ఒక జిల్లాలోని బడి మానేసిన పిల్లల సంఖ్య, కారణాలు తెలుసుకోవడం. విస్తృతంగా, త్వరగా, తక్కువ ఖర్చుతో సమాచారం వస్తుంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).
పరిపృచ్ఛా పద్ధతి (1)లో ఒక్కొక్కరితో ముఖాముఖి మాట్లాడాలి, కాబట్టి ఎక్కువ సమయం పడుతుంది. పరీక్షా పద్ధతి (2) ప్రజ్ఞ, సాధన వంటి లక్షణాలను కొలవడానికి. ప్రయోగాత్మక పద్ధతి (3) నియంత్రిత పరిస్థితుల్లో కారణ-ఫలిత సంబంధాన్ని పరిశీలించడానికి, ఎక్కువ మంది నుంచి త్వరగా సమాచారం సేకరించడానికి కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఎక్కువ మంది + తక్కువ సమయం = సర్వే.
మానవ ప్రవర్తనను అధ్యయనం చేయడానికి అత్యంత వస్తు నిష్టత కలిగిన శాస్త్రీయ పద్ధతి
(1)పరిశీలనా పద్ధతి
(2)ప్రయోగాత్మక పద్ధతి
(3)వ్యక్తి అధ్యయనపద్ధతి
(4)అంతః పరీక్షణ పద్ధతి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) ప్రయోగాత్మక పద్ధతి
మానవ ప్రవర్తనను అధ్యయనం చేసే పద్ధతుల్లో అత్యంత వస్తునిష్ఠమైన (Objective), శాస్త్రీయమైన పద్ధతి ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ప్రయోగాత్మక పద్ధతి (Experimental Method)లో పరిశోధకుడు ఒక చరాన్ని (స్వతంత్ర చరం) మార్చి, మిగతా పరిస్థితులను నియంత్రించి, దాని ఫలితాన్ని (పరతంత్ర చరం) కొలుస్తాడు. ప్రయోగ సమూహం, నియంత్రిత సమూహం ఉంటాయి. ఫలితాలను ఎవరైనా మళ్లీ ప్రయోగం చేసి సరిచూసుకోవచ్చు. వ్యక్తిగత అభిప్రాయాలకు చోటు తక్కువ. అందుకే ఇది అత్యంత వస్తునిష్ఠమైన పద్ధతి. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2).
పరిశీలనా పద్ధతి (1)లో పరిశీలకుడి పక్షపాతం చొరబడవచ్చు. వ్యక్తి అధ్యయన పద్ధతి (3) ఒక్క వ్యక్తి గురించి లోతుగా తెలుసుకోవడానికి, దాని ఫలితాలను అందరికీ అన్వయించలేం. అంతఃపరీక్షణ పద్ధతి (4)లో వ్యక్తి తన మనసును తానే పరిశీలించుకుంటాడు, కాబట్టి ఇది అత్యంత వ్యక్తినిష్ఠమైన (Subjective) పద్ధతి.
గుర్తుంచుకోండి: అత్యంత వస్తునిష్ఠం = ప్రయోగం; అత్యంత వ్యక్తినిష్ఠం = అంతఃపరీక్షణం.
పితృస్వామిక వ్యవస్థ (Patriarchal System)లో కుటుంబం మీద ఆధిపత్యం ఎవరిదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇది పిల్లల సామాజికీకరణ, కుటుంబ నిర్మాణానికి సంబంధించిన ప్రశ్న.
‘పితృ’ అంటే తండ్రి. పితృస్వామిక కుటుంబంలో తండ్రి కుటుంబ పెద్ద. నిర్ణయాలు, ఆస్తి, అధికారం తండ్రి చేతిలో ఉంటాయి. వంశం, ఇంటి పేరు తండ్రి వైపు నుంచి కొనసాగుతాయి. భారతదేశంలో ఎక్కువ కుటుంబాలు ఈ రకమైనవే. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) తండ్రి.
