AP Special TET October 2026 Paper 2B లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు: ప్రశ్నలు, కీ, వివరణలు
AP Special TET (In-service) October 2026 Paper 2B స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లో లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు సెక్షన్లో 30 ప్రశ్నలు ఉన్నాయి (ప్రశ్న 31 నుంచి 60 వరకు). ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్లు: పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు (8), పాఠ్యపుస్తక పాఠాలు, పద్యాలు (8), వ్యాకరణం (6), ఛందస్సు, అలంకారాలు (2). కింద ప్రతి ప్రశ్నకు అధికారిక కీ సమాధానం, తెలుగులో వివరణ ఉన్నాయి.
ఆధారం: AP పాఠశాల విద్యాశాఖ అధికారిక ప్రశ్నపత్రం, కీ ·చివరి మార్పు: · ExamBadi
లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు: ఏ టాపిక్ నుంచి ఏ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?
పద్యం: కల్లనిజములెల్ల గరకంఠుడెఱుగును
నీరు పల్లమెఱుగు నిజముగాను
దల్లి తానెఱుగును దనయుని జన్మంబు
విశ్వదాభిరామ వినురవేమ!
పై పద్యం ఆధారంగా మనిషి ఆడే అబద్ధము నిజం వీరికి తెలుస్తుంది
(1)గురువు
(2)ఈశ్వరుడు
(3)కుమారుడు
(4)కాలం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) ఈశ్వరుడు
మనిషి ఆడే అబద్ధం, చెప్పే నిజం ఎవరికి తెలుస్తాయో పద్యం ఆధారంగా గుర్తించమని ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇది వేమన పద్యం. మొదటి పాదంలోనే జవాబు ఉంది.
"కల్లనిజములెల్ల గరకంఠుడెఱుగును" అంటే అబద్ధాలు, నిజాలు అన్నింటినీ గరకంఠుడు తెలుసుకుంటాడు అని అర్థం. గరకంఠుడు అంటే గరళం (విషం) కంఠంలో నిలుపుకున్నవాడు, అంటే శివుడు. శివుడినే ఈశ్వరుడు అంటాం. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2) ఈశ్వరుడు.
పద్యంలో గురువు ప్రస్తావన లేదు, కాబట్టి (1) తప్పు. "తనయుడు" (కుమారుడు) పద్యంలో ఉన్నాడు, కానీ అతని జన్మ గురించి తల్లికి తెలుసు అని ఉంది; కుమారుడికి నిజం తెలుస్తుందని లేదు, కాబట్టి (3) తప్పు. కాలం గురించి పద్యం ఏమీ చెప్పలేదు, (4) కూడా తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: గరకంఠుడు = గరళం కంఠంలో ఉన్నవాడు = శివుడు (ఈశ్వరుడు).
పద్యం: కల్లనిజములెల్ల గరకంఠుడెఱుగును
నీరు పల్లమెఱుగు నిజముగాను
దల్లి తానెఱుగును దనయుని జన్మంబు
విశ్వదాభిరామ వినురవేమ!
పై పద్యం ఆధారంగా మన పుట్టుక తెలిసిన వారు
(1)వైద్యుడు
(2)జ్యోతిష్కుడు
(3)తల్లి
(4)దైవం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) తల్లి
మన పుట్టుక గురించి నిజంగా ఎవరికి తెలుస్తుందో పద్యం ఆధారంగా చెప్పమని ప్రశ్న అడుగుతోంది. జవాబు మూడో పాదంలో ఉంది.
"తల్లి తానెఱుగును తనయుని జన్మంబు" అంటే కొడుకు పుట్టుక గురించి తల్లి తానే తెలుసుకుంటుంది అని అర్థం. నీరు పల్లం వైపు పారుతుందని ఎంత సహజంగా తెలుసో, బిడ్డ పుట్టుక తల్లికి అంత సహజంగా తెలుసు అని వేమన పోలిక చెప్పాడు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3) తల్లి.
వైద్యుడు, జ్యోతిష్కుడు పద్యంలో ఎక్కడా లేరు, కాబట్టి (1), (2) తప్పు. ఇక్కడ చాలామంది (4) దైవం అని ఎంచుకుంటారు, కానీ పద్యంలో దేవుడు (గరకంఠుడు) తెలుసుకునేది కల్లనిజాలను; పుట్టుక తెలిసింది తల్లికే అని పద్యం స్పష్టంగా చెబుతోంది.
గుర్తుంచుకోండి: పద్యంలో మూడు జతలు: కల్లనిజాలు–ఈశ్వరుడు, నీరు–పల్లం, జన్మ–తల్లి.
Passage: నేటి విద్యా విధానంలోనూ తెలుగు వాచకంలో ఎన్నోకొన్ని వేమన పద్యాలు కన్పిస్తూనే ఉన్నాయి. చెప్పే సామర్థ్యమున్న తాతల తరం వారి వార్ధక్యశిబిరాలకు పరిమితమైపోయి తమ మనవళ్ళకూ, మనవరాళ్ళకూ బోధించే అవకాశం లేని దుస్థితిలో కూడా నేటి బాలలు వేమన పద్యాలు కంఠస్థం చేయగలుగుతున్నారు. సరైన అర్థం తెలియకపోయినా వేమన పద్యాలు మననం చేస్తున్నారు.
వేమనపద్యాలు చెప్పే సామర్థ్యమున్న తాతల తరం ఎక్కడ పరిమితమైంది.
(1)ధార్మిక శిబిరం
(2)ఆధ్యాత్మిక శిబిరం
(3)వార్ధక్య శిబిరం
(4)దీక్షాశిబిరం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) వార్ధక్య శిబిరం
ఇది పేరా చదివి అర్థం చేసుకునే (Reading Comprehension) ప్రశ్న. పద్యాలు చెప్పగలిగే తాతల తరం ఎక్కడికి పరిమితమైపోయిందో పేరాలో వెతకాలి.
