AP TET స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ (పేపర్ 1B, 2B) Previous Papers లో "వైకల్యం: భావనలు, చట్టాలు, పథకాలు, సంస్థలు" టాపిక్ నుంచి వచ్చిన 27 ప్రశ్నలు, అధికారిక కీ సమాధానాలు, తెలుగు వివరణలు.
జాతీయ సంస్థలను అవి నెలవైన ప్రదేశాలతో జతపరచండి.
i) NIVH a) Kolkata
ii) NIEPMD b) Cuttak
iii) NIOH c) Dehradun
iv) NIRTAR d) Chennai
(1)i-b ii-c iii-a iv-d
(2)i-c ii-d iii-a iv-b
(3)i-b ii-d iii-a iv-c
(4)i-d ii-c iii-b iv-a
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) i-c ii-d iii-a iv-b
వికలాంగుల కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన జాతీయ సంస్థలను అవి ఉన్న నగరాలతో జతపరచమని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
NIVH (దృష్టి లోపం ఉన్నవారి జాతీయ సంస్థ, ఇప్పుడు NIEPVD) డెహ్రాడూన్లో ఉంది. NIEPMD (బహుళ వైకల్యాల జాతీయ సంస్థ) చెన్నైలో ఉంది. NIOH (చలన వైకల్యాల జాతీయ సంస్థ, ఇప్పుడు NILD) కోల్కతాలో ఉంది. NIRTAR (పునరావాస శిక్షణ, పరిశోధన జాతీయ సంస్థ) కటక్ దగ్గర ఒలాత్పూర్లో ఉంది.
అంటే i-c, ii-d, iii-a, iv-b. కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (2).
ఆప్షన్ (1), (3) NIVH ను కటక్తో, ఆప్షన్ (4) NIVH ను చెన్నైతో జతచేశాయి. NIVH డెహ్రాడూన్లో ఉంది కాబట్టి ఈ మూడూ మొదటి జతలోనే తప్పుతాయి.
డిజిటల్ అక్షరాశ్యతను సాధించాలని, గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ప్రజలకు వేగవంతమైన ఇంటర్ నెట్ సదుపాయాలను అందించాలని ప్రవేశపెట్టిన కార్యక్రమం
(1)ది భారత్ స్కౌట్స్ అండ్ గైడ్స్
(2)మనక్
(3)డిజిటల్ ఇండియా కార్యక్రమం
(4)క్విట్ ఇండియా కార్యక్రమం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) డిజిటల్ ఇండియా కార్యక్రమం
డిజిటల్ అక్షరాస్యత, గ్రామాలకు వేగవంతమైన ఇంటర్నెట్ అనే లక్ష్యాలతో మొదలైన కార్యక్రమం ఏదని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
భారత ప్రభుత్వం 2015 లో డిజిటల్ ఇండియా (Digital India) కార్యక్రమం ప్రారంభించింది. గ్రామాలకు బ్రాడ్బ్యాండ్ ఇంటర్నెట్ అందించడం, ప్రభుత్వ సేవలను ఆన్లైన్లో అందుబాటులోకి తేవడం, ప్రజలకు డిజిటల్ అక్షరాస్యత నేర్పడం దీని ముఖ్య లక్ష్యాలు. దివ్యాంగులకు అందుబాటులో ఉండే వెబ్సైట్లు, సాంకేతికత కూడా ఈ ప్రయత్నంలో భాగమే.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) డిజిటల్ ఇండియా కార్యక్రమం.
భారత్ స్కౌట్స్ అండ్ గైడ్స్ (1) పిల్లల్లో క్రమశిక్షణ, సేవాభావం పెంచే సంస్థ. మనక్ (MANAK) (2) పాఠశాల విద్యార్థుల కొత్త ఆలోచనలను ప్రోత్సహించే INSPIRE అవార్డుల పథకం. క్విట్ ఇండియా (4) 1942 లో బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం; కార్యక్రమం కాదు. వీటిలో ఏదీ ఇంటర్నెట్కు సంబంధించింది కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఇంటర్నెట్, ఆన్లైన్ సేవలు, డిజిటల్ అక్షరాస్యత = డిజిటల్ ఇండియా (2015).
జాతీయ దృష్టి వికలాంగుల సంస్థ (National Institute for the Visually Handicapped - NIVH) ఎక్కడ ఉందని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
వైకల్యాల వారీగా భారత ప్రభుత్వం జాతీయ సంస్థలను ఏర్పాటు చేసింది. దృష్టి లోపం కోసం ఉన్న సంస్థ ఉత్తరాఖండ్లోని డెహ్రాడూన్లో ఉంది. దీన్ని ఇప్పుడు National Institute for the Empowerment of Persons with Visual Disabilities (NIEPVD) అంటారు. Braille పుస్తకాల ముద్రణ (Central Braille Press), ఉపాధ్యాయ శిక్షణ, దృష్టి లోపం ఉన్నవారి పునరావాసం ఇక్కడ జరుగుతాయి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) డెహ్రాడూన్.
