AP Special TET October 2026 Paper 2B వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (భాగం 2): ప్రశ్నలు, కీ, వివరణలు
AP Special TET (In-service) October 2026 Paper 2B స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లో వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) (భాగం 2) సెక్షన్లో 30 ప్రశ్నలు ఉన్నాయి (ప్రశ్న 121 నుంచి 150 వరకు). ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్లు: బ్రెయిలీ, ఓరియంటేషన్ & మొబిలిటీ, దృష్టి లోపం ఉన్నవారి విద్య (6), బుద్ధిమాంద్యత (మేధో వైకల్యం) (5), పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు (4), కన్ను, దృష్టి లోపాలు, దృష్టి పరీక్షలు (3). కింద ప్రతి ప్రశ్నకు అధికారిక కీ సమాధానం, తెలుగులో వివరణ ఉన్నాయి.
ఆధారం: AP పాఠశాల విద్యాశాఖ అధికారిక ప్రశ్నపత్రం, కీ ·చివరి మార్పు: · ExamBadi
వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) (భాగం 2): ఏ టాపిక్ నుంచి ఏ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?
సరైన సమాధానం: (1) Madras Development Programming System
MDPS అనే సంక్షిప్త రూపం పూర్తి పేరు ఏమిటో ప్రశ్న అడుగుతోంది. బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability) ఉన్న పిల్లల బోధనలో ఈ పేరు తరచూ వస్తుంది.
MDPS అంటే మద్రాస్ డెవలప్మెంటల్ ప్రోగ్రామింగ్ సిస్టమ్. ఇది చెన్నై (అప్పటి మద్రాస్) లో తయారైన ఒక తనిఖీ జాబితా (Checklist). పిల్లవాడు రోజువారీ పనులు, చలనం, భాష, సామాజిక నైపుణ్యాలు, చదువుకు ముందు నైపుణ్యాలు వంటి రంగాల్లో ఏ పనులు చేయగలడో, ఏవి చేయలేడో ఉపాధ్యాయుడు దీనితో గుర్తిస్తాడు. చేయలేని నైపుణ్యాల నుంచే IEP లక్ష్యాలు రాసుకుంటాడు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) Madras Development Programming System. ఇక్కడ M అంటే తయారైన ఊరు మద్రాస్, P అంటే బోధన కార్యక్రమం (Programming).
Minimum (2), Maximum (3) అనే పేర్లతో ఏ పరికరమూ లేదు; M ను ఊహించి కల్పించిన పదాలు అవి. ఆప్షన్ (4) లో మద్రాస్ సరైనదే, కానీ P ని Prompting గా మార్చారు. Prompting ఒక బోధన పద్ధతి మాత్రమే, ఈ పరికరం పేరులో లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: MDPS = మద్రాస్ + డెవలప్మెంటల్ + ప్రోగ్రామింగ్ + సిస్టమ్; ఊరి పేరుతో మొదలవుతుంది.
వీరిలో తల పరిమాణం 17 అంగుళాల కంటే తక్కువగా ఉంటుంది
(1)మాక్రో సెఫలీ
(2)మైక్రో సెఫలీ
(3)హైడ్రో సెఫలస్
(4)క్రెటినిజం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) మైక్రో సెఫలీ
తల చుట్టుకొలత 17 అంగుళాల కంటే తక్కువగా ఉండే స్థితి ఏదని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
తల పరిమాణంలో మార్పులు బుద్ధిమాంద్యతకు కారణమయ్యే పుట్టుకతో వచ్చే స్థితులు. 'మైక్రో' అంటే చిన్న, 'మాక్రో' అంటే పెద్ద, 'సెఫలీ' అంటే తల. మైక్రో సెఫలీలో మెదడు సరిగా పెరగదు, అందుకే పుర్రె కూడా చిన్నగా ఉంటుంది. స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పాఠ్యపుస్తకాలు దీన్ని పెద్దవారిలో తల చుట్టుకొలత 17 అంగుళాల (సుమారు 43 సెం.మీ.) కంటే తక్కువగా ఉండే స్థితిగా చెబుతాయి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) మైక్రో సెఫలీ. ఈ పిల్లల్లో సాధారణంగా బుద్ధిమాంద్యత, ఆలస్యమైన అభివృద్ధి కనిపిస్తాయి.
మాక్రో సెఫలీ (1) లో తల సాధారణం కంటే పెద్దగా ఉంటుంది. హైడ్రో సెఫలస్ (3) లో మెదడులో ద్రవం చేరి తల ఉబ్బి పెద్దదవుతుంది. క్రెటినిజం (4) థైరాయిడ్ హార్మోన్ లోపం వల్ల వచ్చే స్థితి; ఇందులో పొట్టితనం, బుద్ధిమాంద్యత ఉంటాయి, తల చిన్నదవడం దాని లక్షణం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: మైక్రో = చిన్న తల; మాక్రో, హైడ్రో = పెద్ద తల.
మేధో వైకల్యం గల విద్యార్థులకు తోటపని,రంగులు వేయుటలో శిక్షణ ఇచ్చిన యెడల వారికి ఈ పునరావాసం కల్పించబడుతుంది
(1)విద్యా పునరావాసం
(2)శ్రవణ పునరావాసం
(3)ఔద్యోగిక పునరావాసం
(4)సాంఘీక పునరావాసం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) ఔద్యోగిక పునరావాసం
తోటపని, రంగులు వేయడం వంటి పనుల్లో శిక్షణ ఇస్తే అది ఏ రకమైన పునరావాసం అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
పునరావాసం (Rehabilitation) అంటే వైకల్యం ఉన్న వ్యక్తి సాధ్యమైనంత స్వతంత్రంగా జీవించేలా సహాయం చేయడం. ఇందులో వైద్య, విద్యా, సామాజిక, ఔద్యోగిక (వృత్తి) పునరావాసం అనే భాగాలు ఉంటాయి. ఒక పనిలో, వృత్తిలో నైపుణ్యం నేర్పి, సొంతంగా సంపాదించుకునేలా చేయడమే ఔద్యోగిక పునరావాసం (Vocational Rehabilitation).
తోటపని, పెయింటింగ్ రెండూ వృత్తి నైపుణ్యాలు. వీటిలో శిక్షణ పొందిన విద్యార్థి పెద్దయ్యాక నర్సరీలో, తోటల్లో, రంగుల పనిలో ఉపాధి పొందగలడు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) ఔద్యోగిక పునరావాసం.
విద్యా పునరావాసం (1) అంటే బడిలో చేర్చి చదువు, రాయడం, లెక్కలు నేర్పడం. శ్రవణ పునరావాసం (2) వినికిడి లోపం ఉన్నవారికి వినికిడి యంత్రాలు, శ్రవణ శిక్షణ ఇవ్వడం. సాంఘిక పునరావాసం (4) కుటుంబం, సమాజంలో కలిసిపోయేలా చేయడం. ఇవేవీ వృత్తి శిక్షణను సూచించవు.
గుర్తుంచుకోండి: పని నేర్పి సంపాదించేలా చేస్తే = ఔద్యోగిక (వృత్తి) పునరావాసం.
మేధో వైకల్యం గల విద్యార్థి బోధనలో బోధించాల్సిన అంశాలను చిన్న చిన్న భాగాలుగా విడగొట్టి, వాటిని ఒక వరుస క్రమంలో ఏర్పాటు చేసి, బోధించే పద్ధతి.
