AP TET March 2024 Paper 2B లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు: ప్రశ్నలు, కీ, వివరణలు
AP TET March 2024 Paper 2B స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లో లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు సెక్షన్లో 30 ప్రశ్నలు ఉన్నాయి (ప్రశ్న 31 నుంచి 60 వరకు). ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్లు: వ్యాకరణం (9), పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు (8), కవులు, రచయితలు, రచనలు (5), ఛందస్సు, అలంకారాలు (3). కింద ప్రతి ప్రశ్నకు అధికారిక కీ సమాధానం, తెలుగులో వివరణ ఉన్నాయి.
ఆధారం: AP పాఠశాల విద్యాశాఖ అధికారిక ప్రశ్నపత్రం, కీ ·చివరి మార్పు: · ExamBadi
లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు: ఏ టాపిక్ నుంచి ఏ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?
ఆత్మశుద్ధి లేని యాచార మదియేల
భాండ శుద్ధి లేని పాకమేల
చిత్త శుద్ధి లేని శివపూజ లేలరా
విశ్వదాభిరామ వినర వేమ.
పాత్ర పరిశుభ్రంగా లేని వంట ఎందుకు (వ్యర్థం) అని అర్థం వచ్చే పాదం
(1)చిత్త శుద్ధి లేని శివపూజ లేలరా
(2)భాండ శుద్ధి లేని పాక మేల
(3)విశ్వదాభిరామ వినర వేమ.
(4)ఆత్మశుద్ధి లేని యాచార మదియేల
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) భాండ శుద్ధి లేని పాక మేల
పద్యంలోని నాలుగు పాదాలలో "పాత్ర శుభ్రంగా లేకపోతే వంట వ్యర్థం" అనే భావం ఏ పాదంలో ఉందో గుర్తించాలి. దీనికి ప్రతి పాదంలోని కీలక పదాల అర్థం తెలియాలి.
భాండం అంటే పాత్ర (కుండ, గిన్నె). పాకం అంటే వంట. "భాండ శుద్ధి లేని పాకమేల" అంటే పాత్ర శుభ్రంగా లేనప్పుడు చేసే వంట ఎందుకు అని అర్థం. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2).
ఆప్షన్ (1) మనసు (చిత్తం) శుద్ధంగా లేని శివపూజ వ్యర్థం అని చెబుతుంది. ఆప్షన్ (4) ఆత్మశుద్ధి లేని ఆచారం వ్యర్థం అని చెబుతుంది. ఆప్షన్ (3) వేమన పద్యాల మకుటం మాత్రమే, దానికి ఈ అర్థం లేదు.
ఆత్మశుద్ధి లేని యాచార మదియేల
భాండ శుద్ధి లేని పాకమేల
చిత్త శుద్ధి లేని శివపూజ లేలరా
విశ్వదాభిరామ వినర వేమ.
పై పద్యాన్ని రచించిన కవి
(1)పోతన
(2)భీమన
(3)సోమన
(4)వేమన
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) వేమన
ఈ పద్యం ఎవరు రాశారో గుర్తించాలి. శతక పద్యాలలో చివరి పాదం లేదా పాదభాగం ప్రతి పద్యంలోనూ మళ్లీ మళ్లీ వస్తుంది. దాన్ని మకుటం అంటారు. మకుటం చూసి కవిని తేలికగా గుర్తించవచ్చు.
ఈ పద్యం మకుటం "విశ్వదాభిరామ వినర వేమ". ఇది వేమన శతకం మకుటం. ఆటవెలది ఛందస్సులో సులభమైన భాషలో సామాజిక నీతిని చెప్పడం వేమన ప్రత్యేకత. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4) వేమన.
పోతన (1) శ్రీమదాంధ్ర మహాభాగవతం రాశారు. భీమన (2) అంటే వేములవాడ భీమకవి, చాటు పద్యాలకు ప్రసిద్ధుడు. సోమన (3) అంటే నాచన సోమన, ఉత్తర హరివంశం రాశారు. వీరెవరి మకుటం "వినర వేమ" కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: "విశ్వదాభిరామ వినర వేమ" మకుటం కనిపిస్తే అది వేమన పద్యం.
గాసట బీసటగా ఉన్న తెలుగు భాషకు 11 వ శతాబ్దంలో స్థిరమైన రూపాన్ని ఏర్పరచినవాడు నన్నయ. సంస్కృతంలోని వ్యాస భారతాన్ని ఆది పర్వం, సభాపర్వం, అరణ్య పర్వంలో కొంతవరకు తెలుగులోకి అనువదించారు. నన్నయ కవిత్వంలో అక్షర రమ్యత, నానారుచిరార్థ సూక్తి నిధిత్వం, ప్రసన్న కథాకలితార్థయుక్తి కనిపిస్తాయి. భారతాన్ని అనువదించటంలో కొన్ని చోట్ల పెంచడం, మరికొన్ని చోట్ల తగ్గించడం జరిగింది. ఇంకా కొన్నిచోట్ల నూతన భావాలను కల్పించారు. వాగను శాసనుడు, ఆదికవి అనేవి ఆయనకున్న బిరుదులు.
కింది వాక్యాలలో ఏది సరైనది
(1)భారతాన్ని నన్నయ్య యథాతథంగా అనువదించారు.
(2)భారతాన్ని నన్నయ్య పూర్తిగా అనువదించారు.
(3)భాగవతంలో రెండున్నర పర్వాలు మాత్రమే నన్నయ్య అనువదించారు.