పేరాలో "చెప్పే సామర్థ్యమున్న తాతల తరం వారి వార్ధక్యశిబిరాలకు పరిమితమైపోయి" అని స్పష్టంగా ఉంది. వార్ధక్యం అంటే ముసలితనం; వార్ధక్య శిబిరం అంటే వృద్ధాశ్రమం. పెద్దలు వృద్ధాశ్రమాలకు వెళ్ళిపోవడంతో మనవళ్ళకు పద్యాలు నేర్పే అవకాశం పోయిందని రచయిత బాధ. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3) వార్ధక్య శిబిరం.
ధార్మిక శిబిరం, ఆధ్యాత్మిక శిబిరం, దీక్షాశిబిరం అనే మాటలు పేరాలో ఎక్కడా లేవు. అవి వినడానికి దగ్గరగా అనిపించినా పేరా ఆధారంగా సరికావు. కాబట్టి (1), (2), (4) తప్పు.
Passage: నేటి విద్యా విధానంలోనూ తెలుగు వాచకంలో ఎన్నోకొన్ని వేమన పద్యాలు కన్పిస్తూనే ఉన్నాయి. చెప్పే సామర్థ్యమున్న తాతల తరం వారి వార్ధక్యశిబిరాలకు పరిమితమైపోయి తమ మనవళ్ళకూ, మనవరాళ్ళకూ బోధించే అవకాశం లేని దుస్థితిలో కూడా నేటి బాలలు వేమన పద్యాలు కంఠస్థం చేయగలుగుతున్నారు. సరైన అర్థం తెలియకపోయినా వేమన పద్యాలు మననం చేస్తున్నారు.
పై పేరా ఆధారంగా వీరి పద్యాలు ఎన్నోకొన్ని తెలుగువాచకంలో కనిపిస్తున్నాయి.
(1)బద్దెన
(2)వేమన
(3)పోతన
(4)మారదవెంకయ్య
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) వేమన
పేరా ఆధారంగా తెలుగు వాచకంలో ఎవరి పద్యాలు కనిపిస్తున్నాయో గుర్తించమని ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇది కూడా పేరా అవగాహన ప్రశ్న.
పేరా మొదటి వాక్యమే "నేటి విద్యా విధానంలోనూ తెలుగు వాచకంలో ఎన్నోకొన్ని వేమన పద్యాలు కన్పిస్తూనే ఉన్నాయి" అని చెబుతోంది. పేరా మొత్తం వేమన పద్యాల గురించే. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2) వేమన.
బద్దెన (సుమతీ శతకం), పోతన (భాగవతం), మారద వెంకయ్య (భాస్కర శతకం) కూడా పాఠ్యపుస్తకాల్లో కనిపించే కవులే. కానీ ఈ పేరా వారి గురించి ఏమీ చెప్పలేదు. ప్రశ్న "పై పేరా ఆధారంగా" అని అడిగింది కాబట్టి (1), (3), (4) తప్పు.
"కప్పతల్లి పెళ్ళి" అనే పాఠాన్ని రాసిన రచయిత్రి ఎవరో ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇది పాఠ్యపుస్తక పాఠం, దాని రచయిత్రి పేరు గుర్తుంచుకోవాల్సిన ప్రశ్న.
అధికారిక కీ ప్రకారం జవాబు ఆప్షన్ (3) చావలి బంగారమ్మ. "కప్పతల్లి" అనేది వానలు కురవాలని గ్రామాల్లో పిల్లలు, ఆడవాళ్ళు కప్పను ఊరేగిస్తూ పాటలు పాడే జానపద ఆచారానికి సంబంధించిన మాట. పాఠం పేరు, రచయిత్రి పేరు జతగా గుర్తుంచుకోవాలి.
మిగతా ముగ్గురూ తెలుగు రచయిత్రులే. వాసిరెడ్డి సీతాదేవి నవలా రచయిత్రిగా ప్రసిద్ధురాలు. అయినా ఈ పాఠం వారిది కాదని అధికారిక కీ చెబుతోంది. కాబట్టి (1), (2), (4) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: కప్పతల్లి పెళ్ళి – చావలి బంగారమ్మ.
రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ గారికి ఉన్న బిరుదు ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఆయన తెలుగు, సంస్కృత పండితుడు, సాహిత్య విమర్శకుడు, కర్ణాటక సంగీతంలో కూడా గొప్ప విద్వాంసుడు.
సంగీతంలో ఆయన చేసిన కృషికి బెంగళూరు గాయన సమాజం ఆయనకు "సంగీత కళారత్న" బిరుదు ఇచ్చింది. పండితుడైనా, సంగీత విద్వాంసుడిగా ఆయనకు వచ్చిన ఈ బిరుదే పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) సంగీత కళారత్న.
కళాప్రపూర్ణ అనేది ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం ఎంతోమంది పండితులకు ఇచ్చే గౌరవ బిరుదు. కవి చక్రవర్తి, కవితా విశారద వేరే కవులతో ముడిపడిన బిరుదులు. ఇవి రాళ్ళపల్లి గారిని ప్రత్యేకంగా గుర్తించే బిరుదులు కావు, కాబట్టి (2), (3), (4) సరైన జవాబు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: రాళ్ళపల్లి = పండితుడు + సంగీత విద్వాంసుడు → సంగీత కళారత్న.
"కుప్పుసామి శతకం" రాసిన కవి ఎవరో ప్రశ్న అడుగుతోంది. శతకాలు, వాటి కవులు జతగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన ప్రశ్న ఇది.