ముంబయి (2) లో వినికిడి లోపం కోసం ఉన్న జాతీయ సంస్థ (అలీ యావర్ జంగ్ సంస్థ) ఉంది. సికింద్రాబాద్ (3) లో మేధో వైకల్యం కోసం ఉన్న జాతీయ సంస్థ (NIMH, ఇప్పుడు NIEPID) ఉంది. కొత్త ఢిల్లీ (4) లో శారీరక వైకల్యాల సంస్థ (Pt. దీన్దయాళ్ ఉపాధ్యాయ సంస్థ) ఉంది, కానీ దృష్టి లోపం సంస్థ అక్కడ లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: దృష్టి = డెహ్రాడూన్, వినికిడి = ముంబయి, మేధో = సికింద్రాబాద్.
IEDSS కార్యక్రమం ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభమైందో అడిగారు.
IEDSS అంటే Inclusive Education of the Disabled at Secondary Stage. 1974 నుంచి నడుస్తున్న IEDC పథకం స్థానంలో 2009-10 లో కేంద్ర ప్రభుత్వం దీన్ని ప్రారంభించింది. 9, 10 తరగతులు (ద్వితీయ స్థాయి) చదువుతున్న దివ్యాంగ పిల్లలకు సహిత విద్య అందించడం దీని లక్ష్యం. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) 2009 - 10.
2001-02 అనేది సర్వ శిక్షా అభియాన్ (SSA) ప్రారంభ సంవత్సరం; అది ప్రాథమిక స్థాయి కోసం. 2010-11, 2012-13 లలో IEDSS ప్రారంభం కాలేదు; తర్వాత 2013 లో IEDSS ను RMSA లో కలిపారు. అందుకే (1), (2), (3) తప్పు.
National Trust Act 1999 పూర్తి పేరు: National Trust for the Welfare of Persons with Autism, Cerebral Palsy, Mental Retardation and Multiple Disabilities Act. అంటే ఈ చట్టం నాలుగు వైకల్యాలకే వర్తిస్తుంది: Autism, Cerebral Palsy, Mental Retardation (ఇప్పుడు బుద్ధిమాంద్యత), Multiple Disabilities.
వినికిడి లోపం ఈ నాలుగింటిలో లేదు. అది PwD Act 1995, RPwD Act 2016 లో ఉంది కానీ National Trust Act లో లేదు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) వినికిడి లోపం. సెరిబ్రల్ పాల్సీ, ఆటిజం స్పెక్ట్రం, బహుళ వైకల్యం చట్టం పేరులోనే ఉన్నాయి, కాబట్టి (1), (3), (4) తప్పు.
స్పెషల్ ఎడ్యూకేటర్స్ అందరూ విధిగా RCI నందు పేరు నమోదు చేసుకోవాలి. RCI స్థాపించిన రోజు
(1)22.06.1993
(2)22.06.1992
(3)22.09.1993
(4)22.09.1992
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) 22.06.1993
RCI (Rehabilitation Council of India) చట్టబద్ధ సంస్థగా ఏర్పడిన తేదీ అడిగారు.
RCI మొదట 1986 లో ఒక సొసైటీగా ఏర్పడింది. తర్వాత పార్లమెంటు RCI Act 1992 ను చేసింది. ఈ చట్టం ప్రకారం RCI 22 జూన్ 1993 న చట్టబద్ధ సంస్థ (Statutory Body)గా ఏర్పడింది. పునరావాస, స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ నిపుణుల శిక్షణను నియంత్రించడం, Central Rehabilitation Register లో వారి పేర్లు నమోదు చేయడం దీని పని. అందుకే స్పెషల్ ఎడ్యుకేటర్లు RCI లో నమోదు చేసుకోవాలి. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) 22.06.1993.
ఇక్కడ చాలామంది చట్టం సంవత్సరం 1992 చూసి (2) లేదా (4) ఎంచుకుంటారు. కానీ 1992 చట్టం చేసిన సంవత్సరం; సంస్థ చట్టబద్ధంగా ఏర్పడింది 1993 లో. 22.09.1993 తేదీ కూడా సరికాదు, కాబట్టి (3) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: RCI Act 1992; RCI Statutory Body 22 జూన్ 1993.
దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం - 2016 నందు పొందుపరచబడిన వైకల్యాలు మరియు రుగ్మతల సంఖ్య
(1)12
(2)27
(3)21
(4)22
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 21
RPwD Act 2016 లో ఎన్ని వైకల్యాలు చేర్చారో అడిగారు.
PwD Act 1995 లో 7 వైకల్యాలే ఉండేవి. దాని స్థానంలో వచ్చిన RPwD Act 2016 ఈ సంఖ్యను 21 కి పెంచింది. ఉదాహరణకు అంధత్వం, తక్కువ దృష్టి, వినికిడి లోపం, బుద్ధిమాంద్యత, ఆటిజం, నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, Thalassemia, Haemophilia, Sickle Cell Disease, Acid Attack Victims, Parkinson's Disease వంటివి. Benchmark Disability అంటే 40% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 21. 12, 27, 22 ఏ చట్టంలోనూ ఉన్న సంఖ్యలు కావు. ఇక్కడ 21 (వైకల్యాలు), 40% (Benchmark) ఈ రెండూ కలిపి గుర్తుంచుకోండి.