(4)భారతంలో రెండున్నర పర్వాలు మాత్రమే నన్నయ అనువదించారు.
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) భారతంలో రెండున్నర పర్వాలు మాత్రమే నన్నయ అనువదించారు.
ఇది అపరిచిత గద్యం ప్రశ్న. గద్యంలో చెప్పిన విషయాలతో సరిపోయే వాక్యాన్ని ఎంచుకోవాలి. సొంత ఊహలు కాకుండా గద్యంలోని మాటలనే ఆధారం చేసుకోవాలి.
గద్యం ప్రకారం నన్నయ ఆది పర్వం, సభా పర్వం పూర్తిగా, అరణ్య పర్వం కొంతవరకు అనువదించారు. అంటే 1 + 1 + సగం = రెండున్నర పర్వాలు. మహాభారతంలో మొత్తం పద్దెనిమిది పర్వాలు ఉంటాయి. కాబట్టి "భారతంలో రెండున్నర పర్వాలు మాత్రమే నన్నయ అనువదించారు" అనే ఆప్షన్ (4) సరైనది.
ఆప్షన్ (1) తప్పు, ఎందుకంటే కొన్ని చోట్ల పెంచారు, కొన్ని చోట్ల తగ్గించారు, కొత్త భావాలు కల్పించారు అని గద్యమే చెబుతోంది; అంటే యథాతథ అనువాదం కాదు. ఆప్షన్ (2) తప్పు, ఆయన పూర్తిగా అనువదించలేదు. ఆప్షన్ (3) లో భారతం బదులు భాగవతం అని ఉంది, అది తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: నన్నయ: ఆది, సభా పర్వాలు, అరణ్య పర్వంలో కొంత భాగం = రెండున్నర పర్వాలు.
గాసట బీసటగా ఉన్న తెలుగు భాషకు 11 వ శతాబ్దంలో స్థిరమైన రూపాన్ని ఏర్పరచినవాడు నన్నయ. సంస్కృతంలోని వ్యాస భారతాన్ని ఆది పర్వం, సభాపర్వం, అరణ్య పర్వంలో కొంతవరకు తెలుగులోకి అనువదించారు. నన్నయ కవిత్వంలో అక్షర రమ్యత, నానారుచిరార్థ సూక్తి నిధిత్వం, ప్రసన్న కథాకలితార్థయుక్తి కనిపిస్తాయి. భారతాన్ని అనువదించటంలో కొన్నిచోట్ల పెంచడం, మరికొన్ని చోట్ల తగ్గించడం జరిగింది. ఇంకా కొన్నిచోట్ల నూతన భావాలను కల్పించాడు. వాగను శాసనుడు, ఆదికవి అనేవి ఆయనకున్న బిరుదులు.
నన్నయ కవితా లక్షణం కానిది
(1)ప్రసన్న కథాకవితార్థయుక్తి
(2)నానారుచిరార్థ సూక్తి నిధిత్వం
(3)అక్షర రమ్యత
(4)నాటకీయత
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) నాటకీయత
నన్నయ కవిత్వ లక్షణాలలో లేనిది ఏదో అడిగారు. గద్యంలో, సాహిత్య చరిత్రలో నన్నయ కవిత్వానికి మూడు లక్షణాలు ప్రసిద్ధం: ప్రసన్న కథాకలితార్థయుక్తి, అక్షర రమ్యత, నానారుచిరార్థ సూక్తి నిధిత్వం. నన్నయే తన కవిత్వంలో ఈ మూడు లక్షణాలు ఉన్నాయని చెప్పుకున్నారు.
ప్రసన్న కథాకలితార్థయుక్తి అంటే కథను స్పష్టంగా, అర్థవంతంగా నడిపించడం. అక్షర రమ్యత అంటే పదాల కూర్పులో వినసొంపైన అందం. నానారుచిరార్థ సూక్తి నిధిత్వం అంటే అనేక మంచి అర్థాలు గల సూక్తుల నిధి. గద్యంలో "నాటకీయత" ప్రస్తావన లేదు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4).
ఆప్షన్లు (1), (2), (3) మూడూ గద్యంలో నేరుగా చెప్పిన లక్షణాలే, కాబట్టి అవి "కానిది" కావు. నాటకీయత అనే లక్షణాన్ని సాధారణంగా తిక్కన కవిత్వానికి చెబుతారు.
గుర్తుంచుకోండి: నన్నయ మూడు లక్షణాలు: ప్రసన్న కథ, అక్షర రమ్యత, సూక్తి నిధిత్వం.
ఈ వాక్యంలో ఉన్న శబ్దాలంకారాన్ని గుర్తించాలి. ఒకే హల్లు (అక్షరం) అనేకసార్లు మళ్లీ మళ్లీ రావడం వల్ల వినసొంపు కలిగితే అది వృత్త్యనుప్రాసాలంకారం. ఉదాహరణ: "చిటపట చినుకులు పటపట కురిసెను".
ఇక్కడ "వాడు బడికి వడి వడిగా వచ్చాడు" అనే వాక్యంలో "డ" అనే హల్లు వాడు, బడికి, వడి, వడిగా, వచ్చాడు అని ఐదు పదాలలోనూ వచ్చింది. "వ" కూడా పదే పదే వచ్చింది. ఒకే హల్లు ఇలా అనేకసార్లు రావడం వృత్త్యనుప్రాసం. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4).