(1)అనుకరణ
(2)సంకేతీకరణ
(3)క్రమీణ అస్తిత్వం
(4)కార్య విశ్లేషణ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) కార్య విశ్లేషణ
ఒక పనిని చిన్న భాగాలుగా విడగొట్టి, వాటిని వరుస క్రమంలో అమర్చి నేర్పే పద్ధతి పేరు ఏమిటో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలు పెద్ద పనిని ఒకేసారి నేర్చుకోలేరు. అందుకే ఉపాధ్యాయుడు ఆ పనిని చిన్న చిన్న మెట్లుగా విభజిస్తాడు. ఉదాహరణకు 'చొక్కా వేసుకోవడం' అనే పనిని చొక్కా పట్టుకోవడం, ఒక చేయి దూర్చడం, రెండో చేయి దూర్చడం, గుండీలు పెట్టడం అని విడగొట్టి, ఒక్కో మెట్టు నేర్పుతాడు. ఈ పద్ధతినే కార్య విశ్లేషణ (Task Analysis) అంటారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) కార్య విశ్లేషణ.
అనుకరణ (1) అంటే ఉపాధ్యాయుడు చేసి చూపిస్తే పిల్లవాడు అలాగే చేయడం. సంకేతీకరణ (Cuing) (2) అంటే సరైన స్పందన వచ్చేలా చిన్న సూచన, సైగ ఇవ్వడం. ఫేడింగ్ (3) అంటే ఇచ్చిన సహాయాన్ని క్రమంగా తగ్గించి, చివరకు పూర్తిగా తీసేయడం. ఇవి బోధనలో వాడే మెళకువలే కానీ పనిని భాగాలుగా విడగొట్టే పద్ధతి కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: విడగొట్టి వరుసలో నేర్పడం = కార్య విశ్లేషణ.
మేధో వైకల్యం గల విద్యార్థులకు బోధనాభ్యసన సామాగ్రి ఉపయోగించేటపుడు ఉపాధ్యాయుడు వీటిని దృష్టిలో పెట్టుకోవాలి
(1)వారి ప్రజ్ఞా స్థాయి బట్టి
(2)కష్టతరంగా ఉండేవి
(3)వయస్సు తో సంబంధం లేకుండా
(4)ఖర్చుతో కూడుకున్నవి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) వారి ప్రజ్ఞా స్థాయి బట్టి
బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న విద్యార్థులకు బోధనాభ్యసన సామగ్రి (TLM) వాడేటప్పుడు ఉపాధ్యాయుడు ముఖ్యంగా దేన్ని గమనించాలని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
TLM పిల్లల అవసరానికి, సామర్థ్యానికి తగినట్టు ఉండాలి. బుద్ధిమాంద్యత స్వల్ప, మధ్యస్థ, తీవ్ర స్థాయిల్లో ఉంటుంది. ఒక్కో స్థాయి పిల్లవాడు అర్థం చేసుకునే విధానం వేరు. అందుకే సామగ్రి సరళంగా, కళ్లకు కనిపించేలా, చేతితో తాకి చూసేలా, వారి ప్రజ్ఞా స్థాయికి (మానసిక వయస్సుకు) సరిపోయేలా ఉండాలి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) వారి ప్రజ్ఞా స్థాయి బట్టి.
కష్టంగా ఉండే సామగ్రి (2) పిల్లవాడిని గందరగోళంలో పడేసి, ఆసక్తి తగ్గిస్తుంది. వయస్సుతో సంబంధం లేకుండా (3) సామగ్రి ఎంచుకోవడం సరికాదు; అది పిల్లల వయస్సుకు, స్థాయికి తగినట్టే ఉండాలి. ఖరీదైన సామగ్రి (4) అవసరం లేదు; చుట్టూ దొరికే తక్కువ ఖర్చు వస్తువులతోనే మంచి TLM తయారు చేయవచ్చు.
గుర్తుంచుకోండి: TLM ఎంపికకు కొలమానం = పిల్లవాడి స్థాయి, ఖరీదు కాదు.
మేధో వైకల్యం గల విద్యార్థికి 'బ్లూ' కు బదులు 'బులు' అని పలికిన
(1)ఒమిషన్
(2)అడిషన్
(3)సబ్ స్టిట్యూషన్
(4)డిస్టార్షన్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) అడిషన్
పిల్లవాడు 'బ్లూ' (Blue) అనాల్సిన చోట 'బులు' అని పలికితే అది ఏ రకమైన ఉచ్చారణ దోషమని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఉచ్చారణ దోషాలు (Articulation errors) నాలుగు రకాలు; వీటిని SODA అని గుర్తుంచుకుంటారు. Substitution: ఒక శబ్దానికి బదులు మరో శబ్దం పలకడం. Omission: ఒక శబ్దాన్ని వదిలేయడం. Distortion: శబ్దాన్ని వక్రంగా, అస్పష్టంగా పలకడం. Addition: పదంలో లేని అదనపు శబ్దాన్ని చేర్చడం.
'బ్లూ' లో బ, ల అనే రెండు హల్లులు కలిసి వస్తాయి. పిల్లవాడు వాటి మధ్యలో 'ఉ' అనే అచ్చును అదనంగా చేర్చి 'బు-లు' అన్నాడు. ఏ శబ్దమూ పోలేదు, మారలేదు; ఒక శబ్దం కొత్తగా చేరింది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) అడిషన్.
శబ్దం వదిలేస్తే (ఉదా: 'బూ') అది ఒమిషన్ (1). 'బ్లూ' కు బదులు 'బ్రూ' అంటే అది సబ్స్టిట్యూషన్ (3). శబ్దం గుర్తుపట్టలేనంత వక్రంగా వస్తే డిస్టార్షన్ (4). ఇక్కడ మాట పొడవు పెరిగింది, కనుక అది అడిషన్ మాత్రమే.
గుర్తుంచుకోండి: పదం పొడవు పెరిగితే = Addition; తగ్గితే = Omission.
డిజిటల్ అక్షరాశ్యతను సాధించాలని, గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ప్రజలకు వేగవంతమైన ఇంటర్ నెట్ సదుపాయాలను అందించాలని ప్రవేశపెట్టిన కార్యక్రమం
(1)ది భారత్ స్కౌట్స్ అండ్ గైడ్స్
(2)మనక్
(3)డిజిటల్ ఇండియా కార్యక్రమం
(4)క్విట్ ఇండియా కార్యక్రమం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) డిజిటల్ ఇండియా కార్యక్రమం
డిజిటల్ అక్షరాస్యత, గ్రామాలకు వేగవంతమైన ఇంటర్నెట్ అనే లక్ష్యాలతో మొదలైన కార్యక్రమం ఏదని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
భారత ప్రభుత్వం 2015 లో డిజిటల్ ఇండియా (Digital India) కార్యక్రమం ప్రారంభించింది. గ్రామాలకు బ్రాడ్బ్యాండ్ ఇంటర్నెట్ అందించడం, ప్రభుత్వ సేవలను ఆన్లైన్లో అందుబాటులోకి తేవడం, ప్రజలకు డిజిటల్ అక్షరాస్యత నేర్పడం దీని ముఖ్య లక్ష్యాలు. దివ్యాంగులకు అందుబాటులో ఉండే వెబ్సైట్లు, సాంకేతికత కూడా ఈ ప్రయత్నంలో భాగమే.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) డిజిటల్ ఇండియా కార్యక్రమం.