భారతదేశంలో 1974లో ఈ కార్యక్రమాన్ని ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లల కోసం ప్రారంభించారు.
(1)ఐఇడి
(2)ఐఇడిసి
(3)ఐఇడిఎస్ఎస్
(4)ఐఇసిడి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) ఐఇడిసి
1974 లో ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లల కోసం ప్రారంభించిన కార్యక్రమం ఏదో అడిగారు.
IEDC అంటే Integrated Education for Disabled Children. 1974 లో కేంద్ర ప్రభుత్వం దీన్ని ప్రారంభించింది. తేలికపాటి, మధ్యస్థ వైకల్యం ఉన్న పిల్లలను సాధారణ పాఠశాలల్లో చేర్చి, వారికి పుస్తకాలు, యూనిఫాం, రవాణా, సహాయక ఉపకరణాలు, ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయుల సహాయం అందించడం దీని లక్ష్యం. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) ఐఇడిసి.
IEDSS 2009-10 లో IEDC స్థానంలో ద్వితీయ స్థాయి కోసం వచ్చింది, కాబట్టి (3) తప్పు. IED, IECD అనే పేర్లతో 1974 లో ఏ పథకమూ ప్రారంభం కాలేదు; ఇవి పోలికతో తికమక పెట్టే ఆప్షన్లు. అందుకే (1), (4) తప్పు.
దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం 2016 ప్రకారం ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ అనునది బుద్ధిమాంద్యతకు సంబంధించిన వైకల్యం అనునది
(1)వాస్తవం కాదు
(2)వాస్తవం
(3)చెప్పలేము
(4)సంబంధం లేనిది
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) వాస్తవం
RPwD Act 2016 ప్రకారం Autism Spectrum Disorder ను బుద్ధిమాంద్యతకు సంబంధించిన వైకల్యంగా చూపించారా అని అడిగారు.
RPwD Act 2016 Schedule లో 21 వైకల్యాలను కొన్ని పెద్ద శీర్షికల కింద వర్గీకరించారు. "Intellectual Disability" అనే శీర్షిక కింద రెండు ఉప వర్గాలు ఉన్నాయి: (a) Specific Learning Disabilities, (b) Autism Spectrum Disorder. అంటే చట్టం వర్గీకరణలో ఆటిజం బుద్ధిమాంద్యత శీర్షిక కిందే వస్తుంది. కాబట్టి ఈ వాక్యం వాస్తవం; సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) వాస్తవం.
ఇక్కడ చాలామంది (1) ఎంచుకుంటారు, ఎందుకంటే ఆటిజం ఉన్న ప్రతి పిల్లవాడికీ బుద్ధిమాంద్యత ఉండదు, అది వేరే వైకల్యం. కానీ ప్రశ్న "RPwD Act 2016 ప్రకారం" అని అడిగింది; చట్టంలోని వర్గీకరణ ప్రకారం జవాబు (2). చట్టం స్పష్టంగా చెబుతోంది కాబట్టి (3), (4) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: RPwD Schedule: Intellectual Disability కింద SLD, ASD.
ప్రధాన కార్యాలయం కోల్కతాలో ఉన్న సంస్థ ఏదో అడిగారు.
IICP అంటే Indian Institute of Cerebral Palsy. ఇది కోల్కతాలో ఉంది. సెరిబ్రల్ పాల్సీ, బహుళ వైకల్యాలు ఉన్న పిల్లలకు సేవలు, థెరపీ, స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్, ఉపాధ్యాయ శిక్షణ అందిస్తుంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) IICP.
మిగతా సంస్థల స్థానాలు: NIEPID (బుద్ధిమాంద్యత జాతీయ సంస్థ) సికింద్రాబాద్లో, AIISH (All India Institute of Speech and Hearing) మైసూరులో, NIEPVD (దృష్టి లోపం జాతీయ సంస్థ) దెహ్రాదూన్లో ఉన్నాయి. కాబట్టి (1), (2), (4) తప్పు.
ఎస్. ఎస్. సి పరీక్ష రుసుము ఈ పిల్లలకు మాఫీ చేయబడనది.
(1)అనాథలు
(2)ప్రతిభ గల పిల్లలు
(3)హెచ్.ఐ.వి. బాధిత పిల్లలు
(4)ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు
పదో తరగతి (SSC) పరీక్ష రుసుము ఎవరికి మినహాయింపు ఇస్తారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. తెలుగు వాక్యం "మాఫీ చేయబడనది" అని ముద్రించినా, ఇంగ్లీష్ వాక్యం "exempted" అని ఉంది. అంటే రుసుము మాఫీ ఎవరికి అని అర్థం.
వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు చదువు మధ్యలో ఆపకుండా ఉండేందుకు ప్రభుత్వం వాళ్లకు ఎన్నో రాయితీలు ఇస్తుంది. పరీక్ష రుసుము మినహాయింపు, లేఖకుడు (Scribe), అదనపు సమయం లాంటివి ఇందులో భాగం. ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలకు (CWSN) పరీక్ష రుసుము మాఫీ ఉంటుంది. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4).
