AP TET March 2024 Paper 1B లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు: ప్రశ్నలు, కీ, వివరణలు
AP TET March 2024 Paper 1B స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లో లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు సెక్షన్లో 30 ప్రశ్నలు ఉన్నాయి (ప్రశ్న 31 నుంచి 60 వరకు). ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్లు: వ్యాకరణం (11), పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు (6), ఛందస్సు, అలంకారాలు (3), పాఠ్యపుస్తక పాఠాలు, పద్యాలు (2). కింద ప్రతి ప్రశ్నకు అధికారిక కీ సమాధానం, తెలుగులో వివరణ ఉన్నాయి.
ఆధారం: AP పాఠశాల విద్యాశాఖ అధికారిక ప్రశ్నపత్రం, కీ ·చివరి మార్పు: · ExamBadi
లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు: ఏ టాపిక్ నుంచి ఏ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?
Passage: దొంగపాలు కాదు దొడ్డ కీర్తిని దెచ్చు
పరమ సౌఖ్యమిచ్చు భద్రమిచ్చు
యాచకునకు నీయనావంత తరగదు
విద్యబోలు ధనము పృథివి గలదె!
పై పద్యంలో పృథివి అనగా అర్థం
(1)భూమి
(2)ఆకాశం
(3)అగ్ని
(4)వాయువు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) భూమి
ఈ ప్రశ్న పద్యంలోని “పృథివి” అనే పదానికి అర్థం అడుగుతోంది. పద్యం చివరి పాదం “విద్యబోలు ధనము పృథివి గలదె!” అంటే “విద్యలాంటి ధనం ఈ లోకంలో ఎక్కడైనా ఉందా?” అని అర్థం.
“పృథివి”, “పృథ్వి” అంటే భూమి. ధర, ధరణి, వసుధ, అవని, ఇల, పుడమి దీనికి పర్యాయపదాలు. కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (1) భూమి. పద్యంలో “పృథివి గలదె” అంటే “భూమి మీద ఉందా” అని.
పంచభూతాలు భూమి, ఆకాశం, అగ్ని, వాయువు, నీరు. ఆప్షన్లలో మిగిలిన మూడూ పంచభూతాల్లోనివే, అందుకే తికమక పెడతాయి. ఆకాశానికి గగనం, నింగి; అగ్నికి అనలం, వహ్ని; వాయువుకు అనిలం, పవనం అనే పదాలు వాడతారు. “పృథివి” వీటిలో దేనికీ అర్థం కాదు.
Passage: దొంగపాలు కాదు దొడ్డ కీర్తిని దెచ్చు
పరమ సౌఖ్యమిచ్చు భద్రమిచ్చు
యాచకునకు నీయనావంత తరగదు
విద్యబోలు ధనము పృథివి గలదె!
పై పద్యంలో దేనిని గూర్చి గొప్పగా వివరించారు
(1)ధనం
(2)విద్య
(3)పృథ్వి
(4)కీర్తి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) విద్య
పద్యం ఏ విషయాన్ని గొప్పగా పొగుడుతోందో గుర్తించాలి. దీనికి పద్యంలోని ప్రతి పాదం దేని గురించి చెబుతోందో చూడాలి.
పద్యం భావం: ఇది దొంగల పాలు కాదు, గొప్ప కీర్తిని తెస్తుంది, ఎంతో సుఖాన్ని, భద్రతను ఇస్తుంది, అడిగినవాళ్లకు ఇచ్చినా కొంచెం కూడా తరగదు. ఇలాంటి విద్యతో సమానమైన ధనం భూమిపై ఉందా? ఈ లక్షణాలన్నీ విద్యకే చెందుతాయి. కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (2) విద్య.
ఇక్కడ చాలామంది (1) ధనం ఎంచుకుంటారు. కానీ పద్యం సాధారణ ధనం దొంగల పాలవుతుంది, ఇస్తే తరుగుతుంది అని పోల్చి, విద్య దానికంటే గొప్పదని చెబుతోంది. కీర్తి (4) విద్య ఇచ్చే ఫలితం మాత్రమే, పృథ్వి (3) పోలికకు వాడిన స్థలం మాత్రమే.
Passage: చందమామ రావే! జాబిల్లిరావే! అంటూ పాట పాడుతూ అమ్మ ముద్దు ముద్దుగా తినిపిస్తుంటే పిల్లలు మైమరిచి తింటారు. మన కవుల్లో చాలా మంది వెన్నెల సిరాలో కలాలు ముంచి కవిత్వం ఒలకబోసిన వాళ్లున్నారు. “ఎన్నెలంతా మేసి ఏరు నెమరేసింది” అనే రసాత్మక వాక్యం రాశారు. ఎంకి పాటల కవి నండూరి.
ఎన్నెలంతా మేసి ఏరు నెమరేసింది అనే రసాత్మక వాక్యంలో గీతగీసిన పదం (ఎన్నెలంతా) విడదీసిన రూపం
(1)ఎన్నో + అంతా
(2)ఎన్నె + అంత
(3)ఎన్నెల + అంతా
(4)ఎన్నోన్నో + అంత
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) ఎన్నెల + అంతా
“ఎన్నెలంతా” అనే పదాన్ని సంధి విడదీయాలి. “ఎన్నెల” అంటే వెన్నెల (వెన్నెల అనే పదానికి జానపద రూపం). “అంతా” అంటే మొత్తం. “ఎన్నెలంతా” అంటే “వెన్నెల మొత్తం”.
ఎన్నెల + అంతా: మొదటి పదం చివర “అ”, రెండో పదం మొదట “అ”. అత్వ సంధి సూత్రం ప్రకారం అకారానికి అచ్చు పరమైతే సంధి బహుళంగా వస్తుంది, అంటే మొదటి “అ” లోపిస్తుంది: ఎన్నెల్ + అంతా = ఎన్నెలంతా. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3) ఎన్నెల + అంతా.