భారత్ స్కౌట్స్ అండ్ గైడ్స్ (1) పిల్లల్లో క్రమశిక్షణ, సేవాభావం పెంచే సంస్థ. మనక్ (MANAK) (2) పాఠశాల విద్యార్థుల కొత్త ఆలోచనలను ప్రోత్సహించే INSPIRE అవార్డుల పథకం. క్విట్ ఇండియా (4) 1942 లో బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం; కార్యక్రమం కాదు. వీటిలో ఏదీ ఇంటర్నెట్కు సంబంధించింది కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఇంటర్నెట్, ఆన్లైన్ సేవలు, డిజిటల్ అక్షరాస్యత = డిజిటల్ ఇండియా (2015).
మైల్డ్ మేధో వైకల్యం గల విద్యార్థులలో గుణకారాలు నేర్పించడానికి ఉపయోగపడే గణిత సామాగ్రి
(1)అబాకస్
(2)నేపియర్ కడ్డీలు
(3)ఘనకారపు కడ్డీలు
(4)క్యుసినేయర్ పట్టీలు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) నేపియర్ కడ్డీలు
స్వల్ప బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలకు గుణకారం నేర్పడానికి ప్రత్యేకంగా ఉపయోగపడే గణిత సామగ్రి ఏదని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
నేపియర్ కడ్డీలు (Napier's Rods) ను జాన్ నేపియర్ అనే గణిత శాస్త్రవేత్త రూపొందించాడు. ప్రతి కడ్డీ మీద ఒక అంకె గుణకార పట్టిక గడులుగా రాసి ఉంటుంది. కావాల్సిన అంకెల కడ్డీలను పక్కపక్కన పెట్టి, ఒక వరుసలోని సంఖ్యలను కలిపితే గుణకారం జవాబు వస్తుంది. ఉదాహరణకు 3 కడ్డీ ఏడో వరుసలో 3 × 7 = 21 కనిపిస్తుంది. ఎక్కాలు గుర్తుపెట్టుకోలేని పిల్లలకు ఇది కంటికి కనిపించే సహాయం.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) నేపియర్ కడ్డీలు.
అబాకస్ (1) పూసలతో సంఖ్యలు, స్థాన విలువ, కూడిక, తీసివేతలకు ఎక్కువగా వాడతారు. ఘనాకార కడ్డీలు (3) లెక్కించడానికి, సంఖ్యా భావన కోసం వాడతారు. క్యుసినేయర్ కడ్డీలు (4) రంగు, పొడవుతో సంఖ్యల సంబంధాలు, కూడిక చూపుతాయి. ఇవన్నీ గణిత సామగ్రే, కానీ గుణకారం కోసమే తయారైనవి నేపియర్ కడ్డీలు.
గుర్తుంచుకోండి: గుణకారం = నేపియర్ కడ్డీలు; స్థాన విలువ = అబాకస్.
మేధో వైకల్యం గల విద్యార్థికి అందించే సాంఘీక పునర్బలనం
(1)ఆహారం
(2)నిద్ర
(3)అభినందన
(4)చాక్లెట్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) అభినందన
బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న విద్యార్థికి ఇచ్చే సాంఘిక పునర్బలనం (Social Reinforcement) ఏదని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
పిల్లవాడు సరైన ప్రవర్తన చూపినప్పుడు అది మళ్లీ జరిగేలా ఇచ్చే బహుమతినే పునర్బలనం (Reinforcement) అంటారు. ఇది ప్రవర్తన మార్పు (Behaviour Modification) లో ముఖ్యం. తినే వస్తువులు ఇస్తే అది తినుబండార పునర్బలనం (Edible). ఆటబొమ్మలు, స్టిక్కర్లు ఇస్తే అది వస్తు పునర్బలనం. మెచ్చుకోలు, చిరునవ్వు, చప్పట్లు, భుజం తట్టడం వంటివి ఇతర మనుషుల నుంచి వచ్చే స్పందనలు; వీటినే సాంఘిక పునర్బలనం అంటారు.
అభినందన మనిషి నుంచి వచ్చే మెచ్చుకోలు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) అభినందన.
ఆహారం (1), చాక్లెట్ (4) తినుబండార పునర్బలనాలు, సాంఘికమైనవి కావు. నిద్ర (2) శరీర అవసరం; దాన్ని బహుమతిగా ఇవ్వడం గానీ, తీసేయడం గానీ సరైన పద్ధతి కాదు. చాక్లెట్ ఆకర్షణీయంగా ఉండటంతో కొందరు (4) ఎంచుకుంటారు, కానీ అది తినే వస్తువే.
గుర్తుంచుకోండి: మెచ్చుకోలు, చప్పట్లు, చిరునవ్వు = సాంఘిక పునర్బలనం.
సరైన సమాధానం: (4) తల్లిదండ్రులు వీరిపై తిరస్కార భావాన్ని, ద్వేషాన్ని అకారణంగా ప్రదర్శించుట
బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలు మానసిక సంఘర్షణకు లోనవడానికి ముఖ్య కారణం ఏదని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
పిల్లవాడి మనసు ఆరోగ్యంగా ఉండాలంటే ఇంట్లో ప్రేమ, అంగీకారం, భద్రత కావాలి. వైకల్యం ఉన్న పిల్లవాడి విషయంలో కొందరు తల్లిదండ్రులు నిరాశ, సిగ్గు, అపరాధ భావనతో పిల్లవాడిని తిరస్కరిస్తారు, తిడతారు, ఇతర పిల్లలతో పోలుస్తారు. తనను ఎవరూ కోరుకోవడం లేదనే భావన పిల్లవాడిలో ఆందోళన, కోపం, ఆత్మన్యూనత, ప్రవర్తనా సమస్యలు పెంచుతుంది.
అందుకే మానసిక సంఘర్షణకు ప్రధాన కారణం తల్లిదండ్రులు అకారణంగా చూపే తిరస్కారం, ద్వేషం. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).
అభినందన (1), తల్లిదండ్రుల ప్రేమ (2) పిల్లవాడికి ధైర్యం, భద్రత ఇస్తాయి; సంఘర్షణ కలిగించవు. వసతి గృహంలో చేర్చకపోవడం (3) సమస్య కాదు; నిజానికి కుటుంబంతో ఉండటమే పిల్లవాడికి మేలు.
క్రేనియల్ అనోమలీస్ (Cranial Anomalies) కు ఉదాహరణ ఏదని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
'క్రేనియం' అంటే పుర్రె. పుర్రె, తల ఆకారం లేదా పరిమాణంలో వచ్చే అసాధారణ మార్పులను క్రేనియల్ అనోమలీస్ అంటారు. బుద్ధిమాంద్యతకు కారణమయ్యే ఈ రకంలో మైక్రో సెఫలీ (చిన్న తల), మాక్రో సెఫలీ (పెద్ద తల), హైడ్రో సెఫలస్ ఉంటాయి. హైడ్రో సెఫలస్లో మెదడు గదుల్లో ద్రవం (CSF) ఎక్కువగా చేరి, తల ఉబ్బి పెద్దదవుతుంది, మెదడుపై ఒత్తిడి పడుతుంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) హైడ్రో సెఫలస్.