యమకం (1) లో ఒకే అక్షర సముదాయం వేర్వేరు అర్థాలతో మళ్లీ వస్తుంది; ఇక్కడ "వడి వడి" రెండింటికీ ఒకే అర్థం (వేగం), కాబట్టి యమకం కాదు. ముక్తపదగ్రస్తం (2) లో ఒక పాదం లేదా వాక్యం చివరి పదంతోనే తర్వాతి భాగం మొదలవుతుంది; అది ఇక్కడ లేదు. శ్లేష (3) లో ఒకే పదానికి రెండు అర్థాలు వస్తాయి; ఇక్కడ అలాంటి పదం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఒకే హల్లు పదే పదే = వృత్త్యనుప్రాసం; అర్థం మారుతూ అక్షరాలు మళ్లీ = యమకం.
"దళము" పదానికి ఒకే అర్థం వచ్చే రెండు పదాలు (పర్యాయపదాలు) ఏవో అడిగారు. పర్యాయపదాలు అంటే ఒకే అర్థాన్ని ఇచ్చే వేర్వేరు పదాలు.
"దళం" అంటే సైనికుల గుంపు; "పోలీసు దళం", "సైనిక దళం" అని వాడతాం. దానికి సమానార్థకాలు సేన, సైన్యం. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2). (దళం అనే మాటకు ఆకు, పువ్వు రేకు అనే అర్థాలు కూడా ఉన్నాయి, కానీ ఆ అర్థాల జంట ఆప్షన్లలో లేదు.)
ఆప్షన్ (1) లోని మాను, వృక్షం చెట్టుకు పర్యాయపదాలు; ఆకుకు కాదు, సైన్యానికి కాదు. ఆప్షన్ (3) తెగ, జాతి సమూహానికి సంబంధించినవి అయినా దళం అర్థం కాదు. ఆప్షన్ (4) కులం, రంగు దళానికి సంబంధం లేనివి.
గుర్తుంచుకోండి: దళం = సేన, సైన్యం (ఇంకా ఆకు, రేకు).
ఇతివృత్తం అంటే ఒక పాఠం లేదా రచనలోని ప్రధాన విషయం (కథా వస్తువు). "అక్షరం" అనే పాఠ్యాంశం దేని గురించి చెబుతుందో అడిగారు.
అక్షరం అంటే నశించనిది; అక్షరాలు నేర్చుకోవడం అంటే చదువు. పాఠం పేరే అక్షరం కాబట్టి దాని ప్రధాన విషయం చదువు గొప్పతనం. అధికారిక కీ ప్రకారం కూడా జవాబు ఆప్షన్ (3) చదువు విశిష్టత.
సంస్కృతి (1), మానవ స్వభావం (2), దేశభక్తి (4) వేరే పాఠాల ఇతివృత్తాలు. పాఠం పేరుకు, చదువుకు ఉన్న నేరు సంబంధం వీటికి లేదు. ఇతివృత్తం ప్రశ్నల్లో పాఠం పేరు నుంచే చాలాసార్లు జవాబు దొరుకుతుంది.
గుర్తుంచుకోండి: ఇతివృత్తం = పాఠంలోని ప్రధాన విషయం; అక్షరం → చదువు.
కవికి సామాజిక స్పృహ అవసరం.
గీతగీసిన పదానికి నానార్థపదాలు
(గీత గీసిన పదం: కవి)
(1)కృషి, కష్టం
(2)కల, రవి
(3)నాన్న, నేత్రం
(4)కవిత్వం రాసేవాడు, నీటి కాకి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) కవిత్వం రాసేవాడు, నీటి కాకి
గీత గీసిన పదం "కవి". దానికి నానార్థాలు అడిగారు. నానార్థాలు అంటే ఒకే పదానికి ఉండే వేర్వేరు అర్థాలు. పర్యాయపదాలకు (ఒకే అర్థం, వేర్వేరు పదాలు) ఇది వ్యతిరేకం.
"కవి" అనే పదానికి కవిత్వం రాసేవాడు అనే అర్థంతో పాటు నీటికాకి అనే అర్థం కూడా ఉంది. నిఘంటువుల్లో పండితుడు, శుక్రుడు అనే అర్థాలు కూడా ఇస్తారు. ఆప్షన్లలో రెండు అర్థాలూ "కవి"కే చెందేది ఆప్షన్ (4) మాత్రమే.
ఆప్షన్ (1) కృషి, కష్టం శ్రమకు సంబంధించిన పదాలు. ఆప్షన్ (2) కల, రవి "కవి"తో ప్రాస కలిసే పదాలు మాత్రమే. ఆప్షన్ (3) నాన్న, నేత్రం "కవి"కి అర్థాలు కావు. పదం పోలికతో తికమక పెట్టే ఆప్షన్లు ఇవి.
గుర్తుంచుకోండి: కవి = కవిత్వం రాసేవాడు, నీటికాకి (నానార్థాలు).
వ్యుత్పత్తి అంటే ఒక పదం ఎలా ఏర్పడిందో దాని మూలాన్ని బట్టి చెప్పే అర్థం. "తోయమందు పుట్టినది" అనే వ్యుత్పత్తి గల పదం ఏదో అడిగారు.
తోయం అంటే నీరు. "జ" అంటే పుట్టినది. తోయం + జం = తోయజం, అంటే నీటిలో పుట్టినది, అంటే తామర పువ్వు. జలజం, నీరజం, వారిజం, అంబుజం కూడా ఇదే విధంగా ఏర్పడిన తామర పేర్లు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) తోయజము.
అమృతం (2) అంటే మరణం లేనిది (సుధ). జయము (3) అంటే గెలుపు. అనలం (4) అంటే అగ్ని. ఈ మూడింటిలోనూ "తోయం" (నీరు) భాగం గానీ, "పుట్టినది" అనే అర్థం గానీ లేవు.