అనాథలు, ప్రతిభ గల పిల్లలు, హెచ్.ఐ.వి. బాధిత పిల్లలు ఈ ప్రశ్నలో అడిగిన స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ రాయితీల పరిధిలోకి రారు. అందుకే (1), (2), (3) సరికావు. అధికారిక కీ కూడా (4) నే ఇచ్చింది.
గుర్తుంచుకోండి: CWSN రాయితీలు: రుసుము మాఫీ, Scribe, అదనపు సమయం.
భారత పునరావాస మండలి (RCI) చట్టం ఏ సంవత్సరం ఆమోదం పొందిందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
RCI మొదట 1986 లో ఒక సంస్థగా ఏర్పడింది. దానికి చట్టబద్ధమైన హోదా ఇస్తూ పార్లమెంటు 1992 లో RCI చట్టం ఆమోదించింది. ఈ చట్టం ప్రకారం స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్, పునరావాస రంగాల్లో శిక్షణ కార్యక్రమాలను RCI నియంత్రిస్తుంది, ప్రమాణాలు నిర్ణయిస్తుంది. ఈ రంగాల్లో పనిచేసే నిపుణుల పేర్లను కేంద్ర పునరావాస రిజిస్టర్ (CRR) లో నమోదు చేస్తుంది. ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయుడికి RCI నమోదు తప్పనిసరి. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3).
1988, 1989 సంవత్సరాల్లో ఏ ముఖ్య వైకల్య చట్టమూ రాలేదు, కాబట్టి (1), (2) సరికావు. 1995 లో వచ్చింది వికలాంగుల చట్టం (PwD Act), RCI చట్టం కాదు, కాబట్టి (4) సరికాదు.
గుర్తుంచుకోండి: చట్టాల వరుస: మానసిక ఆరోగ్య 1987, RCI 1992, PwD 1995, జాతీయ ట్రస్ట్ 1999, RPwD 2016.
27 జూన్ 1880 న పుట్టిన ప్రముఖ దివ్యాంగ వ్యక్తి ఎవరో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
హెలెన్ కెల్లర్ (Helen Keller) 27 జూన్ 1880 న అమెరికాలో పుట్టింది. చిన్నతనంలో వచ్చిన జబ్బు వల్ల ఆమె చూపు, వినికిడి రెండూ కోల్పోయింది. ఉపాధ్యాయురాలు ఆన్ సలీవన్ (Anne Sullivan) చేతిలో వేలితో అక్షరాలు రాసి ఆమెకు భాష నేర్పింది. ఆ తర్వాత హెలెన్ కెల్లర్ డిగ్రీ పూర్తి చేసి, రచయిత్రిగా, దివ్యాంగుల హక్కుల కోసం పోరాడిన వ్యక్తిగా పేరు పొందింది. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (2).
లూయీ బ్రెయిలీ 1809 లో ఫ్రాన్స్లో పుట్టాడు, కాబట్టి (1) సరికాదు. నిక్ వుజిసిక్ (కాళ్లు, చేతులు లేకుండా పుట్టిన ప్రేరణా వక్త) 1982 లో పుట్టాడు, కాబట్టి (3) సరికాదు. ఐన్స్టీన్ 1879 లో పుట్టాడు, కాబట్టి (4) సరికాదు.
గుర్తుంచుకోండి: హెలెన్ కెల్లర్: 27-06-1880, చెవిటి-అంధత్వం, గురువు ఆన్ సలీవన్.
భారత ప్రభుత్వం దివ్యాంగుల కోసం మొదటగా ఆమోదించిన చట్టం
(1)మానసిక ఆరోగ్య చట్టం
(2)వికలాంగుల చట్టం
(3)భారత పునరావాస మండలి చట్టం
(4)జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) మానసిక ఆరోగ్య చట్టం
ఇచ్చిన నాలుగు చట్టాల్లో భారత ప్రభుత్వం మొదట ఆమోదించినది ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. దీనికి సంవత్సరాల వరుస తెలిస్తే చాలు.
చట్టాల సంవత్సరాలు: మానసిక ఆరోగ్య చట్టం (Mental Health Act) 1987, భారత పునరావాస మండలి (RCI) చట్టం 1992, వికలాంగుల చట్టం (PwD Act) 1995, జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం (National Trust Act) 1999. వీటిలో అన్నింటికన్నా ముందుది 1987 నాటి మానసిక ఆరోగ్య చట్టం. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (1).
RCI చట్టం 1992 లో వచ్చింది, కాబట్టి (3) సరికాదు. వికలాంగుల చట్టం 1995 లో, జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 లో వచ్చాయి, కాబట్టి (2), (4) సరికావు. ఇక్కడ చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు, ఎందుకంటే అది దివ్యాంగులకు సమగ్ర హక్కులు ఇచ్చిన మొదటి చట్టం. కానీ ప్రశ్న అడిగింది ఇచ్చిన వాటిలో మొదట వచ్చిన చట్టం.