(1), (4) లో “ఎన్నో” అనేది వేరే పదం (చాలా అనే అర్థం); ఇక్కడ వెన్నెల అర్థం రాదు. (2) ఎన్నె + అంత అని విడదీస్తే “ల” పోతుంది, “అంతా” లోని దీర్ఘం కూడా పోతుంది. విడదీసిన రెండు భాగాలను కలిపితే అసలు పదం అక్షరం తేడా లేకుండా రావాలి.
గుర్తుంచుకోండి: విడదీసిన భాగాలను మళ్లీ కలిపి చూడండి; అసలు పదం అలాగే రావాలి.
Passage: చందమామ రావే! జాబిల్లిరావే! అంటూ పాట పాడుతూ అమ్మ ముద్దు ముద్దుగా తినిపిస్తుంటే పిల్లలు మైమరిచి తింటారు. మన కవుల్లో చాలా మంది వెన్నెల సిరాలో కలాలు ముంచి కవిత్వం ఒలకబోసిన వాళ్లున్నారు. “ఎన్నెలంతా మేసి ఏరు నెమరేసింది” అనే రసాత్మక వాక్యం రాశారు. ఎంకి పాటల కవి నండూరి.
వెన్నెల సొగసులో మైమరచి ఎంకి పాటలు రచించినది
(1)నన్నయభట్టు
(2)గుర్రం జాషువా
(3)నార్ల చిరంజీవి
(4)నండూరి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) నండూరి
“ఎంకి పాటలు” ఎవరు రాశారో అడుగుతున్నారు. గద్యం చివరి వాక్యంలోనే “ఎంకి పాటల కవి నండూరి” అని ఉంది.
ఎంకి పాటలు రాసింది నండూరి వెంకట సుబ్బారావు. ఎంకి, నాయుడుబావల ప్రేమను జానపద శైలిలో, పల్లె మాండలికంలో రాసిన గేయాలు ఇవి. “ఎన్నెలంతా మేసి ఏరు నెమరేసింది” లాంటి పల్లె పలుకులు ఈ శైలికే చెందుతాయి. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4) నండూరి.
నన్నయభట్టు ఆదికవి, ఆంధ్ర మహాభారతం మొదలుపెట్టినవారు. గుర్రం జాషువా “గబ్బిలం”, “ఫిరదౌసి” రాసిన కవి. నార్ల చిరంజీవి కూడా ఎంకి పాటల రచయిత కాదు. అపఠిత గద్యంలో సమాధానం గద్యంలోనే ఉంటుంది, దాన్ని జాగ్రత్తగా చదవాలి.
గుర్తుంచుకోండి: ఎంకి పాటలు – నండూరి వెంకట సుబ్బారావు; గబ్బిలం – జాషువా.
ఒక పాఠం పిల్లలకు ఏ విషయం నేర్పాలని పెట్టారో, అంటే దాని ఉద్దేశం ఏమిటో అడుగుతున్నారు. పాఠం పేరే “సత్యమహిమ”, అంటే సత్యం గొప్పతనం.
సత్యం పలకడం, నిజాయితీ, మాట నిలబెట్టుకోవడం నైతిక విలువలు (Moral Values). సత్యం గొప్పతనాన్ని చెప్పే పాఠం పిల్లల్లో ఈ విలువలను పెంచడానికే ఉంటుంది. అందుకే అధికారిక కీ ప్రకారం సమాధానం ఆప్షన్ (3) నైతిక విలువలు.
సమయ స్ఫూర్తి (1) అంటే సందర్భానికి తగ్గట్టు వెంటనే తెలివిగా స్పందించడం; ఇది చమత్కార కథల ఉద్దేశం. జీవనవైవిధ్యం (2) వేర్వేరు ప్రజల జీవన విధానాలను పరిచయం చేసే పాఠాల ఉద్దేశం. దేశభక్తి (4) దేశం కోసం త్యాగం చేసిన వీరుల పాఠాల ఉద్దేశం. సత్యం గురించిన పాఠానికి ఇవేవీ సరిపోవు.
గుర్తుంచుకోండి: సత్యం, అహింస, నిజాయితీ గురించిన పాఠాలు → నైతిక విలువలు.
“కోటరము” అనే పదానికి అర్థం అడుగుతున్నారు. ఇది సంస్కృతం నుంచి వచ్చిన పదం, పద్యాల్లో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
“కోటరము” అంటే చెట్టు మొదలులో లేదా కాండంలో ఉండే బోలు, అంటే తొఱ్ఱ. పక్షులు, ఉడుతలు, పాములు ఇలాంటి తొఱ్ఱల్లో నివసిస్తాయి. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4) తొఱ్ఱ.
“కోట” అనే శబ్దం చూసి చాలామంది రాజభవనానికి సంబంధించిన అంతఃపురం (1) అనుకుంటారు; కానీ అంతఃపురానికి “శుద్ధాంతం”, “అవరోధం” అనే పదాలు వాడతారు. గొంతు (2) కు కంఠం, గళం; ఏనుగు (3) కు గజం, కరి, హస్తి అనే పదాలు. ఇవేవీ కోటరము కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: కోటరము = చెట్టు తొఱ్ఱ; “కోట” శబ్దం చూసి మోసపోవద్దు.
“అంగజుడు” అనే పదానికి అదే అర్థం వచ్చే పర్యాయపదాలు అడుగుతున్నారు. పదాన్ని విడదీస్తే అర్థం తెలుస్తుంది.
అంగ (శరీరం) + జుడు (పుట్టినవాడు) = శరీరం నుంచి పుట్టినవాడు, అంటే కొడుకు. ఇదే పద్ధతిలో తనూ (శరీరం) + జుడు = తనూజుడు, ఆత్మ + జుడు = ఆత్మజుడు; ఈ రెండూ కొడుకు అనే అర్థమే ఇస్తాయి. పుత్రుడు, సుతుడు, తనయుడు కూడా పర్యాయపదాలే. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (1) తనూజుడు, ఆత్మజుడు.
