ప్రశ్న 31 · 2026 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2026 · Paper 1B
అపరిచిత పద్యం చదివి ప్రశ్నలు జవాబులు గుర్తించండి
ఋణముపెంచి నరుని హీనుగా నొనరించి
విడుచు తండ్రివైరి వీరుఁడరయ
అలవిగాని యట్టి యాలును నట్టులే
విశ్వదాభిరామ వినురవేమ!
పై పద్యంలో "శత్రువు" అర్థం వచ్చుపదం
- (1)వైరి
- (2)అలవి
- (3)వీరు
- (4)ఒనరించు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) వైరి
ఈ ప్రశ్న అపరిచిత పద్యం (Unseen Poem) ఆధారంగా ఉంది. పద్యంలో "శత్రువు" అనే అర్థం ఇచ్చే పదం ఏదో గుర్తించాలి. ఇది వేమన పద్యం.
రెండో పాదం "విడుచు తండ్రి వైరి వీరుఁడరయ" లో "వైరి" అనే పదం ఉంది. వైరం అంటే శత్రుత్వం, వైరం కలవాడు వైరి, అంటే శత్రువు. అప్పులు పెంచి కొడుకును దరిద్రుడిగా వదిలేసే తండ్రి కొడుకుకు శత్రువుతో సమానం అని కవి భావం. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) వైరి.
ఇక మిగిలినవి చూద్దాం. "అలవి" అంటే సాధ్యం, శక్తి ("అలవిగాని" = అదుపులో ఉంచలేని). "వీరు(డు)" అంటే శూరుడు, పరాక్రమవంతుడు. "ఒనరించు" అంటే చేయు. ఈ మూడింటికీ శత్రువు అనే అర్థం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: వైరం → వైరి (శత్రువు); వీరుడు అంటే శూరుడు, శత్రువు కాదు.
ప్రశ్న 43 · 2026 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2026 · Paper 1B
కింది వానిలో సరిగా జతతపరచని అర్థాన్ని గుర్తించండి
A) వదనం = ముఖం
B) వర్ధనం = ప్రేమ
C) వెఱచు = భయపడు
D) స్వాంతం = స్ఫురణం
- (1)B మాత్రమే
- (2)C మాత్రమే
- (3)B, D
- (4)A, D
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) B, D
ఇచ్చిన నాలుగు జతల్లో అర్థం తప్పుగా ఇచ్చిన వాటిని గుర్తించాలి.
ఒక్కొక్కటి చూద్దాం. A) వదనం అంటే ముఖం, ఇది సరైనదే. B) వర్ధనం అంటే పెరుగుదల, వృద్ధి ("వర్ధిల్లు" = పెరుగు), ప్రేమ కాదు, ఇది తప్పు. C) వెఱచు అంటే భయపడు, ఇది సరైనదే. D) స్వాంతం అంటే మనస్సు, హృదయం, స్ఫురణం (తట్టడం, తోచడం) కాదు, ఇది తప్పు.
తప్పుగా జతపరచినవి B, D. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3). (1) లో B ఒక్కటే ఉంది, D వదిలేశారు. (2) లో C ఉంది, అది సరైన జత. (4) లో A ఉంది, అది కూడా సరైన జత. కాబట్టి ఇవి తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: స్వాంతం = మనస్సు; వర్ధనం = వృద్ధి.
ప్రశ్న 44 · 2026 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2026 · Paper 1B
"దనుజులు" పదానికి పర్యాయపదాలు
- (1)అసురులు, రాక్షసులు
- (2)దేవతలు, సురలు
- (3)మిత్రులు, స్నేహితులు
- (4)భక్తులు, సేవకులు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) అసురులు, రాక్షసులు
"దనుజులు" అనే పదానికి పర్యాయపదాలు (ఒకే అర్థం ఇచ్చే పదాలు) గుర్తించాలి.
పురాణాల ప్రకారం కశ్యపుడికి దను అనే భార్య వల్ల పుట్టినవారు దానవులు లేదా దనుజులు (దను + జ = దను నుంచి పుట్టినవారు). వీరు రాక్షసులు. రాక్షసులకు అసురులు, దానవులు, దైత్యులు, దనుజులు అనే పర్యాయపదాలు ఉన్నాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) అసురులు, రాక్షసులు.
దేవతలు, సురలు దనుజులకు వ్యతిరేకార్థం ఇచ్చే పదాలు. ఇక్కడ చాలామంది "సుర", "అసుర" మధ్య తికమకపడతారు. మిత్రులు, స్నేహితులు; భక్తులు, సేవకులు దనుజుల అర్థానికి సంబంధం లేనివి. కాబట్టి (2), (3), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: దను + జ = దనుజుడు = రాక్షసుడు; సుర = దేవత, అసుర = రాక్షసుడు.
ప్రశ్న 45 · 2026 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2026 · Paper 1B
"కుమారుడు" పదానికి వకృతి పదం
- (1)కుమరుడు
- (2)కొమరుడు
- (3)కొడుకు
- (4)బిడ్డ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) కొమరుడు
"కుమారుడు" అనే ప్రకృతి (సంస్కృత) పదానికి వికృతి (తెలుగులో మారిన రూపం) పదం గుర్తించాలి. ప్రశ్నలో "వకృతి" అని ముద్రణ దోషం ఉంది, అది "వికృతి".
సంస్కృత పదాలు తెలుగులోకి వచ్చినప్పుడు ఉచ్చారణలో మారి వికృతి పదాలు అవుతాయి. "కు" లోని ఉకారం "కొ" గా మారడం తరచుగా చూస్తాం. అలాగే కుమారుడు → కొమరుడు అయింది (కుమారి → కొమరి కూడా అలాగే). కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) కొమరుడు.
కొడుకు, బిడ్డ అనేవి కుమారుడికి పర్యాయపదాలు, వికృతి రూపాలు కావు. అవి వేరే మూలం ఉన్న దేశ్య పదాలు. "కుమరుడు" ప్రామాణిక వికృతి రూపంగా గుర్తించరు. కాబట్టి (1), (3), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: ప్రకృతి–వికృతి: కుమారుడు–కొమరుడు, కుమారి–కొమరి.
ప్రశ్న 46 · 2026 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2026 · Paper 1B
"మందిరము" పదానికి నానార్థాలు
- (1)కోవెల, దేశం
- (2)ఇల్లు, స్థానం
- (3)చోటు, గుడి
- (4)గుడి, శరీరం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) గుడి, శరీరం
"మందిరము" అనే పదానికి నానార్థాలు అడుగుతున్నారు. నానార్థాలు అంటే ఒకే పదానికి ఉండే వేర్వేరు అర్థాలు. పర్యాయపదాలు (ఒకే అర్థం ఇచ్చే వేర్వేరు పదాలు) వేరు, నానార్థాలు వేరు అని గుర్తుంచుకోవాలి.
మందిరం అనే పదాన్ని సాధారణంగా దేవాలయం (గుడి) అనే అర్థంలో, ఇల్లు, నివాసం అనే అర్థంలో వాడతాం. అధికారిక కీ ప్రకారం ఈ పదానికి నానార్థాలు గుడి, శరీరం. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4) గుడి, శరీరం.
కీ ఆప్షన్ (4) ను మాత్రమే అంగీకరించింది. (1) లో దేశం, (2) లో స్థానం, (3) లో చోటు అనే అర్థాలు ఈ ప్రశ్నకు ఆశించిన నానార్థ జతలో లేవు. నానార్థాల ప్రశ్నలకు పాఠ్యపుస్తకాల చివర ఇచ్చే పదజాల పట్టికను చదవడం మంచిది.
గుర్తుంచుకోండి: నానార్థాలు = ఒక పదం, అనేక అర్థాలు; పర్యాయపదాలు = అనేక పదాలు, ఒకే అర్థం.
ప్రశ్న 48 · 2026 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2026 · Paper 1B
"శరత్తునందు బుట్టినది" అను వ్యుత్పత్తి గల పదం
- (1)సరస్వతి
- (2)శారద
- (3)వారాహి
- (4)గౌరి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) శారద
"శరత్తునందు పుట్టినది" అనే వ్యుత్పత్త్యర్థం ఉన్న పదం ఏదో గుర్తించాలి. వ్యుత్పత్తి అంటే ఒక పదం ఎలా ఏర్పడిందో, దాని మూల అర్థం ఏమిటో చెప్పడం.
శరత్ అంటే శరదృతువు. శరత్ + అ ప్రత్యయం చేరి "శారద" ఏర్పడింది, అంటే శరత్కాలంలో పుట్టినది లేదా శరత్కాలానికి సంబంధించినది. శారద సరస్వతీ దేవికి మరో పేరు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) శారద.
ఇక్కడ చాలామంది సరస్వతి, శారద ఒకటే కదా అని (1) ఎంచుకుంటారు. కానీ "సరస్వతి" పదానికి శరత్తుతో సంబంధం లేదు, అడిగింది వ్యుత్పత్తి. వారాహి వరాహ రూపానికి, గౌరి గౌర (తెల్లని) వర్ణానికి సంబంధించిన పదాలు. కాబట్టి (1), (3), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: శరత్ → శారద; వ్యుత్పత్తి ప్రశ్నలో పదం మూలాన్ని చూడాలి.
ప్రశ్న 32 · 2026 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2026 · Paper 2B
కింది అపరిచిత పద్యం చదివి ప్రశ్నకు జవాబు గుర్తించండి
టక్కరులను గూడి యెక్కసక్కములాడ
నిక్కమైన ఘనుని నీతి చెడును
ఉల్లితోట బెరుగు మల్లెమొక్క కరణి
విశ్వదాభిరామ వినురవేమ
పై పద్యంలో "విధము" అనే అర్థం వచ్చే పదం ఉంది గుర్తించండి
- (1)సక్కము
- (2)నిక్కము
- (3)ఘనుని
- (4)కరణి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) కరణి
పద్యంలో "విధము" (లాగా, రీతి) అనే అర్థం ఇచ్చే పదం ఏదో అడిగారు. పద్యంలోని కఠిన పదాల అర్థాలు తెలిస్తే ఇది సులువు.
"ఉల్లితోట బెరుగు మల్లెమొక్క కరణి" అంటే "ఉల్లితోటలో పెరిగే మల్లెమొక్క విధంగా / లాగా". ఇక్కడ "కరణి" అనే పదం పోలికను సూచిస్తుంది. దీని అర్థం విధము, రీతి, వలె. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4) కరణి.
"ఎక్కసక్కము" అంటే ఎగతాళి, హేళన; అందులోని "సక్కము" (1) కి విధము అనే అర్థం లేదు. "నిక్కము" (2) అంటే నిజం, సత్యం. "ఘనుని" (3) అంటే గొప్పవాడిని. ఈ మూడూ విధము అనే అర్థం ఇవ్వవు.
గుర్తుంచుకోండి: కరణి, భంగి, రీతి, వలె, పగిది - ఇవన్నీ "విధము" అనే అర్థం ఇచ్చే పదాలు.
ప్రశ్న 34 · 2026 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2026 · Paper 2B
కింది అపరిచిత గద్యం చదివి అడిగిన ప్రశ్నకు సమాధానం గుర్తించండి
Passage: ఒక ప్రత్యేక సమస్యను తీసుకొని, దానిని చర్చించి, పరిష్కారాన్ని సూచిస్తూ రాసేది ప్రచారోద్దేశనాటకం. దీన్నే సమస్యాత్మకనాటకం అని కూడా పిలుస్తారు. ఇలాంటినాటకాలలోనే "చర్చానాటకం" అన్నది ఒక ప్రత్యేక రకం. ఇందులో ఒక సమస్యని తీసుకొని కేవలం దానిని చర్చిస్తారు. నాటకంలోని ఒక్కోపాత్ర అభిప్రాయాన్నీ, దృక్పథాన్నీ ధోరణినీ వ్యక్తపరుస్తుంది.
పై పేరాలో "ఆలోచన" అనే అర్థాన్నిచ్చే పదం
- (1)ధోరణి
- (2)దృక్పథం
- (3)వ్యక్తపర్చు
- (4)ఉద్దేశం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) దృక్పథం
పేరాలోని పదాల్లో "ఆలోచన" అనే అర్థానికి దగ్గరగా ఉన్న పదం ఏదో అడిగారు. ఇది పదాల అర్థం (పదజాలం) మీద ప్రశ్న.
"దృక్పథం" అంటే ఒక విషయాన్ని చూసే విధానం, ఆలోచనా దృష్టి, అభిప్రాయం. పేరాలో "ఒక్కోపాత్ర అభిప్రాయాన్నీ, దృక్పథాన్నీ వ్యక్తపరుస్తుంది" అని ఉంది; అంటే ఒక్కో పాత్ర తన ఆలోచనా విధానాన్ని చెబుతుంది. అధికారిక కీ ప్రకారం సమాధానం ఆప్షన్ (2) దృక్పథం.