తల్లి (1) ఆధిపత్యం ఉండే వ్యవస్థను మాతృస్వామిక వ్యవస్థ (Matriarchal System) అంటారు; ఇది పితృస్వామికానికి వ్యతిరేకం. కూతురు (3), సోదరి (4) పితృస్వామిక కుటుంబంలో అధికారం ఉన్న స్థానాల్లో ఉండరు.
ఇచ్చిన నాలుగింటిలో వికాసానికి (Development) సరిపోని లక్షణం ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇక్కడ పెరుగుదల (Growth), వికాసం మధ్య తేడా తెలిస్తే జవాబు సులభం.
పెరుగుదల ఎత్తు, బరువు లాంటి శారీరక మార్పులు. ఇవి పరిమాణాత్మకం (Quantitative), కాబట్టి స్కేలుతో, త్రాసుతో కచ్చితంగా కొలవచ్చు. వికాసం మాత్రం ఆలోచన, భాష, ఉద్వేగాలు, సామాజిక ప్రవర్తనలో వచ్చే గుణాత్మక మార్పులు. ఇవి మొత్తం వ్యక్తిత్వానికి సంబంధించినవి, కాబట్టి వీటిని నేరుగా కచ్చితంగా కొలవడం కష్టం. వాటిని పరిశీలన ద్వారా మాత్రమే అంచనా వేస్తాం.
కాబట్టి వికాసం లక్షణం కానిది ఆప్షన్ (3) కొలవడం సాధ్యమవుతుంది. కొలవడం సాధ్యం అనేది పెరుగుదల లక్షణం.
వికాసం గుణాత్మకం (1), గర్భం నుంచి మరణం వరకు జరిగే నిరంతర ప్రక్రియ (2), పెరుగుదల కంటే విస్తృతమైన సమగ్ర భావన (4). ఈ మూడూ వికాసానికి నిజమైన లక్షణాలే.
గుర్తుంచుకోండి: పెరుగుదల = కొలవచ్చు; వికాసం = గమనించి అంచనా వేయాలి.
ఉత్తర బాల్యదశలో ఉన్న పిల్లలలో ఇది ఎక్కువగా ఉంటుంది.
(1)అనుకరణ
(2)చికాకు
(3)భయం
(4)కోపం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) అనుకరణ
ఉత్తర బాల్యదశ (సుమారు 6 నుంచి 12 ఏళ్లు) పిల్లల్లో ఏ లక్షణం ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఈ దశలో పిల్లలు బడికి వెళ్తారు, తోటివారి గుంపుల్లో (gang age) ఉంటారు. ఉపాధ్యాయుడు, తోటి పిల్లలు, సినిమా హీరోలు, ఆటగాళ్లు వీరికి ఆదర్శం. వారి మాట తీరు, దుస్తులు, అలవాట్లు, ప్రవర్తనను పిల్లలు అనుకరిస్తారు. అనుకరణ ద్వారానే సామాజిక నియమాలు, నైపుణ్యాలు నేర్చుకుంటారు.
కాబట్టి అధికారిక కీ ప్రకారం సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) అనుకరణ.
చికాకు (2), కోపం (4) పూర్వ బాల్యంలో (తంత్రాలు, మొండితనం) లేదా కౌమారంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. ఉత్తర బాల్యంలో పిల్లలు ఉద్వేగాలను కొంత నియంత్రించుకుంటారు. భయం (3) పూర్వ బాల్యంలో ఎక్కువ; పెరిగే కొద్దీ కల్పిత భయాలు తగ్గుతాయి.
గుర్తుంచుకోండి: ఉత్తర బాల్యం = గుంపు వయసు, అనుకరణ వయసు.
అంతస్రావ గ్రంధులను నియంత్రించే మెదడులోని ప్రధాన భాగం
(1)అవటుగ్రంధి
(2)అధివృక్క గ్రంధి
(3)క్లోమం
(4)పియూష గ్రంధి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) పియూష గ్రంధి
మెదడులో ఉండి, మిగతా అంతస్రావ గ్రంథులను (Endocrine Glands) నియంత్రించే గ్రంథి ఏది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
పియూష గ్రంథి (Pituitary Gland) మెదడు అడుగు భాగంలో, హైపోథలామస్కు అనుకుని ఉంటుంది. ఇది పెరుగుదల హార్మోన్ (Growth Hormone) తో పాటు అవటు గ్రంథి, అధివృక్క గ్రంథి, లైంగిక గ్రంథులను ప్రేరేపించే హార్మోన్లను విడుదల చేస్తుంది. అందుకే దీన్ని 'మాస్టర్ గ్లాండ్' (Master Gland) అంటారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) పియూష గ్రంథి.