గుర్తుంచుకోండి: నీటి పేరు + జ = తామర: తోయజం, జలజం, నీరజం, అంబుజం.
ప్రకృతి అంటే సంస్కృత మూల పదం. అది తెలుగులోకి వచ్చి రూపం మారితే ఆ మారిన రూపాన్ని వికృతి అంటారు. "యోధుడు" పదానికి వికృతి అడిగారు.
సంస్కృతం నుంచి తెలుగులోకి వచ్చే పదాలలో మొదటి "య" చాలాసార్లు "జ" గా మారుతుంది. యోగి → జోగి, యముడు → జముడు, యాత్ర → జాతర ఇలాంటి మార్పులే. అదే విధంగా యోధుడు → జోదు (యుద్ధం చేసేవాడు, వీరుడు). కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1).
జోగు (2), జోలి (3) "యోధుడు" నుంచి వచ్చిన రూపాలు కావు, వాటి అర్థాలు కూడా వేరు. జోడు (4) అంటే జత (జంట); అది కూడా యోధుడికి సంబంధించిన మాట కాదు. ఇక్కడ "జో" తో మొదలయ్యే పదాలతో తికమక పెడుతున్నారు; అర్థం "వీరుడు" అయ్యేది జోదు ఒక్కటే.
జాతీయం అంటే ఒక భాషలో ప్రత్యేక అర్థంలో వాడే పదబంధం. దాని అర్థం పదాల అక్షరార్థం కంటే వేరుగా ఉంటుంది. "కాలధర్మం చెందడం" అర్థం అడిగారు.
పుట్టిన ప్రతిదీ ఏదో ఒకనాడు నశించడం కాలం సహజ నియమం (ధర్మం). ఆ నియమాన్ని పొందడం అంటే మరణించడం. గౌరవంగా మరణాన్ని చెప్పడానికి "కాలధర్మం చెందారు" అంటారు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3).
మరుగున పడిపోవడం (1) అంటే కనిపించకుండా పోవడం, అందరూ మర్చిపోవడం. అడుగున పడిపోవడం (2) అంటే అట్టడుగుకు చేరడం, పట్టించుకోకుండా పోవడం. కష్టఫలం (4) అంటే శ్రమకు వచ్చిన ఫలితం. వీటిలో దేనికీ మరణం అనే అర్థం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: కాలధర్మం చెందడం = మరణించడం (గౌరవంగా చెప్పే తీరు).
"అదిగో పులి అంటే ఇదిగో తోక" ఏ రకమైన భాషా రూపమో గుర్తించాలి. సామెత అంటే ప్రజల అనుభవం నుంచి పుట్టిన, ఒక పూర్తి భావాన్ని లేదా నీతిని చెప్పే లోకోక్తి.
ఈ మాట అర్థం: ఎవరైనా "అదిగో పులి" అనగానే నిజం తెలుసుకోకుండానే ఇంకొకరు "ఇదిగో తోక" అని కల్పించి చెప్పడం, అంటే నిర్ధారణ లేకుండా పుకార్లను పెంచడం. ఇది అనుభవం నుంచి వచ్చిన పూర్తి భావం గల లోకోక్తి. కాబట్టి ఇది సామెత, జవాబు ఆప్షన్ (1).
జాతీయం (2) సాధారణంగా చిన్న పదబంధం (ఉదా: "కాలధర్మం చెందడం"), వాక్యంలో ఒక భాగంగా వాడతాం. పొడుపుకథ (3) జవాబు చెప్పాల్సిన ప్రశ్న రూపంలో ఉంటుంది. కళారూపం (4) అంటే బుర్రకథ, హరికథ వంటి ప్రదర్శన రూపం. ఇక్కడ చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు, కానీ పూర్తి అనుభవ భావం గలది కాబట్టి ఇది సామెత.
గుర్తుంచుకోండి: పూర్తి అనుభవ వాక్యం = సామెత; చిన్న పదబంధం = జాతీయం.
ఒకనాటి విద్యా విధానాన్ని విద్యార్థులకు తెలియజేయడమే ఈ పాఠం ఉద్దేశం
(1)నాటి చదువు
(2)చిరమాలిన్యం
(3)సమదృష్టి
(4)మేలిమలుపు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) నాటి చదువు
"ఒకనాటి విద్యా విధానాన్ని" విద్యార్థులకు పరిచయం చేయడం ఏ పాఠం ఉద్దేశమో అడిగారు. పాఠం పేరుకు, దాని ఉద్దేశానికి దగ్గర సంబంధం ఉంటుంది.
"ఒకనాటి" అంటే పూర్వకాలపు, "విద్య" అంటే చదువు. "నాటి చదువు" అనే పేరే పూర్వకాలపు చదువు అని చెబుతోంది. అధికారిక కీ ప్రకారం జవాబు ఆప్షన్ (1) నాటి చదువు.
చిరమాలిన్యం (2) అంటే చాలా కాలంగా ఉన్న మురికి లేదా కళంకం, సమదృష్టి (3) అంటే అందరినీ సమానంగా చూడటం, మేలిమలుపు (4) అంటే మంచి మలుపు. ఈ పేర్లకు పాతకాలపు విద్యా విధానంతో నేరు సంబంధం కనిపించదు.