అయ్య, జనకుడు (2) అంటే తండ్రి. గురువు, ఉపాధ్యాయుడు (3) అంటే విద్య నేర్పేవాడు. సోదరుడు, తమ్ముడు (4) అంటే తోడబుట్టినవాడు. ఇవేవీ కొడుకు అనే అర్థం ఇవ్వవు.
గుర్తుంచుకోండి: “-జుడు” = పుట్టినవాడు: అంగజుడు, తనూజుడు, ఆత్మజుడు అందరూ కొడుకులే.
ఇది ప్రకృతి-వికృతి ప్రశ్న. సంస్కృత పదం (ప్రకృతి) తెలుగులో మారిన రూపాన్ని వికృతి అంటారు. “సత్వము” (సత్త్వము) అనే ప్రకృతికి వికృతి అడుగుతున్నారు.
సత్త్వము అంటే బలం, శక్తి. తెలుగులో దీని వికృతి “సత్తువ”. “ఒంట్లో సత్తువ లేదు” అంటాం కదా, అక్కడ సత్తువ అంటే బలం. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3) సత్తువ.
“సత్తెం” (2) అనేది “సత్యం” అనే పదానికి వికృతి, సత్వానికి కాదు. “సత్యం” (4) స్వయంగా ఒక సంస్కృత పదం, అంటే ప్రకృతి; దానికీ సత్వానికీ అర్థం వేరు. “సత్తం” (1) వాడుకలో ఉన్న వికృతి రూపం కాదు. ఇక్కడ “సత్యం – సత్తెం” జతతో తికమకపడకూడదు.
నానార్థాలు అంటే ఒకే పదానికి ఉండే వేర్వేరు అర్థాలు. “పాడి” అనే పదానికి ఉన్న రెండు వేర్వేరు అర్థాలను గుర్తించాలి.
“పాడి” అంటే మొదటి అర్థం పాలు, పాడి పశువుల సంపద (“పాడి పంటలు”, “పాడి ఆవు”). అంటే క్షీరం. రెండో అర్థం న్యాయం, ధర్మం; “ఇది నీకు పాడి కాదు” అంటే “ఇది నీకు ధర్మం కాదు” అని. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (2) క్షీరం, ధర్మం.
విధం, దారి (1) “రీతి”, “మార్గం” అనే పదాల అర్థాలు. దేశము, ప్రదేశము (3) దాదాపు ఒకే అర్థం ఉన్న పదాలు; ఇవి నానార్థాలు కావు, పైగా పాడికి సంబంధం లేదు. చలించు, పలుకు (4) క్రియలు; “పాడు” (పాట పాడు) అనే క్రియతో తికమకపడితే ఇలాంటి ఆప్షన్ ఎంచుకుంటారు.
గుర్తుంచుకోండి: పాడి = పాలు (పాడి పంటలు) + ధర్మం (“పాడి కాదు”).
వ్యుత్పత్త్యర్థం అంటే ఒక పదం ఎలా ఏర్పడిందో, దాని మూల భాగాల నుంచి వచ్చే అర్థం. “భాస్కరుడు” అంటే సూర్యుడు; ఆ పేరు ఎందుకు వచ్చిందో చెప్పాలి.
భాః (కాంతి, వెలుగు) + కరుడు (చేసేవాడు, కలిగించేవాడు) = భాస్కరుడు. అంటే “కాంతిని కలుగజేయువాడు”. సూర్యుడు లోకానికి వెలుగు ఇస్తాడు కాబట్టి ఈ పేరు. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (1) కాంతిని కలుగజేయువాడు. ఇదే పద్ధతిలో “దివాకరుడు” అంటే పగటిని చేసేవాడు, “ప్రభాకరుడు” అంటే కాంతిని చేసేవాడు.
శాంతిని కలుగజేయువాడు (2) అనేది “శాంతికరుడు” లాంటి పదానికి అర్థం; “భాః” లో శాంతి అర్థం లేదు. శౌర్యం (3), ధర్మం (4) అనే అర్థాలు ఈ పదం భాగాల్లో ఎక్కడా లేవు.
ఏడుగురు అన్నదమ్ములం మేము విడివిడిగా ఉంటే చెప్పగలరు. కలిసిఉంటే చెప్పలేరు. - ఏమిటది?
(1)వారాలు
(2)ఇంద్రధనస్సు
(3)సప్తఋషులు
(4)లోకాలు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) ఇంద్రధనస్సు
ఇది ఒక పొడుపు కథ. “ఏడుగురు అన్నదమ్ములు” అంటే ఏడు ఉండే వస్తువులు. అవి విడిగా ఉంటే ఒక్కొక్కటి పేరు చెప్పగలం, అన్నీ కలిసిపోతే వేరుచేసి చెప్పలేం. అలాంటిది ఏమిటో కనిపెట్టాలి.
ఇంద్రధనస్సులో ఏడు రంగులు ఉంటాయి: ఊదా, నీలిమందు, నీలం, ఆకుపచ్చ, పసుపు, నారింజ, ఎరుపు. ఇవి విడివిడిగా కనిపించినప్పుడు ప్రతి రంగు పేరు చెప్పగలం. ఈ ఏడు రంగులూ కలిస్తే తెల్లని కాంతి అవుతుంది; అప్పుడు అందులో ఏ రంగు ఉందో చెప్పలేం. అందుకే అధికారిక కీ ప్రకారం సమాధానం ఆప్షన్ (2) ఇంద్రధనస్సు.
వారాలు (1), సప్తఋషులు (3), లోకాలు (4) కూడా ఏడు చొప్పున ఉంటాయి, అందుకే తికమక పెడతాయి. కానీ ఇవి ఎప్పుడూ “కలిసిపోయి” గుర్తుపట్టలేనంతగా ఒక్కటి కావు. “కలిస్తే చెప్పలేరు” అనే రెండో సూచన రంగులకే సరిపోతుంది.
