AP TET స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ (పేపర్ 1B, 2B) Previous Papers లో "అభ్యసనం, అభ్యసన సిద్ధాంతాలు" టాపిక్ నుంచి వచ్చిన 13 ప్రశ్నలు, అధికారిక కీ సమాధానాలు, తెలుగు వివరణలు.
సహజ ఉద్దీపనకు మరియు నిబంధిత ఉద్దీపనకు మధ్య బంధంను గమనించగల అబ్యసన సిద్ధాంతం
(1)యత్నదోష అభ్యసనం
(2)అంతర్దృష్టి అభ్యసనం
(3)సాంప్రదాయిక నిబంధనం
(4)కార్యసాధన నిబంధనం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) సాంప్రదాయిక నిబంధనం
సహజ ఉద్దీపన (Natural/Unconditioned Stimulus), నిబంధిత ఉద్దీపన (Conditioned Stimulus) మధ్య బంధం ఏర్పడటం ఏ అభ్యసన సిద్ధాంతంలో కనిపిస్తుందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
పావ్లోవ్ కుక్కపై చేసిన ప్రయోగంలో ఆహారం సహజ ఉద్దీపన. అది సహజంగానే లాలాజలం స్రవించేలా చేస్తుంది. ఆహారం ఇచ్చే ముందు ప్రతిసారీ గంట మోగించాడు. కొన్నిసార్లు ఇలా జత చేశాక గంట శబ్దం (నిబంధిత ఉద్దీపన) ఒక్కటే లాలాజలం తెప్పించింది. రెండు ఉద్దీపనల మధ్య ఏర్పడిన ఈ బంధమే సంప్రదాయ నిబంధనం (Classical Conditioning). కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3).
యత్నదోష అభ్యసనం (1) థార్న్డైక్ ఇచ్చాడు, అందులో ప్రయత్నాలు, తప్పుల ద్వారా సరైన ప్రతిస్పందన నేర్చుకుంటాం. అంతర్దృష్టి అభ్యసనం (2) కోహ్లర్ ఇచ్చాడు, అందులో సమస్యను మొత్తంగా చూసి హఠాత్తుగా పరిష్కారం గ్రహిస్తాం. కార్యసాధక నిబంధనం (Operant Conditioning) (4) స్కిన్నర్ ఇచ్చాడు, అందులో బంధం ప్రతిస్పందనకు, దాని ఫలితానికి (పునర్బలనం) మధ్య ఉంటుంది, రెండు ఉద్దీపనల మధ్య కాదు.
పునర్బలనం చెందిన ఆచరణ వల్ల ప్రవర్తనా రీతిలో ఏర్పడే దాదాపు శాశ్వతమైన మార్పు అనగా
(1)అభ్యసనం
(2)స్మృతి
(3)ప్రేరణ
(4)ప్రత్యక్షం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) అభ్యసనం
పునర్బలనం (Reinforcement), అభ్యాసం (Practice) వల్ల ప్రవర్తనలో వచ్చే దాదాపు శాశ్వతమైన మార్పుకు పేరు ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఇది అభ్యసనానికి (Learning) ఇచ్చే ప్రామాణిక నిర్వచనం. కింబుల్ (Kimble) ప్రకారం ‘పునర్బలనం చెందిన అభ్యాసం ఫలితంగా ప్రవర్తనలో దాదాపు శాశ్వతంగా వచ్చే మార్పే అభ్యసనం’. ఈ నిర్వచనంలో మూడు ముఖ్యాంశాలు ఉన్నాయి: ప్రవర్తనలో మార్పు, ఆ మార్పు దాదాపు శాశ్వతం, అది అభ్యాసం లేదా అనుభవం వల్ల వస్తుంది. అలసట, మత్తు, అనారోగ్యం వల్ల వచ్చే తాత్కాలిక మార్పులు అభ్యసనం కావు. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (1) అభ్యసనం.
స్మృతి (2) అంటే నేర్చుకున్నదాన్ని నిలుపుకుని, తిరిగి గుర్తుకు తెచ్చుకోవడం. ప్రేరణ (3) అంటే ఒక పని చేసేలా నడిపించే అంతర్గత శక్తి. ప్రత్యక్షం (Perception) (4) అంటే ఇంద్రియాల ద్వారా వచ్చిన సమాచారానికి అర్థం ఇవ్వడం. ఇవేవీ ప్రవర్తనలో శాశ్వత మార్పును సూచించవు.