కుప్పుసామి శతకాన్ని కవిరాజు త్రిపురనేని రామస్వామి చౌదరి రాశారు. ఆయన హేతువాది, సంఘ సంస్కర్త; మూఢనమ్మకాలను, కుల వివక్షను తన రచనల్లో ఎత్తిచూపారు. "సూతపురాణం", "ధూర్తమానవా శతకం" కూడా ఆయన రచనలే. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) త్రిపురనేని రామస్వామి.
ఏనుగు లక్ష్మణ కవి భర్తృహరి సుభాషితాలను తెలుగులోకి అనువదించారు. మారద వెంకయ్య భాస్కర శతకం రాశారు. ధూర్జటి శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకం రాశారు. కాబట్టి (2), (3), (4) తప్పు.
వ్యక్తుల వ్యక్తిత్వాన్ని, వారి అనుభవాలను, జీవిత విశేషాలను స్వయంగా వారి ద్వారానే తెలుసుకునే ప్రక్రియ
(1)పరీక్ష
(2)చర్చావేదిక
(3)అష్టావధానం
(4)ముఖాముఖి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) ముఖాముఖి
ఒక వ్యక్తి వ్యక్తిత్వం, అనుభవాలు, జీవిత విశేషాలను ఆ వ్యక్తి నోటి నుంచే తెలుసుకునే సాహిత్య ప్రక్రియ ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ముఖాముఖి (Interview) లో అడిగేవారు ప్రశ్నలు వేస్తారు, ఆ వ్యక్తి స్వయంగా జవాబులు చెబుతారు. అలా వారి ఆలోచనలు, అనుభవాలు, జీవితంలోని సంఘటనలు నేరుగా పాఠకులకు తెలుస్తాయి. పాఠ్యపుస్తకాల్లో ప్రముఖులతో ముఖాముఖి పాఠాలు ఇందుకే ఉంటాయి. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4) ముఖాముఖి.
పరీక్ష జ్ఞానాన్ని కొలుస్తుంది, జీవిత విశేషాలను కాదు, కాబట్టి (1) తప్పు. చర్చావేదికలో చాలామంది ఒక అంశంపై అభిప్రాయాలు చెబుతారు; ఒక వ్యక్తి జీవితం దాని లక్ష్యం కాదు, కాబట్టి (2) తప్పు. అష్టావధానం ఎనిమిది మంది పృచ్ఛకుల ప్రశ్నలకు అవధాని ఒకేసారి పద్యాలతో జవాబిచ్చే సాహిత్య ప్రక్రియ, కాబట్టి (3) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: స్వయంగా వారి నోటి నుంచే → ముఖాముఖి (Interview).
స్త్రీలు ఆత్మాభిమానాన్ని పెంపొందించుకోవాలి అని తెలియజేసే ఉద్దేశం కలిగిన పాఠం
(1)ప్రియమైన నాన్నకు
(2)నా చదువు
(3)ఏదేశమేగినా
(4)ఇల్లలకగానే ....!
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) ఇల్లలకగానే ....!
స్త్రీలు ఆత్మాభిమానం (Self-respect) పెంచుకోవాలనే సందేశం ఇచ్చే పాఠం ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది. పాఠం పేరు, దాని ఇతివృత్తం జతగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన ప్రశ్న.
అధికారిక కీ ప్రకారం జవాబు ఆప్షన్ (4) "ఇల్లలకగానే ....!". ఈ పేరు "ఇల్లలకగానే పండగ కాదు" అనే సామెతను గుర్తు చేస్తుంది. ఇంటి పనుల్లోనే మునిగిపోయి స్త్రీ తన పేరును, తన గుర్తింపును మరచిపోకూడదు, తనను తాను గౌరవించుకోవాలి అనే ఆలోచనను ఈ పాఠం ముందుకు తెస్తుంది.
"ఏదేశమేగినా" అనే మాట రాయప్రోలు సుబ్బారావు రాసిన "ఏ దేశమేగినా ఎందుకాలిడినా... పొగడరా నీ తల్లి భూమి భారతిని" అనే దేశభక్తి గీతం నుంచి వచ్చింది; దాని ఉద్దేశం దేశభక్తి, కాబట్టి (3) తప్పు. "ప్రియమైన నాన్నకు", "నా చదువు" పాఠాలు ఈ ఉద్దేశంతో రాసినవి కావని అధికారిక కీ చెబుతోంది, కాబట్టి (1), (2) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: ఇల్లలకగానే – స్త్రీ ఆత్మాభిమానం; ఏదేశమేగినా – దేశభక్తి.
"అక్షరం" పాఠం ఇతివృత్తం (Theme), అంటే పాఠం ప్రధానంగా దేని గురించి చెబుతోందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
అధికారిక కీ ప్రకారం జవాబు ఆప్షన్ (4) చదువు విశిష్టత. "అక్షరం" అనే పేరే చదువుకు గుర్తు. అక్షరం నేర్చుకోవడం వల్ల మనిషి జీవితం ఎలా మారుతుందో, చదువు ఎంత గొప్పదో తెలియజేయడం ఈ పాఠం లక్ష్యం.
శైశవ వర్ణన అంటే పసితనాన్ని వర్ణించడం; శౌర్య పరాక్రమాలు అంటే వీరుల సాహసం. ఇవి ఈ పాఠం ఇతివృత్తం కావు, కాబట్టి (1), (3) తప్పు. నైతిక విలువలు దాదాపు ప్రతి పాఠంలో ఎంతో కొంత ఉంటాయి, కానీ ఈ పాఠం ప్రధాన ఇతివృత్తం చదువు గొప్పదనమే, కాబట్టి (2) సరికాదు.