మరగుజ్జుతనం (1) ఎత్తు పెరగకపోవడం; అది ఎదుగుదల సమస్య. డౌన్స్ సిండ్రోమ్ (2) 21వ క్రోమోజోమ్ అదనంగా ఉండటం వల్ల వచ్చే క్రోమోజోమ్ లోపం. క్రెటినిజం (3) థైరాయిడ్ హార్మోన్ లోపం వల్ల వచ్చే జీవక్రియ (Metabolic) సమస్య. ఈ మూడూ పుర్రె ఆకారానికి సంబంధించిన లోపాలు కావు.
బహుళ వైకల్యం గల పిల్లలను ఈ దశలోనే గుర్తించి చికిత్స చేయడం వల్ల సమస్యను గరిష్ట స్థాయిలో అధిగమించి మంచి ఫలితాలు సాధించవచ్చు
(1)ఆరంభ దశ
(2)కౌమార దశ
(3)ఉత్తర కౌమార దశ
(4)వయోజన దశ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) ఆరంభ దశ
బహుళ వైకల్యం (Multiple Disabilities) ఉన్న పిల్లలను ఏ దశలో గుర్తించి జోక్యం చేసుకుంటే ఉత్తమ ఫలితాలు వస్తాయని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
పుట్టినప్పటి నుంచి మొదటి ఆరేళ్లలో మెదడు అత్యంత వేగంగా పెరుగుతుంది. ఈ కాలంలో మెదడు కొత్త నైపుణ్యాలను సులువుగా నేర్చుకుంటుంది. అందుకే వైకల్యాన్ని ఎంత తొందరగా గుర్తించి Therapy, శిక్షణ మొదలుపెడితే, అంత ఎక్కువ నష్టాన్ని నివారించవచ్చు. దీన్నే సత్వర జోక్యం (Early Intervention) అంటారు. RPwD చట్టం 2016 కూడా తొలి దశలో గుర్తింపు, జోక్యం గురించి చెబుతుంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) ఆరంభ దశ.
కౌమార దశ (2), ఉత్తర కౌమార దశ (3), వయోజన దశ (4) నాటికి ఎదుగుదలలో ముఖ్యమైన కాలం దాటిపోతుంది. ఆ తర్వాత శిక్షణ ఇచ్చినా ఉపయోగం ఉంటుంది, కానీ తొలి దశలో వచ్చేంత ఫలితం రాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఎంత తొందరగా గుర్తిస్తే అంత మంచి ఫలితం = Early Intervention.
మరగుజ్జుతనం (Dwarfism) ఉన్న పెద్దవారి ఎత్తు గరిష్టంగా ఎంత ఉంటుందని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
RPwD చట్టం 2016 లో మరగుజ్జుతనం చలన వైకల్యం (Locomotor Disability) కింద ఒక వైకల్యంగా ఉంది. పెద్దవారి ఎత్తు 4 అడుగుల 10 అంగుళాలు (147 సెం.మీ.) లేదా అంతకంటే తక్కువ ఉంటే దాన్ని మరగుజ్జుతనం అంటారు. చాలాసార్లు ఇది ఎముకల ఎదుగుదల లోపం (ఉదా: Achondroplasia) లేదా గ్రోత్ హార్మోన్ లోపం వల్ల వస్తుంది.
లెక్క: 4 అడుగుల 10 అంగుళాలు = 4 × 12 + 10 = 58 అంగుళాలు. 58 × 2.54 = 147.32 సెం.మీ., అంటే సుమారు 147 సెం.మీ. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) 147 Cms.
196 (2), 188 (3), 202 (4) సెం.మీ. సాధారణ ఎత్తు కంటే ఎక్కువే; అవి చాలా పొడవైన మనుషుల ఎత్తులు. మరగుజ్జుతనంలో ఎత్తు తక్కువగా ఉంటుంది కాబట్టి ఈ మూడూ తప్పు.
బహుళ స్థాయి తరగతి (Multi-level Classroom) వల్ల పిల్లలకు ఏమి అందుతుందని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఒకే తరగతిలో వేర్వేరు సామర్థ్యాలు, వేగాలు ఉన్న పిల్లలు ఉంటారు. బహుళ స్థాయి బోధనలో ఉపాధ్యాయుడు ఒకే పాఠాన్ని వేర్వేరు స్థాయిల్లో ప్లాన్ చేస్తాడు. ఒక్కో పిల్లవాడికి తగిన పని, తగిన సామగ్రి, తగిన వేగం ఇస్తాడు. పిల్లలు గుంపుల్లో ఒకరి నుంచి ఒకరు నేర్చుకుంటారు. సమ్మిళిత విద్య (Inclusive Education) లో ఇది ముఖ్యమైన పద్ధతి.
ప్రతి పిల్లవాడు తన స్థాయి నుంచి ముందుకు వెళ్తాడు కాబట్టి అభ్యసనం అర్థవంతంగా, నాణ్యంగా జరుగుతుంది. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) నాణ్యమైన అభ్యసనం.
చెడు ప్రవర్తన (2), తక్కువ గ్రహింపు స్థాయి (3), ఆత్మన్యూనత (4) ప్రతికూల ఫలితాలు. పిల్లల స్థాయిని పట్టించుకోకుండా అందరికీ ఒకేలా బోధించినప్పుడు ఇవి వస్తాయి. బహుళ స్థాయి బోధన వీటినే తగ్గిస్తుంది.
గుర్తుంచుకోండి: ఒక్కొక్కరికి తగిన స్థాయి = నాణ్యమైన అభ్యసనం.
బహుళ వైకల్యం గల ఒక విద్యార్థికి పాఠశాల సముదాయ గోడల వైపు, క్రీడా మైదానం వైపు నడిపించుటకు ఈ శిక్షణ ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది
(1)వృత్తి శిక్షణ
(2)శ్రవణ శిక్షణ
(3)భావవ్యక్తీకరణ శిక్షణ
(4)దిశ మరియు చలనత్వం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) దిశ మరియు చలనత్వం
బహుళ వైకల్యం ఉన్న విద్యార్థి బడి గోడల వెంట, ఆటస్థలం వైపు సొంతంగా నడిచేలా చేయడానికి ఏ శిక్షణ అవసరమని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
దిశా పరిజ్ఞానం, చలనం (Orientation and Mobility - O&M) శిక్షణలో రెండు భాగాలు ఉంటాయి. Orientation అంటే తాను ఎక్కడ ఉన్నాడో, చుట్టూ ఏమేం ఉన్నాయో, వెళ్లాల్సిన చోటు ఏ దిశలో ఉందో తెలుసుకోవడం. Mobility అంటే ఆ చోటుకు సురక్షితంగా కదలడం. గోడను తాకుతూ నడవడం (Trailing), ఆనవాళ్లు (Landmarks) గుర్తుపెట్టుకోవడం ఇందులో నేర్పుతారు. దృష్టి లోపంతో పాటు ఇతర లోపాలు ఉన్న పిల్లలకు ఇది చాలా అవసరం.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) దిశ, చలనత్వం (Orientation and Mobility).