"ధోరణి" (1) అంటే పద్ధతి, ప్రవాహం, తీరు; ఆలోచన కంటే ప్రవర్తన తీరును సూచిస్తుంది. "వ్యక్తపర్చు" (3) అంటే బయటపెట్టు, తెలియజేయు; ఇది క్రియ. "ఉద్దేశం" (4) అంటే లక్ష్యం, ప్రయోజనం. ఈ మూడూ "ఆలోచన"కు సరిపోవు.
గుర్తుంచుకోండి: దృక్పథం = దృష్టి + పథం: చూసే దారి, అంటే ఆలోచించే విధానం.
ప్రశ్న 45 · 2026 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2026 · Paper 2B
"యచ్చ భల్లంబుగతి భోగమను భవించు" ఈ పద్యపాదంలో "భల్లము" పదానికి అర్థం
- (1)శార్దూలము
- (2)తోడేలు
- (3)ఎలుగుబంటి
- (4)చెవులపిల్లి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) ఎలుగుబంటి
పద్యపాదంలోని "భల్లము" అనే పదానికి అర్థం అడిగారు. ఇది పదజాలం (అర్థాలు) ప్రశ్న.
"భల్లము", "భల్లూకము" అంటే ఎలుగుబంటి. ఎలుగుబంటికి ఉన్న ఇతర పేర్లు: భల్లూకం, ఋక్షం. పద్యపాదంలో "భల్లంబుగతి" అంటే "ఎలుగుబంటి లాగా" అని అర్థం. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3) ఎలుగుబంటి.
"శార్దూలము" (1) అంటే పులి. తోడేలు (2) కి సంస్కృత పదం "వృకము". చెవులపిల్లి (4) అంటే కుందేలు; దీనికి "శశము" అనే పదం ఉంది. ఈ మూడూ భల్లము అర్థం కావు.
గుర్తుంచుకోండి: భల్లము/భల్లూకము = ఎలుగుబంటి; శార్దూలము = పులి; వృకము = తోడేలు; శశము = కుందేలు.
ప్రశ్న 46 · 2026 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2026 · Paper 2B
"ఉదకం లేనిదే బతకలేం". ఈ వాక్యంలో ఉదకం పదానికి పర్యాయపదాలు
A) తోయము
B) సలిలము
C) జలము
D) ఆకరము
- (1)A, B మాత్రమే
- (2)A, B, C మాత్రమే
- (3)C, D మాత్రమే
- (4)A, C, D మాత్రమే
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) A, B, C మాత్రమే
"ఉదకం" అంటే నీరు. ఈ పదానికి పర్యాయపదాలు (ఒకే అర్థం ఇచ్చే వేరే పదాలు) ఏవని అడిగారు. ఇచ్చిన నాలుగింటిలో ఏవి నీరు అనే అర్థం ఇస్తాయో చూడాలి.
నీటికి పర్యాయపదాలు: జలము, తోయము, సలిలము, ఉదకము, అంబువు, వారి, నీరము. కాబట్టి తోయము (A), సలిలము (B), జలము (C) మూడూ ఉదకానికి పర్యాయపదాలు. సమాధానం ఆప్షన్ (2) A, B, C మాత్రమే.
"ఆకరము" (D) అంటే గని, పుట్టినిల్లు, నిధి (ఉదా: "రత్నాకరము" అంటే రత్నాలకు నిలయమైన సముద్రం). దీనికి నీరు అనే అర్థం లేదు. ఇక్కడ చాలామంది "రత్నాకరం = సముద్రం" గుర్తుకు వచ్చి D ని కలుపుతారు, కానీ ఆ పదంలో నీటి అర్థం "రత్న" + "ఆకరము" మొత్తానికి వచ్చింది, ఆకరానికి కాదు. D ఉన్న ఆప్షన్లు (3), (4) తప్పు; (1) C ని వదిలేసింది.
గుర్తుంచుకోండి: నీరు: జలము, తోయము, సలిలము, ఉదకము, అంబువు, వారి. ఆకరము = గని.
ప్రశ్న 47 · 2026 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2026 · Paper 2B
"జున్నురుచి వెన్నకబ్బునా" అనేది ఒక
- (1)తెలుగున్యాయం
- (2)జాతీయం
- (3)పదబంధం
- (4)సామెత
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) సామెత
"జున్నురుచి వెన్నకబ్బునా" అనేది ఏ రకమైన భాషా ప్రయోగమో అడిగారు. తెలుగులో జాతీయం, సామెత, పదబంధం, న్యాయం అనే వేర్వేరు ప్రయోగాలు ఉన్నాయి. వాటి తేడా తెలియాలి.
సామెత అనేది ప్రజల అనుభవం నుంచి పుట్టిన, ఒక పూర్తి భావం చెప్పే చిన్న వాక్యం. "జున్నురుచి వెన్నకబ్బునా" అంటే "జున్నుకు ఉన్న రుచి వెన్నకు వస్తుందా?" - ఒకదానికి ఉన్న ప్రత్యేకత మరొకదానికి రాదు అనే లోకానుభవాన్ని పూర్తి వాక్యంగా చెబుతుంది. కాబట్టి ఇది సామెత. సమాధానం ఆప్షన్ (4).
జాతీయం (2) పూర్తి వాక్యం కాదు, వాక్యంలో భాగంగా వాడే పదాల జంట; దాని అర్థం అక్షరార్థం కాదు (ఉదా: "అంగలార్చు", "తలలో నాలుక"). పదబంధం (3) కేవలం కలిసి వాడే పదాల గుంపు. తెలుగు న్యాయం (1) "కాకతాళీయ న్యాయం" వంటి, ఒక కథ ఆధారంగా పుట్టిన సూత్రం. ఈ ప్రయోగం వాటిలో దేనికీ సరిపోదు.
గుర్తుంచుకోండి: పూర్తి వాక్యంగా లోకానుభవం చెబితే సామెత; వాక్యంలో భాగంగా వాడే మాట జాతీయం.
ప్రశ్న 48 · 2026 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2026 · Paper 2B
"జీవుణ్ణి పాశం నుండి విడిపించేది" అనే వ్యుత్పత్తినిచ్చే పదం
- (1)మోక్షం
- (2)జీమూతము
- (3)మిత్రుడు
- (4)స్వర్గము
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) మోక్షం
ఇచ్చిన వ్యుత్పత్తి అర్థం ఏ పదానిదో అడిగారు. వ్యుత్పత్తి అంటే ఒక పదం ఎలా పుట్టిందో, దానిలోని మూల అర్థం ఏమిటో వివరించడం.
"మోక్షం" అంటే విడుదల, ముక్తి. జీవుడిని సంసార బంధాల (పాశాల) నుంచి విడిపించేది కాబట్టి దానికి మోక్షం అని పేరు. "విడిపించడం" అనే భావమే ఈ పదంలోని మూల అర్థం. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (1).
"జీమూతము" (2) అంటే మేఘం; దాని వ్యుత్పత్తి నీటిని (జీవనాన్ని) నింపుకున్నది అనే భావానికి సంబంధించింది. "మిత్రుడు" (3) అంటే స్నేహితుడు లేదా సూర్యుడు; ఆపద నుంచి కాపాడేవాడు అనే వ్యుత్పత్తి దీనిది. "స్వర్గము" (4) పుణ్యాత్ములు చేరే సుఖలోకం. ఈ మూడింటి వ్యుత్పత్తిలో "పాశం నుంచి విడిపించడం" అనే భావం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: మోక్షం = ముక్తి, విడుదల; "విడిపించేది" అని కనిపిస్తే మోక్షం గుర్తుకు రావాలి.
ప్రశ్న 49 · 2026 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2026 · Paper 2B
"దుఃఖించు, మిగులబాధపడు" అనే అర్థాలనిచ్చు జాతీయం
- (1)అంగడి చెట్టు
- (2)అంతరపొంతల
- (3)అంగలార్చు
- (4)అట్టిట్టు చేయు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) అంగలార్చు
"దుఃఖించడం, చాలా బాధపడటం" అనే అర్థం ఇచ్చే జాతీయం ఏదని అడిగారు. జాతీయం అంటే అక్షరార్థం కాకుండా ఒక ప్రత్యేక అర్థంలో వాడే పదాల జంట.
"అంగలార్చు" అంటే గట్టిగా ఏడ్చు, తీవ్రంగా దుఃఖించు, బాధతో విలపించు. ఉదా: "కొడుకు కనిపించక తల్లి అంగలార్చింది." కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3) అంగలార్చు.
"అట్టిట్టు చేయు" (4) అంటే తారుమారు చేయడం, అటూ ఇటూ చేయడం అనే భావం; దుఃఖానికి సంబంధం లేదు. "అంగడి చెట్టు" (1), "అంతరపొంతల" (2) కూడా దుఃఖించు అనే అర్థం ఇవ్వవు. "అంగ" తో మొదలయ్యే పదాలు చూసి తికమకపడకుండా, "అంగలార్చు" అనే క్రియ రూపాన్ని గుర్తుంచుకోండి.
గుర్తుంచుకోండి: అంగలార్చు = గట్టిగా ఏడ్చు, తీవ్రంగా దుఃఖించు.
ప్రశ్న 50 · 2026 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2026 · Paper 2B
కింది పదాలను సరైన నానార్థాలతో జతపరచండి
i) పూనిక - A) ఆకృతి, కల్పన
ii) దృక్పథం - B) అభిప్రాయం, మార్గం
iii) పాదు - C) యత్నం, సన్నాహం
iv) నిర్మాణం - D) కుదురు, ఆవాసం
- (1)i – C, ii – D, iii – A, iv – B
- (2)i – C, ii – A, iii – D, iv – B
- (3)i – C, ii – B, iii – A, iv – D
- (4)i – C, ii – B, iii – D, iv – A
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) i – C, ii – B, iii – D, iv – A
నాలుగు పదాలను వాటి నానార్థాలతో (ఒక పదానికి ఉన్న వేర్వేరు అర్థాలు) జతపరచాలి. అన్ని ఆప్షన్లలో i – C ఒకటే, కాబట్టి మిగిలిన మూడింటిని జాగ్రత్తగా చూడాలి.
పూనిక = యత్నం, సన్నాహం (i – C). దృక్పథం = అభిప్రాయం, మార్గం (చూసే దారి) (ii – B). పాదు = మొక్క చుట్టూ చేసే కుదురు, నివాసం (iii – D). నిర్మాణం = ఆకృతి, కల్పన (iv – A). ఈ జతలు i – C, ii – B, iii – D, iv – A. ఇది ఆప్షన్ (4).
ఆప్షన్ (1) దృక్పథానికి "కుదురు, ఆవాసం" అని ఇచ్చింది; తప్పు. ఆప్షన్ (2) దృక్పథానికి "ఆకృతి" అని ఇచ్చింది; తప్పు. ఆప్షన్ (3) పాదుకు "ఆకృతి", నిర్మాణానికి "కుదురు" అని తారుమారు చేసింది. పాదు అనగానే మొక్క కుదురు గుర్తుకు వస్తే (3) ని సులువుగా తొలగించవచ్చు.
గుర్తుంచుకోండి: జతపరచే ప్రశ్నల్లో అన్ని ఆప్షన్లలో ఒకేలా ఉన్న జతను వదిలి, తేడా ఉన్న జతలను మాత్రమే పరిశీలించండి.
ప్రశ్న 51 · 2026 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2026 · Paper 2B
"టుక్కు టక్కుల నక్క ముక్కు మీద నక్క,
రెండు చావుల నొక్కు, జారితే పుటుక్కు" ఈ పొడుపుకు విడుపు
- (1)చెవిదిద్దు
- (2)కళ్ళజోడు
- (3)గ్రుద్దు
- (4)తారాజువ్వ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) కళ్ళజోడు
ఇది పొడుపు కథ (Riddle). పొడుపులో వస్తువు లక్షణాలు చెబుతారు; ఆ వస్తువు పేరే విడుపు (సమాధానం). ఇచ్చిన లక్షణాలు ఏ వస్తువుకు సరిపోతాయో చూడాలి.
పొడుపులోని ఆధారాలు: "ముక్కు మీద నక్క" - ముక్కు మీద కూర్చుంటుంది; "రెండు చెవుల నొక్కు" - రెండు చెవులను పట్టుకొని ఉంటుంది; "జారితే పుటుక్కు" - కింద పడితే పగిలిపోతుంది. ఈ మూడు లక్షణాలు కళ్ళజోడుకు సరిగ్గా సరిపోతాయి. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (2) కళ్ళజోడు.
చెవిదిద్దు (1) చెవికి మాత్రమే పెట్టుకునే ఆభరణం; ముక్కు మీద ఉండదు. గ్రుద్దు (3) ఒక వస్తువు కాదు. తారాజువ్వ (4) పైకి ఎగిరే బాణసంచా; ముక్కు, చెవులతో సంబంధం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: పొడుపు కథలో ప్రతి ఆధారాన్ని ఒక్కో ఆప్షన్కు పోల్చి చూడండి; అన్ని ఆధారాలు సరిపోయేదే విడుపు.
ప్రశ్న 43 · 2026 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 1B
'కొరత' పదానికి అర్థం
- (1)సామాన్యం
- (2)సమానం
- (3)ఎక్కువ
- (4)తక్కువ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) తక్కువ
"కొరత" అనే పదానికి అర్థం అడుగుతున్నారు.