అశోకవనంలో కష్టాలలో ఉన్న సీతకు ఓదార్పు మాటలు చెప్పిన పాత్ర
(1)త్రిజట
(2)విభీషణుడు
(3)ఇంద్రజిత్తు
(4)కుంభకర్ణుడు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) త్రిజట
రామాయణంలో అశోకవనంలో బందీగా ఉన్న సీతను ఓదార్చిన పాత్ర ఎవరో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
రావణుడు సీతను అశోకవనంలో రాక్షస స్త్రీల కాపలాలో ఉంచాడు. ఆ రాక్షస స్త్రీలు సీతను భయపెడుతుంటే, వృద్ధ రాక్షసి త్రిజట వారిని ఆపింది. తనకు వచ్చిన కలను చెప్పి, రాముడు గెలుస్తాడని, రావణుడు నాశనమవుతాడని చెప్పి సీతకు ధైర్యం ఇచ్చింది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) త్రిజట.
విభీషణుడు సీతను తిరిగి ఇచ్చేయమని రావణుడికి హితవు చెప్పాడు, కానీ అశోకవనంలో సీతను ఓదార్చినవాడు కాదు, కాబట్టి (2) తప్పు. ఇంద్రజిత్తు రావణుడి కుమారుడు, యుద్ధంలో రాముడి సైన్యంతో పోరాడాడు, కాబట్టి (3) తప్పు. కుంభకర్ణుడు నిద్రకు పేరుగాంచిన రావణుడి తమ్ముడు, కాబట్టి (4) తప్పు.
రుచులు మొత్తం ఎన్నో ప్రశ్న అడుగుతోంది. మన సంప్రదాయంలో వీటిని "షడ్రుచులు" అంటారు; "షట్" అంటే ఆరు.
ఆరు రుచులు: తీపి, పులుపు, ఉప్పు, కారం, చేదు, వగరు. ఉగాది పచ్చడిలో ఈ ఆరు రుచులు కలుపుతారు. జీవితంలోని సుఖదుఃఖాలు అన్నింటినీ సమానంగా స్వీకరించాలనే సందేశం అందులో ఉంది. లెక్కిస్తే 6 రుచులు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4) ఆరు.
ఐదు అంటే ఒక రుచి తక్కువ, కాబట్టి (1) తప్పు. ఏడు (సప్త) ఏడు రంగులు, ఏడు స్వరాలతో, తొమ్మిది నవరసాలతో (శృంగారం, హాస్యం వంటి సాహిత్య రసాలు) గందరగోళం కలిగిస్తాయి. రసాలు, రుచులు వేరు. కాబట్టి (2), (3) తప్పు.
"రాజ్యం కోసమో రమణి కోసమో
పదవి కోసమో – పౌరుషం కోసమో" ఈ వాక్యం ఈ సందర్భం లోనిది
(1)శాంతి ప్రయత్నాలు చేసే సందర్భం
(2)సిద్ధార్థుడు ఇంటిని వదలిన సందర్భం
(3)అశోకుడు పశ్చాత్తాపం ప్రకటించిన సందర్భం
(4)యుద్ధం జరగడానికి కారణాలు చెప్పే సందర్భం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) యుద్ధం జరగడానికి కారణాలు చెప్పే సందర్భం
ఇచ్చిన వాక్యం ఏ సందర్భంలో వచ్చిందో గుర్తించమని ప్రశ్న అడుగుతోంది. వాక్యంలోని మాటలను జాగ్రత్తగా చదివితే సందర్భం తెలుస్తుంది.
"రాజ్యం కోసమో, రమణి (స్త్రీ) కోసమో, పదవి కోసమో, పౌరుషం కోసమో" అని నాలుగు కారణాలను వరుసగా చెబుతోంది. చరిత్రలో, పురాణాల్లో యుద్ధాలు ఈ కారణాల వల్లే జరిగాయి: రాజ్యం కోసం కురుక్షేత్రం, స్త్రీ కోసం రామరావణ యుద్ధం వంటివి. కాబట్టి ఇది యుద్ధాలకు కారణాలు చెప్పే సందర్భం. జవాబు ఆప్షన్ (4).
శాంతి ప్రయత్నాల సందర్భంలో యుద్ధం వద్దనే మాటలు ఉంటాయి, కారణాల జాబితా కాదు, కాబట్టి (1) తప్పు. సిద్ధార్థుడు ఇల్లు వదిలింది దుఃఖానికి కారణం వెతకడానికి, కాబట్టి (2) తప్పు. అశోకుడి పశ్చాత్తాపం కళింగ యుద్ధం తర్వాతి బాధను చెబుతుంది; ఇక్కడి వాక్యం యుద్ధం ఎందుకు జరుగుతుందో మాత్రమే చెబుతోంది, కాబట్టి (3) సరికాదు.
గుర్తుంచుకోండి: "...కోసమో" అని వరుసగా కారణాలు → యుద్ధానికి కారణాలు.
బతుకు గంప పాఠంలో "ఏమి లేదమ్మా .... జబ్బుదేముంది? ఒక గంటసేపు గంపనెత్తిన పెట్టుకొని రెండు వీధులు తిరిగితే నా కూలి నాకు వచ్చేస్తది." అని రచయితతో అన్నది.
(1)పోలమ్మ
(2)ఎల్లమ్మ
(3)పోచమ్మ
(4)రాజమ్మ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) ఎల్లమ్మ
"బతుకు గంప" పాఠంలో ఈ మాటలు రచయితతో ఎవరు అన్నారో ప్రశ్న అడుగుతోంది. పాఠంలోని పాత్రను, ఆమె మాటను జతగా గుర్తుంచుకోవాలి.