గుర్తుంచుకోండి: పొడుపు కథలో సంఖ్యతో పాటు రెండో సూచనను కూడా సరిచూడండి.
వాక్యంలో అవ్యయం ఏదో గుర్తించాలి. అవ్యయం అంటే లింగ, వచన, విభక్తుల వల్ల రూపం మారని పదం. ఆశ్చర్యం, ఆనందం, మెచ్చుకోలు, బాధ తెలిపే భళా, ఆహా, అయ్యో, ఔరా, ఓహో లాంటి పదాలు అవ్యయాలు.
“భళా!” అనేది మెచ్చుకోలు తెలిపే పదం. దీనికి బహువచనం లేదు, విభక్తి చేర్చి మార్చలేం; ఎప్పుడూ “భళా” గానే ఉంటుంది. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (1) భళా.
“ఈ” (2) దగ్గరి వస్తువును చూపే సర్వనామ విశేషణం (నిర్దేశం). “వినోదం” (3), “అవసరం” (4) నామవాచకాలు; వీటికి వినోదాలు, అవసరాలు అని బహువచనం, వినోదానికి, అవసరంలో అని విభక్తి రూపాలు వస్తాయి. రూపం మారుతుంది కాబట్టి ఇవి అవ్యయాలు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: భళా, ఆహా, అయ్యో, ఔరా – రూపం మారని పదాలు అవ్యయాలు.
వాక్యంలోని “వలన” అనే ప్రత్యయం ఏ విభక్తికి చెందుతుందో గుర్తించాలి. తెలుగులో ఎనిమిది విభక్తులు ఉన్నాయి; ప్రతి విభక్తికి కొన్ని ప్రత్యయాలు ఉంటాయి.
పంచమీ విభక్తి ప్రత్యయాలు: వలనన్, కంటెన్, పట్టి. ఇవి కారణాన్ని, పోలికను తెలుపుతాయి. “క్షమ వలన సిరి కలుగును” అంటే “క్షమ కారణంగా సంపద వస్తుంది”; ఇక్కడ “వలన” కారణాన్ని చూపుతోంది. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (1) పంచమీ విభక్తి.
ప్రథమ పురుషకు ఉదాహరణగా ఉన్న వాక్యం గుర్తించాలి. తెలుగులో పురుషలు మూడు: ప్రథమ పురుష, మధ్యమ పురుష, ఉత్తమ పురుష.
ఎవరి గురించి మాట్లాడుతున్నామో (మాట్లాడేవారు, వినేవారు కాకుండా మూడో వ్యక్తి) వారు ప్రథమ పురుష: వాడు, వీడు, ఆమె, అది, వారు. ఎదుట ఉండి వినేవారు మధ్యమ పురుష: నీవు, మీరు. మాట్లాడేవారు ఉత్తమ పురుష: నేను, మేము, మనం. “వాడు మంచి పుస్తకం చదువుతాడు” లో కర్త “వాడు”, కాబట్టి ఇది ప్రథమ పురుష. సమాధానం ఆప్షన్ (3).
(1) “నేను”, (4) “మేము” ఉత్తమ పురుష. (2) “మీరు” మధ్యమ పురుష. ఇంగ్లీషులో First Person అంటే “I”, కానీ తెలుగులో ప్రథమ పురుష అంటే “he/she/it”. ఇక్కడే చాలామంది పొరబడి (1) ఎంచుకుంటారు.
గుర్తుంచుకోండి: తెలుగు ప్రథమ పురుష = ఇంగ్లీషు Third Person (వాడు, ఆమె, అది).
కింది పదాలకు బహువచనాలు గుర్తించి జతపరచండి.
అ. పద్యం
ఆ. కవి
ఇ. ప్రశ్న
ఈ. తరువు
ఎ. తరువులు
బి. ప్రశ్నలు
సి. కవులు
డి. పద్యాలు
(1)అ-డి, ఆ-సి, ఇ-బి, ఈ-ఎ
(2)అ-బి, ఆ-సి, ఇ-ఎ, ఈ-డి
(3)అ-ఎ, ఆ-బి, ఇ-డి, ఈ-సి
(4)అ-డి, ఆ-బి, ఇ-సి, ఈ-ఎ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) అ-డి, ఆ-సి, ఇ-బి, ఈ-ఎ
ప్రతి ఏకవచన పదానికి సరైన బహువచన రూపాన్ని జతపరచాలి. తెలుగులో ఏకవచనానికి “లు” చేర్చి బహువచనం చేస్తాం; “-ము/-ం” తో ముగిసే పదాలు “-ములు/-ాలు” అవుతాయి.
అ. పద్యం → పద్యాలు (డి). ఆ. కవి → కవులు (సి); ఇకారాంత పదం ఉకారంగా మారి “లు” చేరుతుంది. ఇ. ప్రశ్న → ప్రశ్నలు (బి). ఈ. తరువు → తరువులు (ఎ). అంటే అ-డి, ఆ-సి, ఇ-బి, ఈ-ఎ. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (1).
జత కుదర్చడంలో ఒక్క జత సరిగ్గా ఉందని మొత్తం ఆప్షన్ ఎంచుకోకూడదు. (4) లో అ-డి సరైనదే, కానీ ఆ-బి (కవి-ప్రశ్నలు), ఇ-సి (ప్రశ్న-కవులు) తప్పు. (2), (3) లో దాదాపు అన్ని జతలూ తప్పే. ప్రతి ఆప్షన్లో నాలుగు జతలనూ సరిచూడాలి.
గుర్తుంచుకోండి: జతపరచే ప్రశ్నల్లో ఖచ్చితంగా తెలిసిన ఒక జతతో ఆప్షన్లను తొలగించండి.
“ఆత్మానందుడు కంబళిని భుజాన వేసుకొని వెళ్ళాడు.”
ఈ వాక్యంలో కర్తను గుర్తించండి.