గుర్తుంచుకోండి: అభ్యసనం = అభ్యాసం వల్ల ప్రవర్తనలో దాదాపు శాశ్వత మార్పు.
కార్యక్రమయుత అభ్యసనం (Programmed Learning) ఏ అభ్యసన సిద్ధాంతం మీద ఆధారపడి ఉందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
కార్యక్రమయుత అభ్యసనాన్ని బి.ఎఫ్. స్కిన్నర్ రూపొందించాడు. ఇందులో పాఠాన్ని చిన్న చిన్న మెట్లు (frames) గా విభజిస్తారు. విద్యార్థి ప్రతి మెట్టుకు స్పందిస్తాడు, వెంటనే సరైన జవాబు తెలుసుకుంటాడు. ఈ తక్షణ ఫలిత జ్ఞానమే పునర్బలనం (Reinforcement). విద్యార్థి తన వేగంతో ముందుకు వెళ్తాడు. ప్రతిస్పందన, దానికి వెంటనే పునర్బలనం అనేది స్కిన్నర్ కార్యసాధక నిబంధనం (Operant Conditioning) సూత్రం. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3).
సంప్రదాయ నిబంధనం (1) పావ్లోవ్ ఇచ్చాడు, అది రెండు ఉద్దీపనల జతపై ఆధారపడుతుంది. సాంఘిక అభ్యసనం (2) బండూరా ఇచ్చాడు, అది ఇతరులను పరిశీలించి అనుకరించడం. యత్న–దోష అభ్యసనం (4) థార్న్డైక్ ఇచ్చాడు. ఇవేవీ కార్యక్రమయుత అభ్యసనానికి మూలం కాదు.
జతపరుచుము.
i) విల్హెల్మ్ ఊంట్ — a) స్మృతి పరీక్షలు
ii) మాస్లో — b) విద్యా మనోవిజ్ఞాన శాస్త్ర పితామహుడు
iii) థార్న్డైక్ — c) మొదటి మనోవిజ్ఞానశాస్త్ర ప్రయోగశాల
iv) ఎబ్బింగ్ హాస్ — d) అవసరాల అనుక్రమణిక
(1)i-c ii-d iii-b iv-a
(2)i-c ii-a iii-b iv-d
(3)i-c ii-d iii-a iv-b
(4)i-a ii-b iii-c iv-d
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) i-c ii-d iii-b iv-a
నలుగురు మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్తలను వారి ముఖ్యమైన కృషితో జతపరచాలి. ఈ పేర్లు పరీక్షల్లో తరచూ వస్తాయి, కాబట్టి ఒక్కొక్కరిని గుర్తుంచుకోవాలి.
విల్హెల్మ్ ఊంట్ 1879లో జర్మనీలోని లీప్జిగ్లో మొదటి మనోవిజ్ఞాన ప్రయోగశాలను స్థాపించాడు (i-c). మాస్లో అవసరాల అనుక్రమణిక (Hierarchy of Needs) సిద్ధాంతాన్ని ఇచ్చాడు (ii-d). థార్న్డైక్ను విద్యా మనోవిజ్ఞాన శాస్త్ర పితామహుడు అంటారు (iii-b). ఎబ్బింగ్ హాస్ అర్థరహిత పదాలతో (nonsense syllables) స్మృతి, మరపుపై ప్రయోగాలు చేశాడు, మరపు వక్రరేఖ ఇచ్చాడు (iv-a).
ఈ జతలు i-c, ii-d, iii-b, iv-a. ఇవి ఆప్షన్ (1) లో సరిగ్గా ఉన్నాయి.
ఆప్షన్ (2) లో మాస్లోకు స్మృతి పరీక్షలు ఇచ్చారు, అది తప్పు. ఆప్షన్ (3) లో థార్న్డైక్కు స్మృతి పరీక్షలు, ఎబ్బింగ్ హాస్కు పితామహుడు అని ఇచ్చారు. ఆప్షన్ (4) లో ఊంట్ను స్మృతి పరీక్షలతో కలిపారు. ఈ మూడూ సరికావు.