గుర్తుంచుకోండి: 1987 మానసిక ఆరోగ్యం, 1992 RCI, 1995 PwD, 1999 జాతీయ ట్రస్ట్.
దివ్యాంగుల కోసం అంతర్జాతీయంగా ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబరు నెలలో జరుపుకునే కార్యక్రమం
(1)ప్రపంచ ఎయిడ్స్ దినోత్సవం
(2)అంతర్జాతీయ దివ్యాంగుల దినోత్సవం
(3)ప్రపంచ ఆరోగ్య దినోత్సవం
(4)అంతర్జాతీయ ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) అంతర్జాతీయ దివ్యాంగుల దినోత్సవం
దివ్యాంగుల కోసమే డిసెంబరు నెలలో ప్రపంచమంతా జరుపుకునే దినోత్సవం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఐక్యరాజ్య సమితి (UN) 1992లో ప్రకటించిన ప్రకారం ప్రతి ఏటా డిసెంబరు 3న అంతర్జాతీయ దివ్యాంగుల దినోత్సవం (International Day of Persons with Disabilities) జరుపుతారు. దివ్యాంగుల హక్కులు, సమాన అవకాశాల గురించి అవగాహన పెంచడం దీని లక్ష్యం. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2).
ప్రపంచ ఎయిడ్స్ దినోత్సవం (1) కూడా డిసెంబరులోనే (డిసెంబరు 1) వస్తుంది, కానీ అది దివ్యాంగుల కోసం కాదు; ఇక్కడ చాలామంది తికమకపడతారు. ప్రపంచ ఆరోగ్య దినోత్సవం (3) ఏప్రిల్ 7న, ప్రపంచ ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం (4) అక్టోబరు 5న జరుపుతారు.
గుర్తుంచుకోండి: డిసెంబరు 1 ఎయిడ్స్, డిసెంబరు 3 దివ్యాంగులు.
జాతీయ దృష్టి సంబంధిత దివ్యాంగుల సాధికారత సంస్థ ప్రధాన కార్యాలయం ఇక్కడ కలదు.
(1)ముంబాయి
(2)డెహ్రాడూన్
(3)ఢిల్లీ
(4)హైదరాబాద్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) డెహ్రాడూన్
దృష్టి లోపం ఉన్నవారి కోసం ఉన్న జాతీయ సంస్థ, National Institute for the Empowerment of Persons with Visual Disabilities (NIEPVD) ఎక్కడ ఉందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక్కో వైకల్యానికి ఒక జాతీయ సంస్థను ఏర్పాటు చేసింది. దృష్టి లోపానికి సంబంధించిన NIEPVD ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని డెహ్రాడూన్లో ఉంది. బ్రెయిలీ పుస్తకాల ముద్రణ, ఉపాధ్యాయ శిక్షణ, పరిశోధన ఈ సంస్థ చేస్తుంది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2) డెహ్రాడూన్.
ముంబాయిలో (1) వినికిడి లోపం ఉన్నవారి సంస్థ (AYJNISHD) ఉంది. హైదరాబాద్లో (4) బుద్ధిమాంద్యత ఉన్నవారి సంస్థ (NIEPID, సికింద్రాబాద్) ఉంది. ఢిల్లీలో (3) శారీరక వైకల్యం ఉన్నవారి సంస్థ ఉంది, దృష్టి లోపం సంస్థ కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: దృష్టి → డెహ్రాడూన్, వినికిడి → ముంబాయి, బుద్ధి → సికింద్రాబాద్.
ఈ చట్టం ప్రకారం కేవలం వైకల్యాన్ని కారణంగా చూపుతూ వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛను హరించకూడదు
(1)వికలాంగుల చట్టం - 1995
(2)వికలాంగుల హక్కుల చట్టం - 2016
(3)మానసిక ఆరోగ్య చట్టం - 1987
(4)జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం - 1999
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) వికలాంగుల హక్కుల చట్టం - 2016
కేవలం వైకల్యం ఉందన్న కారణంతో ఎవరి వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛనూ హరించకూడదని చెప్పే చట్టం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
RPwD Act 2016 (దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం) సెక్షన్ 3 సమానత్వం, వివక్ష లేకపోవడం గురించి చెబుతుంది. దాని ఉప సెక్షన్ 3(4) ప్రకారం వైకల్యం కారణంగా మాత్రమే ఏ వ్యక్తి వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛనూ హరించకూడదు. ఈ చట్టం UNCRPD 2006 కు అనుగుణంగా రూపొందింది, 21 వైకల్యాలను గుర్తించింది, హక్కుల ఆధారిత దృక్పథాన్ని తెచ్చింది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2).
PwD Act 1995 (1) ను RPwD Act 2016 భర్తీ చేసింది; అది ఎక్కువగా సంక్షేమం, సమాన అవకాశాలపై దృష్టి పెట్టింది, ఈ స్వేచ్ఛ నిబంధన అందులో ఈ రూపంలో లేదు. మానసిక ఆరోగ్య చట్టం 1987 (3) మానసిక రోగుల చికిత్స, ఆసుపత్రుల గురించి; దాన్ని తర్వాత Mental Healthcare Act 2017 భర్తీ చేసింది. National Trust Act 1999 (4) ఆటిజం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, బుద్ధిమాంద్యత, బహుళ వైకల్యాలు ఉన్నవారి సంక్షేమం, సంరక్షకత్వం (Guardianship) కోసం.