(1)ఆత్మానందుడు
(2)కంబళి
(3)భుజాన వేసుకొని
(4)వెళ్ళాడు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) ఆత్మానందుడు
వాక్యంలో కర్త ఎవరో గుర్తించాలి. పని చేసేవారిని కర్త అంటారు. “ఎవరు వెళ్ళారు?”, “ఎవరు వేసుకున్నారు?” అని క్రియను అడిగితే వచ్చే సమాధానమే కర్త.
“ఎవరు కంబళిని భుజాన వేసుకొని వెళ్ళారు?” అంటే “ఆత్మానందుడు”. కాబట్టి కర్త ఆత్మానందుడు; సమాధానం ఆప్షన్ (1). క్రియ “వెళ్ళాడు” లోని “-ఆడు” ప్రత్యయం కూడా కర్త పుంలింగ, ఏకవచన ప్రథమ పురుష అని చూపుతోంది.
“కంబళి” (2) పని ఎవరి మీద జరిగిందో చెప్పే కర్మ; “ఏమి వేసుకున్నాడు?” అంటే కంబళి. “భుజాన వేసుకొని” (3) అసమాపక క్రియతో కూడిన పదబంధం. “వెళ్ళాడు” (4) సమాపక క్రియ. వాక్యం కర్త-కర్మ-క్రియ వరుసలో ఉంది.
గుర్తుంచుకోండి: క్రియను “ఎవరు?” అని అడిగితే కర్త, “ఏమి?” అని అడిగితే కర్మ.
సంయుక్తాక్షరం ఉన్న పదం ఏదో గుర్తించాలి. ఒక హల్లుకు వేరే హల్లు ఒత్తుగా చేరితే అది సంయుక్తాక్షరం (క్య, ద్ర, స్త). ఒక హల్లుకు అదే హల్లు ఒత్తుగా చేరితే అది ద్విత్వాక్షరం (గ్గ, య్య, మ్మ, బ్బ).
“చంద్రుడు” లో “ద్రు” = ద్ + ర్ + ఉ; ఇక్కడ “ద” కు వేరే హల్లు “ర” ఒత్తుగా వచ్చింది. కాబట్టి ఇది సంయుక్తాక్షర పదం. సమాధానం ఆప్షన్ (1) చంద్రుడు.
“మొగ్గ” (2) లో గ్గ = గ్ + గ, “కొయ్యబొమ్మ” (3) లో య్య, మ్మ, “దిబ్బ” (4) లో బ్బ – ఇవన్నీ ఒకే హల్లు రెండుసార్లు వచ్చిన ద్విత్వాక్షరాలు. ఒత్తు అక్షరం అదే హల్లా, వేరే హల్లా అని చూస్తే తేడా వెంటనే తెలుస్తుంది.
గుర్తుంచుకోండి: ఒత్తు అదే హల్లు → ద్విత్వం; వేరే హల్లు → సంయుక్తం.
ఊష్మాక్షరం ఏదో గుర్తించాలి. ఉచ్చరించేటప్పుడు గాలి రాపిడితో, వేడి శ్వాసలా బయటకు వచ్చే హల్లులను ఊష్మాలు అంటారు.
తెలుగులో ఊష్మాలు నాలుగు: శ, ష, స, హ. కాబట్టి ఇచ్చిన వాటిలో ఊష్మాక్షరం ఆప్షన్ (3) ష.
“ప” (1) పవర్గానికి చెందిన స్పర్శం (వర్గాక్షరం). “న” (2) అనునాసికం (ఙ, ఞ, ణ, న, మ). “ర” (4) అంతస్థం (య, ర, ల, వ). ఇవేవీ ఊష్మాల జాబితాలో లేవు. హల్లుల వర్గీకరణ – స్పర్శాలు, అనునాసికాలు, అంతస్థాలు, ఊష్మాలు – ఒకేసారి గుర్తుంచుకుంటే ఇలాంటి ప్రశ్నలు సులువు.
కుఱు, చిఱు, కడు, నడు, నిడు శబ్దంబుల ఱ, డ లకు అచ్చు పరమైనప్పుడు వచ్చే సంధి
(1)అత్వ సంధి
(2)ఇత్వ సంధి
(3)గుణ సంధి
(4)ద్విరుక్తటకార సంధి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) ద్విరుక్తటకార సంధి
ప్రశ్నలో ఒక సంధి సూత్రాన్నే ఇచ్చి, దాని పేరు అడుగుతున్నారు. కుఱు, చిఱు, కడు, నడు, నిడు అనే పదాల్లోని ఱ, డ లకు అచ్చు పరమైతే ఏం జరుగుతుందో తెలియాలి.
సూత్రం: ఈ శబ్దాల ఱ, డ లకు అచ్చు పరమైనప్పుడు వాటి స్థానంలో ద్విరుక్తమైన టకారం (ట్ట) వస్తుంది. ఉదాహరణలు: చిఱు + ఎలుక = చిట్టెలుక, నడు + ఇల్లు = నట్టిల్లు, నిడు + ఊర్పు = నిట్టూర్పు, కడు + ఎదురు = కట్టెదురు, కుఱు + ఉసురు = కుట్టుసురు. అందుకే దీని పేరు ద్విరుక్తటకార సంధి, ఆప్షన్ (4).
అత్వ సంధి (1) అకారానికి అచ్చు పరమైనప్పుడు (రామ + అయ్య = రామయ్య). ఇత్వ సంధి (2) ఇకారానికి అచ్చు పరమైనప్పుడు (ఏమి + అంటివి = ఏమంటివి). గుణ సంధి (3) అకారానికి ఇ, ఉ, ఋ లు పరమైనప్పుడు ఏ, ఓ, అర్ రావడం (మహా + ఇంద్రుడు = మహేంద్రుడు). వీటిలో ఏదీ “ట్ట” ను తేదు.
“స్వర్గాధినాథుడు” ను సరిగ్గా విడదీయాలి. పదం అర్థం స్వర్గానికి అధిపతి, అంటే ఇంద్రుడు. కాబట్టి రెండు భాగాలు “స్వర్గ”, “అధినాథుడు”.