ఎవరి ఆధీనంలో లేకుండా ప్రయోగంలో పరతంత్రచరం పై ప్రభావం చూపే చరం
(1)పరతంత్ర చరం
(2)సహకార చరం
(3)స్వతంత్ర్య చరం
(4)జోక్యచరం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) జోక్యచరం
ప్రయోగంలో ఎవరి నియంత్రణలోనూ లేకుండా పరతంత్ర చరంపై ప్రభావం చూపే చరం పేరు అడుగుతున్నారు.
ప్రయోగ పద్ధతిలో మూడు ముఖ్య చరాలు ఉంటాయి. స్వతంత్ర చరం (Independent Variable): ప్రయోగకర్త కావాలని మార్చే చరం. పరతంత్ర చరం (Dependent Variable): ఆ మార్పు వల్ల వచ్చే ఫలితం. జోక్య చరం (Intervening Variable): ప్రయోగం జరిగేటప్పుడు వ్యక్తి లోపల పనిచేసే అలసట, ఆందోళన, ఆసక్తి, ప్రేరణ వంటి అంశాలు. వీటిని ప్రయోగకర్త నియంత్రించలేడు, కానీ ఇవి ఫలితాన్ని మారుస్తాయి.
ప్రశ్నలో 'ఎవరి ఆధీనంలో లేని, పరతంత్ర చరాన్ని ప్రభావితం చేసే చరం' అని ఉంది. అది జోక్య చరం. జవాబు ఆప్షన్ (4).
పరతంత్ర చరం (1) ప్రభావం పొందేది, ప్రభావం చూపేది కాదు. స్వతంత్ర చరం (3) ప్రయోగకర్త నియంత్రణలోనే ఉంటుంది. సహకార చరం (2) అనే పదం ప్రయోగ పద్ధతిలో ప్రామాణికంగా లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: నియంత్రణలో లేని లోపలి ప్రభావం (అలసట, ఆందోళన) = జోక్య చరం.
అనుప్రయుక్త మనోవిజ్ఞానశాస్త్రం–విభాగాలను గుర్తించండి.
i) విద్యా మనోవిజ్ఞానశాస్త్రం
ii) చికిత్సా మనోవిజ్ఞానశాస్త్రం
iii) మనోమితి శాస్త్రం
iv) గైడెన్స్ అండ్ కౌన్సిలింగ్
v) సాంఘిక మనోవిజ్ఞానశాస్త్రం
(1)i, ii, iv
(2)iii, iv, v
(3)i, ii, v
(4)ii, iii, iv
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) i, ii, iv
ఇచ్చిన విభాగాల్లో అనుప్రయుక్త మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రం (Applied Psychology) కు చెందినవి ఏవో గుర్తించాలి.
మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని సాధారణంగా రెండు భాగాలుగా చూస్తారు. శుద్ధ (Pure) విభాగాలు సూత్రాలను, సిద్ధాంతాలను అధ్యయనం చేస్తాయి: సాధారణ, సాంఘిక, శిశు మనోవిజ్ఞానం వంటివి. అనుప్రయుక్త విభాగాలు ఆ సూత్రాలను నిజ జీవిత సమస్యలకు వాడతాయి: విద్య, చికిత్స, మార్గదర్శనం వంటివి.
విద్యా మనోవిజ్ఞానం (i) బోధన, అభ్యసనంలో సూత్రాలను వాడుతుంది. చికిత్సా మనోవిజ్ఞానం (ii) మానసిక సమస్యలకు చికిత్స చేస్తుంది. మార్గదర్శనం, సలహా (iv) విద్యార్థుల సమస్యలకు సూత్రాలను అన్వయిస్తుంది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) i, ii, iv.
సాంఘిక మనోవిజ్ఞానం (v) సాధారణంగా శుద్ధ విభాగాల్లో చేరుతుంది. మనోమితి (iii) కొలిచే పద్ధతులకు సంబంధించిన శాఖ. ఇవి ఉన్న ఆప్షన్లు (2), (3), (4) అధికారిక కీ ప్రకారం సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: విద్య, చికిత్స, మార్గదర్శనం = అనుప్రయుక్త విభాగాలు.