కొరత అంటే అవసరమైనంత లేకపోవడం, లోటు, తక్కువ. ఉదాహరణ: "వేసవిలో నీటి కొరత ఉంటుంది" అంటే నీరు తక్కువగా ఉంటుంది అని.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) తక్కువ.
ఆప్షన్ (3) ఎక్కువ కొరతకు వ్యతిరేక పదం. ఆప్షన్ (1) సామాన్యం (మామూలు), ఆప్షన్ (2) సమానం (సరిసమానం) కొరత అర్థానికి సంబంధం లేనివి.
గుర్తుంచుకోండి: కొరత = లోటు = తక్కువ.
ప్రశ్న 44 · 2026 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 1B
'తల్లి, జనని' పదాలకు సమానార్థక పదం
- (1)అక్క
- (2)అత్త
- (3)చెల్లి
- (4)మాత
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) మాత
"తల్లి", "జనని" అనే పదాలకు సమానార్థక పదం (పర్యాయపదం) అడుగుతున్నారు.
ఒకే అర్థం ఇచ్చే వేరువేరు పదాలను పర్యాయపదాలు అంటారు. తల్లికి పర్యాయపదాలు: జనని, మాత, అమ్మ, అంబ.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) మాత.
ఆప్షన్ (1) అక్క, ఆప్షన్ (2) అత్త, ఆప్షన్ (3) చెల్లి కుటుంబ సంబంధాలను చెప్పే పదాలే, కానీ తల్లి అనే అర్థం ఇవ్వవు.
గుర్తుంచుకోండి: తల్లి = జనని = మాత = అంబ.
ప్రశ్న 45 · 2026 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 1B
'జోదు' పదానికి ప్రకృతి
- (1)శత్రువు
- (2)మిత్రుడు
- (3)యోధుడు
- (4)శూరుడు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) యోధుడు
"జోదు" అనే వికృతి పదానికి ప్రకృతి (మూల సంస్కృత పదం) అడుగుతున్నారు.
సంస్కృత పదం తెలుగులోకి వచ్చేటప్పుడు రూపం మారితే మూలపదాన్ని ప్రకృతి అని, మారిన రూపాన్ని వికృతి అని అంటారు. పదం మొదట "య" ఉంటే తెలుగులో తరచు "జ" అవుతుంది: యముడు → జముడు, యోగి → జోగి.
అదే నియమంతో యోధుడు → జోదు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) యోధుడు.
ఆప్షన్ (4) శూరుడు అర్థంలో దగ్గరగా ఉంది (వీరుడు), అందుకే చాలామంది దాన్ని ఎంచుకుంటారు; కానీ ప్రకృతి-వికృతి రూపంలో ఉండే సంబంధం, అర్థం కాదు. ఆప్షన్ (1) శత్రువు, ఆప్షన్ (2) మిత్రుడు నుంచి జోదు రాదు.
గుర్తుంచుకోండి: య → జ: యోధుడు → జోదు, యోగి → జోగి.
ప్రశ్న 46 · 2026 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 1B
'సమయము' పదానికి నానార్థాలు
- (1)నిజము, ప్రయత్నము
- (2)కాలము, శపథము
- (3)ఓర్పు, బలము
- (4)తుల్యము, న్యాయము
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) కాలము, శపథము
"సమయము" అనే పదానికి నానార్థాలు అడుగుతున్నారు.
ఒకే పదానికి వేరువేరు అర్థాలు ఉంటే వాటిని నానార్థాలు అంటారు. "సమయము" అంటే కాలం (వేళ) అనే అర్థం అందరికీ తెలుసు. దానికి శపథం, ఒట్టు, ఒప్పందం అనే అర్థం కూడా ఉంది; "సమయం చేశాడు" అంటే ఒట్టు పెట్టుకున్నాడు అని.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) కాలము, శపథము.
ఆప్షన్ (1) నిజము, ప్రయత్నము; ఆప్షన్ (3) ఓర్పు, బలము; ఆప్షన్ (4) తుల్యము, న్యాయము అనేవి "సమయము" పదానికి అర్థాలు కావు. (4) లోని "తుల్యము" అనేది "సమము" అనే పదానికి దగ్గర, అందుకే జాగ్రత్త.
గుర్తుంచుకోండి: సమయము = కాలము, శపథము (ఒట్టు).
ప్రశ్న 47 · 2026 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 1B
'సంబంధము తెగిపోవు' అనే అర్థంలో ఉపయోగించే జాతీయం
- (1)ఉప్పుతిను
- (2)ఉట్టిపడు
- (3)ఎగవేయు
- (4)ఋణము తీఱు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) ఋణము తీఱు
"సంబంధం తెగిపోవడం" అనే అర్థం ఇచ్చే జాతీయం ఏదో అడుగుతున్నారు.
జాతీయం అంటే మాటల అక్షరార్థం కాకుండా ప్రత్యేక అర్థం ఇచ్చే పదబంధం. "ఋణం తీరిపోయింది" అంటే ఇక ఇద్దరి మధ్య బంధం ముగిసింది, సంబంధం తెగిపోయింది అని. "వాళ్ళతో మనకు ఋణం తీరింది" అని పెద్దలు అంటారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) ఋణము తీఱు.
ఆప్షన్ (1) ఉప్పు తిను అంటే ఒకరి దగ్గర ఆశ్రయం పొంది విశ్వాసంగా ఉండటం (ఉప్పు తిన్న విశ్వాసం). ఆప్షన్ (2) ఉట్టిపడు అంటే ఒక గుణం స్పష్టంగా బయటికి కనిపించడం (అందం ఉట్టిపడుతోంది). ఆప్షన్ (3) ఎగవేయు అంటే చెల్లించాల్సింది ఇవ్వకుండా తప్పించుకోవడం.
గుర్తుంచుకోండి: ఋణం తీరింది = బంధం ముగిసింది.
ప్రశ్న 48 · 2026 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 1B
"శౌర్యమును ప్రదర్శించువాడు"
- (1)వినయుడు
- (2)విజయుడు
- (3)శూరుడు
- (4)నరుడు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) శూరుడు
"శౌర్యమును ప్రదర్శించువాడు" అనే వ్యుత్పత్తి అర్థానికి సరిపోయే పదం ఏదో అడుగుతున్నారు.
వ్యుత్పత్తి అర్థం అంటే ఒక పదం ఎలా ఏర్పడిందో చెప్పే వివరణ. శౌర్యం (వీరత్వం) శూర శబ్దం నుంచి వచ్చింది. శౌర్యం చూపేవాడు శూరుడు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) శూరుడు.
ఆప్షన్ (1) వినయుడు అంటే వినయం ఉన్నవాడు. ఆప్షన్ (2) విజయుడు అంటే విజయం పొందేవాడు (అర్జునుడికి ఒక పేరు). ఆప్షన్ (4) నరుడు అంటే మనిషి. ఇవేవీ శౌర్యం అనే మూలానికి సంబంధించినవి కావు.
గుర్తుంచుకోండి: శౌర్యం ← శూర; శౌర్యం చూపేవాడు శూరుడు.
ప్రశ్న 45 · 2026 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 2B
చేటు కలిగించే పనులు చేయకూడదు. ఈ వాక్యంలో చేటు అనగా
a) కీడు
b) అనర్థం
c) మేలు
- (1)a, b మాత్రమే
- (2)b, c మాత్రమే
- (3)a, c మాత్రమే
- (4)a, b, c సరైనవి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) a, b మాత్రమే
"చేటు" అనే మాటకు ఇచ్చిన మూడు అర్థాల్లో ఏవి సరైనవో గుర్తించమని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
చేటు అంటే హాని, నష్టం. "చేటు కలిగించే పనులు చేయకూడదు" అంటే హాని చేసే పనులు చేయకూడదు అని అర్థం. కీడు అంటే హాని; అనర్థం అంటే చెడు ఫలితం, నష్టం. ఈ రెండూ చేటుకు సమానార్థాలు. కాబట్టి a, b సరైనవి. జవాబు ఆప్షన్ (1) a, b మాత్రమే.
మేలు అంటే మంచి, ప్రయోజనం. ఇది చేటుకు వ్యతిరేక పదం. కాబట్టి c ఉన్న (2), (3), (4) ఆప్షన్లు తప్పు. ఇలాంటి ప్రశ్నల్లో ముందుగా వ్యతిరేకార్థం ఉన్న మాటను తీసేస్తే జవాబు సులువుగా దొరుకుతుంది.
గుర్తుంచుకోండి: చేటు × మేలు (వ్యతిరేక పదాలు).
ప్రశ్న 46 · 2026 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 2B
'చుక్కలు' పదానికి పర్యాయపదాలు
- (1)వానలు, వర్షాలు
- (2)నక్షత్రాలు, తారలు
- (3)కోరికలు, వాంఛలు
- (4)పంటలు, పొలాలు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) నక్షత్రాలు, తారలు
"చుక్కలు" అనే పదానికి పర్యాయపదాలు (Synonyms), అంటే అదే అర్థం ఇచ్చే వేరే మాటలు ఏవో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
రాత్రి ఆకాశంలో మెరిసే చుక్కలను నక్షత్రాలు, తారలు అని కూడా అంటాం. "ఆకాశంలో చుక్కలు మెరుస్తున్నాయి" అనే వాక్యంలో చుక్కలకు బదులు నక్షత్రాలు, తారలు అని వాడినా అర్థం మారదు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2) నక్షత్రాలు, తారలు.
వానలు, వర్షాలు ఒకదానికొకటి పర్యాయపదాలు, కానీ చుక్కలకు కావు; వాన చుక్క అనే మాట వల్ల ఇక్కడ పొరపాటు జరగవచ్చు, కాబట్టి (1) తప్పు. కోరికలు, వాంఛలు ఆశలకు పర్యాయపదాలు, కాబట్టి (3) తప్పు. పంటలు, పొలాలు వ్యవసాయానికి సంబంధించినవి, కాబట్టి (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: చుక్క = నక్షత్రం = తార.
ప్రశ్న 47 · 2026 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 2B
పొట్ట, యుద్ధం అనే నానార్థాలు కలిగిన పదం
- (1)మబ్బు
- (2)ఉదరము
- (3)విన్యాసము
- (4)అమృతం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) ఉదరము
"పొట్ట", "యుద్ధం" అనే రెండు వేర్వేరు అర్థాలు (నానార్థాలు) ఇచ్చే ఒకే పదం ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది. నానార్థాలు అంటే ఒకే పదానికి ఉండే అనేక అర్థాలు.
ఉదరము అనే పదానికి కడుపు (పొట్ట) అనేది అందరికీ తెలిసిన అర్థం. నిఘంటువుల్లో, నానార్థాల జాబితాల్లో ఉదరము అనే పదానికి యుద్ధం అనే అర్థం కూడా ఇస్తారు. రెండు అర్థాలూ సరిపోయేది ఈ పదానికే. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2) ఉదరము.
మబ్బు అంటే మేఘం, చీకటి, మందబుద్ధి; పొట్ట, యుద్ధం కాదు, కాబట్టి (1) తప్పు. విన్యాసము అంటే అమరిక, ఉంచడం, కాబట్టి (3) తప్పు. అమృతం అంటే సుధ, నీరు వంటి అర్థాలు ఉన్నాయి, కానీ పొట్ట, యుద్ధం కావు, కాబట్టి (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: ఉదరము = పొట్ట, యుద్ధం.
ప్రశ్న 48 · 2026 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 2B
'నీహారము' పదానికి వ్యుత్పత్త్యర్థం
- (1)అగ్నిచే మిక్కిలి హరింపబడునది
- (2)పానము చేయబడునది
- (3)నీటిని ఇచ్చునది
- (4)బంగారము గర్భమందు కలిగినది
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) అగ్నిచే మిక్కిలి హరింపబడునది
"నీహారము" అనే పదానికి వ్యుత్పత్త్యర్థం అడుగుతున్నారు. వ్యుత్పత్త్యర్థం అంటే పదం ఎలా ఏర్పడిందో, దాని మూలం ఆధారంగా చెప్పే అర్థం.
నీహారము అంటే మంచు. "నీ" (నితరాం = మిక్కిలి) + "హారము" (హరింపబడేది) అని దాన్ని విడదీసి చూస్తారు. ఎండ, వేడి (అగ్ని) తగలగానే మంచు పూర్తిగా కరిగి మాయమైపోతుంది. అందుకే "అగ్నిచే మిక్కిలి హరింపబడునది" నీహారం. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1).
"పానము చేయబడునది" అనేది పానీయం (తాగేది) అనే అర్థానికి సరిపోతుంది, కాబట్టి (2) తప్పు. "నీటిని ఇచ్చునది" మేఘానికి (నీరదం, జలదం) వ్యుత్పత్తి, కాబట్టి (3) తప్పు. "బంగారము గర్భమందు కలిగినది" హిరణ్యగర్భుడు (బ్రహ్మ) అనే పదానికి వ్యుత్పత్తి, కాబట్టి (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: నీహారం = మంచు → వేడికి కరిగిపోయేది.