అధికారిక కీ ప్రకారం జవాబు ఆప్షన్ (2) ఎల్లమ్మ. ఆమె గంప నెత్తిన పెట్టుకొని వీధుల్లో తిరుగుతూ కూలి సంపాదించుకునే శ్రామిక స్త్రీ. జబ్బు ఉన్నా పని ఆపకుండా, "గంటసేపు గంప మోస్తే నా కూలి వచ్చేస్తుంది" అని చెప్పడంలో ఆమె కష్టం, ఆత్మగౌరవం కనిపిస్తాయి. పాఠం పేరులోని "గంప" ఆమె బతుకుదెరువుకు గుర్తు.
పోలమ్మ, పోచమ్మ, రాజమ్మ పేర్లు గ్రామదేవతల పేర్లలా, సాధారణ పేర్లలా దగ్గరగా అనిపిస్తాయి. కానీ ఈ మాటలు అన్న పాత్ర వారు కాదని అధికారిక కీ చెబుతోంది. కాబట్టి (1), (3), (4) సరికావు.
చేటు కలిగించే పనులు చేయకూడదు. ఈ వాక్యంలో చేటు అనగా
a) కీడు
b) అనర్థం
c) మేలు
(1)a, b మాత్రమే
(2)b, c మాత్రమే
(3)a, c మాత్రమే
(4)a, b, c సరైనవి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) a, b మాత్రమే
"చేటు" అనే మాటకు ఇచ్చిన మూడు అర్థాల్లో ఏవి సరైనవో గుర్తించమని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
చేటు అంటే హాని, నష్టం. "చేటు కలిగించే పనులు చేయకూడదు" అంటే హాని చేసే పనులు చేయకూడదు అని అర్థం. కీడు అంటే హాని; అనర్థం అంటే చెడు ఫలితం, నష్టం. ఈ రెండూ చేటుకు సమానార్థాలు. కాబట్టి a, b సరైనవి. జవాబు ఆప్షన్ (1) a, b మాత్రమే.
మేలు అంటే మంచి, ప్రయోజనం. ఇది చేటుకు వ్యతిరేక పదం. కాబట్టి c ఉన్న (2), (3), (4) ఆప్షన్లు తప్పు. ఇలాంటి ప్రశ్నల్లో ముందుగా వ్యతిరేకార్థం ఉన్న మాటను తీసేస్తే జవాబు సులువుగా దొరుకుతుంది.
"చుక్కలు" అనే పదానికి పర్యాయపదాలు (Synonyms), అంటే అదే అర్థం ఇచ్చే వేరే మాటలు ఏవో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
రాత్రి ఆకాశంలో మెరిసే చుక్కలను నక్షత్రాలు, తారలు అని కూడా అంటాం. "ఆకాశంలో చుక్కలు మెరుస్తున్నాయి" అనే వాక్యంలో చుక్కలకు బదులు నక్షత్రాలు, తారలు అని వాడినా అర్థం మారదు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2) నక్షత్రాలు, తారలు.
వానలు, వర్షాలు ఒకదానికొకటి పర్యాయపదాలు, కానీ చుక్కలకు కావు; వాన చుక్క అనే మాట వల్ల ఇక్కడ పొరపాటు జరగవచ్చు, కాబట్టి (1) తప్పు. కోరికలు, వాంఛలు ఆశలకు పర్యాయపదాలు, కాబట్టి (3) తప్పు. పంటలు, పొలాలు వ్యవసాయానికి సంబంధించినవి, కాబట్టి (4) తప్పు.
"పొట్ట", "యుద్ధం" అనే రెండు వేర్వేరు అర్థాలు (నానార్థాలు) ఇచ్చే ఒకే పదం ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది. నానార్థాలు అంటే ఒకే పదానికి ఉండే అనేక అర్థాలు.
ఉదరము అనే పదానికి కడుపు (పొట్ట) అనేది అందరికీ తెలిసిన అర్థం. నిఘంటువుల్లో, నానార్థాల జాబితాల్లో ఉదరము అనే పదానికి యుద్ధం అనే అర్థం కూడా ఇస్తారు. రెండు అర్థాలూ సరిపోయేది ఈ పదానికే. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2) ఉదరము.
మబ్బు అంటే మేఘం, చీకటి, మందబుద్ధి; పొట్ట, యుద్ధం కాదు, కాబట్టి (1) తప్పు. విన్యాసము అంటే అమరిక, ఉంచడం, కాబట్టి (3) తప్పు. అమృతం అంటే సుధ, నీరు వంటి అర్థాలు ఉన్నాయి, కానీ పొట్ట, యుద్ధం కావు, కాబట్టి (4) తప్పు.
"నీహారము" అనే పదానికి వ్యుత్పత్త్యర్థం అడుగుతున్నారు. వ్యుత్పత్త్యర్థం అంటే పదం ఎలా ఏర్పడిందో, దాని మూలం ఆధారంగా చెప్పే అర్థం.
నీహారము అంటే మంచు. "నీ" (నితరాం = మిక్కిలి) + "హారము" (హరింపబడేది) అని దాన్ని విడదీసి చూస్తారు. ఎండ, వేడి (అగ్ని) తగలగానే మంచు పూర్తిగా కరిగి మాయమైపోతుంది. అందుకే "అగ్నిచే మిక్కిలి హరింపబడునది" నీహారం. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1).
"పానము చేయబడునది" అనేది పానీయం (తాగేది) అనే అర్థానికి సరిపోతుంది, కాబట్టి (2) తప్పు. "నీటిని ఇచ్చునది" మేఘానికి (నీరదం, జలదం) వ్యుత్పత్తి, కాబట్టి (3) తప్పు. "బంగారము గర్భమందు కలిగినది" హిరణ్యగర్భుడు (బ్రహ్మ) అనే పదానికి వ్యుత్పత్తి, కాబట్టి (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: నీహారం = మంచు → వేడికి కరిగిపోయేది.