శాస్త్రీయ నిబంధన (Classical Conditioning) సిద్ధాంతాన్ని ఇచ్చిన ఇవాన్ పావ్లోవ్ ఏ దేశానికి చెందినవారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఇవాన్ పెట్రోవిచ్ పావ్లోవ్ రష్యాకు చెందిన శరీర ధర్మశాస్త్రవేత్త (Physiologist). కుక్కల మీద జీర్ణక్రియ గురించి పరిశోధన చేస్తూ, గంట శబ్దం (నిబంధిత ఉద్దీపన) వినగానే కుక్క నోట్లో లాలాజలం ఊరడాన్ని గమనించాడు. దీని నుంచే శాస్త్రీయ నిబంధన సిద్ధాంతం పుట్టింది. జీర్ణక్రియ మీద చేసిన పరిశోధనకు 1904లో నోబెల్ బహుమతి పొందాడు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) రష్యా.
ఇటలీ (1), ఫ్రాన్స్ (2), చైనా (3) పావ్లోవ్కు సంబంధం లేని దేశాలు. ఫ్రాన్స్ అనగానే ప్రజ్ఞా పరీక్షను తయారు చేసిన బినే (Binet) గుర్తుకు రావాలి, పావ్లోవ్ కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: పావ్లోవ్ – రష్యా – కుక్క – గంట – లాలాజలం.
సంస్కృత భాషా పరిజ్ఞానం, దాని అనుబంధ భాషలైన ఇతర ఓరియంటల్ భాషలను నేర్చుకొనేందుకు సహకరిస్తోంది. దీనికి వర్తించు అభ్యాసన బదలాయింపు
(1)అనుకూల బదలాయింపు
(2)శూన్య బదలాయింపు
(3)ప్రతికూల బదలాయింపు
(4)శిక్షణా బదలాయింపు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) అనుకూల బదలాయింపు
సంస్కృతం తెలిసినవారికి దానికి దగ్గరి భాషలు నేర్చుకోవడం సులభం అవుతుంది. ఇది ఏ రకం అభ్యసన బదలాయింపు (Transfer of Learning) అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఒక సందర్భంలో నేర్చుకున్నది మరో సందర్భంలో నేర్చుకోవడంపై ప్రభావం చూపడమే అభ్యసన బదలాయింపు. పాత అభ్యసనం కొత్తదాన్ని సులభం చేస్తే అది అనుకూల బదలాయింపు. కష్టం చేస్తే ప్రతికూల బదలాయింపు. ఏ ప్రభావం లేకపోతే శూన్య బదలాయింపు.
సంస్కృత పదాలు, వ్యాకరణం తెలిసి ఉండటం వల్ల సంబంధిత భాషలు త్వరగా వస్తాయి. అంటే పాత జ్ఞానం కొత్త అభ్యసనానికి సహాయం చేస్తోంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) అనుకూల బదలాయింపు.
శూన్య బదలాయింపు (2) లో ఎలాంటి ప్రభావం ఉండదు. ప్రతికూల బదలాయింపు (3) లో పాత అభ్యసనం అడ్డుపడుతుంది, ఉదాహరణకు ఎడమవైపు డ్రైవింగ్ అలవాటు ఉన్నవారు కుడివైపు డ్రైవింగ్ నేర్చుకోవడం. శిక్షణా బదలాయింపు (4) అనేది బదలాయింపు రకాల్లో ప్రామాణిక పేరు కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: సహాయం చేస్తే అనుకూలం, అడ్డుపడితే ప్రతికూలం, ఏమీ లేకపోతే శూన్యం.
"అభ్యసనం అంటే అనుభవం, శిక్షణ ద్వారా ప్రవర్తనలో మార్పు జరిగే చర్య" అని నిర్వచించిన వారు
(1)డిస్సికో & క్రాఫర్డ్
(2)హెర్బర్ట్ & కోహిలర్
(3)హిల్గార్డ్ & హంటర్
(4)గోర్డన్ & ఫ్రాయిడ్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) హిల్గార్డ్ & హంటర్
"అనుభవం, శిక్షణ ద్వారా ప్రవర్తనలో మార్పు" అనే అభ్యసన నిర్వచనాన్ని ఇచ్చింది ఎవరు అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
అభ్యసనం (Learning) గురించి దాదాపు అన్ని నిర్వచనాల్లో మూడు అంశాలు ఉంటాయి: అది ఒక ప్రక్రియ, దాని ఫలితం ప్రవర్తనలో మార్పు, ఆ మార్పు అనుభవం లేదా శిక్షణ వల్ల వస్తుంది. అలసట, మందులు, పరిపక్వత వల్ల వచ్చే మార్పులు అభ్యసనం కాదు.