ప్రశ్న 49 · 2026 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 2B
'ప్రకృతి' పదానికి వికృతి
- (1)ప్రబంధం
- (2)ప్రగాఢం
- (3)ప్రభావం
- (4)పగిది
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) పగిది
"ప్రకృతి" అనే సంస్కృత పదానికి తెలుగులో మారిన రూపం, అంటే వికృతి ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
సంస్కృత, ప్రాకృత పదాలు తెలుగులోకి వచ్చేటప్పుడు ఉచ్చారణ మారి కొత్త రూపం వస్తుంది; మూల రూపాన్ని ప్రకృతి, మారిన రూపాన్ని వికృతి అంటాం. "ప్రకృతి" లో సంయుక్తాక్షరం "ప్ర" సరళమై "ప" అయింది, "కృ" "గి" గా, "తి" "ది" గా మారి "పగిది" అయింది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4) పగిది. ఇలాంటిదే: ఆజ్ఞ – ఆన, భక్తి – బత్తి.
ప్రబంధం, ప్రగాఢం, ప్రభావం సంస్కృత పదాలు (తత్సమాలు); అవి ప్రకృతి నుంచి మారిన రూపాలు కావు. "ప్ర" తో మొదలవుతాయి కాబట్టి దగ్గరగా అనిపిస్తాయి, అంతే. కాబట్టి (1), (2), (3) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: ప్రకృతి – పగిది; వికృతిలో సంయుక్తాక్షరాలు సరళమవుతాయి.
ప్రశ్న 50 · 2026 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 2B
కంకణం దాల్చు, గిల్లి జోలపాడటం, జుట్లు ముడిపెట్టడం అనేవి
- (1)సామెతలు
- (2)జాతీయాలు
- (3)పొడుపు కథలు
- (4)ప్రకృతి – వికృతులు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) జాతీయాలు
ఇచ్చిన మూడు మాటల గుంపులు ఏ రకానికి చెందినవో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
జాతీయం అంటే మాటల అర్థం కాకుండా ప్రత్యేకమైన అర్థం ఇచ్చే చిన్న పదబంధం. ఇది పూర్తి వాక్యం కాదు, వాక్యంలో భాగంగా వాడుతాం. "కంకణం దాల్చు" అంటే ఒక పనిని దీక్షగా చేపట్టడం. "గిల్లి జోలపాడటం" అంటే తానే బాధ పెట్టి, తర్వాత ఓదార్చినట్లు నటించడం. "జుట్లు ముడిపెట్టడం" అంటే ఇద్దరి మధ్య తగాదా పెట్టడం. ఇవి మూడూ జాతీయాలు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2) జాతీయాలు.
సామెత అనుభవాన్ని చెప్పే పూర్తి వాక్యం (ఉదా: కాసే చెట్టుకే రాళ్ళ దెబ్బలు), కాబట్టి (1) తప్పు. పొడుపు కథ జవాబు కనుక్కోవాల్సిన చిక్కుప్రశ్న, కాబట్టి (3) తప్పు. ప్రకృతి–వికృతులు సంస్కృత పదం, దాని తెలుగు రూపం జతలు, కాబట్టి (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: జాతీయం = చిన్న పదబంధం; సామెత = పూర్తి వాక్యం.
ప్రశ్న 51 · 2026 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 2B
కామెర్ల రోగికి లోకమంతా పచ్చనే, కాసే చెట్టుకే రాళ్ళ దెబ్బలు – అనేవి
- (1)సామెతలు
- (2)పొడుపు కథలు
- (3)జాతీయాలు
- (4)భ్రమక పదం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) సామెతలు
ఇచ్చిన రెండు వాక్యాలు ఏ రకానికి చెందినవో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
సామెత అంటే ప్రజల అనుభవం నుంచి పుట్టిన, ఒక నీతిని లేదా సత్యాన్ని చెప్పే పూర్తి వాక్యం. "కామెర్ల రోగికి లోకమంతా పచ్చనే" అంటే మనసులో దోషం ఉన్నవాడికి అందరిలోనూ దోషమే కనిపిస్తుంది. "కాసే చెట్టుకే రాళ్ళ దెబ్బలు" అంటే మంచి చేసేవారికే ఎక్కువ కష్టాలు, విమర్శలు వస్తాయి. రెండూ పూర్తి వాక్యాలు, అనుభవ సత్యాలు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) సామెతలు.
పొడుపు కథలో ఒక చిక్కుప్రశ్న ఉంటుంది, దానికి విడుపు (జవాబు) కనుక్కోవాలి; ఇక్కడ అలాంటిది లేదు, కాబట్టి (2) తప్పు. జాతీయాలు చిన్న పదబంధాలు, పూర్తి వాక్యాలు కావు, కాబట్టి (3) తప్పు. భ్రమక పదం అంటే ముందు నుంచి వెనుకకు, వెనుక నుంచి ముందుకు ఒకేలా చదివే పదం (ఉదా: వికటకవి), కాబట్టి (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: అనుభవ సత్యం చెప్పే పూర్తి వాక్యం → సామెత.
ప్రశ్న 52 · 2026 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 2B
"ముళ్ళను చూసి ముందుకొస్తారు,
జలమును చూసి జారుకుంటారు" అనే పొడుపునకు విడుపు
- (1)పాము
- (2)కళ్ళు
- (3)వెంట్రుకలు
- (4)చెప్పులు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) చెప్పులు
ఇచ్చిన పొడుపు కథకు విడుపు (జవాబు) ఏమిటో ప్రశ్న అడుగుతోంది. పొడుపులో చెప్పిన రెండు లక్షణాలు ఏ వస్తువుకు సరిపోతాయో ఆలోచించాలి.
దారిలో ముళ్ళు కనిపిస్తే మనం చెప్పులు వేసుకుంటాం, అంటే చెప్పులు "ముందుకొస్తాయి". నీళ్ళలో దిగేటప్పుడు చెప్పులు విడిచేస్తాం, అంటే అవి "జారుకుంటాయి". రెండు లక్షణాలూ చెప్పులకు సరిగ్గా సరిపోతాయి. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4) చెప్పులు.
పాము ముళ్ళను చూసి ముందుకు రాదు, కాబట్టి (1) తప్పు. కళ్ళు ముళ్ళను చూస్తాయి కానీ నీళ్ళను చూసి జారుకోవు, కాబట్టి (2) తప్పు. వెంట్రుకలకు ఈ రెండు లక్షణాలూ లేవు, కాబట్టి (3) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: పొడుపు కథలో ప్రతి Clue నూ ఆప్షన్తో సరిచూడండి.
ప్రశ్న 31 · 2024 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET March 2024 · Paper 1B
Passage: దొంగపాలు కాదు దొడ్డ కీర్తిని దెచ్చు
పరమ సౌఖ్యమిచ్చు భద్రమిచ్చు
యాచకునకు నీయనావంత తరగదు
విద్యబోలు ధనము పృథివి గలదె!
పై పద్యంలో పృథివి అనగా అర్థం
- (1)భూమి
- (2)ఆకాశం
- (3)అగ్ని
- (4)వాయువు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) భూమి
ఈ ప్రశ్న పద్యంలోని “పృథివి” అనే పదానికి అర్థం అడుగుతోంది. పద్యం చివరి పాదం “విద్యబోలు ధనము పృథివి గలదె!” అంటే “విద్యలాంటి ధనం ఈ లోకంలో ఎక్కడైనా ఉందా?” అని అర్థం.
“పృథివి”, “పృథ్వి” అంటే భూమి. ధర, ధరణి, వసుధ, అవని, ఇల, పుడమి దీనికి పర్యాయపదాలు. కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (1) భూమి. పద్యంలో “పృథివి గలదె” అంటే “భూమి మీద ఉందా” అని.
పంచభూతాలు భూమి, ఆకాశం, అగ్ని, వాయువు, నీరు. ఆప్షన్లలో మిగిలిన మూడూ పంచభూతాల్లోనివే, అందుకే తికమక పెడతాయి. ఆకాశానికి గగనం, నింగి; అగ్నికి అనలం, వహ్ని; వాయువుకు అనిలం, పవనం అనే పదాలు వాడతారు. “పృథివి” వీటిలో దేనికీ అర్థం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: పృథివి = ధర = ధరణి = భూమి; పంచభూతాల పర్యాయపదాలు జతగా గుర్తుంచుకోండి.
ప్రశ్న 36 · 2024 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET March 2024 · Paper 1B
‘కోటరము’ అనుపదానికి అర్థం
- (1)అంతఃపురం
- (2)గొంతు
- (3)ఏనుగు
- (4)తొఱ్ఱ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) తొఱ్ఱ
“కోటరము” అనే పదానికి అర్థం అడుగుతున్నారు. ఇది సంస్కృతం నుంచి వచ్చిన పదం, పద్యాల్లో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
“కోటరము” అంటే చెట్టు మొదలులో లేదా కాండంలో ఉండే బోలు, అంటే తొఱ్ఱ. పక్షులు, ఉడుతలు, పాములు ఇలాంటి తొఱ్ఱల్లో నివసిస్తాయి. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4) తొఱ్ఱ.
“కోట” అనే శబ్దం చూసి చాలామంది రాజభవనానికి సంబంధించిన అంతఃపురం (1) అనుకుంటారు; కానీ అంతఃపురానికి “శుద్ధాంతం”, “అవరోధం” అనే పదాలు వాడతారు. గొంతు (2) కు కంఠం, గళం; ఏనుగు (3) కు గజం, కరి, హస్తి అనే పదాలు. ఇవేవీ కోటరము కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: కోటరము = చెట్టు తొఱ్ఱ; “కోట” శబ్దం చూసి మోసపోవద్దు.
ప్రశ్న 37 · 2024 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET March 2024 · Paper 1B
‘అంగజుడు’ పదానికి పర్యాయపదాలు
- (1)తనూజుడు, ఆత్మజుడు
- (2)అయ్య, జనకుడు
- (3)గురువు, ఉపాధ్యాయుడు
- (4)సోదరుడు, తమ్ముడు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) తనూజుడు, ఆత్మజుడు
“అంగజుడు” అనే పదానికి అదే అర్థం వచ్చే పర్యాయపదాలు అడుగుతున్నారు. పదాన్ని విడదీస్తే అర్థం తెలుస్తుంది.
అంగ (శరీరం) + జుడు (పుట్టినవాడు) = శరీరం నుంచి పుట్టినవాడు, అంటే కొడుకు. ఇదే పద్ధతిలో తనూ (శరీరం) + జుడు = తనూజుడు, ఆత్మ + జుడు = ఆత్మజుడు; ఈ రెండూ కొడుకు అనే అర్థమే ఇస్తాయి. పుత్రుడు, సుతుడు, తనయుడు కూడా పర్యాయపదాలే. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (1) తనూజుడు, ఆత్మజుడు.
అయ్య, జనకుడు (2) అంటే తండ్రి. గురువు, ఉపాధ్యాయుడు (3) అంటే విద్య నేర్పేవాడు. సోదరుడు, తమ్ముడు (4) అంటే తోడబుట్టినవాడు. ఇవేవీ కొడుకు అనే అర్థం ఇవ్వవు.
గుర్తుంచుకోండి: “-జుడు” = పుట్టినవాడు: అంగజుడు, తనూజుడు, ఆత్మజుడు అందరూ కొడుకులే.
ప్రశ్న 38 · 2024 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET March 2024 · Paper 1B
‘సత్వము’ పదానికి వికృతి
- (1)సత్తం
- (2)సత్తెం
- (3)సత్తువ
- (4)సత్యం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) సత్తువ
ఇది ప్రకృతి-వికృతి ప్రశ్న. సంస్కృత పదం (ప్రకృతి) తెలుగులో మారిన రూపాన్ని వికృతి అంటారు. “సత్వము” (సత్త్వము) అనే ప్రకృతికి వికృతి అడుగుతున్నారు.
సత్త్వము అంటే బలం, శక్తి. తెలుగులో దీని వికృతి “సత్తువ”. “ఒంట్లో సత్తువ లేదు” అంటాం కదా, అక్కడ సత్తువ అంటే బలం. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3) సత్తువ.
“సత్తెం” (2) అనేది “సత్యం” అనే పదానికి వికృతి, సత్వానికి కాదు. “సత్యం” (4) స్వయంగా ఒక సంస్కృత పదం, అంటే ప్రకృతి; దానికీ సత్వానికీ అర్థం వేరు. “సత్తం” (1) వాడుకలో ఉన్న వికృతి రూపం కాదు. ఇక్కడ “సత్యం – సత్తెం” జతతో తికమకపడకూడదు.
గుర్తుంచుకోండి: సత్వము – సత్తువ (బలం); సత్యము – సత్తెము (నిజం).
ప్రశ్న 39 · 2024 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET March 2024 · Paper 1B
‘పాడి’ పదానికి నానార్థ పదాలు
- (1)విధం, దారి
- (2)క్షీరం, ధర్మం
- (3)దేశము, ప్రదేశము
- (4)చలించు, పలుకు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) క్షీరం, ధర్మం
నానార్థాలు అంటే ఒకే పదానికి ఉండే వేర్వేరు అర్థాలు. “పాడి” అనే పదానికి ఉన్న రెండు వేర్వేరు అర్థాలను గుర్తించాలి.