స్వర్గ + అధినాథుడు: “గ” లోని అ, “అధి” లోని అ – రెండూ సవర్ణాలు. సవర్ణదీర్ఘ సంధి సూత్రం ప్రకారం అ + అ = ఆ. అందుకే స్వర్గ + అధినాథుడు = స్వర్గాధినాథుడు. సమాధానం ఆప్షన్ (1).
(2) “సర్గ” లో “వ” పోయింది; సర్గ అంటే అధ్యాయం, అర్థం మారిపోతుంది. (3) “అదినాథుడు” లో “ధ” బదులు “ద” ఉంది; పైగా “స్వర్గం” అని పూర్ణబిందువుతో విడదీస్తే అ + అ కలయిక రాదు. (4) “ఆధినాథుడు” అని దీర్ఘంతో మొదలుపెడితే మూల పదం “అధి” మారుతుంది. దీర్ఘం సంధి వల్ల వచ్చిందే, మూల పదంలో లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: సవర్ణదీర్ఘం విడదీసేటప్పుడు దీర్ఘాన్ని రెండు హ్రస్వాలుగా (అ + అ) విడదీయండి.
దానముఁ జేయనేరని యధార్మికు సంపదలుండి యుండినన్ ....
ఇది ఏ వృత్త పాద పద్యం
(1)మత్తేభం
(2)శార్దూలం
(3)ఉత్పలమాల
(4)చంపకమాల
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) ఉత్పలమాల
ఇచ్చిన పాదానికి గురు లఘువులు గుర్తించి, గణాలుగా విభజించి, అది ఏ వృత్తమో చెప్పాలి. దీర్ఘాక్షరం, సున్నా ఉన్న అక్షరం, పొల్లు ముందున్న అక్షరం, సంయుక్తాక్షరం ముందున్న అక్షరం గురువు (U); మిగిలినవి లఘువు (I).
గణ విభజన: దానము = U I I (భ), జేయనే = U I U (ర), రనియ = I I I (న), ధార్మికు = U I I (భ), సంపద = U I I (భ), లుండియుం = U I U (ర), డినన్ = I U (వ). మొత్తం 20 అక్షరాలు, గణాలు భ ర న భ భ ర వ. ఇది ఉత్పలమాల లక్షణం. యతి: 1వ అక్షరం “దా”, 10వ అక్షరం “ధా” – ద, ధ లకు యతిమైత్రి ఉంది. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3) ఉత్పలమాల.
చంపకమాల (4) గణాలు న జ భ జ జ జ ర, అంటే పాదం I I I తో మొదలవుతుంది. శార్దూలం (2) మ స జ స త త గ, మొదలు U U U. మత్తేభం (1) స భ ర న మ య వ, మొదలు I I U. ఈ పాదం U I I (భ) తో మొదలైంది కాబట్టి ఈ మూడూ కావు.
గుర్తుంచుకోండి: మొదటి గణం చాలు: భ → ఉత్పలమాల, న → చంపకమాల, మ → శార్దూలం, స → మత్తేభం.
“త” గణానికి సరిపోయే పదం ఏదో గుర్తించాలి. త గణం అంటే మూడు అక్షరాల్లో మొదటి రెండు గురువులు, చివరిది లఘువు: U U I.
కళ్యాణి: “క” తర్వాత సంయుక్తాక్షరం “ళ్యా” ఉంది, కాబట్టి “క” గురువు (U). “ళ్యా” దీర్ఘం, గురువు (U). “ణి” లఘువు (I). మొత్తం U U I = త గణం. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (1) కళ్యాణి.
అణిమ (2) = I I I, ఇది న గణం. సంబంధం (3) = సం U, బం U, ధం U = U U U, ఇది మ గణం. బంధము (4) = బం U, ధ I, ము I = U I I, ఇది భ గణం. “క” ఒంటరిగా హ్రస్వమే అయినా, దాని తర్వాత సంయుక్తాక్షరం ఉండటం వల్ల గురువు అవుతుంది; ఇదే ఈ ప్రశ్నలో కీలకం.
గుర్తుంచుకోండి: య మా తా రా జ భా న స ల గం: “తారాజ” = U U I = త గణం.
ఉన్న స్థితిని ఎక్కువ చేసి వర్ణించి చెబితే దానిని ఏ అలంకారం అంటారు
(1)అంత్యానుప్రాస
(2)వృత్త్యానుప్రాస
(3)అతిశయోక్తి
(4)రూపక
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) అతిశయోక్తి
ఒక విషయాన్ని ఉన్నదానికంటే ఎక్కువ చేసి వర్ణించే అలంకారం పేరు అడుగుతున్నారు.
అతిశయం అంటే ఎక్కువ, ఉక్తి అంటే మాట. ఉన్న స్థితిని లోకంలో సాధ్యమయ్యేదానికంటే ఎక్కువగా చెప్పడం అతిశయోక్తి అలంకారం. ఉదాహరణ: “ఆ పట్టణంలోని మేడలు ఆకాశాన్ని తాకుతున్నాయి.” మేడలు ఎత్తుగా ఉన్నాయనే విషయాన్ని పెంచి చెప్పారు. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3) అతిశయోక్తి.
అంత్యానుప్రాస (1), వృత్త్యానుప్రాస (2) శబ్దాలంకారాలు; ఇవి శబ్దాల పునరావృతం మీద ఆధారపడతాయి, అర్థాన్ని పెంచడం మీద కాదు. పాదాల చివర ఒకే అక్షరాలు రావడం అంత్యానుప్రాస; ఒక హల్లు పలుమార్లు రావడం వృత్త్యానుప్రాస. రూపకం (4) లో ఉపమేయానికి, ఉపమానానికి భేదం లేనట్టు చెబుతారు (“రాజు చంద్రుడే”).
గుర్తుంచుకోండి: పెంచి చెబితే అతిశయోక్తి; అభేదం చెబితే రూపకం; శబ్దం మళ్లీ మళ్లీ వస్తే అనుప్రాస.