National Trust Act 1999 లో చేర్చని వైకల్యం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇది ‘కాని’ రకం ప్రశ్న.
National Trust Act 1999 పూర్తి పేరులోనే నాలుగు వైకల్యాలు ఉన్నాయి: ఆటిజం (Autism), సెరిబ్రల్ పాల్సీ (Cerebral Palsy), బుద్ధిమాంద్యత (Mental Retardation), బహుళ వైకల్యాలు (Multiple Disabilities). తమను తాము చూసుకోలేని ఈ వ్యక్తుల సంక్షేమం, చట్టపరమైన సంరక్షకుల (Legal Guardian) నియామకం కోసం ఈ చట్టం వచ్చింది. వినికిడి లోపం ఈ జాబితాలో లేదు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4) వినికిడి లోపం.
ఆటిజం (1), సెరిబ్రల్ పాల్సీ (2), బహుళ వైకల్యం (3) ఈ చట్టం పరిధిలో ఉన్నాయి, కాబట్టి అవి జవాబు కావు. వినికిడి లోపం, దృష్టి లోపం లాంటి వైకల్యాలు PwD Act 1995, ఇప్పుడు RPwD Act 2016 పరిధిలోకి వస్తాయి.
గుర్తుంచుకోండి: National Trust = A, C, M, M: Autism, Cerebral Palsy, Mental Retardation, Multiple Disabilities.
స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్లో డిగ్రీ పట్టా పొందిన వారు ఈ సంస్థలోవారి డిగ్రీపట్టాను నమోదు చేసుకోవాలి.
(1)భారత పునరావాస మండలి
(2)భారతీయ వైద్య మండలి
(3)భారత వ్యవసాయదారుల మండలి
(4)భారత న్యాయవాదుల మండలి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) భారత పునరావాస మండలి
స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్లో అర్హత పొందిన ఉపాధ్యాయులు, నిపుణులు తమ సర్టిఫికెట్ను ఏ సంస్థలో నమోదు చేసుకోవాలో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
భారత పునరావాస మండలి (RCI) RCI చట్టం 1992 ద్వారా చట్టబద్ధ సంస్థగా ఏర్పడింది. పునరావాసం, స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ రంగంలో శిక్షణ కార్యక్రమాలను గుర్తించడం, వాటి ప్రమాణాలను పర్యవేక్షించడం, అర్హులైన నిపుణుల పేర్లను కేంద్ర పునరావాస రిజిస్టర్ (CRR) లో నమోదు చేయడం దీని పనులు. RCI నమోదు లేకుండా ప్రత్యేక విద్యార్థులకు బోధించడం చట్టప్రకారం నేరం అవుతుంది.
కాబట్టి స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్లో డిగ్రీ ఉన్నవారు నమోదు చేసుకోవాల్సింది భారత పునరావాస మండలిలోనే. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1).
భారతీయ వైద్య మండలి వైద్యుల నమోదు చూసేది, న్యాయవాదుల మండలి న్యాయవాదుల నమోదు చూసేది. వ్యవసాయదారుల మండలి అనేది స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్కు సంబంధం లేని ఆప్షన్. ఈ మూడూ స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ నిపుణులను నమోదు చేయవు.
(1)State Council of Educational Research and Training
(2)State Council of Employment Research and Training
(3)State Council of Employment Resources and Training
(4)State Council of Educational Rehabilitation and Training
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) State Council of Educational Research and Training
SCERT అనే సంక్షిప్త రూపానికి పూర్తి పేరు ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
SCERT అంటే రాష్ట్ర విద్యా పరిశోధన, శిక్షణ మండలి. జాతీయ స్థాయిలో NCERT ఉన్నట్లే రాష్ట్ర స్థాయిలో SCERT పనిచేస్తుంది. పాఠ్యప్రణాళిక, పాఠ్యపుస్తకాల తయారీ, ఉపాధ్యాయ శిక్షణ, విద్యా పరిశోధన దీని ప్రధాన పనులు. జిల్లా స్థాయిలో ఇదే పని DIET లు చేస్తాయి.
కాబట్టి సరైన విస్తరణ State Council of Educational Research and Training. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1).
మిగతా ఆప్షన్లలో Employment, Resources, Rehabilitation అనే పదాలు తప్పుగా చేర్చారు. SCERT ఉపాధి లేదా పునరావాస సంస్థ కాదు, విద్యా సంస్థ. కాబట్టి (2), (3), (4) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: NCERT కి రాష్ట్ర రూపం SCERT: E = Educational, R = Research, T = Training.