“పాడి” అంటే మొదటి అర్థం పాలు, పాడి పశువుల సంపద (“పాడి పంటలు”, “పాడి ఆవు”). అంటే క్షీరం. రెండో అర్థం న్యాయం, ధర్మం; “ఇది నీకు పాడి కాదు” అంటే “ఇది నీకు ధర్మం కాదు” అని. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (2) క్షీరం, ధర్మం.
విధం, దారి (1) “రీతి”, “మార్గం” అనే పదాల అర్థాలు. దేశము, ప్రదేశము (3) దాదాపు ఒకే అర్థం ఉన్న పదాలు; ఇవి నానార్థాలు కావు, పైగా పాడికి సంబంధం లేదు. చలించు, పలుకు (4) క్రియలు; “పాడు” (పాట పాడు) అనే క్రియతో తికమకపడితే ఇలాంటి ఆప్షన్ ఎంచుకుంటారు.
గుర్తుంచుకోండి: పాడి = పాలు (పాడి పంటలు) + ధర్మం (“పాడి కాదు”).
ప్రశ్న 40 · 2024 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET March 2024 · Paper 1B
‘భాస్కరుడు’ పదానికి వ్యుత్పత్త్యర్థం
- (1)కాంతిని కలుగజేయువాడు
- (2)శాంతిని కలుగజేయువాడు
- (3)శౌర్యము ప్రదర్శించేవాడు
- (4)ధర్మాన్ని ఆచరించువాడు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) కాంతిని కలుగజేయువాడు
వ్యుత్పత్త్యర్థం అంటే ఒక పదం ఎలా ఏర్పడిందో, దాని మూల భాగాల నుంచి వచ్చే అర్థం. “భాస్కరుడు” అంటే సూర్యుడు; ఆ పేరు ఎందుకు వచ్చిందో చెప్పాలి.
భాః (కాంతి, వెలుగు) + కరుడు (చేసేవాడు, కలిగించేవాడు) = భాస్కరుడు. అంటే “కాంతిని కలుగజేయువాడు”. సూర్యుడు లోకానికి వెలుగు ఇస్తాడు కాబట్టి ఈ పేరు. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (1) కాంతిని కలుగజేయువాడు. ఇదే పద్ధతిలో “దివాకరుడు” అంటే పగటిని చేసేవాడు, “ప్రభాకరుడు” అంటే కాంతిని చేసేవాడు.
శాంతిని కలుగజేయువాడు (2) అనేది “శాంతికరుడు” లాంటి పదానికి అర్థం; “భాః” లో శాంతి అర్థం లేదు. శౌర్యం (3), ధర్మం (4) అనే అర్థాలు ఈ పదం భాగాల్లో ఎక్కడా లేవు.
గుర్తుంచుకోండి: భాః = కాంతి; భాస్కర, ప్రభాకర, దివాకర – అన్నీ “-కర” (చేసేవాడు) పదాలు.
ప్రశ్న 36 · 2024 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET March 2024 · Paper 2B
"దళము" పదానికి పర్యాయపదాలు
- (1)మాను, వృక్షం
- (2)సేన, సైన్యం
- (3)తెగ, జాతి
- (4)కులం, రంగు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) సేన, సైన్యం
"దళము" పదానికి ఒకే అర్థం వచ్చే రెండు పదాలు (పర్యాయపదాలు) ఏవో అడిగారు. పర్యాయపదాలు అంటే ఒకే అర్థాన్ని ఇచ్చే వేర్వేరు పదాలు.
"దళం" అంటే సైనికుల గుంపు; "పోలీసు దళం", "సైనిక దళం" అని వాడతాం. దానికి సమానార్థకాలు సేన, సైన్యం. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2). (దళం అనే మాటకు ఆకు, పువ్వు రేకు అనే అర్థాలు కూడా ఉన్నాయి, కానీ ఆ అర్థాల జంట ఆప్షన్లలో లేదు.)
ఆప్షన్ (1) లోని మాను, వృక్షం చెట్టుకు పర్యాయపదాలు; ఆకుకు కాదు, సైన్యానికి కాదు. ఆప్షన్ (3) తెగ, జాతి సమూహానికి సంబంధించినవి అయినా దళం అర్థం కాదు. ఆప్షన్ (4) కులం, రంగు దళానికి సంబంధం లేనివి.
గుర్తుంచుకోండి: దళం = సేన, సైన్యం (ఇంకా ఆకు, రేకు).
ప్రశ్న 38 · 2024 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET March 2024 · Paper 2B
కవికి సామాజిక స్పృహ అవసరం.
గీతగీసిన పదానికి నానార్థపదాలు
(గీత గీసిన పదం: కవి)
- (1)కృషి, కష్టం
- (2)కల, రవి
- (3)నాన్న, నేత్రం
- (4)కవిత్వం రాసేవాడు, నీటి కాకి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) కవిత్వం రాసేవాడు, నీటి కాకి
గీత గీసిన పదం "కవి". దానికి నానార్థాలు అడిగారు. నానార్థాలు అంటే ఒకే పదానికి ఉండే వేర్వేరు అర్థాలు. పర్యాయపదాలకు (ఒకే అర్థం, వేర్వేరు పదాలు) ఇది వ్యతిరేకం.
"కవి" అనే పదానికి కవిత్వం రాసేవాడు అనే అర్థంతో పాటు నీటికాకి అనే అర్థం కూడా ఉంది. నిఘంటువుల్లో పండితుడు, శుక్రుడు అనే అర్థాలు కూడా ఇస్తారు. ఆప్షన్లలో రెండు అర్థాలూ "కవి"కే చెందేది ఆప్షన్ (4) మాత్రమే.
ఆప్షన్ (1) కృషి, కష్టం శ్రమకు సంబంధించిన పదాలు. ఆప్షన్ (2) కల, రవి "కవి"తో ప్రాస కలిసే పదాలు మాత్రమే. ఆప్షన్ (3) నాన్న, నేత్రం "కవి"కి అర్థాలు కావు. పదం పోలికతో తికమక పెట్టే ఆప్షన్లు ఇవి.
గుర్తుంచుకోండి: కవి = కవిత్వం రాసేవాడు, నీటికాకి (నానార్థాలు).
ప్రశ్న 39 · 2024 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET March 2024 · Paper 2B
తోయ మందు పుట్టినది - వ్యుత్పత్త్యర్థ పదం
- (1)తోయజము
- (2)అమృతం
- (3)జయము
- (4)అనలం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) తోయజము
వ్యుత్పత్తి అంటే ఒక పదం ఎలా ఏర్పడిందో దాని మూలాన్ని బట్టి చెప్పే అర్థం. "తోయమందు పుట్టినది" అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం ఏదో అడిగారు.
తోయం అంటే నీరు. "జ" అంటే పుట్టినది. తోయం + జం = తోయజం, అంటే నీటిలో పుట్టినది, అంటే తామర పువ్వు. జలజం, నీరజం, వారిజం, అంబుజం కూడా ఇదే విధంగా ఏర్పడిన తామర పేర్లు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) తోయజము.
అమృతం (2) అంటే మరణం లేనిది (సుధ). జయము (3) అంటే గెలుపు. అనలం (4) అంటే అగ్ని. ఈ మూడింటిలోనూ "తోయం" (నీరు) భాగం గానీ, "పుట్టినది" అనే అర్థం గానీ లేవు.
గుర్తుంచుకోండి: నీటి పేరు + జ = తామర: తోయజం, జలజం, నీరజం, అంబుజం.
ప్రశ్న 40 · 2024 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET March 2024 · Paper 2B
యోధుడు ప్రకృతి పదానికి వికృతి
- (1)జోదు
- (2)జోగు
- (3)జోలి
- (4)జోడు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) జోదు
ప్రకృతి అంటే సంస్కృత మూల పదం. అది తెలుగులోకి వచ్చి రూపం మారితే ఆ మారిన రూపాన్ని వికృతి అంటారు. "యోధుడు" పదానికి వికృతి అడిగారు.
సంస్కృతం నుంచి తెలుగులోకి వచ్చే పదాలలో మొదటి "య" చాలాసార్లు "జ" గా మారుతుంది. యోగి → జోగి, యముడు → జముడు, యాత్ర → జాతర ఇలాంటి మార్పులే. అదే విధంగా యోధుడు → జోదు (యుద్ధం చేసేవాడు, వీరుడు). కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1).
జోగు (2), జోలి (3) "యోధుడు" నుంచి వచ్చిన రూపాలు కావు, వాటి అర్థాలు కూడా వేరు. జోడు (4) అంటే జత (జంట); అది కూడా యోధుడికి సంబంధించిన మాట కాదు. ఇక్కడ "జో" తో మొదలయ్యే పదాలతో తికమక పెడుతున్నారు; అర్థం "వీరుడు" అయ్యేది జోదు ఒక్కటే.
గుర్తుంచుకోండి: య → జ: యోధుడు → జోదు, యోగి → జోగి, యాత్ర → జాతర.
ప్రశ్న 41 · 2024 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET March 2024 · Paper 2B
"కాలధర్మం చెందడం" జాతీయానికి అర్థం
- (1)మరుగున పడిపోవడం
- (2)అడుగున పడిపోవడం
- (3)మరణించడం
- (4)కష్టఫలం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) మరణించడం
జాతీయం అంటే ఒక భాషలో ప్రత్యేక అర్థంలో వాడే పదబంధం. దాని అర్థం పదాల అక్షరార్థం కంటే వేరుగా ఉంటుంది. "కాలధర్మం చెందడం" అర్థం అడిగారు.
పుట్టిన ప్రతిదీ ఏదో ఒకనాడు నశించడం కాలం సహజ నియమం (ధర్మం). ఆ నియమాన్ని పొందడం అంటే మరణించడం. గౌరవంగా మరణాన్ని చెప్పడానికి "కాలధర్మం చెందారు" అంటారు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3).
మరుగున పడిపోవడం (1) అంటే కనిపించకుండా పోవడం, అందరూ మర్చిపోవడం. అడుగున పడిపోవడం (2) అంటే అట్టడుగుకు చేరడం, పట్టించుకోకుండా పోవడం. కష్టఫలం (4) అంటే శ్రమకు వచ్చిన ఫలితం. వీటిలో దేనికీ మరణం అనే అర్థం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: కాలధర్మం చెందడం = మరణించడం (గౌరవంగా చెప్పే తీరు).
ప్రశ్న 42 · 2024 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET March 2024 · Paper 2B
అదిగో పులి అంటే ఇదిగో తోక అన్నట్లు - ఇది ఒక
- (1)సామెత
- (2)జాతీయం
- (3)పొడుపుకథ
- (4)కళారూపం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) సామెత
"అదిగో పులి అంటే ఇదిగో తోక" ఏ రకమైన భాషా రూపమో గుర్తించాలి. సామెత అంటే ప్రజల అనుభవం నుంచి పుట్టిన, ఒక పూర్తి భావాన్ని లేదా నీతిని చెప్పే లోకోక్తి.
ఈ మాట అర్థం: ఎవరైనా "అదిగో పులి" అనగానే నిజం తెలుసుకోకుండానే ఇంకొకరు "ఇదిగో తోక" అని కల్పించి చెప్పడం, అంటే నిర్ధారణ లేకుండా పుకార్లను పెంచడం. ఇది అనుభవం నుంచి వచ్చిన పూర్తి భావం గల లోకోక్తి. కాబట్టి ఇది సామెత, జవాబు ఆప్షన్ (1).
జాతీయం (2) సాధారణంగా చిన్న పదబంధం (ఉదా: "కాలధర్మం చెందడం"), వాక్యంలో ఒక భాగంగా వాడతాం. పొడుపుకథ (3) జవాబు చెప్పాల్సిన ప్రశ్న రూపంలో ఉంటుంది. కళారూపం (4) అంటే బుర్రకథ, హరికథ వంటి ప్రదర్శన రూపం. ఇక్కడ చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు, కానీ పూర్తి అనుభవ భావం గలది కాబట్టి ఇది సామెత.
గుర్తుంచుకోండి: పూర్తి అనుభవ వాక్యం = సామెత; చిన్న పదబంధం = జాతీయం.
ప్రశ్న 47 · 2024 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET March 2024 · Paper 2B
"వల్లభ" పదానికి అర్థం
- (1)భార్య
- (2)పుత్రుడు
- (3)పుత్రిక
- (4)భర్త
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1), (4) ఆప్షన్లకు పూర్తి మార్కులు (అధికారిక కీ)
అధికారిక కీ ఈ ప్రశ్నకు (1) భార్య, (4) భర్త రెండింటికీ మార్కులు ఇచ్చింది. ఎందుకంటే "వల్లభ" అనే మాట ఇద్దరికీ వాడతారు.