"ప్రకృతి" అనే సంస్కృత పదానికి తెలుగులో మారిన రూపం, అంటే వికృతి ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
సంస్కృత, ప్రాకృత పదాలు తెలుగులోకి వచ్చేటప్పుడు ఉచ్చారణ మారి కొత్త రూపం వస్తుంది; మూల రూపాన్ని ప్రకృతి, మారిన రూపాన్ని వికృతి అంటాం. "ప్రకృతి" లో సంయుక్తాక్షరం "ప్ర" సరళమై "ప" అయింది, "కృ" "గి" గా, "తి" "ది" గా మారి "పగిది" అయింది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4) పగిది. ఇలాంటిదే: ఆజ్ఞ – ఆన, భక్తి – బత్తి.
ప్రబంధం, ప్రగాఢం, ప్రభావం సంస్కృత పదాలు (తత్సమాలు); అవి ప్రకృతి నుంచి మారిన రూపాలు కావు. "ప్ర" తో మొదలవుతాయి కాబట్టి దగ్గరగా అనిపిస్తాయి, అంతే. కాబట్టి (1), (2), (3) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: ప్రకృతి – పగిది; వికృతిలో సంయుక్తాక్షరాలు సరళమవుతాయి.
కంకణం దాల్చు, గిల్లి జోలపాడటం, జుట్లు ముడిపెట్టడం అనేవి
(1)సామెతలు
(2)జాతీయాలు
(3)పొడుపు కథలు
(4)ప్రకృతి – వికృతులు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) జాతీయాలు
ఇచ్చిన మూడు మాటల గుంపులు ఏ రకానికి చెందినవో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
జాతీయం అంటే మాటల అర్థం కాకుండా ప్రత్యేకమైన అర్థం ఇచ్చే చిన్న పదబంధం. ఇది పూర్తి వాక్యం కాదు, వాక్యంలో భాగంగా వాడుతాం. "కంకణం దాల్చు" అంటే ఒక పనిని దీక్షగా చేపట్టడం. "గిల్లి జోలపాడటం" అంటే తానే బాధ పెట్టి, తర్వాత ఓదార్చినట్లు నటించడం. "జుట్లు ముడిపెట్టడం" అంటే ఇద్దరి మధ్య తగాదా పెట్టడం. ఇవి మూడూ జాతీయాలు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2) జాతీయాలు.
సామెత అనుభవాన్ని చెప్పే పూర్తి వాక్యం (ఉదా: కాసే చెట్టుకే రాళ్ళ దెబ్బలు), కాబట్టి (1) తప్పు. పొడుపు కథ జవాబు కనుక్కోవాల్సిన చిక్కుప్రశ్న, కాబట్టి (3) తప్పు. ప్రకృతి–వికృతులు సంస్కృత పదం, దాని తెలుగు రూపం జతలు, కాబట్టి (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: జాతీయం = చిన్న పదబంధం; సామెత = పూర్తి వాక్యం.
కామెర్ల రోగికి లోకమంతా పచ్చనే, కాసే చెట్టుకే రాళ్ళ దెబ్బలు – అనేవి
(1)సామెతలు
(2)పొడుపు కథలు
(3)జాతీయాలు
(4)భ్రమక పదం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) సామెతలు
ఇచ్చిన రెండు వాక్యాలు ఏ రకానికి చెందినవో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
సామెత అంటే ప్రజల అనుభవం నుంచి పుట్టిన, ఒక నీతిని లేదా సత్యాన్ని చెప్పే పూర్తి వాక్యం. "కామెర్ల రోగికి లోకమంతా పచ్చనే" అంటే మనసులో దోషం ఉన్నవాడికి అందరిలోనూ దోషమే కనిపిస్తుంది. "కాసే చెట్టుకే రాళ్ళ దెబ్బలు" అంటే మంచి చేసేవారికే ఎక్కువ కష్టాలు, విమర్శలు వస్తాయి. రెండూ పూర్తి వాక్యాలు, అనుభవ సత్యాలు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) సామెతలు.
పొడుపు కథలో ఒక చిక్కుప్రశ్న ఉంటుంది, దానికి విడుపు (జవాబు) కనుక్కోవాలి; ఇక్కడ అలాంటిది లేదు, కాబట్టి (2) తప్పు. జాతీయాలు చిన్న పదబంధాలు, పూర్తి వాక్యాలు కావు, కాబట్టి (3) తప్పు. భ్రమక పదం అంటే ముందు నుంచి వెనుకకు, వెనుక నుంచి ముందుకు ఒకేలా చదివే పదం (ఉదా: వికటకవి), కాబట్టి (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: అనుభవ సత్యం చెప్పే పూర్తి వాక్యం → సామెత.
"ముళ్ళను చూసి ముందుకొస్తారు,
జలమును చూసి జారుకుంటారు" అనే పొడుపునకు విడుపు
(1)పాము
(2)కళ్ళు
(3)వెంట్రుకలు
(4)చెప్పులు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) చెప్పులు
ఇచ్చిన పొడుపు కథకు విడుపు (జవాబు) ఏమిటో ప్రశ్న అడుగుతోంది. పొడుపులో చెప్పిన రెండు లక్షణాలు ఏ వస్తువుకు సరిపోతాయో ఆలోచించాలి.
దారిలో ముళ్ళు కనిపిస్తే మనం చెప్పులు వేసుకుంటాం, అంటే చెప్పులు "ముందుకొస్తాయి". నీళ్ళలో దిగేటప్పుడు చెప్పులు విడిచేస్తాం, అంటే అవి "జారుకుంటాయి". రెండు లక్షణాలూ చెప్పులకు సరిగ్గా సరిపోతాయి. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4) చెప్పులు.