అనుమత్యర్థక వాక్యం గుర్తించాలి. అనుమతి అంటే ఒక పని చేయడానికి ఇచ్చే అంగీకారం. అనుమతిని తెలిపే వాక్యాల్లో సాధారణంగా క్రియ చివర “-వచ్చు” ఉంటుంది.
“మీరు పుస్తకాలు తీసుకోవచ్చు” అంటే “పుస్తకాలు తీసుకోవడానికి మీకు అనుమతి ఉంది”. “తీసుకోవచ్చు” లోని “-వచ్చు” అనుమతిని చూపుతోంది. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4).
“ఆహా! ఎంతబాగుందో!” (1) ఆశ్చర్యార్థక వాక్యం. “గిరీ ఎక్కడున్నావు?” (2) ప్రశ్నార్థక వాక్యం. “మీరు ఉత్తీర్ణులగుదురు గాక!” (3) ఆశీరర్థక వాక్యం; “గాక” దీవెనను తెలుపుతుంది. ఇక్కడ చాలామంది (3) ను అనుమతిగా పొరబడతారు, కానీ అది దీవెన.
విద్యార్థులు వేమన పద్యంలోని విశేషార్థాన్ని గ్రహిస్తారు అనేది
(1)అవగాహన
(2)సంస్కృతీ సంప్రదాయాలు
(3)భాషాభిరుచి
(4)రసానుభూతి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) రసానుభూతి
ఇది బోధనా లక్ష్యాలకు (Objectives) సంబంధించిన ప్రశ్న. “విద్యార్థులు వేమన పద్యంలోని విశేషార్థాన్ని గ్రహిస్తారు” అనే స్పష్టీకరణ (Specification) ఏ లక్ష్యం కిందకు వస్తుందో చెప్పాలి.
పద్యానికి పైకి కనిపించే అర్థం కాకుండా దానిలో దాగి ఉన్న ప్రత్యేక అర్థాన్ని, భావ సౌందర్యాన్ని గ్రహించి ఆనందించడం రసానుభూతి (Appreciation) లక్ష్యం. వేమన పద్యాల్లో చిన్న మాటల్లో లోతైన భావం, చమత్కారం ఉంటాయి; ఆ విశేషార్థాన్ని పట్టుకోవడం కవిత్వాన్ని ఆస్వాదించడంలో భాగం. అందుకే అధికారిక కీ ప్రకారం సమాధానం ఆప్షన్ (4) రసానుభూతి.
ఇక్కడ చాలామంది (1) అవగాహన ఎంచుకుంటారు. అవగాహనలో పద్యం సామాన్య అర్థాన్ని సొంత మాటల్లో చెప్పడం, వివరించడం ఉంటాయి; విశేషార్థాన్ని, సౌందర్యాన్ని అనుభవించడం దాని కంటే పై స్థాయి. సంస్కృతీ సంప్రదాయాలు (2) ఆచారాలు, పండుగల పరిచయానికి; భాషాభిరుచి (3) భాష పట్ల ఇష్టం, సొంతంగా చదవాలనే ఆసక్తికి సంబంధించినవి.
గుర్తుంచుకోండి: సామాన్య అర్థం → అవగాహన; విశేషార్థం, సౌందర్యం → రసానుభూతి.
యునెస్కో విడుదల చేసిన ప్రపంచ అట్లాస్ ప్రకారం ప్రస్తుతం అంతరించే దశలో ఉన్న భాషల సంఖ్య
(1)168
(2)180
(3)196
(4)169
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 196
యునెస్కో (UNESCO) ప్రచురించిన “ప్రమాదంలో ఉన్న ప్రపంచ భాషల అట్లాస్” (Atlas of the World’s Languages in Danger) ప్రకారం అంతరించే దశలో ఉన్న భాషల సంఖ్య అడుగుతున్నారు. తెలుగు బోధనా పుస్తకాల్లో ఈ ప్రశ్న భారతదేశ భాషల గురించే.
యునెస్కో 2009లో విడుదల చేసిన ఈ అట్లాస్లో భారతదేశంలోని సుమారు 196 భాషలను అంతరించే ప్రమాదంలో ఉన్నవిగా చూపారు; ప్రపంచంలో ఏ దేశంలోనూ ఇన్ని లేవు. కొన్ని ఆధారాలు ఈ సంఖ్యను 197 అని కూడా రాస్తాయి. ఆప్షన్లలో ఉన్నది 196, అధికారిక కీ కూడా అదే. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3) 196.
168, 180, 169 సంఖ్యలకు ఈ అట్లాస్తో సంబంధం లేదు. ఇలాంటి సంఖ్యల ప్రశ్నలు మాతృభాషను కాపాడుకోవలసిన అవసరాన్ని చెప్పే పాఠాల నుంచి వస్తాయి. వాడకం తగ్గితే భాష అంతరిస్తుంది, అందుకే పిల్లలు మాతృభాషలో చదవడం, మాట్లాడడం ముఖ్యం.
గుర్తుంచుకోండి: యునెస్కో అట్లాస్ (2009): భారతదేశంలో సుమారు 196 భాషలు ప్రమాదంలో.
భారతదేశపు విద్యాలయాల్లో ఆంగ్లాన్ని బోధన భాషగా ప్రవేశపెట్టినది.
(1)ఫ్రెడరిక్ జాన్షోర్
(2)లార్డ్ డ్రమండ్
(3)లార్డ్ మెకాలే
(4)లార్డ్ విలన్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) లార్డ్ మెకాలే
భారతదేశ విద్యాసంస్థల్లో ఇంగ్లీషును బోధనా మాధ్యమంగా (Medium of Instruction) తెచ్చిన వ్యక్తి ఎవరో అడుగుతున్నారు.