వల్లభ అంటే ప్రియమైనవారు. పురుష రూపం వల్లభుడు అంటే భర్త, ప్రియుడు, అధిపతి (ఉదా: "శ్రీవల్లభుడు" = లక్ష్మీదేవి భర్త, విష్ణువు). స్త్రీ రూపం వల్లభ అంటే భార్య, ప్రియురాలు (ఉదా: "ప్రాణవల్లభ"). కాబట్టి ఆప్షన్ (1), ఆప్షన్ (4) రెండూ అంగీకరించదగినవే.
ప్రశ్నలో "వల్లభ" అని "-డు" లేకుండా ఉంది కాబట్టి స్త్రీ రూపం అనుకుంటే (1) భార్య మరింత సరిపోతుంది. పుత్రుడు (2), పుత్రిక (3) వల్లభ పదానికి అర్థాలు కావు; అవి కొడుకు, కూతురు.
గుర్తుంచుకోండి: వల్లభుడు = భర్త, వల్లభ = భార్య.
ప్రశ్న 54 · 2024 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET March 2024 · Paper 2B
చతుర్దశ భువనాలు అంటే
- (1)పద్నాలుగు లోకాలు
- (2)నాలుగు లోకాలు
- (3)పది లోకాలు
- (4)పద్నాలుగు భవనాలు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) పద్నాలుగు లోకాలు
"చతుర్దశ భువనాలు" అంటే ఏమిటో అడిగారు. రెండు పదాల అర్థం విడివిడిగా తెలుసుకుంటే జవాబు వస్తుంది.
చతుర్దశ = చతుర్ (నాలుగు) + దశ (పది) = పద్నాలుగు (4 + 10 = 14). భువనం అంటే లోకం. పురాణాల ప్రకారం ఏడు ఊర్ధ్వ లోకాలు, ఏడు అధో లోకాలు కలిపి పద్నాలుగు లోకాలు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) పద్నాలుగు లోకాలు.
నాలుగు లోకాలు (2) "చతుర్" మాత్రమే తీసుకున్నట్లు, పది లోకాలు (3) "దశ" మాత్రమే తీసుకున్నట్లు; రెండూ సగం అర్థమే. పద్నాలుగు భవనాలు (4) లో సంఖ్య సరైనదే కానీ "భువనం" (లోకం) ను "భవనం" (ఇల్లు, కట్టడం) గా పొరబడ్డారు.
గుర్తుంచుకోండి: భువనం = లోకం; భవనం = ఇల్లు. చతుర్దశ = 14.
ప్రశ్న 39 · 2024 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET October 2024 · Paper 1B
దివ్వె - పదానికి ప్రకృతి
- (1)దీపము
- (2)దిట్టము
- (3)దీవులు
- (4)తీరము
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) దీపము
సంస్కృతం నుంచి వచ్చిన అసలు పదాన్ని ప్రకృతి అంటారు. అది తెలుగులో మారి వాడుకలోకి వచ్చిన రూపాన్ని వికృతి అంటారు. ఇక్కడ "దివ్వె" వికృతి, దానికి ప్రకృతి ఏమిటో అడిగారు.
దివ్వె అంటే దీపం. సంస్కృత పదం "దీపము" తెలుగులో "దివ్వె"గా మారింది. కాబట్టి దివ్వెకు ప్రకృతి దీపము, ఆప్షన్ (1) సరైనది. ఇలాంటి మరికొన్ని జంటలు: ఆజ్ఞ - ఆన, విద్య - విద్దె, భాష - బాస.
దిట్టము అంటే గట్టిదనం, స్థిరత్వం (2). దీవులు అంటే ద్వీపాలు (3). తీరము అంటే ఒడ్డు (4). ఇవి ఏవీ దివ్వెకు మూల రూపం కావు. శబ్దం దగ్గరగా ఉందని (2) లేదా (3) ఎంచుకోవద్దు, అర్థం చూడాలి.
గుర్తుంచుకోండి: ప్రకృతి-వికృతిలో అర్థం ఒకటే ఉండాలి: దివ్వె = దీపం.
ప్రశ్న 40 · 2024 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET October 2024 · Paper 1B
"చెన్ను" అనే పదానికి అర్థం
- (1)గొడవ
- (2)చెమట
- (3)అందం
- (4)కానుక
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) అందం
"చెన్ను" అనే పాత తెలుగు పదానికి అర్థం అడిగారు. పద్యాల్లో, ప్రాచీన రచనల్లో ఈ పదం తరచుగా కనిపిస్తుంది.
"చెన్ను" అంటే అందం, సొగసు, శోభ. "చెన్నుగా" అంటే అందంగా. "చెన్నకేశవుడు" (అందమైన కేశవుడు) అనే పేరులో కూడా ఇదే అర్థం ఉంది. కాబట్టి ఆప్షన్ (3) సరైనది.
గొడవ (1), చెమట (2), కానుక (4) చెన్నుకు అర్థాలు కావు. 'చెమట' శబ్దం కొంత దగ్గరగా ఉందని చాలామంది తికమకపడతారు, కానీ అర్థం పూర్తిగా వేరు.
గుర్తుంచుకోండి: చెన్నకేశవుడు = అందమైన కేశవుడు అని గుర్తుంచుకుంటే చెన్ను = అందం గుర్తుంటుంది.
ప్రశ్న 42 · 2024 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET October 2024 · Paper 1B
"వెండి గొలుసు వెయ్యడమే గాని తియ్యలేము" - ఇది ఒక
- (1)పారిభాషిక పదం
- (2)పొడుపు కథ
- (3)సామెత
- (4)జాతీయం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) పొడుపు కథ
ఇచ్చిన వాక్యం ఏ రకమైన భాషా ప్రయోగమో అడిగారు. వాక్యంలో ఒక వస్తువును నేరుగా చెప్పకుండా, దాని లక్షణాన్ని దాచి చెప్పారు.
పొడుపు కథ (Riddle) అంటే ఒక వస్తువు పేరు చెప్పకుండా దాని లక్షణాలను చమత్కారంగా వర్ణించి, "అదేమిటి?" అని విప్పమని అడగడం. "వెండి గొలుసు వెయ్యడమే గాని తియ్యలేము" అనే వాక్యం కూడా ఒక వస్తువును దాచి చెబుతోంది, వినేవారు జవాబు ఊహించాలి. కాబట్టి ఇది పొడుపు కథ, ఆప్షన్ (2) సరైనది.
సామెత (3) అంటే అనుభవంలోంచి వచ్చిన నీతిని చెప్పే లోకోక్తి, ఉదాహరణకు "కోటి విద్యలూ కూటి కొరకే". జాతీయం (4) అంటే అక్షరార్థం కాకుండా ప్రత్యేక అర్థం ఇచ్చే పదబంధం, ఉదాహరణకు "తలలో నాలుక". పారిభాషిక పదం (1) ఒక శాస్త్రంలో ప్రత్యేక అర్థం ఉన్న సాంకేతిక పదం. ఈ వాక్యం జవాబు అడిగే చిక్కు కాబట్టి ఈ మూడూ కావు.
గుర్తుంచుకోండి: జవాబు ఊహించమని అడిగే చిక్కు వాక్యం = పొడుపు కథ.
ప్రశ్న 43 · 2024 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET October 2024 · Paper 1B
దళము - పర్యాయపదాలు
- (1)ఆకు, సైన్యం
- (2)ఆకు, వలనము
- (3)సైన్యం, సేన
- (4)బలం, ధర్మం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) సైన్యం, సేన
ఒకే అర్థం ఇచ్చే వేర్వేరు పదాలను పర్యాయపదాలు (Synonyms) అంటారు. ఒకే పదానికి వేర్వేరు అర్థాలు ఉంటే అవి నానార్థాలు. "దళము"కు పర్యాయపదాలు అడిగారు.
"దళము" అంటే సైన్యం అనే అర్థంలో దానికి పర్యాయపదాలు సైన్యం, సేన. ఈ రెండూ ఒకే అర్థం (army) ఇస్తాయి. కాబట్టి ఆప్షన్ (3) సరైనది.
ఇక్కడ చాలామంది (1) "ఆకు, సైన్యం" ఎంచుకుంటారు. కానీ దళానికి ఆకు, సైన్యం అనే రెండు వేర్వేరు అర్థాలు ఉన్నాయి. అవి నానార్థాలు, పర్యాయపదాలు కావు. (2) లో కూడా ఆకు వేరే అర్థం. "బలం, ధర్మం" (4) దళానికి సంబంధం లేని పదాలు.
గుర్తుంచుకోండి: పర్యాయపదాలు = ఒకే అర్థం, వేర్వేరు పదాలు; నానార్థాలు = ఒకే పదం, వేర్వేరు అర్థాలు.
ప్రశ్న 43 · 2024 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET October 2024 · Paper 2B
"అనుభవం గడించిన" అనే అర్థంలో ఈ జాతీయాన్ని ఉపయోగిస్తారు.
- (1)తలలోనాలుక
- (2)తలపండిన
- (3)తలసరిమేధ
- (4)తలవంపులు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) తలపండిన
"అనుభవం గడించిన" అనే అర్థం ఇచ్చే జాతీయం ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది. జాతీయం అంటే మాటల అక్షరార్థం కాకుండా ప్రత్యేక అర్థం ఇచ్చే పదబంధం.
"తలపండిన" అంటే అక్షరాలా తల వెంట్రుకలు నెరిసిన అని. వయసుతో వెంట్రుకలు నెరుస్తాయి; వయసుతో అనుభవం వస్తుంది. అందుకే "తలపండిన వ్యక్తి" అంటే బాగా అనుభవం ఉన్నవాడు. ఉదా: "తలపండిన రాజకీయ నాయకుడు". సమాధానం ఆప్షన్ (2).
"తలలో నాలుక" అంటే అందరికీ ఇష్టంగా, అందరికీ కావలసినవాడిగా ఉండడం. "తలవంపులు" అంటే అవమానం, సిగ్గుపడే పరిస్థితి. "తలసరి" అంటే ఒక్కొక్కరికి (తలకు) అనే అర్థం; "తలసరిమేధ" అనుభవం అనే అర్థం ఇచ్చే జాతీయం కాదు. అందుకే (1), (3), (4) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: తల పండడం = అనుభవం; తలవంపులు = అవమానం; తలలో నాలుక = అందరికీ ఆప్తుడు.
ప్రశ్న 44 · 2024 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET October 2024 · Paper 2B
అర్థాలను సరైన పదాలతో జతపరచండి.
అ. ఓష్ఠం — య. చివర
ఆ. ఎల్లి — ర. రేపు
ఇ. కాడు — ల. పెదవి
ఈ. కడ — వ. అడవి
- (1)అ-ల, ఆ-ర, ఇ-వ, ఈ-య
- (2)అ-ల, ఆ-ర, ఇ-య, ఈ-వ
- (3)అ-ల, ఆ-య, ఇ-వ, ఈ-ర
- (4)అ-ల, ఆ-వ, ఇ-య, ఈ-ర
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) అ-ల, ఆ-ర, ఇ-వ, ఈ-య
నాలుగు పదాలకు వాటి అర్థాలను జతపరచమని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఒక్కో పదం అర్థం: ఓష్ఠం = పెదవి (అందుకే పెదవులతో పలికే ప, బ, మ లను "ఓష్ఠ్యాలు" అంటారు). ఎల్లి = రేపు ("ఎల్లుండి" అనే మాట ఇక్కడి నుంచే వచ్చింది). కాడు = అడవి ("వల్లకాడు" అనే మాట గుర్తుంచుకోండి). కడ = చివర ("కడపటి", "కడకు" అంటే చివరి, చివరకు).
కాబట్టి జతలు: అ-ల, ఆ-ర, ఇ-వ, ఈ-య. సమాధానం ఆప్షన్ (1).
అన్ని ఆప్షన్లలో అ-ల ఒకటే; తేడా మిగతా జతల్లోనే. ఆప్షన్ (2) కాడు = చివర, కడ = అడవి అని తారుమారు చేసింది. ఆప్షన్ (3) ఎల్లి = చివర అంటుంది. ఆప్షన్ (4) ఎల్లి = అడవి అంటుంది. ఇవన్నీ తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: ఓష్ఠ్యాలు (ప, బ, మ), ఎల్లుండి, వల్లకాడు, కడపటి: తెలిసిన మాటల ద్వారా అర్థాలు గుర్తుంచుకోండి.
ప్రశ్న 45 · 2024 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET October 2024 · Paper 2B
"గజము" ఈ పదానికి పర్యాయ పదాలు
అ. ఏనుగు
ఆ. మూడు అడుగుల భాగం
ఇ. కుంజరం
ఈ. హస్తి
- (1)అ, ఆ, ఈ
- (2)ఆ, ఇ, ఈ
- (3)అ, ఇ, ఈ
- (4)అ, ఆ, ఇ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) అ, ఇ, ఈ
ఈ ప్రశ్న "గజము" పదానికి పర్యాయపదాలు అడుగుతోంది. పర్యాయపదాలు అంటే ఒకే అర్థం ఇచ్చే వేర్వేరు పదాలు. నానార్థాలు అంటే ఒకే పదానికి ఉండే వేర్వేరు అర్థాలు. ఈ తేడానే ఇక్కడ పరీక్షిస్తున్నారు.