నోటిలో ఏ భాగం (ఉచ్చారణ స్థానం) నుంచి ఏ అక్షరాలు పుడతాయో అడిగారు. వర్ణాలను ఉచ్చారణ స్థానాన్ని బట్టి కంఠ్యాలు, తాలవ్యాలు, మూర్ధన్యాలు, దంత్యాలు, ఓష్ఠ్యాలు అని విభజిస్తారు.
తాలువు అంటే అంగిలి. నాలుక అంగిలిని తాకినప్పుడు పుట్టే అక్షరాలు తాలవ్యాలు: ఇ, ఈ, చ, ఛ, జ, ఝ, ఞ, య, శ. ఈ ప్రశ్నలో ఆ తాలు ప్రదేశాన్నే "దౌడ భాగం" అన్నారు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3) తాలవ్యాలు.
"వారికి సమాజాభివృద్ధి కాంక్ష లేదు"
గీత గీసిన పదంలోని సంధి
(గీత గీసిన పదం: సమాజాభివృద్ధి)
(1)సవర్ణదీర్ఘ సంధి
(2)వృద్ధి సంధి
(3)గుణ సంధి
(4)అత్వ సంధి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
గీత గీసిన పదం "సమాజాభివృద్ధి". దాన్ని విడదీసి, కలిసిన అచ్చులను బట్టి సంధిని గుర్తించాలి.
సమాజాభివృద్ధి = సమాజ + అభివృద్ధి. ఇక్కడ "జ" లోని అ, "అభి" లోని అ కలిశాయి: అ + అ = ఆ. ఒకే జాతి (సవర్ణ) అచ్చులు కలిసి వాటి దీర్ఘం ఏకాదేశం అయితే అది సవర్ణదీర్ఘ సంధి. ఉదా: రామ + ఆలయం = రామాలయం. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1).
వృద్ధి సంధి (2) లో అ కి ఏ/ఐ కలిస్తే ఐ, ఓ/ఔ కలిస్తే ఔ వస్తాయి (ఉదా: ఏక + ఏక = ఏకైక). గుణ సంధి (3) లో అ కి ఇ, ఉ, ఋ కలిస్తే ఏ, ఓ, అర్ వస్తాయి (ఉదా: దేవ + ఇంద్రుడు = దేవేంద్రుడు). అత్వ సంధి (4) తెలుగు సంధి; అందులో అ కి అచ్చు కలిస్తే అ లోపిస్తుంది, దీర్ఘం రాదు (ఉదా: రామ + అయ్య = రామయ్య).
గుర్తుంచుకోండి: అ + అ = ఆ, ఇ + ఇ = ఈ, ఉ + ఉ = ఊ → సవర్ణదీర్ఘ సంధి.
సమాసంలో రెండు పదాలు ఉంటాయి: పూర్వపదం, ఉత్తరపదం. ఏ పదానికి ప్రాధాన్యం ఉందో బట్టి సమాసాన్ని గుర్తిస్తారు. రెండు పదాలకూ (ఉభయ పదాలకు) సమాన ప్రాధాన్యం ఉండే సమాసం ఏదో అడిగారు.
ద్వంద్వ సమాసంలో రెండు పదాలూ సమానమైనవే; విగ్రహవాక్యంలో "-ను, -ను" (లేదా "-యును") వస్తాయి. ఉదా: రామలక్ష్మణులు = రాముడును, లక్ష్మణుడును; తల్లిదండ్రులు = తల్లియును, తండ్రియును. ఇక్కడ ఇద్దరికీ సమాన ప్రాధాన్యం ఉంది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1).
రూపక సమాసం (2) లో ఉపమాన, ఉపమేయాలకు అభేదం చెబుతారు (ఉదా: విద్యాధనం = విద్య అనే ధనం). ద్విగు సమాసం (3) లో మొదటి పదం సంఖ్య (ఉదా: ముల్లోకాలు = మూడు లోకాలు). బహువ్రీహి సమాసం (4) లో అన్యపదానికి, అంటే సమాసంలో లేని మరో పదానికి, ప్రాధాన్యం ఉంటుంది (ఉదా: చక్రపాణి = చక్రం చేతిలో గలవాడు, విష్ణువు).
సరైన సమాధానం: (1), (4) ఆప్షన్లకు పూర్తి మార్కులు (అధికారిక కీ)
అధికారిక కీ ఈ ప్రశ్నకు (1) భార్య, (4) భర్త రెండింటికీ మార్కులు ఇచ్చింది. ఎందుకంటే "వల్లభ" అనే మాట ఇద్దరికీ వాడతారు.
వల్లభ అంటే ప్రియమైనవారు. పురుష రూపం వల్లభుడు అంటే భర్త, ప్రియుడు, అధిపతి (ఉదా: "శ్రీవల్లభుడు" = లక్ష్మీదేవి భర్త, విష్ణువు). స్త్రీ రూపం వల్లభ అంటే భార్య, ప్రియురాలు (ఉదా: "ప్రాణవల్లభ"). కాబట్టి ఆప్షన్ (1), ఆప్షన్ (4) రెండూ అంగీకరించదగినవే.
ప్రశ్నలో "వల్లభ" అని "-డు" లేకుండా ఉంది కాబట్టి స్త్రీ రూపం అనుకుంటే (1) భార్య మరింత సరిపోతుంది. పుత్రుడు (2), పుత్రిక (3) వల్లభ పదానికి అర్థాలు కావు; అవి కొడుకు, కూతురు.
అసమాపక క్రియ అంటే వాక్యాన్ని పూర్తి చేయని క్రియ. దాని తర్వాత మరో క్రియ రావాలి. వీటిలో గతంలో (భూతకాలంలో) పూర్తయిన పనిని చూపే రకం ఏదో అడిగారు.