థామస్ బాబింగ్టన్ మెకాలే 1835లో తన “మినిట్ ఆన్ ఇండియన్ ఎడ్యుకేషన్” (Macaulay’s Minute) లో భారతీయులకు ఇంగ్లీషు ద్వారా పాశ్చాత్య విద్య నేర్పాలని సిఫార్సు చేశాడు. దాని ఆధారంగానే అప్పటి గవర్నర్ జనరల్ విలియం బెంటింక్ ప్రభుత్వం ఇంగ్లీషు విద్యను అమలు చేసింది. అందుకే భారతదేశంలో ఆంగ్ల మాధ్యమం అనగానే మెకాలే పేరే చెబుతారు. సమాధానం ఆప్షన్ (3) లార్డ్ మెకాలే.
మిగిలిన పేర్లు (1), (2), (4) భారతదేశంలో ఆంగ్ల మాధ్యమ విద్య ప్రవేశానికి సంబంధించిన వ్యక్తులుగా ప్రసిద్ధులు కారు. “ప్రాచ్య-పాశ్చాత్య వివాదం” (Orientalist-Anglicist Controversy) ముగిసింది కూడా మెకాలే మినిట్తోనే అని గుర్తుంచుకోండి.
గుర్తుంచుకోండి: 1835 – మెకాలే మినిట్ – ఆంగ్ల మాధ్యమం.
“సర్వశాస్త్ర ప్రయోజనమ్ ఆత్మదర్శనమ్” అనే సూక్తి ఎవరిదో అడుగుతున్నారు. దీని అర్థం “అన్ని శాస్త్రాల (విద్యల) ప్రయోజనం తనను తాను తెలుసుకోవడమే (ఆత్మదర్శనం)”. అంటే చదువు చివరి లక్ష్యం ఆత్మజ్ఞానం.
అధికారిక కీ ప్రకారం ఈ మాట అన్నది ఆప్షన్ (1) సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్. ఆయన తత్వవేత్త, ఉపాధ్యాయుడు, భారతదేశ రెండో రాష్ట్రపతి; ఆయన పుట్టినరోజు సెప్టెంబర్ 5ను ఉపాధ్యాయ దినోత్సవంగా జరుపుకుంటాం. ఆయన విద్య లక్ష్యాల గురించి, భారతీయ తత్వశాస్త్రం గురించి ఎన్నో గ్రంథాలు రాశారు.
గాంధీ (2), ఠాగూర్ (3), ఆదిశంకరాచార్య (4) కూడా విద్య, ఆధ్యాత్మికత గురించి చెప్పినవారే, అందుకే తికమక పెడతారు. ఈ సూక్తి ఎవరిదనే విషయంలో అధికారిక కీ రాధాకృష్ణన్నే గుర్తించింది; పరీక్షకు ఆ జవాబే గుర్తుంచుకోండి.
“ఒక వస్తువు లేదా ఉత్పత్తిని, దాని ముఖ్య లక్షణాలను వివరిస్తూ, ప్రయోజనాలను నొక్కి చూపిస్తూ బహిరంగంగా చూపించినట్లయితే అదే ప్రదర్శన” - అని అన్నది
(1)వెబ్స్టర్
(2)కొఠారి
(3)ఉడ్వర్త్
(4)స్కోల్స్ బర్గ్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) వెబ్స్టర్
ప్రదర్శన (Demonstration) అనే పదానికి ఇచ్చిన నిర్వచనం ఎవరిదో అడుగుతున్నారు. నిర్వచనంలో “ఒక వస్తువును, దాని లక్షణాలను వివరిస్తూ, ప్రయోజనాలను నొక్కి చెబుతూ అందరి ముందు చూపించడం” అని ఉంది.
అధికారిక కీ ప్రకారం ఈ నిర్వచనం ఆప్షన్ (1) వెబ్స్టర్ది. వెబ్స్టర్ అనేది ఇంగ్లీషు పదాలకు అర్థాలు ఇచ్చే ప్రసిద్ధ నిఘంటువు (Dictionary). ఈ నిర్వచనం ప్రదర్శన అనే పదానికి సాధారణ అర్థం చెబుతుంది. బోధనలో ప్రదర్శన పద్ధతి అంటే ఉపాధ్యాయుడు వస్తువును చూపిస్తూ, వివరిస్తూ పాఠం చెప్పడం.
కొఠారి (2) పేరు 1964-66 విద్యా కమిషన్తో ముడిపడి ఉంది; ఆ కమిషన్ విద్యావిధానానికి సిఫార్సులు ఇచ్చింది, ప్రదర్శనకు నిర్వచనం ఇచ్చింది కాదు. ఉడ్వర్త్ (3) మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్త. స్కోల్స్ బర్గ్ (4) పేరు ఈ నిర్వచనానికి సంబంధించినదిగా ప్రసిద్ధం కాదు.
పొడుపు కథలు పిల్లల్లో ఏ శక్తిని పెంచుతాయో అడుగుతున్నారు. పొడుపు కథలో సమాధానం నేరుగా ఉండదు; కొన్ని సూచనలు మాత్రమే ఇస్తారు.
పొడుపు కథ వినగానే పిల్లలు ఆ సూచనలను పోల్చి, ఊహించి, తర్కించి సమాధానం కనిపెట్టాలి. ఉదాహరణకు “తోకలేని పిట్ట తొంభై ఆమడలు పోతుంది” అంటే ఉత్తరం అని గుర్తించడానికి బాగా ఆలోచించాలి. ఇలా పొడుపు కథలు ఆలోచనాశక్తిని, ఊహాశక్తిని, సమస్యను పరిష్కరించే నేర్పును పెంచుతాయి. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (2) ఆలోచనాశక్తి.
రచనాశక్తి (1) కథలు, వ్యాసాలు రాయడం వల్ల పెరుగుతుంది. వర్ణనాశక్తి (3) ఒక దృశ్యాన్ని, వస్తువును వివరంగా చెప్పడం వల్ల పెరుగుతుంది. అభ్యసనశక్తి (4) చాలా విస్తృతమైన మాట; పొడుపు కథల ప్రత్యేకత ఆలోచింపజేయడమే.