వృత్తి శిక్షణ (1) ఉపాధి నైపుణ్యాల కోసం. శ్రవణ శిక్షణ (2) వినికిడి లోపం ఉన్నవారు మిగిలిన వినికిడిని వాడుకునేలా చేస్తుంది. భావవ్యక్తీకరణ శిక్షణ (3) మాట, సైగలు, బొమ్మలతో భావాలు చెప్పడం నేర్పుతుంది. ఈ మూడూ బడి ఆవరణలో నడవడం నేర్పవు.
గుర్తుంచుకోండి: ఎక్కడ ఉన్నాను + ఎలా వెళ్లాలి = O&M.
నిలబడుటకు మరియు నడుచుటకు దోహదపడే పరికరాలు ఈ భాగం క్రిందకు వస్తాయి
(1)బోధన మరియు అభ్యసన ఉపకరణాలు
(2)చలనత్వం మరియు రవాణా ఉపకరణాలు
(3)కంప్యూటరు యాక్సెస్ ఉపకరణాలు
(4)భావప్రసార ఉపకరణాలు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) చలనత్వం మరియు రవాణా ఉపకరణాలు
నిలబడటానికి, నడవటానికి సహాయపడే పరికరాలు ఏ రకం ఉపకరణాల కిందకు వస్తాయని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
సహాయక ఉపకరణాలను (Assistive Devices) వాటి పనిని బట్టి విభజిస్తారు. ఒక చోటు నుంచి మరో చోటుకు కదలడానికి సహాయపడేవి చలన, రవాణా ఉపకరణాలు (Mobility Aids). Standing Frame, Walker, Crutches, Rollator, చక్రాల కుర్చీ (Wheelchair), Tricycle ఇవన్నీ ఈ రకమే. చలన వైకల్యం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ ఉన్న పిల్లలకు ఇవి ఎక్కువగా అవసరం.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) చలనత్వం, రవాణా ఉపకరణాలు.
బోధన, అభ్యసన ఉపకరణాలు (1) చదువు నేర్పడానికి వాడే సామగ్రి. కంప్యూటర్ యాక్సెస్ ఉపకరణాలు (3) ప్రత్యేక కీబోర్డులు, స్విచ్లు వంటివి; కంప్యూటర్ వాడడానికి సహాయపడతాయి. భావప్రసార ఉపకరణాలు (4) బొమ్మల బోర్డులు, మాట్లాడే పరికరాలు వంటివి; మాట్లాడటానికి సహాయపడతాయి. ఇవేవీ నిలబడటానికి, నడవటానికి కావు.
గుర్తుంచుకోండి: Walker, Crutches, Wheelchair = చలన, రవాణా ఉపకరణాలు.
చిత్ర రూప భావవ్యక్తీకరణ ఈ రకంకు సంబంధించిన భావప్రసారం
(1)శాబ్దిక
(2)శాబ్దిక భాష
(3)అశాబ్దిక
(4)భాషణం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) అశాబ్దిక
బొమ్మల ద్వారా భావాలు తెలియజేయడం (Picture Communication) ఏ రకమైన భావప్రసారమని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
భావప్రసారం రెండు రకాలు. మాటలు, పదాలు వాడి చెప్పేది శాబ్దిక (Verbal) భావప్రసారం; నోటితో మాట్లాడినా, రాసినా అది పదాల ద్వారానే జరుగుతుంది. పదాలు లేకుండా సైగలు, ముఖ కవళికలు, శరీర భంగిమలు, బొమ్మలు, గుర్తుల ద్వారా చెప్పేది అశాబ్దిక (Non-verbal) భావప్రసారం. మాట్లాడలేని Autism, బహుళ వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు బొమ్మ కార్డులు చూపించి తమ అవసరాలు చెబుతారు.
బొమ్మలో పదాలు ఉండవు కాబట్టి అది అశాబ్దిక భావప్రసారం. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) అశాబ్దిక.
శాబ్దిక (1), శాబ్దిక భాష (2) రెండూ పదాలు వాడే భావప్రసారాన్నే సూచిస్తాయి. భాషణం (4) అంటే నోటితో మాట్లాడటం; అది కూడా శాబ్దికమే. బొమ్మలకు ఈ మూడూ సరిపోవు.
గుర్తుంచుకోండి: పదాలు లేకుండా (బొమ్మ, సైగ, ముఖ కవళిక) = అశాబ్దికం.
పాక్షిక దృష్టి లోపం మరియు కాళ్ళు లేదా చేతుల అవయవ లోపం గల పిల్లలు ' 6' కీలు ఉపయోగించి అన్ని రకాల అక్షరాలను, సంఖ్యలను టైపు చేయగల కీ బోర్డు
(1)మైక్రో రైటర్
(2)మాక్రో రైటర్
(3)ఆల్ఫావిజన్
(4)టచ్ సెన్సిటివ్ స్క్రీన్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) మైక్రో రైటర్
కేవలం 6 కీలతో అన్ని అక్షరాలు, సంఖ్యలు టైప్ చేయగల కీబోర్డు ఏదని ప్రశ్న అడుగుతోంది. పాక్షిక దృష్టి లోపం, చేతుల కదలికలో ఇబ్బంది ఉన్న పిల్లలకు ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
మామూలు కీబోర్డులో వందకు పైగా కీలు ఉంటాయి; వాటిని వెతకడం, అందుకోవడం ఈ పిల్లలకు కష్టం. Micro Writer ఒక చిన్న కార్డ్ కీబోర్డు (Chord Keyboard). ఇందులో 6 కీలు మాత్రమే ఉంటాయి. కొన్ని కీలను కలిపి ఒకేసారి నొక్కితే ఒక్కో అక్షరం, అంకె వస్తుంది. చేతిని కదపకుండా వేళ్లతోనే టైప్ చేయవచ్చు, కీలను చూడాల్సిన అవసరం కూడా ఉండదు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) మైక్రో రైటర్.
మాక్రో రైటర్ (2) అనే పేరు 'మైక్రో' కు బదులు పెట్టిన మోసపు పదం. ఆల్ఫావిజన్ (3) 6 కీల కీబోర్డు కాదు. టచ్ సెన్సిటివ్ స్క్రీన్ (4) తెరను తాకి ఎంచుకునే పరికరం; దానికి కీలే ఉండవు.
గుర్తుంచుకోండి: 6 కీలతో అన్నీ టైప్ = Micro Writer.
నరాలకు సంబంధించిన దీర్ఘకాలిక స్థితి (Chronic Neurological Condition) ఏదని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
RPwD చట్టం 2016 లోని 21 వైకల్యాల్లో 'దీర్ఘకాలిక నరాల స్థితులు' అనే వర్గం ఉంది. అందులో మల్టిపుల్ స్క్లెరోసిస్ (Multiple Sclerosis), పార్కిన్సన్స్ డిసీజ్ (Parkinson's Disease) ఉన్నాయి. పార్కిన్సన్స్లో కదలికలను నియంత్రించే మెదడు కణాలు నెమ్మదిగా దెబ్బతింటాయి; చేతులు వణకడం, కండరాలు బిగుసుకుపోవడం, నెమ్మదిగా కదలడం కనిపిస్తాయి. ఇది జీవితాంతం ఉండే వ్యాధి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) పార్కిన్సన్స్ డిసీజ్.