అధికారిక కీ ప్రకారం సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) హిల్గార్డ్ & హంటర్. అభ్యసన సిద్ధాంతాల మీద హిల్గార్డ్ రాసిన రచనలు ప్రసిద్ధం. ఈ ప్రశ్నకు ఆధారం నిర్వచనాల జాబితాలో ఇచ్చిన పేర్లే, కాబట్టి కీ జవాబునే గుర్తుంచుకోండి.
మిగతా జంటలు సరిపోవు. ఫ్రాయిడ్ (4) మనోవిశ్లేషణ సిద్ధాంతకర్త, అభ్యసన నిర్వచనంతో సంబంధం లేదు. కోహ్లర్ (2) అంతర్దృష్టి అభ్యసనానికి (Insight Learning) ప్రసిద్ధుడు, హెర్బార్ట్ బోధన సోపానాలకు ప్రసిద్ధుడు; వీరిద్దరూ కలిసి ఈ నిర్వచనం ఇవ్వలేదు. డిసెకో & క్రాఫర్డ్ (1) బోధనా మనోవిజ్ఞానంపై పుస్తకం రాశారు, కానీ కీ వారికి ఈ నిర్వచనాన్ని ఇవ్వలేదు.
గుర్తుంచుకోండి: అభ్యసనం = అనుభవం / శిక్షణ → ప్రవర్తనలో మార్పు.
పిల్లలు అభ్యసించడానికి వారిలో ఆసక్తి , ఉత్తేజం కల్గించుట కొరకు ఇది చాలా అవసరం
(1)వినోదం
(2)పునర్బలనం
(3)పునర్విమర్శ
(4)పునరావృతం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) పునర్బలనం
తరగతిలో పిల్లలకు నేర్చుకోవాలనే ఆసక్తి, ఉత్సాహం కలగాలంటే ఏది అవసరమో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
పునర్బలనం (Reinforcement) అంటే పిల్లవాడు సరైన ప్రతిస్పందన ఇచ్చిన వెంటనే మెచ్చుకోలు, బహుమతి, చిరునవ్వు వంటివి ఇవ్వడం. స్కిన్నర్ కార్యసాధక నిబంధనం ప్రకారం పునర్బలనం పొందిన ప్రవర్తన మళ్లీ మళ్లీ జరుగుతుంది. మెప్పు దొరికిన పిల్లవాడు ఇంకా ఉత్సాహంగా నేర్చుకుంటాడు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) పునర్బలనం.
వినోదం (1) కొంతసేపు ఆనందం ఇస్తుంది కానీ నేర్చుకున్న ప్రవర్తనను బలపరచదు. పునర్విమర్శ (3), పునరావృతం (4) నేర్చుకున్నది గుర్తుండడానికి ఉపయోగపడతాయి; ఆసక్తి, ఉత్తేజం కలిగించడం వాటి పని కాదు.
ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలకు తరగతి గదిలో ఉపాధ్యాయుడు పునర్బలనం ఎప్పుడు చేయాలి.
(1)ప్రతిదశలోను
(2)అప్పుడప్పుడు
(3)ఎప్పుడో ఒకసారి
(4)అవసరంలేదు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) ప్రతిదశలోను
ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలకు (CWSN) పునర్బలనం (Reinforcement) ఎంత తరచుగా ఇవ్వాలి అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
స్కిన్నర్ కార్యసాధక నిబంధనం ప్రకారం సరైన ప్రవర్తన తర్వాత వెంటనే బహుమతి, మెచ్చుకోలు వస్తే ఆ ప్రవర్తన మళ్లీ జరుగుతుంది. కొత్త నైపుణ్యం నేర్పేటప్పుడు ప్రతిసారీ పునర్బలనం (Continuous Reinforcement) ఇవ్వాలి. CWSN నెమ్మదిగా నేర్చుకుంటారు, తొందరగా నిరుత్సాహపడతారు. అందుకే పనిని చిన్న దశలుగా విభజించి, ప్రతి దశ పూర్తయినప్పుడు మెచ్చుకోవాలి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) ప్రతిదశలోను.