క్త్వార్థకం గతంలో జరిగిన పనిని చూపుతుంది. దాని ప్రత్యయం "-ఇ": చూసి, తిని, వచ్చి, చెప్పి. ఉదా: "అతడు అన్నం తిని బడికి వెళ్ళాడు" — తినడం ముందే పూర్తయింది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1).
చేదర్థకం (2) షరతును చూపుతుంది, "-తే" ప్రత్యయం (వస్తే, చదివితే). శత్రర్థకం (3) పని జరుగుతూ ఉండగా అనే అర్థం, "-తూ" ప్రత్యయం (వస్తూ, పాడుతూ). అప్యర్థకం (4) "అయినప్పటికీ" అనే అర్థం, "-ఇనా" ప్రత్యయం (వచ్చినా, చదివినా). ఇవి భూతకాల సూచకాలు కావు.
"చెప్పవలసినవి చెప్పారు. నీదే భారం అన్నారు".
ఈ వాక్యాన్ని సంశ్లిష్ట వాక్యంగా మారిస్తే
(1)చెప్పవలసినవి చెబుతూ, నీదే భారం అన్నారు
(2)చెప్పవలసినవి చెప్పి, నీదే భారం అన్నారు
(3)చెప్పవలసినవి చెప్పక, నీదే భారం అన్నారు
(4)చెప్పకూడనివి చెప్పి, నీదే భారం అన్నారు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) చెప్పవలసినవి చెప్పి, నీదే భారం అన్నారు
ఒకే కర్త చేసిన రెండు పనులను చెప్పే రెండు సామాన్య వాక్యాలను కలిపి ఒకే వాక్యం చేస్తే అది సంశ్లిష్ట వాక్యం. ముందు జరిగిన పని క్రియను క్త్వార్థకంగా ("-ఇ") మారుస్తాం, చివరి క్రియ అలాగే ఉంటుంది.
ఇక్కడ రెండు పనులు: "చెప్పవలసినవి చెప్పారు", "నీదే భారం అన్నారు". ముందు జరిగినది చెప్పడం. "చెప్పారు" → "చెప్పి". కాబట్టి "చెప్పవలసినవి చెప్పి, నీదే భారం అన్నారు" సరైన సంశ్లిష్ట వాక్యం, ఆప్షన్ (2).
ఆప్షన్ (1) లో "చెబుతూ" శత్రర్థకం; రెండు పనులు ఒకేసారి జరిగినట్లు అర్థం మారుతుంది. ఆప్షన్ (3) లో "చెప్పక" వ్యతిరేకార్థకం; చెప్పలేదు అనే వ్యతిరేక అర్థం వస్తుంది. ఆప్షన్ (4) లో "చెప్పకూడనివి" అని మూల వాక్యం అర్థమే మారిపోయింది.
గుర్తుంచుకోండి: సంశ్లిష్ట వాక్యం: మొదటి క్రియ క్త్వార్థకం (-ఇ) అవుతుంది, అర్థం మారకూడదు.
కింది వారిలో తెలుగులో జ్ఞానపీఠ పురస్కారం పొందనివారు
(1)పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు
(2)సి. నారాయణరెడ్డి
(3)విశ్వనాథ సత్యనారాయణ
(4)రావూరి భరద్వాజ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు
జ్ఞానపీఠ పురస్కారం భారతదేశంలో సాహిత్యానికి ఇచ్చే అత్యున్నత పురస్కారం. తెలుగులో ఇది పొందని వారు ఎవరో అడిగారు.
తెలుగులో జ్ఞానపీఠ పురస్కారం పొందినవారు ముగ్గురు: విశ్వనాథ సత్యనారాయణ (1970, "శ్రీమద్రామాయణ కల్పవృక్షము"), సి. నారాయణరెడ్డి (1988, "విశ్వంభర"), రావూరి భరద్వాజ (2012, "పాకుడురాళ్ళు"). పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు ఈ జాబితాలో లేరు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1).
పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు "శివతాండవం" రాసిన గొప్ప కవి, "సరస్వతీపుత్ర" బిరుదు పొందారు, కానీ జ్ఞానపీఠం పొందలేదు. ఆప్షన్లు (2), (3), (4) లోని ముగ్గురూ జ్ఞానపీఠం పొందినవారే కాబట్టి అవి "పొందనివారు" కావు.
గుర్తుంచుకోండి: తెలుగు జ్ఞానపీఠాలు: విశ్వనాథ (1970), సినారె (1988), రావూరి భరద్వాజ (2012).
మాత్రా ఛందస్సులో అక్షరాల సంఖ్య కాకుండా మాత్రల (లఘువుకు ఒక మాత్ర, గురువుకు రెండు మాత్రలు) లెక్కను బట్టి నడక ఏర్పడుతుంది. ఇలా లయతో, పాడుకునేలా సాగే సాహిత్య ప్రక్రియ ఏదో అడిగారు.
గేయ కవిత (గేయం) మాత్రా ఛందస్సు ఆధారంగా లయబద్ధంగా సాగుతుంది. దాన్ని పాటలా పాడుకోవచ్చు. జానపద గేయాలు, దేశభక్తి గేయాలు ఈ రకమే. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1).
కథానిక (2), నవల (3), వ్యాసం (4) మూడూ వచన (గద్య) ప్రక్రియలు. వాటికి ఛందస్సు నియమం గానీ, మాత్రల లెక్క గానీ ఉండవు, కాబట్టి లయాత్మకంగా సాగవు.