తలసేమియా (2) రక్త సంబంధ వ్యాధి; RPwD చట్టంలో అది రక్త రుగ్మతల (Blood Disorders) వర్గంలో ఉంది, నరాల వర్గంలో కాదు. రక్తహీనత (3) రక్తంలో హిమోగ్లోబిన్ తగ్గడం; అది నరాల వ్యాధి కాదు. యాసిడ్ దాడి బాధితులు (4) చట్టంలో శారీరక (చలన) వైకల్యం కిందకు వస్తారు.
ప్రత్యేక అవసరాలు గల విద్యార్థుల చలనానికి ఉపయోగపడే "సోనిక్ గైడ్" ను తప్పనిసరిగా వీటితో మాత్రమే ఉపయోగించాలి
(1)బ్రెయిలీ పుస్తకం
(2)హాకీ స్టిక్
(3)లాంగ్ కేన్ లేదా డాగ్ గైడ్
(4)స్టైలస్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) లాంగ్ కేన్ లేదా డాగ్ గైడ్
సోనిక్ గైడ్ (Sonic Guide) ను తప్పనిసరిగా దేనితో కలిపి వాడాలని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
సోనిక్ గైడ్ ఒక ఎలక్ట్రానిక్ చలన సహాయకం. కళ్లజోడు లాంటి ఈ పరికరం అల్ట్రాసౌండ్ తరంగాలను పంపుతుంది. అవి ముందున్న వస్తువులకు తగిలి తిరిగి వస్తే, ఆ సమాచారాన్ని చెవిలో శబ్దాలుగా వినిపిస్తుంది. ఇది తల, ఛాతీ ఎత్తులో ఉండే అడ్డంకులను బాగా గుర్తిస్తుంది, కానీ కాలి దగ్గర ఉండే గుంతలు, మెట్లు, అంచులను సరిగా చూపదు. అందుకే దాన్ని ఒంటరిగా కాకుండా ప్రాథమిక సహాయకమైన లాంగ్ కేన్ (Long Cane) లేదా గైడ్ కుక్క (Dog Guide) తో కలిపి వాడాలి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) లాంగ్ కేన్ లేదా డాగ్ గైడ్.
బ్రెయిలీ పుస్తకం (1), స్టైలస్ (4) చదవడానికి, రాయడానికి వాడే సాధనాలు; చలనానికి సంబంధం లేదు. హాకీ స్టిక్ (2) ఆట వస్తువు; దారి చూపే సాధనం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఎలక్ట్రానిక్ సహాయకాలు అదనం మాత్రమే; ప్రాథమిక సహాయకం = లాంగ్ కేన్ లేదా గైడ్ కుక్క.
కంటి ముందు భాగంలో కనిపించే తెల్లని పొర పేరు ఏమిటని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
కనుగుడ్డుకు మూడు పొరలు ఉంటాయి. బయటి పొర దృఢస్తరం (Sclera); ఇది గట్టిగా, తెల్లగా ఉండి కంటికి ఆకారం, రక్షణ ఇస్తుంది. మనం అద్దంలో కంటిలో చూసే తెల్లని భాగం ఇదే. దీని ముందు భాగంలో పారదర్శకంగా ఉండే భాగం కార్నియా (Cornea). మధ్య పొర రక్తనాళాలతో నిండిన కోరాయిడ్, లోపలి పొర రెటీనా.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) దృఢస్తరం.
దండాలు (Rods) (1) రెటీనాలో ఉండే కాంతి గ్రాహక కణాలు; మసక వెలుతురులో చూడటానికి సహాయపడతాయి. కంటి పాప (Eye ball) (2) కన్ను మొత్తాన్ని సూచిస్తుంది, ఒక పొర కాదు. రెటీనా (4) కంటి లోపల వెనక భాగంలో ఉండే కాంతి గ్రాహక పొర; అది బయటకు కనిపించదు.
సాధారణ మనిషి కంటి దృష్టి తీక్షణత (Visual Acuity) ఎంత అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
దృష్టి తీక్షణతను Snellen చార్ట్తో కొలుస్తారు. 20 అడుగుల దూరం నుంచి చార్ట్ చదివిస్తారు. భిన్నంలో పై సంఖ్య పరీక్షించే దూరం (20 అడుగులు). కింది సంఖ్య, సాధారణ కన్ను ఆ అక్షరాన్ని ఎంత దూరం నుంచి చదవగలదో చెబుతుంది. 20/20 అంటే సాధారణ కన్ను 20 అడుగుల నుంచి చదివేది ఈ వ్యక్తి కూడా 20 అడుగుల నుంచే చదువుతున్నాడు; అంటే దృష్టి సాధారణంగా ఉంది. మీటర్లలో దీన్ని 6/6 అంటారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) 20/20.
20/70 (4) అంటే సాధారణ కన్ను 70 అడుగుల నుంచి చదివేదాన్ని ఈ వ్యక్తి 20 అడుగుల దగ్గరకు వచ్చి చదవగలడు; ఇది అల్ప దృష్టి (Low Vision) మొదలయ్యే స్థాయి. 20/100 (2) ఇంకా తక్కువ దృష్టి. 20/200 (3) అంధత్వం (Blindness) గా లెక్కించే స్థాయి. కింది సంఖ్య పెరిగే కొద్దీ దృష్టి తగ్గుతుంది.
గుర్తుంచుకోండి: 20/20 (6/6) = సాధారణం; కింది సంఖ్య పెరిగితే దృష్టి తగ్గుతుంది.
నేత్ర పటలము మరియు కనుపాపలో ఉండే వర్ణ ద్రవ్యము లోపించే స్థితి
(1)రేచీకటి
(2)నీటి కాసులు
(3)అల్ప దృష్టి
(4)అల్బునిజం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) అల్బునిజం
కనుపాప (Iris), నేత్రపటలం (Retina) లలో ఉండే రంగు పదార్థం (Pigment) లేకపోవడం వల్ల వచ్చే స్థితి ఏదని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
శరీరంలో చర్మం, వెంట్రుకలు, కళ్లకు రంగు ఇచ్చేది మెలనిన్ (Melanin) అనే వర్ణద్రవ్యం. ఇది పుట్టుకతోనే తయారవ్వని జన్యు స్థితిని అల్బినిజం (Albinism) అంటారు. ఈ పిల్లల చర్మం, జుట్టు తెల్లగా ఉంటాయి. కంటిలో వర్ణద్రవ్యం లేనందువల్ల కాంతి ఎక్కువగా లోపలికి వెళ్లి కళ్లు చెదురుతాయి (Photophobia). దృష్టి తక్కువగా ఉంటుంది, కళ్లు అదురుతాయి (Nystagmus).
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) అల్బునిజం.
రేచీకటి (1) విటమిన్ A లోపం వల్ల మసక వెలుతురులో చూడలేకపోవడం. నీటి కాసులు (Glaucoma) (2) కంటి లోపల ఒత్తిడి పెరిగి దృష్టి నాడి దెబ్బతినడం. అల్ప దృష్టి (3) ఒక వ్యాధి కాదు; అనేక కారణాల వల్ల దృష్టి తగ్గిన స్థాయిని అలా అంటారు. ఈ మూడింటికీ వర్ణద్రవ్యం లోపంతో సంబంధం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: వర్ణద్రవ్యం (మెలనిన్) లేకపోవడం = అల్బినిజం; కాంతి తట్టుకోలేరు.