పాము ముళ్ళను చూసి ముందుకు రాదు, కాబట్టి (1) తప్పు. కళ్ళు ముళ్ళను చూస్తాయి కానీ నీళ్ళను చూసి జారుకోవు, కాబట్టి (2) తప్పు. వెంట్రుకలకు ఈ రెండు లక్షణాలూ లేవు, కాబట్టి (3) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: పొడుపు కథలో ప్రతి Clue నూ ఆప్షన్తో సరిచూడండి.
క, చ, ట, త, ప అనే ఐదు హల్లులను వ్యాకరణంలో ఏమంటారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
తెలుగు వ్యాకరణంలో హల్లులను ఉచ్చారణను బట్టి వర్గీకరిస్తారు. క, చ, ట, త, ప లను గట్టిగా, కఠినంగా పలుకుతాం, కాబట్టి వీటిని పరుషాలు అంటారు. ఇవే సంధిలో మెత్తబడితే గ, జ, డ, ద, బ (సరళాలు) అవుతాయి. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3) పరుషాలు.
సరళాలు గ, జ, డ, ద, బ; కాబట్టి (1) తప్పు. అంతస్థాలు య, ర, ల, వ; కాబట్టి (2) తప్పు. అనునాసికాలు ఙ, ఞ, ణ, న, మ (ముక్కు సాయంతో పలికేవి); కాబట్టి (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: పరుషాలు: క చ ట త ప; సరళాలు: గ జ డ ద బ; అంతస్థాలు: య ర ల వ.
గరుత్మంతునికి తల్లి అందు భక్తి ఉంది. ఈ వాక్యంలో 'అందు' అనే పదం ఈ విభక్తి
(1)పంచమీవిభక్తి
(2)షష్ఠీవిభక్తి
(3)సప్తమీవిభక్తి
(4)ప్రథమావిభక్తి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) సప్తమీవిభక్తి
"తల్లి అందు భక్తి" అనే మాటలో "అందు" అనే ప్రత్యయం ఏ విభక్తికి చెందినదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
తెలుగులో విభక్తి ప్రత్యయాలు ఎనిమిది విభక్తులుగా ఉన్నాయి. "అందు, న" సప్తమీ విభక్తి ప్రత్యయాలు. ఇవి ఒక విషయం దేనిలో, ఎవరి పట్ల ఉందో (ఆధారం) చెబుతాయి. "తల్లి అందు భక్తి" అంటే తల్లి పట్ల భక్తి. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3) సప్తమీవిభక్తి.
పంచమీ విభక్తి ప్రత్యయాలు వలన, కంటె, పట్టి; కాబట్టి (1) తప్పు. షష్ఠీ విభక్తి ప్రత్యయాలు కిన్, కున్, లోన్, లోపలన్ వంటివి; వాక్యంలోని "గరుత్మంతునికి" లోని "కి" షష్ఠీ ప్రత్యయం, "అందు" కాదు, కాబట్టి (2) తప్పు. ప్రథమా విభక్తి ప్రత్యయాలు డు, ము, వు, లు; కాబట్టి (4) తప్పు.
కుఱు, చిఱు, కడు, నడు, నిడు అనే పదాల్లోని ఱ, డ లకు అచ్చు పరమైతే వచ్చే సంధి పేరు ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది. ప్రశ్నలో ఉన్నది ఆ సంధి సూత్రమే.
సూత్రం: ఈ పదాల్లోని ఱ, డ లకు అచ్చు పరమైతే వాటి స్థానంలో ద్విరుక్త టకారం (ట్ట) వస్తుంది. ఉదాహరణలు: కుఱు + ఉసురు = కుట్టుసురు, చిఱు + ఎలుక = చిట్టెలుక, కడు + ఎదురు = కట్టెదురు, నడు + ఇల్లు = నట్టిల్లు, నిడు + ఊర్పు = నిట్టూర్పు. ట్ట అనే రెండు టకారాలు ఆదేశంగా వస్తాయి కాబట్టి ఇది ద్విరుక్తటకారాదేశ సంధి. జవాబు ఆప్షన్ (2).
ఆమ్రేడిత సంధి అచ్చుకు ఆమ్రేడితం (అదే పదం రెండోసారి) పరమైతే వస్తుంది (ఔర + ఔర = ఔరౌర), కాబట్టి (1) తప్పు. టుగాగమ సంధిలో "ట్" ఆగమంగా వస్తుంది (పల్లె + ఊరు = పల్లెటూరు), కాబట్టి (3) తప్పు. లులనల సంధిలో లు, ల, న లు లోపిస్తాయి (పూలు + తోట = పూతోట), కాబట్టి (4) తప్పు.
"పిల్లల ప్రపంచం" ఏ సమాసమో ప్రశ్న అడుగుతోంది. సమాసం గుర్తించడానికి ముందుగా విగ్రహవాక్యం రాయాలి.
"పిల్లల ప్రపంచం" అంటే పిల్లలకు చెందిన ప్రపంచం. విగ్రహవాక్యంలో మొదటి పదం "పిల్లలు" షష్ఠీ విభక్తి అర్థంతో (సంబంధం చూపిస్తూ) వస్తుంది. పూర్వపదం షష్ఠీ విభక్తిలో ఉండి, ఉత్తరపదం అర్థం ప్రధానంగా ఉంటే అది షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం. ఉదా: రాజభటుడు (రాజుకు చెందిన భటుడు). కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3) షష్ఠీతత్పురుషసమాసం.
ద్వంద్వ సమాసంలో రెండు పదాల అర్థమూ సమానంగా ప్రధానం (తల్లిదండ్రులు), కాబట్టి (1) తప్పు. ద్విగు సమాసంలో మొదటి పదం సంఖ్య (ముల్లోకాలు), కాబట్టి (2) తప్పు. విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయంలో మొదటి పదం విశేషణం (మంచిమాట), కానీ "పిల్లలు" విశేషణం కాదు, కాబట్టి (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: విగ్రహంలో "కు చెందిన / యొక్క" అర్థం వస్తే → షష్ఠీ తత్పురుషం.