"మేలి మలుపు" పాఠ్యాంశం దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి గారి ఏ రచన నుండి గ్రహింపబడినది
(1)అమృత వీణ
(2)కృష్ణపక్షం
(3)పుష్పలావికలు
(4)ఊర్వశి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) పుష్పలావికలు
"మేలి మలుపు" పాఠం దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి ఏ రచన నుంచి తీసుకున్నారో అడిగారు. కృష్ణశాస్త్రి భావకవిత్వానికి ప్రతినిధి, "ఆంధ్రా షెల్లీ" అని పేరు పొందారు.
అధికారిక కీ ప్రకారం ఈ పాఠ్యాంశం "పుష్పలావికలు" నుంచి తీసుకున్నారు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3). పాఠ్యపుస్తకంలోని పాఠం వివరాలు మేం స్వతంత్రంగా నిర్ధారించలేకపోయాం, అందుకే కీనే అనుసరిస్తున్నాం.
ఆప్షన్లలోని అమృతవీణ (1), కృష్ణపక్షం (2), ఊర్వశి (4) కూడా కృష్ణశాస్త్రి రచనలే. అందుకే ఇలాంటి ప్రశ్నలకు కవి పేరు తెలిస్తే సరిపోదు; పాఠం కింద ఇచ్చే "కవి పరిచయం", "పాఠ్యాంశ నేపథ్యం" భాగాలను జాగ్రత్తగా చదవాలి.
గుర్తుంచుకోండి: పాఠం ఏ గ్రంథం నుంచి తీసుకున్నారో పాఠ్యపుస్తకంలోని నేపథ్యం భాగంలో చూడండి.
వృత్త పద్యాలలో ప్రతి పాదంలో మొదటి అక్షరానికి, ఒక నిర్ణీత స్థానంలోని అక్షరానికి మైత్రి ఉండాలి. ఆ స్థానాన్ని యతి స్థానం అంటారు. 14వ అక్షరం యతి స్థానంగా గల పద్యం ఏదో అడిగారు.
నాలుగు ప్రసిద్ధ వృత్తాల యతి స్థానాలు: ఉత్పలమాల 10, చంపకమాల 11, శార్దూలం 13, మత్తేభం 14. మత్తేభంలో పాదానికి 20 అక్షరాలు (స భ ర న మ య వ గణాలు), యతి 14వ అక్షరం. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4).
ఉత్పలమాల (1) యతి 10వ అక్షరం, శార్దూలం (2) యతి 13వ అక్షరం, చంపకమాల (3) యతి 11వ అక్షరం. శార్దూలం, మత్తేభం జంటగా వస్తాయి కాబట్టి ఇక్కడ చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు; 13, 14 తేడా గుర్తుంచుకోవాలి.
"చతుర్దశ భువనాలు" అంటే ఏమిటో అడిగారు. రెండు పదాల అర్థం విడివిడిగా తెలుసుకుంటే జవాబు వస్తుంది.
చతుర్దశ = చతుర్ (నాలుగు) + దశ (పది) = పద్నాలుగు (4 + 10 = 14). భువనం అంటే లోకం. పురాణాల ప్రకారం ఏడు ఊర్ధ్వ లోకాలు, ఏడు అధో లోకాలు కలిపి పద్నాలుగు లోకాలు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) పద్నాలుగు లోకాలు.
నాలుగు లోకాలు (2) "చతుర్" మాత్రమే తీసుకున్నట్లు, పది లోకాలు (3) "దశ" మాత్రమే తీసుకున్నట్లు; రెండూ సగం అర్థమే. పద్నాలుగు భవనాలు (4) లో సంఖ్య సరైనదే కానీ "భువనం" (లోకం) ను "భవనం" (ఇల్లు, కట్టడం) గా పొరబడ్డారు.
గుర్తుంచుకోండి: భువనం = లోకం; భవనం = ఇల్లు. చతుర్దశ = 14.
ఇది బాలవ్యాకరణంలోని ఒక నిర్వచనం. "పూర్వ పరస్వరంబులకు పరస్వరం ఏకాదేశంబగుట సంధి" అని చిన్నయసూరి సంధిని నిర్వచించారు. ఈ నిర్వచనం దేనిదో అడిగారు.
పూర్వస్వరం అంటే మొదటి పదం చివరి అచ్చు, పరస్వరం అంటే రెండో పదం మొదటి అచ్చు. ఈ రెండు అచ్చులకు బదులు ఒకే అచ్చు (పరస్వరం) రావడమే సంధి. ఉదా: రాముడు + అతడు = రాముడతడు; ఉ, అ రెండింటికీ బదులు అ ఒక్కటే వచ్చింది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1).
ఆదేశం (2) అంటే ఒక వర్ణానికి బదులు మరో వర్ణం రావడం (శత్రువు లాగా తొలగించి వస్తుంది). ఆగమం (4) అంటే కొత్త వర్ణం అదనంగా చేరడం (మిత్రుడి లాగా వచ్చి చేరుతుంది), ఉదా: యడాగమం. సమాసం (3) అంటే అర్థ సంబంధం గల పదాలు కలిసి ఒకే పదం కావడం; అది అచ్చుల నిర్వచనం కాదు.
వాక్యం చెప్పే భావాన్ని బట్టి వాక్యాలను రకాలుగా విభజిస్తారు. "నీవు బయటికి వెళ్ళ వద్దు" ఏ రకమో అడిగారు.