RPwD చట్టం 2016 లోని శారీరక వైకల్యం (Physical Disability) వర్గంలో లేనిది ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
చట్టం షెడ్యూల్లో మొదటి వర్గం శారీరక వైకల్యం. అందులో చలన వైకల్యం (కుష్ఠు నయమైనవారు, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, మరుగుజ్జుతనం, కండరాల క్షీణత, ఆమ్ల దాడి బాధితులు), దృష్టి లోపం, వినికిడి లోపం, మాట, భాష వైకల్యం ఉన్నాయి. హీమోఫీలియా, తలసేమియా, సికిల్ సెల్ వ్యాధి మాత్రం రక్త రుగ్మతల (Blood Disorders) వల్ల వచ్చే వైకల్యాలుగా వేరే వర్గంలో ఉన్నాయి.
కాబట్టి శారీరక వైకల్యం కిందకు రానిది హీమోఫీలియా. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).
ఆమ్ల దాడి బాధితులు, మరుగుజ్జుతనం (Dwarfism) చలన వైకల్యంలో భాగం. దృష్టి లోపం కూడా శారీరక వైకల్యం వర్గంలోనే ఉంది. కాబట్టి (1), (2), (3) శారీరక వైకల్యానికి సంబంధించినవే.
గుర్తుంచుకోండి: హీమోఫీలియా, తలసేమియా, సికిల్ సెల్ = రక్త రుగ్మతల వర్గం.
ఈ ఆర్టికల్ ప్రకారం ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు ఉచిత విద్యను అభ్యసించగలరు.
(1)23 - A
(2)22 - A
(3)24 - B
(4)21 - A
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) 21 - A
ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలతో సహా పిల్లలందరికీ ఉచిత విద్య హక్కు ఇచ్చిన రాజ్యాంగ ఆర్టికల్ ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
86వ రాజ్యాంగ సవరణ (2002) ఆర్టికల్ 21-A ని చేర్చింది. దీని ప్రకారం 6 నుంచి 14 ఏళ్ల పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్య ప్రాథమిక హక్కు. దీన్ని అమలు చేయడానికి RTE చట్టం 2009 వచ్చింది. RPwD చట్టం 2016 వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు ఈ హక్కును 18 ఏళ్ల వరకు పొడిగించింది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) 21-A.
ఆర్టికల్ 23 మనుషుల అక్రమ రవాణా, వెట్టిచాకిరీని నిషేధిస్తుంది. ఆర్టికల్ 22 అరెస్టు, నిర్బంధం నుంచి రక్షణ ఇస్తుంది. ఆర్టికల్ 24 ఫ్యాక్టరీల్లో బాలకార్మికులను నిషేధిస్తుంది. 23-A, 22-A, 24-B అనే ఆర్టికల్స్ రాజ్యాంగంలో లేవు. కాబట్టి (1), (2), (3) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: 21-A = విద్యా హక్కు (6–14 ఏళ్లు), 86వ సవరణ 2002.
కార్యాచరణ పథకం (Programme of Action, POA) ఏ సంవత్సరంలో ప్రతిపాదించారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
జాతీయ విద్యా విధానం 1986 ను అమలు చేయడానికి అదే ఏడాది మొదటి కార్యాచరణ పథకం వచ్చింది. తర్వాత సమీక్ష చేసి విధానాన్ని 1992 లో సవరించారు. అప్పుడే సవరించిన కార్యాచరణ పథకం (POA 1992) వచ్చింది. వైకల్యం ఉన్న పిల్లలను సాధారణ పాఠశాలల్లో చేర్చడం, ఉపాధ్యాయ శిక్షణ లాంటి అంశాలకు ఇందులో ప్రత్యేక అధ్యాయం ఉంది. స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్లో చెప్పే POA ఇదే.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 1992.
1991, 1993, 1994 సంవత్సరాల్లో కార్యాచరణ పథకం రాలేదు. 1994 అనగానే చాలామందికి సలమాంక ప్రకటన గుర్తొస్తుంది, అది వేరే అంతర్జాతీయ ప్రకటన. కాబట్టి (1), (3), (4) సరికావు.
(1)National Handicapped Finance and Development Corporation
(2)National Handicapped Finance and Dedicated Corporation
(3)National Handicapped Female and Development Corporation
(4)National Handicapped Finance and Developed Country
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) National Handicapped Finance and Development Corporation
NHFDC అనే సంక్షిప్త రూపానికి పూర్తి పేరు ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
NHFDC అంటే జాతీయ వికలాంగుల ఆర్థిక, అభివృద్ధి సంస్థ. దీన్ని కేంద్ర సామాజిక న్యాయం, సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ 1997 లో ఏర్పాటు చేసింది. వైకల్యం ఉన్నవారు స్వయం ఉపాధి పొందడానికి, చదువుకోవడానికి తక్కువ వడ్డీకి రుణాలు ఇవ్వడం దీని ప్రధాన పని.
కాబట్టి సరైన విస్తరణ National Handicapped Finance and Development Corporation. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1).
మిగతా ఆప్షన్లలో Dedicated, Female, Developed Country అనే తప్పు పదాలు చేర్చారు. ఇది మహిళలకు మాత్రమే పరిమితమైన సంస్థ కాదు, దేశాల గురించిన సంస్థ కూడా కాదు. కాబట్టి (2), (3), (4) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: NHFDC = వైకల్యం ఉన్నవారికి రుణాలు ఇచ్చే Finance and Development Corporation.