మూడు గురువులు (U U U) ఉన్న గణం ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఛందస్సులో U అంటే గురువు, I అంటే లఘువు.
మూడు అక్షరాల గణాలు ఎనిమిది: య (I U U), మ (U U U), త (U U I), ర (U I U), జ (I U I), భ (U I I), న (I I I), స (I I U). "యమాతారాజభానసలగం" అనే సూత్రంతో వీటిని సులువుగా గుర్తుంచుకోవచ్చు; "మ" తో మొదలయ్యే "మాతారా" మూడూ గురువులు. కాబట్టి U U U మగణం, జవాబు ఆప్షన్ (3).
న గణం I I I (మూడు లఘువులు), కాబట్టి (1) తప్పు. భ గణం U I I (మొదట గురువు), కాబట్టి (2) తప్పు. స గణం I I U (చివర గురువు), కాబట్టి (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: య-మా-తా-రా-జ-భా-న-స-ల-గం: ఏ అక్షరంతో మొదలుపెడితే ఆ గణం.
'ఒక వస్తువును ప్రసిద్ధమైన మరొక వస్తువుతో పోల్చి రమ్యంగా చెబితే అది'
(1)రూపకాలంకారం
(2)అతిశయోక్తి అలంకారం
(3)శ్లేషాలంకారం
(4)ఉపమాలంకారం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) ఉపమాలంకారం
ఇచ్చిన నిర్వచనం ఏ అలంకారానికి చెందినదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఉపమానం (ప్రసిద్ధమైన వస్తువు), ఉపమేయం (వర్ణించే వస్తువు) మధ్య ఉన్న పోలికను అందంగా చెప్పడమే ఉపమాలంకారం. ఇందులో నాలుగు భాగాలు ఉంటాయి: ఉపమేయం, ఉపమానం, సమానధర్మం, ఉపమావాచకం (వలె, లాగ, పోలె). ఉదా: "ఆమె ముఖం చంద్రుని వలె అందంగా ఉంది" – ముఖం ఉపమేయం, చంద్రుడు ఉపమానం, అందం సమానధర్మం, "వలె" ఉపమావాచకం. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4) ఉపమాలంకారం.
రూపకంలో పోలిక కాదు, ఉపమేయం, ఉపమానం ఒకటే అని (అభేదం) చెబుతారు (ఉదా: సంసార సాగరం), కాబట్టి (1) తప్పు. అతిశయోక్తిలో ఉన్నదాన్ని ఎక్కువ చేసి చెబుతారు, కాబట్టి (2) తప్పు. శ్లేషలో ఒకే పదానికి రెండు అర్థాలు వస్తాయి, కాబట్టి (3) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: వలె, లాగ, పోలె కనిపిస్తే ఉపమ; "అదే అది" అంటే రూపకం.
'వానలు ఎక్కువగా పడ్డాయి' వాక్యానికి వ్యతిరేకార్థక వాక్యం
(1)వానలు ఎక్కువగా పడలేదు.
(2)వానలు ఎక్కువగా పడుతున్నాయి.
(3)వానలు ఎక్కువగా పడతాయి .
(4)వానలు ఎక్కువగా పడితే పంటలు పండుతాయి.
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) వానలు ఎక్కువగా పడలేదు.
"వానలు ఎక్కువగా పడ్డాయి" అనే వాక్యానికి వ్యతిరేకార్థక వాక్యం (Negative sentence) ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
వ్యతిరేకార్థక వాక్యం ఒక పని జరగలేదని, లేదా జరగదని చెబుతుంది. ఇచ్చిన వాక్యం భూతకాలంలో ఉంది (పడ్డాయి). భూతకాల క్రియను వ్యతిరేకంగా మార్చితే "-లేదు" చేరుతుంది: పడ్డాయి → పడలేదు. కాలం మారకుండా అర్థం మాత్రమే వ్యతిరేకమైంది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) వానలు ఎక్కువగా పడలేదు.
"పడుతున్నాయి" వర్తమాన కాలంలోని అనుకూల వాక్యం, కాబట్టి (2) తప్పు. "పడతాయి" భవిష్యత్/తద్ధర్మ అనుకూల వాక్యం, కాబట్టి (3) తప్పు. "పడితే పంటలు పండుతాయి" చేదర్థక (షరతు) వాక్యం, వ్యతిరేకం కాదు, కాబట్టి (4) తప్పు.
కర్తరి వాక్యంలో కర్త (చేసేవాడు) ప్రధానం. కర్మణి వాక్యంగా మార్చేటప్పుడు మూడు మార్పులు జరుగుతాయి: కర్తకు "చేత" చేరుతుంది (షాజహాన్ చేత), కర్మకు ఉన్న "ను" పోతుంది (తాజ్ మహల్), క్రియకు "బడు" చేరుతుంది (నిర్మించాడు → నిర్మించబడింది). దీంతో "షాజహాన్ చేత తాజ్ మహల్ నిర్మించబడింది" వస్తుంది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2).
(1) "నిర్మించలేదు" వ్యతిరేకార్థక వాక్యం, కాబట్టి తప్పు. (3) లో "చేత" తాజ్ మహల్కు చేరింది; అంటే తాజ్ మహలే షాజహాన్ను నిర్మించిందని అర్థం వస్తుంది, ఇది తలకిందుల అర్థం, కాబట్టి తప్పు. (4) పదాల వరుస మాత్రమే మారిన కర్తరి వాక్యమే, కాబట్టి తప్పు.