అవటు గ్రంథి (1) మెడ దగ్గర, అధివృక్క గ్రంథి (2) మూత్రపిండాల పైన, క్లోమం (3) ఉదరంలో ఉంటాయి. ఇవి మెదడులో ఉండవు; పైగా వీటి పనిని పియూష గ్రంథి హార్మోన్లే నియంత్రిస్తాయి.
మానవజీవన కాలం 2వ వారం నుండి 2 సం॥వరకు గల కాలాన్ని ఈ దశ అంటారు.
(1)వృద్ధాప్య
(2)నవజాత శిశువు
(3)శైశవ
(4)వయోజన
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) శైశవ
పుట్టిన తర్వాత 2వ వారం నుంచి 2 ఏళ్ల వరకు ఉన్న దశ పేరు ఏమిటి అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
హర్లాక్ (Hurlock) ఇచ్చిన వికాస దశల ప్రకారం పుట్టినప్పటి నుంచి 2 వారాల వరకు నవజాత దశ (Neonatal / Infancy proper), 2 వారాల నుంచి 2 ఏళ్ల వరకు శైశవ దశ (Babyhood / Infancy), 2 నుంచి 6 ఏళ్లు పూర్వ బాల్యం, 6 నుంచి 12 ఏళ్లు ఉత్తర బాల్యం. శైశవంలో పెరుగుదల చాలా వేగంగా ఉంటుంది; నడవడం, మాటలు మొదలవుతాయి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) శైశవ దశ.
నవజాత శిశువు (2) దశ మొదటి 2 వారాలకే పరిమితం; ఇక్కడ చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు, కానీ ప్రశ్న 2వ వారం తర్వాతి కాలం గురించి. వృద్ధాప్యం (1), వయోజన దశ (4) జీవితంలో చాలా తర్వాత వస్తాయి.
కింది వానిలో పిల్లలలో మనోచలనేంద్రియ సంసిద్ధతను సిద్ధపరచుటకు ఉపాధ్యాయులు నిర్వహించేవి
a. పేపరును కత్తిరించుట
b. చిత్రలేఖనం
c. పాఠశాలలో ఎలా మెలగాలో నేర్పించడం
d. పెన్సిల్ పట్టుకోవడం
మనోచలన రంగం అంటే మెదడు, కండరాల సమన్వయంతో చేసే చేతి పనులు. రాయడం మొదలుపెట్టే ముందు సూక్ష్మ కండర నైపుణ్యాలు (Fine Motor Skills), కన్ను-చేయి సమన్వయం పెరగాలి. కత్తెరతో పేపరు కత్తిరించడం (a), బొమ్మలు గీయడం (b), పెన్సిల్ సరిగా పట్టుకోవడం (d) ఈ నైపుణ్యాలనే పెంచుతాయి.
పాఠశాలలో ఎలా మెలగాలో నేర్పడం (c) సామాజిక, ప్రవర్తనా సంసిద్ధతకు చెందినది, చేతి కదలికలకు కాదు. కాబట్టి a, b, d మాత్రమే సరైనవి. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).
ఆప్షన్ (1) లో c మాత్రమే ఉంది, అది మనోచలనం కాదు. ఆప్షన్ (2) లో b (చిత్రలేఖనం) వదిలేశారు. ఆప్షన్ (3) లో c కూడా చేరింది, అందుకే తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: చేతి పని = మనోచలనం; ప్రవర్తన = సామాజిక రంగం.