దృష్టి వైకల్యాలున్న వ్యక్తుల సాధికార జాతీయ సంస్థ ప్రధాన కార్యాలయం ఇక్కడ ఉంది
(1)ముంబాయి
(2)హైదరాబాద్
(3)డెహ్రాడూన్
(4)ఢిల్లీ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) డెహ్రాడూన్
దృష్టి వైకల్యం ఉన్నవారి సాధికారత కోసం పనిచేసే జాతీయ సంస్థ (NIEPVD) ఎక్కడ ఉందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక్కో వైకల్యానికి ఒక్కో జాతీయ సంస్థను ఏర్పాటు చేసింది. దృష్టి వైకల్యం కోసం National Institute for the Empowerment of Persons with Visual Disabilities (NIEPVD) ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని డెహ్రాడూన్లో ఉంది. దీన్ని ఇంతకు ముందు NIVH అని పిలిచేవారు. Braille పుస్తకాల ముద్రణ, ఉపాధ్యాయ శిక్షణ, పరిశోధన ఈ సంస్థ పనులు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) డెహ్రాడూన్.
ముంబాయి (1) లో వినికిడి లోపం కోసం అలీ యావర్ జంగ్ జాతీయ సంస్థ (AYJNISHD) ఉంది. హైదరాబాద్ (2) లో (సికింద్రాబాద్) మేధో వైకల్యం కోసం NIEPID ఉంది. ఢిల్లీ (4) లో శారీరక వైకల్యం కోసం పండిట్ దీన్దయాళ్ ఉపాధ్యాయ జాతీయ సంస్థ ఉంది.
గుర్తుంచుకోండి: దృష్టి = డెహ్రాడూన్, వినికిడి = ముంబాయి, మేధో = సికింద్రాబాద్.
ఏ కేంద్ర ప్రభుత్వ పథకం ద్వారా దివ్యాంగులకు రాయితీపై ఉపకరణాలు లభిస్తాయి.
(1)ALIMCO
(2)ALPHA
(3)ADIP
(4)NEP
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) ADIP
దివ్యాంగులకు సహాయక ఉపకరణాలు (Aids & Appliances) రాయితీపై లేదా ఉచితంగా అందించే కేంద్ర ప్రభుత్వ పథకం ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ADIP అంటే Assistance to Disabled Persons for Purchase/Fitting of Aids and Appliances. ఇది కేంద్ర సామాజిక న్యాయ, సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ (దివ్యాంగుల సాధికారత విభాగం) పథకం. దీని ద్వారా అర్హులైన దివ్యాంగులకు Hearing Aid, వీల్చెయిర్, ట్రైసైకిల్, క్రచెస్, కృత్రిమ అవయవాలు, Braille పరికరాలు వంటివి ఉచితంగా లేదా రాయితీపై లభిస్తాయి. కుటుంబ ఆదాయం ఆధారంగా రాయితీ ఉంటుంది.
కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (3) ADIP.
ఇక్కడ చాలామంది (1) ALIMCO ఎంచుకుంటారు. ALIMCO (Artificial Limbs Manufacturing Corporation of India) ఉపకరణాలను తయారు చేసే ప్రభుత్వ సంస్థ, ADIP పథకాన్ని అమలు చేసే సంస్థల్లో ఒకటి; అది పథకం కాదు. ALPHA (2) దివ్యాంగుల కోసం ఉన్న కేంద్ర పథకం కాదు. NEP (4) అంటే జాతీయ విద్యా విధానం (National Education Policy); ఉపకరణాల పథకం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ADIP = పథకం (Scheme); ALIMCO = ఉపకరణాలు తయారుచేసే సంస్థ.
దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం-2016లో వైకల్యాలకు సంబంధించి ధృవీకరణ మార్గదర్శకాలు ఏ అధ్యాయంలో పేర్కొన్నారు.
(1)7
(2)8
(3)9
(4)10
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) 10
RPwD Act 2016 లో నిర్దిష్ట వైకల్యాల ధృవీకరణ (Certification of Specified Disabilities) గురించి ఏ అధ్యాయంలో ఉందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
RPwD Act 2016 లో 17 అధ్యాయాలు ఉన్నాయి. అధ్యాయం 10 (Chapter X) పేరే "Certification of Specified Disabilities". ఇందులో సెక్షన్లు 56 నుంచి 59: వైకల్యం అంచనా మార్గదర్శకాలు (56), ధృవీకరణ అధికారుల నియామకం (57), ధృవీకరణ విధానం (58), ధృవీకరణ అధికారి నిర్ణయంపై అప్పీల్ (59).
కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (4) 10.
అధ్యాయాలు 7, 8, 9 ఇతర విషయాలకు సంబంధించినవి (ఉదాహరణకు అధిక సహాయం అవసరమైన వారికి ప్రత్యేక నిబంధనలు, ప్రభుత్వాల బాధ్యతలు, సంస్థల నమోదు). ధృవీకరణ నిబంధనలు వీటిలో లేవు, కాబట్టి (1), (2), (3) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: RPwD 2016: Chapter X = Certification (Sections 56–59).