ఒక పని చేయవద్దని ఆపే, అడ్డుకునే భావం ఉన్న వాక్యం నిషేధార్థక వాక్యం. సాధారణంగా "వద్దు", "-కూడదు" వంటి మాటలు వస్తాయి. ఇక్కడ "వెళ్ళ వద్దు" అని బయటికి వెళ్ళడాన్ని నిషేధిస్తున్నారు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2).
"మీ యిల్లు" లో ఏ సంధి ఉందో అడిగారు. విడదీస్తే మీ + ఇల్లు.
మొదటి పదం చివర "ఈ", రెండో పదం మొదట "ఇ" ఉన్నాయి. సంధి జరగని చోట అచ్చుకు అచ్చు పరమైతే రెండింటి మధ్య "య" కారం ఆగమంగా వస్తుంది. దీన్ని యడాగమ సంధి అంటారు. మీ + ఇల్లు → మీ + య్ + ఇల్లు = మీ యిల్లు. ఇలాగే మా + అమ్మ = మా యమ్మ. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1).
అనునాసిక సంధి (2) లో వర్గ ప్రథమాక్షరాలకు అనునాసికం పరమైతే అనునాసికం వస్తుంది (ఉదా: వాక్ + మయం = వాఙ్మయం). అత్వ సంధి (3) లో అ కి అచ్చు పరమైతే అ లోపిస్తుంది (రామ + అయ్య = రామయ్య). ఇత్వ సంధి (4) లో ఏమి వంటి పదాల ఇ కి అచ్చు పరమైతే ఇ వికల్పంగా లోపిస్తుంది (ఏమి + అంటివి = ఏమంటివి). ఇక్కడ ఏ అచ్చూ లోపించలేదు, "య" కొత్తగా చేరింది.
గుర్తుంచుకోండి: అచ్చుల మధ్య కొత్తగా "య" చేరితే = యడాగమం.
వ్యతిరేకార్థక క్రియ అంటే పని జరగలేదు, చేయలేదు అనే అర్థాన్ని ఇచ్చే అసమాపక క్రియ. దీనికి "-అక" ప్రత్యయం వస్తుంది. ఉదా: చదవక, తినక, రాయక.
"రాయక" అంటే రాయకుండా, రాయని స్థితిలో. ఉదా: "అతడు పరీక్ష రాయక ఇంటికి వెళ్ళాడు." ఇక్కడ రాయడం జరగలేదు అని తెలుస్తోంది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2).
రాస్తే (1) చేదర్థకం, షరతు చూపుతుంది (రాస్తే పాసవుతావు). రాసి (3) క్త్వార్థకం, పని పూర్తయిందని చూపుతుంది. రాస్తూ (4) శత్రర్థకం, పని జరుగుతూ ఉండగా అని చూపుతుంది. ఈ మూడూ అనుకూల (సకారాత్మక) అర్థాలే, వ్యతిరేకం కాదు.
అవధానం తెలుగు సాహిత్యానికి ప్రత్యేకమైన ప్రక్రియ. అవధాని ఒకేసారి అనేక మంది పృచ్ఛకులు అడిగే అంశాలకు జ్ఞాపకశక్తి, ఏకాగ్రత, కవితా శక్తితో సమాధానం ఇస్తారు. అష్టావధానంలో ఎన్ని అంశాలు ఉంటాయో అడిగారు.
"అష్ట" అంటే ఎనిమిది. అష్టావధానం = అష్ట + అవధానం, అంటే ఎనిమిది అంశాల అవధానం. సాధారణంగా నిషిద్ధాక్షరి, సమస్యాపూరణం, దత్తపది, వర్ణన, ఆశువు, అప్రస్తుత ప్రసంగం వంటి అంశాలు ఇందులో ఉంటాయి. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3) 8.
6 (1), 7 (2), 9 (4) సంఖ్యలు "అష్ట" అర్థానికి సరిపోవు. శతావధానంలో వంద మంది పృచ్ఛకులు, సహస్రావధానంలో వెయ్యి మంది ఉంటారు; అవధానం పేరులోనే సంఖ్య ఉంటుంది.
జ్ఞానం దీపం వలె జీవితానికి వెలుగునిస్తుంది.
ఈ వాక్యంలో జ్ఞానం అనేది
(1)ఉపమేయం
(2)ఉపమానం
(3)ఉపమావాచకం
(4)సమానధర్మం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) ఉపమేయం
ఇది ఉపమాలంకారానికి ఉదాహరణ. ఉపమాలంకారంలో నాలుగు భాగాలు ఉంటాయి: ఉపమేయం (వర్ణించే విషయం), ఉపమానం (దేనితో పోలుస్తామో అది), ఉపమావాచకం (వలె, లా, వంటి), సమానధర్మం (రెండింటికీ ఉన్న సామాన్య గుణం). వాక్యంలో "జ్ఞానం" ఏ భాగమో అడిగారు.
"జ్ఞానం దీపం వలె జీవితానికి వెలుగునిస్తుంది" లో వర్ణిస్తున్న విషయం జ్ఞానం, కాబట్టి జ్ఞానం ఉపమేయం. దీపం ఉపమానం, "వలె" ఉపమావాచకం, "వెలుగునివ్వడం" సమానధర్మం. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1).
ఉపమానం (2) దీపం; జ్ఞానం కాదు. ఉపమావాచకం (3) "వలె" అనే పోలిక పదం. సమానధర్మం (4) వెలుగునివ్వడం. ఇక్కడ చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు; గుర్తుంచుకోండి: పోలిక పదం (వలె) ముందు ఉన్నది ఉపమానం, మనం వర్ణించేది ఉపమేయం.