విద్యా ప్రణాళిక (Educational Planning) లో ఏమేం ఉంటాయని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
పిల్లవాడి సర్వతోముఖ వికాసమే విద్య లక్ష్యం. అందుకే విద్యా ప్రణాళిక కేవలం పాఠాలకే పరిమితం కాదు. అందులో పాఠ్య కార్యక్రమాలు (చదవడం, రాయడం, గణితం, విషయాలు), సహపాఠ్య కార్యక్రమాలు (ఆటలు, పాటలు, బొమ్మలు గీయడం, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, విహారయాత్రలు) రెండూ ఉంటాయి. ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్న పిల్లల IEP లో కూడా రోజువారీ నైపుణ్యాలు, సామాజిక నైపుణ్యాలు, ఆటలు చోటు చేసుకుంటాయి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) పాఠ్య, సహపాఠ్య కార్యక్రమాలు.
పాఠాలు బోధించడం మాత్రమే (1), ఆటలు ఆడించడం మాత్రమే (2) అనే ఆప్షన్లలో 'మాత్రమే' అనే పదం ప్రణాళికను ఒకే భాగానికి కుదిస్తుంది. సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు (3) సహపాఠ్య కార్యక్రమాల్లో ఒక భాగం మాత్రమే. పూర్తి ప్రణాళికను చెప్పేది (4) ఒక్కటే.
గుర్తుంచుకోండి: 'మాత్రమే' ఉన్న ఆప్షన్లు సాధారణంగా అసంపూర్ణం; విద్య = పాఠ్య + సహపాఠ్య.
భారత ప్రభుత్వం 1973 సం. లో బ్రెయిలీ కాంట్రాక్షన్స్ ను ఈ భాషలో మెరుగు పరచడానికి చర్యలు చేపట్టింది
(1)హిందీ
(2)తెలుగు
(3)కన్నడ
(4)అంగ్లము
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) హిందీ
1973 లో భారత ప్రభుత్వం ఏ భాషలో బ్రెయిలీ సంక్షిప్త రూపాలను (Braille Contractions) తయారు చేసే ప్రయత్నం మొదలుపెట్టిందని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
Braille లో ఒక్కో అక్షరానికి ఒక్కో గుర్తు రాస్తే పుస్తకాలు చాలా పెద్దవి అవుతాయి, చదవడం నెమ్మదిగా సాగుతుంది. అందుకే తరచూ వచ్చే పదాలకు, అక్షర సమూహాలకు చిన్న గుర్తులు పెడతారు; వీటినే కాంట్రాక్షన్స్ అంటారు. ఇంగ్లీషులో ఇవి గ్రేడ్ 2 బ్రెయిలీగా ఎప్పటి నుంచో ఉన్నాయి. భారతీయ భాషలన్నింటికీ భారతీ బ్రెయిలీ (Bharati Braille) అనే ఉమ్మడి లిపి ఉంది.
అధికారిక కీ ప్రకారం సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) హిందీ. అంటే 1973 లో భారత ప్రభుత్వం హిందీ బ్రెయిలీకి సంక్షిప్త రూపాలు తయారు చేసే పని మొదలుపెట్టిందని కీ చెబుతోంది. ఈ ప్రయత్నం గురించి మరిన్ని వివరాలు కచ్చితంగా నిర్ధారించలేకపోయాం, కాబట్టి ఈ సంవత్సరం-భాష జతను అలాగే గుర్తుంచుకోండి.
ఇంగ్లీషు (4) కాంట్రాక్షన్స్ గ్రేడ్ 2 బ్రెయిలీ రూపంలో అప్పటికే అంతర్జాతీయంగా వాడుకలో ఉన్నాయి, కనుక వాటిని భారత ప్రభుత్వం కొత్తగా తయారుచేయాల్సిన అవసరం లేదు. తెలుగు (2), కన్నడ (3) కీ ప్రకారం సరైన జవాబులు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: 1973: హిందీ బ్రెయిలీ కాంట్రాక్షన్స్ (అధికారిక కీ ప్రకారం).
పాక్షిక దృష్టి లోపం గల విద్యార్థిని తరగతి గదిలో ఇక్కడ కూర్చోబెట్టాలి
(1)చివరి వరుస
(2)విద్యార్థులు మధ్య
(3)ముందు వరుస
(4)ఉపాధ్యాయునికి దూరంగా
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) ముందు వరుస
పాక్షిక దృష్టి లోపం (Low Vision) ఉన్న విద్యార్థిని తరగతిలో ఎక్కడ కూర్చోబెట్టాలని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఈ పిల్లలకు కొంత దృష్టి మిగిలి ఉంటుంది, కానీ దూరంలో ఉన్నవి స్పష్టంగా కనిపించవు. మిగిలిన దృష్టిని పూర్తిగా వాడుకోవాలంటే బోర్డుకు, ఉపాధ్యాయుడికి దగ్గరగా ఉండాలి. అందుకే వారిని ముందు వరుసలో, తగినంత వెలుతురు పడే చోట, కిటికీ కాంతి నేరుగా కళ్లలో పడని విధంగా కూర్చోబెడతారు. ఉపాధ్యాయుడు బోర్డు మీద పెద్ద అక్షరాలు రాయాలి, రాసేది బిగ్గరగా చదవాలి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) ముందు వరుస.
చివరి వరుస (1), ఉపాధ్యాయుడికి దూరంగా (4) కూర్చుంటే బోర్డు, బోధన సామగ్రి కనిపించవు. విద్యార్థుల మధ్య (2) కూర్చోబెడితే ముందున్న పిల్లలు అడ్డువస్తారు, బోర్డు దూరమవుతుంది. ఈ మూడూ పిల్లవాడి మిగిలిన దృష్టిని వృథా చేస్తాయి.
గుర్తుంచుకోండి: అల్ప దృష్టి = ముందు వరుస, మంచి వెలుతురు, కళ్లలో కాంతి పడకూడదు.
దృష్టి లోపం గల విద్యార్థులకు గణిత శాస్త్రం లోని గణనాలు చేసేటపుడు చాలా ఉపయోగపడే ఆధునిక పరికరం
(1)పలక
(2)స్టైలస్
(3)కాలిక్యులేటర్
(4)మాట్లాడే కాలిక్యులేటర్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) మాట్లాడే కాలిక్యులేటర్
దృష్టి లోపం ఉన్న విద్యార్థులు గణితంలో లెక్కలు చేయడానికి ఉపయోగపడే ఆధునిక సాంకేతిక పరికరం ఏదని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
మాట్లాడే కాలిక్యులేటర్ (Talking Calculator) లో ప్రతి కీ నొక్కగానే ఆ అంకె, గుర్తు బిగ్గరగా వినిపిస్తుంది. జవాబు కూడా మాటల్లో వినిపిస్తుంది. కీలపై తాకి గుర్తుపట్టే గుర్తులు ఉంటాయి. కాబట్టి దృష్టి లేని విద్యార్థి ఇతరుల సహాయం లేకుండా తానే లెక్కలు చేయగలడు, తన జవాబును సరిచూసుకోగలడు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) మాట్లాడే కాలిక్యులేటర్.