"గజము" అంటే ఏనుగు. ఏనుగుకు పర్యాయపదాలు: ఏనుగు, కుంజరం, హస్తి (ఇంకా కరి, దంతి, సింధురం వంటివి). కాబట్టి అ, ఇ, ఈ పర్యాయపదాలు. సమాధానం ఆప్షన్ (3).
"గజము" అనే మాటకు మూడు అడుగుల పొడవు కొలత (yard) అనే అర్థం కూడా ఉంది. కానీ అది వేరే అర్థం, అంటే నానార్థం; పర్యాయపదం కాదు. "ఆ" ఉన్న ఆప్షన్లు (1), (2), (4) అందుకే సరికావు. ఇక్కడ చాలామంది "ఆ"ను కూడా చేర్చి పొరపడతారు.
గుర్తుంచుకోండి: పర్యాయపదం = ఒకే అర్థం, వేర్వేరు పదాలు; నానార్థం = ఒకే పదం, వేర్వేరు అర్థాలు.
ప్రశ్న 46 · 2024 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET October 2024 · Paper 2B
"శాస్త్రము" ఈ పదానికి వికృతి
- (1)చట్టువ
- (2)సంవిధానము
- (3)శాస్త్రి
- (4)చట్టము
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) చట్టము
ఈ ప్రశ్న "శాస్త్రము" అనే ప్రకృతి పదానికి వికృతి అడుగుతోంది. ప్రకృతి అంటే సంస్కృత, ప్రాకృత మూల రూపం. వికృతి అంటే అది తెలుగులోకి వచ్చి మారిన రూపం (ఉదా: విద్య → విద్దె, రాత్రి → రాతిరి).
"శాస్త్రము" తెలుగులోకి వచ్చేసరికి "చట్టము"గా మారింది. "శా" "చ"గా, సంయుక్తాక్షరం "స్త్ర" "ట్ట"గా మారాయి. చట్టం అంటే నియమం, శాసనం; శాస్త్రం అంటే కూడా నియమాలు చెప్పే గ్రంథం. అర్థ సంబంధం కూడా కనిపిస్తుంది. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4).
"సంవిధానము" సంస్కృత పదమే; అది శాస్త్రముకు వికృతి కాదు. "శాస్త్రి" ఒక బిరుదు, శాస్త్రాలు చదివినవాడు; అది ఉత్పన్న పదం, వికృతి కాదు. "చట్టువ" చట్టము లాగా వినిపిస్తుంది, కానీ అది వేరే తెలుగు పదం. ఇక్కడ చాలామంది (1), (4) మధ్య తికమకపడతారు. అందుకే (1), (2), (3) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: శాస్త్రము → చట్టము, విద్య → విద్దె, రాత్రి → రాతిరి.
ప్రశ్న 47 · 2024 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET October 2024 · Paper 2B
"రాజుగారి తోటలో రోజాపూలు, చూచేవారేకాని కోసేవారు లేరు"
ఈ పొడుపుకు విడుపు
- (1)గురివింద గింజలు
- (2)గచ్చకాయలు
- (3)చుక్కలు
- (4)ఆముదం గింజలు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) చుక్కలు
ఈ ప్రశ్న ఒక పొడుపుకథకు విడుపు (సమాధానం) అడుగుతోంది. పొడుపుకథలో వస్తువును నేరుగా చెప్పకుండా పోలికల ద్వారా సూచిస్తారు.
పొడుపులో రెండు సూచనలు ఉన్నాయి. "రాజుగారి తోట" అంటే విశాలమైన ఆకాశం. "రోజాపూలు" అంటే ఆకాశంలో మెరిసే అందమైన చుక్కలు. "చూచేవారే కాని కోసేవారు లేరు" అంటే అందరూ వాటిని చూడగలరు, కానీ ఎవరూ వాటిని అందుకోలేరు, కోయలేరు. ఈ రెండు సూచనలూ నక్షత్రాలకే సరిపోతాయి. సమాధానం ఆప్షన్ (3) చుక్కలు.
గురివింద గింజలు, గచ్చకాయలు, ఆముదం గింజలు చేతితో కోయగలిగేవి, ఏరగలిగేవి. "కోసేవారు లేరు" అనే సూచనకు అవి సరిపోవు. అందుకే (1), (2), (4) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: పొడుపుకథలో "అందుకోలేం", "చూడగలం మాత్రమే" అనే సూచన వస్తే ఆకాశంలోని వస్తువు గురించి ఆలోచించండి.
ప్రశ్న 48 · 2024 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET October 2024 · Paper 2B
"ధర" పదానికి నానార్థాలు
- (1)వెల, విలువ
- (2)భూమి, వెల
- (3)భూమి, ధరణి
- (4)వెల, పర్వతం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) భూమి, వెల
ఈ ప్రశ్న "ధర" పదానికి నానార్థాలు అడుగుతోంది. నానార్థాలు అంటే ఒకే పదానికి ఉండే వేర్వేరు అర్థాలు.
"ధర" పదానికి రెండు ప్రధాన అర్థాలు ఉన్నాయి. ఒకటి భూమి (ధరించేది; "ధరణి", "ధరాతలం" అనే మాటలు గుర్తుకు తెచ్చుకోండి). రెండు వెల, ధర ("బియ్యం ధర పెరిగింది"). ఈ రెండు వేర్వేరు అర్థాలనూ ఇచ్చిన ఆప్షన్ (2) సమాధానం.
ఆప్షన్ (1) "వెల, విలువ" ఒకే అర్థాన్ని రెండు మాటల్లో చెబుతోంది. ఆప్షన్ (3) "భూమి, ధరణి" కూడా ఒకే అర్థం; ఇవి పర్యాయపదాలు, నానార్థాలు కావు. ఆప్షన్ (4)లో పర్వతం అర్థం సాధారణంగా "ధరాధరం" (భూమిని ధరించేది) వంటి పదాలకు చెబుతారు; ధర పదానికి ప్రామాణికంగా చెప్పే నానార్థాలు భూమి, వెల.
గుర్తుంచుకోండి: నానార్థాల్లో రెండు అర్థాలు వేర్వేరుగా ఉండాలి; ఒకే అర్థం రెండు మాటలైతే అవి పర్యాయపదాలు.
ప్రశ్న 49 · 2024 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET October 2024 · Paper 2B
"అజ్ఞానమనే అంధకారాన్ని ఛేదించువాడు" అనే వ్యుత్పత్త్యర్థం గల పదం
- (1)భాస్వంతుడు
- (2)భాస్కరుడు
- (3)మిత్రుడు
- (4)గురువు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) గురువు
వ్యుత్పత్త్యర్థం అంటే ఒక పదం ఎలా ఏర్పడిందో, దాని మూలం ఏం చెబుతుందో వివరించే అర్థం. "అజ్ఞానమనే అంధకారాన్ని ఛేదించువాడు" అనే వ్యుత్పత్తి ఉన్న పదం అడుగుతున్నారు.
"గురువు" పదంలో "గు" అంటే చీకటి (అంధకారం), "రు" అంటే దాన్ని తొలగించేది. చీకటి అంటే ఇక్కడ అజ్ఞానం. శిష్యుడి అజ్ఞానాన్ని తొలగించి జ్ఞాన వెలుగు ఇచ్చేవాడు గురువు. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4).
భాస్వంతుడు (కాంతి కలవాడు), భాస్కరుడు (కాంతిని కలిగించేవాడు), మిత్రుడు ఇవన్నీ సూర్యుడి పేర్లు. సూర్యుడు బయటి చీకటిని పోగొడతాడు, కానీ "అజ్ఞానమనే" చీకటిని కాదు. ఇక్కడ చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు; కానీ "అజ్ఞానం" అనే మాటే గురువును సూచిస్తుంది. అందుకే (1), (2), (3) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: గు = చీకటి, రు = తొలగించేది; గురువు = అజ్ఞానాన్ని పోగొట్టేవాడు.
ప్రశ్న 32 · 2022 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2022 · Paper 1B
కింది పద్యాన్ని చదివి ప్రశ్నకు జవాబును గుర్తించండి.
వానలు పస పైరులకును
సానలు పస వజ్రములకు, సమరంబులకున్
సేనలు పస; మృగజాతికి
గానలు పస; కుందవరపు గవి చౌడప్పా ॥
‘కానలు’ అంటే
- (1)అడవులు
- (2)పక్షులు
- (3)జంతువులు
- (4)చెఱువులు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) అడవులు
ఈ ప్రశ్న ‘కానలు’ అనే పదానికి అర్థం అడుగుతోంది. ‘కాన’ అంటే అడవి. పద్యంలో ‘మృగజాతికి గానలు పస’ అని ఉంది. జంతువులకు అడవులే బలం, నివాసం.
పద్యంలో ‘గానలు’ అని ఎందుకు ఉంది? ‘మృగజాతికిన్ + కానలు’ కలిసినప్పుడు గసడదవాదేశ సంధి వల్ల ‘క’ ‘గ’గా మారింది. ‘కుందవరపు కవి’ కూడా అలాగే ‘కుందవరపు గవి’ అయింది. కాబట్టి గానలు = కానలు = అడవులు. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) అడవులు.
పక్షులు (2) పద్యంలో లేవు. జంతువులు (3) అంటే ‘మృగజాతి’; అవి అడవి మీద ఆధారపడతాయి, కానీ కానలు అంటే జంతువులు కాదు. చెఱువులు (4) అంటే నీటి చెరువులు; దానికి ‘కాన’తో సంబంధం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: కాన = అడవి; గసడదవాదేశంతో కానలు → గానలు.
ప్రశ్న 35 · 2022 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2022 · Paper 1B
‘వారిజం’ - పర్యాయపదాలు
- (1)పండు, ఫలము
- (2)మల్లె, మొల్ల
- (3)పద్మం, తామర
- (4)నెమలి, కాకి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) పద్మం, తామర
ఈ ప్రశ్న ‘వారిజం’ అనే పదానికి పర్యాయపదాలు (ఒకే అర్థం ఇచ్చే వేరువేరు పదాలు) అడుగుతోంది.
‘వారి’ అంటే నీరు, ‘జం’ అంటే పుట్టినది. నీటిలో పుట్టేది కాబట్టి వారిజం అంటే తామర పువ్వు. జలజం, నీరజం, అంబుజం, పంకజం కూడా ఇదే అర్థం ఇస్తాయి. పద్మం, తామర రెండూ తామర పువ్వునే సూచిస్తాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) పద్మం, తామర.
పండు, ఫలము (1) ఒకదానికొకటి పర్యాయపదాలే కానీ వారిజానికి కాదు. మల్లె, మొల్ల (2) వేరే పూల పేర్లు. నెమలి, కాకి (4) పక్షులు; ఇవి ఒకదానికొకటి పర్యాయపదాలు కూడా కావు.
గుర్తుంచుకోండి: ‘-జం’ = పుట్టినది: వారిజం, జలజం, పంకజం అన్నీ తామరే.
ప్రశ్న 38 · 2022 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2022 · Paper 1B
మొయిలు అంటే
- (1)ఛత్రం
- (2)ఝషం
- (3)మేఘం
- (4)ధరణి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) మేఘం
ఈ ప్రశ్న ‘మొయిలు’ అనే పదానికి అర్థం అడుగుతోంది.
‘మొయిలు’ అంటే మబ్బు, మేఘం. పద్యాల్లో ‘మొగులు’, ‘మొయిలు’ అనే రూపాలు మేఘం అనే అర్థంలో తరచుగా వస్తాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) మేఘం.
ఛత్రం (1) అంటే గొడుగు. ఝషం (2) అంటే చేప. ధరణి (4) అంటే భూమి. ఈ మూడూ ‘మొయిలు’కు అర్థాలు కావు. గొడుగు కూడా పైన ఉండి నీడ ఇస్తుంది కాబట్టి కొందరు (1) ఎంచుకుంటారు, కానీ అది తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: మొయిలు = మొగులు = మబ్బు = మేఘం.
ప్రశ్న 39 · 2022 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2022 · Paper 1B
అమ్మబోతే అడవి, కొనబోతే కొరివి
- (1)జాతీయం
- (2)పలుకుబడి
- (3)సామెత
- (4)నుడికారం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) సామెత
ఈ ప్రశ్న ‘అమ్మబోతే అడవి, కొనబోతే కొరివి’ అనేది ఏ రకమైన భాషా ప్రయోగమో అడుగుతోంది.
సామెత అంటే ప్రజల అనుభవం నుంచి పుట్టిన పూర్తి వాక్యం; అది ఒక జీవిత సత్యాన్ని చెబుతుంది. ఈ వాక్యం ‘మనం అమ్మేటప్పుడు సరుకుకు విలువ ఉండదు (అడవిలో దొరికేంత చౌక), కొనేటప్పుడు అదే సరుకు నిప్పులా ఖరీదు’ అనే అనుభవాన్ని పూర్తిగా చెబుతోంది. కాబట్టి ఇది సామెత. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).