అప్పుడప్పుడు (2), ఎప్పుడో ఒకసారి (3) ఇస్తే నేర్చుకునే దశలో పిల్లవాడికి తాను చేసింది సరైనదో కాదో తెలియదు. అవసరం లేదు (4) అనడం పూర్తిగా తప్పు, ప్రేరణ లేకుండా CWSN ముందుకు సాగలేరు.
గుర్తుంచుకోండి: చిన్న దశ + వెంటనే మెచ్చుకోలు = CWSN అభ్యసనం.
ఎడ్వర్డ్ థార్న్డైక్ ప్రతిపాదించిన అభ్యసన సిద్ధాంతం ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
థార్న్డైక్ ఆకలితో ఉన్న పిల్లిని పజిల్ పెట్టెలో ఉంచి, బయట చేపను పెట్టి ప్రయోగం చేశాడు. పిల్లి మొదట ఎన్నో వ్యర్థ ప్రయత్నాలు చేసింది. అనుకోకుండా మీటను నొక్కి బయటకు వచ్చింది. మళ్లీ మళ్లీ ప్రయత్నించినప్పుడు తప్పులు తగ్గి, తక్కువ సమయంలో తలుపు తెరవడం నేర్చుకుంది. ప్రయత్నం చేస్తూ, తప్పులు సరిదిద్దుకుంటూ నేర్చుకోవడమే యత్నదోష అభ్యసనం. దీనితో పాటు సంసిద్ధతా నియమం, అభ్యాస నియమం, ఫలిత నియమం అనే మూడు అభ్యసన నియమాలు కూడా థార్న్డైక్ ఇచ్చాడు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) యత్నదోష సిద్ధాంతం. ఇంగ్లీష్లో "Trail" అని అచ్చుతప్పు ఉంది, అది "Trial" అని చదువుకోవాలి.
అంతర్దృష్టి అభ్యసనం (2) కోహ్లర్ చింపాంజీలపై చేసిన ప్రయోగాల నుంచి వచ్చింది. కార్యసాధక నిబంధనం (4) స్కిన్నర్ సిద్ధాంతం. "అభ్యసన" (1) ఒక సాధారణ పదం, ఒక ప్రత్యేక సిద్ధాంతం పేరు కాదు.
పిల్లలలో ప్రవర్తనా సమస్యలను అధిగమించడానికి ఈ పద్ధతిని అవలంబిస్తారు.
(1)మూల్యాంకనం
(2)పరిణామం
(3)ఆకృతీకరణ
(4)ఇంటింటికి తిరుగుతూ బోధించడం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) ఆకృతీకరణ
పిల్లల ప్రవర్తనా సమస్యలను సరిచేయడానికి వాడే పద్ధతి ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ప్రవర్తనా మార్పు (Behaviour Modification) పద్ధతులు B.F. Skinner కార్యసాధక నిబంధనం (Operant Conditioning) మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. వాటిలో ఆకృతీకరణ (Shaping) ఒకటి. కోరుకున్న ప్రవర్తనను ఒకేసారి ఆశించకుండా, దానికి దగ్గరగా వచ్చే ప్రతి చిన్న అడుగుకూ పునర్బలనం (Reinforcement) ఇస్తూ క్రమంగా పూర్తి ప్రవర్తనను నేర్పుతారు. ఉదాహరణకు, ఒక్క నిమిషం కూర్చుంటే మెచ్చుకోలు, తర్వాత రెండు నిమిషాలు, ఇలా పెంచుతారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) ఆకృతీకరణ.
మూల్యాంకనం (Evaluation) (1) నేర్చుకున్నదాన్ని అంచనా వేయడం; ప్రవర్తనను మార్చే పద్ధతి కాదు. పరిణామం (Evolution) (2) జీవుల క్రమవికాసానికి సంబంధించిన పదం. ఇంటింటికి తిరుగుతూ బోధించడం (Itinerant Teaching) (4) ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయుడు వేర్వేరు పాఠశాలలకు వెళ్ళి బోధించే సేవా విధానం.
గుర్తుంచుకోండి: చిన్న అడుగులు + ప్రతి అడుగుకు పునర్బలనం = Shaping.