పలక (Slate) (1), స్టైలస్ (2) బ్రెయిలీ రాయడానికి వాడే సంప్రదాయ సాధనాలు; ఆధునిక గణన పరికరాలు కావు. మామూలు కాలిక్యులేటర్ (3) లో జవాబు తెర మీద మాత్రమే కనిపిస్తుంది, దృష్టి లోపం ఉన్న విద్యార్థి దాన్ని చూడలేడు. ఇక్కడ చాలామంది (3) ఎంచుకుంటారు, కానీ వినిపించే జవాబే ఈ పిల్లలకు ఉపయోగం.
గుర్తుంచుకోండి: దృష్టి లోపం ఉన్నవారికి = చూసేది కాదు, వినిపించేది (Talking Calculator).
దృష్టి లోపం గల వారి చలనానికి ఉపయోగించే ఆధునిక ఉపకరణం
(1)ఆప్టకాన్
(2)భూతద్దాలు
(3)కళ్ళజోళ్ళు
(4)సోనిక్ గైడ్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) సోనిక్ గైడ్
దృష్టి లోపం ఉన్నవారు ఒక చోటు నుంచి మరో చోటుకు కదలడానికి (Mobility) వాడే ఆధునిక ఉపకరణం ఏదని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
చలన సహాయకాలు రెండు రకాలు: లాంగ్ కేన్, గైడ్ కుక్క వంటి సంప్రదాయ సహాయకాలు; ఎలక్ట్రానిక్ ప్రయాణ సహాయకాలు. సోనిక్ గైడ్ (Sonic Guide) ఎలక్ట్రానిక్ రకానికి చెందిన ఆధునిక పరికరం. ఇది అల్ట్రాసౌండ్ తరంగాలు పంపి, ముందున్న అడ్డంకుల సమాచారాన్ని శబ్దాలుగా చెవికి వినిపిస్తుంది. దీన్ని లాంగ్ కేన్తో కలిపి వాడతారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) సోనిక్ గైడ్.
ఆప్టకాన్ (OPTACON) (1) కూడా ఆధునిక పరికరమే, కానీ అది ముద్రిత అక్షరాలను వేళ్లకు తగిలే కంపనాలుగా మార్చి చదవడానికి సహాయపడుతుంది; చలనానికి కాదు. భూతద్దాలు (2), కళ్లజోళ్లు (3) అల్ప దృష్టి ఉన్నవారు బాగా చూడటానికి వాడే దృష్టి సాధనాలు; ఇవి చలన ఉపకరణాలు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: OPTACON = చదవడానికి; Sonic Guide = నడవడానికి.
దృష్టి లోపం గల విద్యార్థులకు మ్యాప్ లు, చార్ట్ లు మరియు రేఖా చిత్రాలు బ్రెయిలీలో నేర్చుకొనుటకు ఉపయోగపడే బ్రెయిలర్
(1)ఉబ్బెత్తు స్వభావం గల చిత్ర పటాలు
(2)బ్లిస్ పాసివ్ డిటెక్టర్
(3)మౌంట్ బాటన్
(4)మెరుపు అట్టలు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) మౌంట్ బాటన్
దృష్టి లోపం ఉన్న విద్యార్థులు మ్యాప్లు, చార్ట్లు, రేఖాచిత్రాలు Braille లో నేర్చుకోవడానికి ఉపయోగపడే బ్రెయిలర్ (Brailler) ఏదని ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇక్కడ కీలక పదం 'బ్రెయిలర్', అంటే Braille రాసే యంత్రం.
మౌంట్బాటన్ బ్రెయిలర్ (Mountbatten Brailler) ఒక ఎలక్ట్రానిక్ బ్రెయిలర్. మామూలు Braille Writer కంటే తేలికగా కీలు నొక్కవచ్చు. ఇది Braille అక్షరాలతో పాటు సరళమైన స్పర్శ రేఖాచిత్రాలను (Tactile Graphics) కూడా ఉబ్బెత్తుగా ముద్రించగలదు. అందుకే మ్యాప్లు, చార్ట్లు, బొమ్మలు తయారుచేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) మౌంట్ బాటన్.
ఉబ్బెత్తు చిత్రపటాలు (Tactile Maps) (1) తాకి చదివే మ్యాప్లు; అవి తయారైన వస్తువు మాత్రమే, బ్రెయిలర్ కాదు. ఇక్కడ చాలామంది (1) ఎంచుకుంటారు, కానీ ప్రశ్న యంత్రం పేరు అడుగుతోంది. బ్లిస్ పాసివ్ డిటెక్టర్ (2) బ్రెయిలర్ కాదు. మెరుపు అట్టలు (Flash Cards) (4) కంటితో చూసి నేర్చుకునే కార్డులు; Braille కు సంబంధం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: ప్రశ్నలో 'బ్రెయిలర్' అంటే యంత్రం: Mountbatten Brailler.
జాతీయ దృష్టి వికలాంగుల సంస్థ (National Institute for the Visually Handicapped - NIVH) ఎక్కడ ఉందని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
వైకల్యాల వారీగా భారత ప్రభుత్వం జాతీయ సంస్థలను ఏర్పాటు చేసింది. దృష్టి లోపం కోసం ఉన్న సంస్థ ఉత్తరాఖండ్లోని డెహ్రాడూన్లో ఉంది. దీన్ని ఇప్పుడు National Institute for the Empowerment of Persons with Visual Disabilities (NIEPVD) అంటారు. Braille పుస్తకాల ముద్రణ (Central Braille Press), ఉపాధ్యాయ శిక్షణ, దృష్టి లోపం ఉన్నవారి పునరావాసం ఇక్కడ జరుగుతాయి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) డెహ్రాడూన్.
ముంబయి (2) లో వినికిడి లోపం కోసం ఉన్న జాతీయ సంస్థ (అలీ యావర్ జంగ్ సంస్థ) ఉంది. సికింద్రాబాద్ (3) లో మేధో వైకల్యం కోసం ఉన్న జాతీయ సంస్థ (NIMH, ఇప్పుడు NIEPID) ఉంది. కొత్త ఢిల్లీ (4) లో శారీరక వైకల్యాల సంస్థ (Pt. దీన్దయాళ్ ఉపాధ్యాయ సంస్థ) ఉంది, కానీ దృష్టి లోపం సంస్థ అక్కడ లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: దృష్టి = డెహ్రాడూన్, వినికిడి = ముంబయి, మేధో = సికింద్రాబాద్.
AP Special TET (In-service) October 2026 Paper 2Bలో వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) (భాగం 2) నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వచ్చాయి?
30 ప్రశ్నలు వచ్చాయి: ప్రశ్న 121 నుంచి 150 వరకు. పరీక్ష 15 అక్టోబర్ 2026న జరిగింది.
ఈ సెక్షన్లో ఏ టాపిక్ల నుంచి ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?
ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్లు: బ్రెయిలీ, ఓరియంటేషన్ & మొబిలిటీ, దృష్టి లోపం ఉన్నవారి విద్య (6), బుద్ధిమాంద్యత (మేధో వైకల్యం) (5), పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు (4), కన్ను, దృష్టి లోపాలు, దృష్టి పరీక్షలు (3).
ఈ సమాధానాలు అధికారిక కీ ప్రకారమేనా?
అవును, సమాధానాలు అధికారిక కీ నుంచి తీసుకున్నాం. ఈ సెక్షన్లో ప్రతి ప్రశ్నకు కీ ఒకే ఆప్షన్ను ఇచ్చింది. వివరణలు మా సొంతం.
ఇతర పేపర్లలో వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ప్రశ్నలు