జాతీయం (1) పూర్తి వాక్యం కాదు; ‘చేతులు కాల్చుకొను’ లాంటి పదబంధం, వాక్యంలో భాగంగా వస్తుంది. పలుకుబడి (2), నుడికారం (4) కూడా భాషలోని ప్రత్యేక ప్రయోగాలు, పదబంధాలే; ఇవి ఒక సత్యాన్ని పూర్తి వాక్యంగా చెప్పవు.
గుర్తుంచుకోండి: పూర్తి వాక్యం + అనుభవ సత్యం = సామెత; వాక్యంలో భాగంగా వాడే పదబంధం = జాతీయం.
ప్రశ్న 42 · 2022 · Paper 1B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2022 · Paper 1B
‘అక్కు’ అనే వికృతి పదానికి ప్రకృతి
- (1)హక్కు
- (2)అక్క
- (3)అక్షరం
- (4)అంకం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) అంకం
ఈ ప్రశ్న ‘అక్కు’ అనే వికృతి పదానికి మూలమైన ప్రకృతి (సంస్కృత) పదం అడుగుతోంది. సంస్కృత పదం తెలుగులోకి వచ్చేటప్పుడు రూపం మారితే, మూలపదం ప్రకృతి, మారిన రూపం వికృతి.
‘అంకం’ అంటే ఒడి, రొమ్ము. ‘అంకం’లోని అనుస్వారం, ‘క’ కలిసి ‘క్క’గా మారి ‘అక్కు’ అనే తెలుగు రూపం ఏర్పడింది. ‘అక్కున చేర్చుకొను’ (హృదయానికి హత్తుకొను) అనే జాతీయంలో ఈ పదమే ఉంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) అంకం.
హక్కు (1) అరబ్బీ మూలం ఉన్న పదం, అధికారం అనే అర్థం. అక్క (2) వేరే తెలుగు పదం (తోబుట్టువు). అక్షరం (3) వికృతి ‘అక్కరం’, ‘అక్కరము’; అక్కు కాదు. ఇక్కడ చాలామంది పోలికను చూసి (2) లేదా (3) ఎంచుకుంటారు.
గుర్తుంచుకోండి: అంకం → అక్కు: ‘అక్కున చేర్చుకొను’ గుర్తుంచుకోండి.
ప్రశ్న 35 · 2022 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2022 · Paper 2B
‘అదిగో పులి అంటే ఇదిగో తోక అన్నట్లు’ ఇది
- (1)పొడుపుకథ
- (2)సామెత
- (3)జాతీయం
- (4)నినాదం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) సామెత
ప్రశ్న "అదిగో పులి అంటే ఇదిగో తోక అన్నట్లు" అనే వాక్యం ఏ రకానికి చెందుతుందని అడుగుతోంది.
సామెత అంటే ప్రజల అనుభవం నుంచి పుట్టి, తరతరాలుగా నోటి నుంచి నోటికి వస్తున్న పూర్తి వాక్యం. దానికి ఒక నీతి లేదా అనుభవ సత్యం ఉంటుంది. ఈ వాక్యం అర్థం: ఒకరు ఏదో అనుమానంగా అనగానే, నిర్ధారించకుండా దానికి మరింత జోడించి ప్రచారం చేయడం. ఇది అనుభవం నుంచి వచ్చిన పూర్తి వాక్యం, "అన్నట్లు" అని పోలికగా వాడతాం. కాబట్టి ఇది సామెత, ఆప్షన్ (2).
జాతీయం (3) ఒక పదబంధం మాత్రమే, ఉదా: "భగీరథ ప్రయత్నం", "కుంభకర్ణ నిద్ర"; అది వాక్యంలో ఒక భాగంగా అలంకారిక అర్థంలో వస్తుంది. పొడుపుకథ (1) జవాబు చెప్పమని అడిగే చిక్కు ప్రశ్న. నినాదం (4) ఉద్యమాల్లో పలికే చిన్న పిలుపు (ఉదా: "జై జవాన్ జై కిసాన్"). ఇవి సరిపోవు.
గుర్తుంచుకోండి: పూర్తి వాక్యం, అనుభవ సత్యం = సామెత; చిన్న పదబంధం = జాతీయం.
ప్రశ్న 36 · 2022 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2022 · Paper 2B
‘సంవిధానం’ అంటే
- (1)రాజ్యాంగం
- (2)సరైన విధానం
- (3)కలయిక
- (4)సమయోజనం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) రాజ్యాంగం
ప్రశ్న "సంవిధానం" అనే పదానికి అర్థం అడుగుతోంది.
"సంవిధానం" అనే పదం దేశాన్ని నడిపే ప్రాథమిక నియమాల సముదాయాన్ని, అంటే రాజ్యాంగాన్ని (Constitution) సూచిస్తుంది. హిందీలో భారత రాజ్యాంగాన్ని "సంవిధాన్" అంటారు. పాఠ్యపుస్తకాల్లో "రాజ్యాంగ దినోత్సవం"ను "సంవిధాన దివస్" అని కూడా పిలుస్తారు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) రాజ్యాంగం.
పదంలో "విధానం" ఉంది కాబట్టి చాలామంది (2) సరైన విధానం ఎంచుకుంటారు. కానీ ఇది పదాన్ని విడదీసి ఊహించిన అర్థం మాత్రమే. కలయిక (3), సమయోజనం (4) అనేవి "సంయోగం" వంటి పదాల అర్థాలు, సంవిధానానికి కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: సంవిధానం = రాజ్యాంగం (Constitution).
ప్రశ్న 37 · 2022 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2022 · Paper 2B
‘భృంగం’ పదానికి వ్యుత్పత్త్యర్థము
- (1)ఎత్తైన కొండ కలది
- (2)ఆకాశమంత వ్యాపించినది
- (3)సమస్తాన్ని తనలో ధరించేది
- (4)నీలిమను భరించేది
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) నీలిమను భరించేది
ప్రశ్న "భృంగం" (తుమ్మెద) అనే పదానికి వ్యుత్పత్త్యర్థం అడుగుతోంది. వ్యుత్పత్త్యర్థం అంటే ఒక పదం ఆ పేరు ఎందుకు పొందిందో దాని ధాతువు ఆధారంగా చెప్పే అర్థం.
భృంగం అంటే తుమ్మెద. "భృ" ధాతువుకు భరించు, మోయు అని అర్థం. తుమ్మెద నల్లని, నీలి కాంతిని తనలో మోస్తుంది. అందుకే "నీలిమను (నల్లని కాంతిని) భరించేది భృంగం" అని వ్యుత్పత్తి చెబుతారు. అధికారిక కీ ప్రకారం సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).
"సమస్తాన్ని తనలో ధరించేది" (3) అనేది ధరణి/ధరిత్రి (భూమి) వంటి పదాలకు సరిపోయే వ్యుత్పత్తి. ఎత్తైన కొండ కలది (1), ఆకాశమంత వ్యాపించినది (2) అనేవీ తుమ్మెదకు సంబంధం లేని అర్థాలు. తుమ్మెద రంగుతో ముడిపడిన ఆప్షన్ (4) ఒక్కటే భృంగానికి సరిపోతుంది.
గుర్తుంచుకోండి: వ్యుత్పత్తి ప్రశ్నల్లో పదం ఏ వస్తువునో ముందు గుర్తించి, దాని లక్షణం ఉన్న ఆప్షన్ వెతకండి.
ప్రశ్న 40 · 2022 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2022 · Paper 2B
‘దురితం’ అంటే
- (1)పుణ్యము
- (2)పాపము
- (3)ద్వేషము
- (4)కోపము
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) పాపము
ప్రశ్న "దురితం" అనే పదానికి అర్థం అడుగుతోంది.
"దుః" (చెడు) + "ఇతం" (పొందినది, నడవడి) అనే భాగాలతో "దురితం" ఏర్పడింది. చెడు నడవడి వల్ల కలిగేది పాపం. కాబట్టి దురితం అంటే పాపం. పద్యాల్లో "దురితములు తొలగించు" అంటే "పాపాలు పోగొట్టు" అని అర్థం. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2).
పుణ్యము (1) దురితానికి వ్యతిరేక పదం; దాన్ని "సుకృతం" అంటారు. ద్వేషము (3) అంటే పగ, కోపము (4) అంటే ఆగ్రహం. ఇవి మనసులోని భావాలు, దురితం అర్థం కావు.
గుర్తుంచుకోండి: దురితం = పాపం; సుకృతం = పుణ్యం.
ప్రశ్న 41 · 2022 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2022 · Paper 2B
‘నరుడు’ పదానికి పర్యాయపదాలు
- (1)ద్విజుడు, విప్రుడు
- (2)అమాయకుడు, శశాంకుడు
- (3)రవి, భానుడు
- (4)మానవుడు, మర్త్యుడు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) మానవుడు, మర్త్యుడు
ప్రశ్న "నరుడు" అనే పదానికి పర్యాయపదాలు అడుగుతోంది. పర్యాయపదాలు అంటే ఒకే అర్థం ఇచ్చే వేర్వేరు పదాలు.
నరుడు అంటే మనిషి. మనిషికి మానవుడు, మనుజుడు, మర్త్యుడు (మరణించే స్వభావం ఉన్నవాడు) అనే పర్యాయపదాలు ఉన్నాయి. ఆప్షన్ (4)లోని రెండు పదాలూ మనిషినే సూచిస్తాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) మానవుడు, మర్త్యుడు.
ద్విజుడు, విప్రుడు (1) బ్రాహ్మణుడికి పర్యాయపదాలు. శశాంకుడు (2) అంటే చంద్రుడు; అమాయకుడు అంటే కపటం లేనివాడు, రెండూ కలిసి ఒక పదానికి పర్యాయాలు కావు. రవి, భానుడు (3) సూర్యుడి పర్యాయపదాలు.
గుర్తుంచుకోండి: పర్యాయపదాల ఆప్షన్లో రెండు పదాలూ అడిగిన పదం అర్థాన్నే ఇవ్వాలి.
ప్రశ్న 42 · 2022 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2022 · Paper 2B
‘కయి’ అనే వికృతి పదానికి ప్రకృతి
- (1)చెయ్యి
- (2)కవి
- (3)కవిత
- (4)కావ్యం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) కవి
ప్రశ్న "కయి" అనే వికృతి పదానికి ప్రకృతి (మూల సంస్కృత పదం) అడుగుతోంది. సంస్కృత, ప్రాకృత పదాలు తెలుగులో మార్పు చెంది వాడుకలోకి వస్తే వాటిని వికృతులు అంటారు.
"కవి" అనే ప్రకృతి పదంలోని "వ" "య"గా మారి "కయి" అయింది. పాత కావ్యాల్లో "కయి" అనే రూపం కవి అనే అర్థంలోనే కనిపిస్తుంది. కాబట్టి కయికి ప్రకృతి కవి, ఆప్షన్ (2).
"కయి" అనే ధ్వని "కై" (చేయి)ని గుర్తుకు తెస్తుంది కాబట్టి కొందరు (1) చెయ్యి ఎంచుకుంటారు. కానీ చెయ్యి అచ్చ తెలుగు (దేశ్య) పదం, దానికి సంస్కృత ప్రకృతి ఉండదు. కవిత (3), కావ్యం (4) కవి నుంచి వచ్చిన వేరే పదాలు; వాటి వికృతి కయి కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ప్రకృతి–వికృతి: కవి – కయి; ఇక్కడ వ → య మార్పు.
ప్రశ్న 45 · 2022 · Paper 2B ·లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు ·పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు · AP TET August 2022 · Paper 2B
‘భగీరథ ప్రయత్నం’ అనేది
- (1)నానుడి
- (2)జాతీయం
- (3)సూక్తి
- (4)సామెత
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) జాతీయం
ప్రశ్న "భగీరథ ప్రయత్నం" అనే మాట ఏ రకానికి చెందుతుందని అడుగుతోంది.
జాతీయం అంటే ఒక భాషకే ప్రత్యేకమైన, అక్షరార్థం కాకుండా అలంకారిక అర్థం ఇచ్చే చిన్న పదబంధం. భగీరథుడు ఎన్నో కష్టాలు పడి గంగను భూమికి తెచ్చాడు. ఆ కథ ఆధారంగా "భగీరథ ప్రయత్నం" అంటే "ఎంతో పట్టుదలతో చేసే గొప్ప ప్రయత్నం" అని అర్థం. ఇది పూర్తి వాక్యం కాదు, వాక్యంలో ఒక భాగంగా వాడే పదబంధం. కాబట్టి ఇది జాతీయం, ఆప్షన్ (2).
సామెత (4) అనుభవ సత్యాన్ని చెప్పే పూర్తి వాక్యం, ఉదా: "అదిగో పులి అంటే ఇదిగో తోక". సూక్తి (3) మహానుభావులు చెప్పిన మంచి మాట. నానుడి (1) జనంలో ప్రచారంలో ఉన్న మాట, సామెతకు దగ్గరి పదం. భగీరథ ప్రయత్నం వీటిలో దేనికీ చెందదు.
గుర్తుంచుకోండి: కథ నుంచి పుట్టిన చిన్న పదబంధం (భగీరథ ప్రయత్నం, కుంభకర్ణ నిద్ర) = జాతీయం.