గర్భస్థ శిశువులో తల ఏర్పడిన తరువాతనే ఇతర అంగాలు ఏర్పడుతాయి. ఇది ఏ రకమైన పెరుగుదల
(1)సమీప దూరస్థ పెరుగుదల
(2)శిరోపాదాభిముఖ పెరుగుదల
(3)అనువంశికత పెరుగుదల
(4)పరిసరాల పెరుగుదల
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) శిరోపాదాభిముఖ పెరుగుదల
గర్భంలో శిశువు శరీరం ఏ దిశలో పెరుగుతుందో, ఆ దిశకు ఉన్న పేరు ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
వికాసానికి రెండు దిశా సూత్రాలు ఉన్నాయి. మొదటిది శిరోపాదాభిముఖ సూత్రం (Cephalocaudal): పెరుగుదల తల నుంచి మొదలై కాళ్ల వైపు సాగుతుంది. అందుకే పిండంలో తల ముందుగా, పెద్దగా ఏర్పడుతుంది. పుట్టిన తర్వాత కూడా శిశువు ముందు తలను నిలుపుతాడు, తర్వాత కూర్చుంటాడు, చివరగా నడుస్తాడు. రెండోది సమీప దూరస్థ సూత్రం (Proximodistal): పెరుగుదల శరీర మధ్యభాగం నుంచి చివర్ల వైపు, అంటే భుజం నుంచి వేళ్ల వైపు సాగుతుంది.
ప్రశ్నలో తల ఏర్పడిన తర్వాతే మిగతా అంగాలు ఏర్పడతాయని ఉంది. ఇది తల నుంచి కిందికి సాగే పెరుగుదల. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) శిరోపాదాభిముఖ పెరుగుదల.
సమీప దూరస్థ పెరుగుదల (1) మధ్య నుంచి చివర్లకు సాగే దిశ, తల నుంచి కాళ్లకు కాదు. అనువంశికత (3), పరిసరాలు (4) వికాసాన్ని ప్రభావితం చేసే కారకాలు మాత్రమే, పెరుగుదల దిశలు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: శిరస్సు నుంచి పాదాల వైపు = శిరోపాదాభిముఖం; మధ్య నుంచి చివర్లకు = సమీప దూరస్థం.
ఈ దశలో పిల్లల్లో ‘అభ్యసన సామర్థ్యం’ అధికంగా ఉంటుంది
(1)శైశవ దశ
(2)బాల్య దశ
(3)వయోజన దశ
(4)పూర్వ శైశవ దశ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) బాల్య దశ
జీవిత దశలలో నేర్చుకునే సామర్థ్యం ఎక్కువగా ఉండే దశ ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
బాల్య దశ సుమారు 6 నుంచి 12 సంవత్సరాల వరకు ఉంటుంది. ఇది బడి వయస్సు. ఈ దశలో పిల్లల్లో జిజ్ఞాస ఎక్కువ, జ్ఞాపకశక్తి వేగంగా పెరుగుతుంది, చదవడం, రాయడం, లెక్కలు వంటి ప్రాథమిక నైపుణ్యాలు అలవడతాయి. పియాజే ప్రకారం ఈ వయస్సులో మూర్త ప్రచాలక దశ వస్తుంది; పిల్లలు తార్కికంగా ఆలోచించడం మొదలుపెడతారు. అందుకే దీన్ని నేర్చుకోవడానికి అనువైన దశగా చెబుతారు.
కాబట్టి అధికారిక కీ ప్రకారం సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) బాల్య దశ.
పూర్వ శైశవ దశ (4) గర్భస్థ కాలం; అప్పుడు శరీర నిర్మాణమే జరుగుతుంది. శైశవ దశ (1)లో శిశువు ఎక్కువగా ఇంద్రియాలు, కదలికలపై ఆధారపడతాడు; క్రమబద్ధమైన అభ్యసనం ఇంకా మొదలుకాదు. వయోజన దశ (3)లో అనుభవం ఉన్నా కొత్తది నేర్చుకునే వేగం బాల్యంతో పోలిస్తే తక్కువ.
గుర్తుంచుకోండి: బడి వయస్సు బాల్య దశ = నేర్చుకునే సామర్థ్యం గరిష్ఠం.