AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు: వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) Previous Papers ప్రశ్నలు, వివరణలు

AP TET స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ (పేపర్ 1B, 2B) Previous Papers లో "పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు" టాపిక్ నుంచి వచ్చిన 29 ప్రశ్నలు, అధికారిక కీ సమాధానాలు, తెలుగు వివరణలు.

ప్రశ్న 98 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET August 2026 · Paper 2B

యోగా సాధన తరగతిలో ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థుల మోకాళ్ళను చూపిస్తూ వారిని సరిక్రమంలో పెట్టుటకు గుర్తుచేయుట అనునది

  1. (1)శాబ్దిక ప్రాంప్ట్
  2. (2)ఇంగితాల ప్రాంప్ట్
  3. (3)భౌతిక ప్రాంప్ట్
  4. (4)మోడలింగ్ ప్రాంప్ట్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) ఇంగితాల ప్రాంప్ట్

యోగా తరగతిలో టీచర్ మాట్లాడకుండా, తాకకుండా విద్యార్థి మోకాళ్ల వైపు వేలు చూపించి 'వాటిని నిటారుగా ఉంచు' అని గుర్తు చేస్తే అది ఏ రకమైన ప్రాంప్ట్ అని అడుగుతున్నారు.

ప్రాంప్ట్ (Prompt) అంటే పిల్లవాడు సరైన స్పందన ఇవ్వడానికి టీచర్ ఇచ్చే అదనపు సహాయం. శాబ్దిక ప్రాంప్ట్‌లో మాటలతో చెబుతారు. ఇంగిత ప్రాంప్ట్ (Gestural prompt) లో వేలు చూపడం, తల ఊపడం, చేతి సైగ లాంటి సంజ్ఞలు వాడతారు. భౌతిక ప్రాంప్ట్‌లో పిల్లవాడి శరీరాన్ని పట్టుకుని నడిపిస్తారు. మోడలింగ్ ప్రాంప్ట్‌లో టీచర్ తానే చేసి చూపిస్తారు.

ఇక్కడ టీచర్ కేవలం మోకాళ్లను చూపించారు, అంటే సంజ్ఞ వాడారు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) ఇంగితాల ప్రాంప్ట్. మాట చెప్పలేదు కాబట్టి (1) కాదు, మోకాళ్లను తాకి సరిచేయలేదు కాబట్టి (3) కాదు, ఆసనం చేసి చూపలేదు కాబట్టి (4) కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: చూపించడం, సైగ చేయడం = ఇంగిత (gestural) ప్రాంప్ట్.

ప్రశ్న 114 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET August 2026 · Paper 2B

అభ్యసనా వైకల్యం గల వారికి బోధించేటపుడు వారి విద్యా ప్రణాళికలో ఇవి ఉండేటట్లు ఉపాధ్యాయులు శ్రద్ధ వహించాలి.

  1. (1)క్రిటికల్ రీడింగ్
  2. (2)క్రియా విశ్లేషణ పద్ధతి
  3. (3)క్లిష్టమైన అభ్యాసాలు
  4. (4)ఎక్కువ సూచనలు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) క్రియా విశ్లేషణ పద్ధతి

అభ్యసన వైకల్యం ఉన్న పిల్లల విద్యా ప్రణాళికలో టీచర్ తప్పకుండా చేర్చాల్సిన అంశం ఏదో అడుగుతున్నారు.

క్రియా విశ్లేషణ (Task Analysis) అంటే ఒక పెద్ద నైపుణ్యాన్ని చిన్న చిన్న, వరుస దశలుగా విడగొట్టి, ఒక్కో దశను నేర్పించడం. ఉదాహరణకు రెండు అంకెల కూడికను 'ఒకట్ల స్థానం కలపడం → పది దాటితే ఒకటి తీసుకెళ్లడం → పదుల స్థానం కలపడం' అని విడదీసి నేర్పడం. దీనివల్ల పిల్లవాడు ఎక్కడ ఆగిపోతున్నాడో టీచర్‌కు తెలుస్తుంది, పిల్లవాడికి విజయ అనుభవం వస్తుంది. LD ఉన్న పిల్లల IEP లో ఇది చాలా ముఖ్యం. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2).

క్రిటికల్ రీడింగ్ (1) ఉన్నత స్థాయి చదివే నైపుణ్యం, LD పిల్లలకు మొదట అవసరమైనది కాదు. క్లిష్టమైన అభ్యాసాలు (3) వీరిని మరింత నిరాశపరుస్తాయి; సులభం నుంచి కష్టానికి వెళ్లాలి. ఒకేసారి ఎక్కువ సూచనలు (4) ఇస్తే గందరగోళం పెరుగుతుంది; చిన్న, స్పష్టమైన సూచనలు ఒక్కొక్కటిగా ఇవ్వాలి.

గుర్తుంచుకోండి: పెద్ద పని → చిన్న దశలు = క్రియా విశ్లేషణ (Task Analysis).

ప్రశ్న 118 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET August 2026 · Paper 2B

ఈ పద్ధతిలో బోధన చేయడం వల్ల అభ్యసన వైకల్యం గల వారి విద్యావిషయక సాధనను పెంచడానికి వీలవుతుంది.

  1. (1)బహుళ ఇంద్రియ పద్ధతి
  2. (2)సంజ్ఞానాత్మక ప్రక్రియ పద్ధతి
  3. (3)భాషానుభవ పద్ధతి
  4. (4)ప్రవర్తనాత్మక పద్ధతి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) బహుళ ఇంద్రియ పద్ధతి

అభ్యసన వైకల్యం ఉన్న పిల్లల చదువులో సాధనను (achievement) పెంచే బోధన పద్ధతి ఏదో అడుగుతున్నారు.

బహుళ ఇంద్రియ పద్ధతి (Multisensory approach) లో ఒకే విషయాన్ని చూపు, వినికిడి, కదలిక, స్పర్శ (Visual, Auditory, Kinesthetic, Tactile: VAKT) అన్నింటి ద్వారా నేర్పిస్తారు. ఉదాహరణకు ఒక అక్షరాన్ని చూస్తూ, దాని ధ్వని పలుకుతూ, ఇసుకలో వేలితో రాస్తూ నేర్చుకోవడం. ఒక ఇంద్రియ మార్గం బలహీనంగా ఉన్నా ఇతర మార్గాలు సహాయపడతాయి, నేర్చుకున్నది బాగా గుర్తుంటుంది. ఫెర్నాల్డ్ (Fernald), ఆర్టన్-గిల్లింగ్‌హామ్ (Orton-Gillingham) పద్ధతులు దీనికి ప్రసిద్ధ ఉదాహరణలు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1).

సంజ్ఞానాత్మక ప్రక్రియ పద్ధతి (2), భాషానుభవ పద్ధతి (3), ప్రవర్తనాత్మక పద్ధతి (4) కూడా కొన్ని సందర్భాల్లో వాడతారు. కానీ చదవడం, రాయడం, స్పెల్లింగ్‌లో LD పిల్లల సాధన పెంచడానికి ఎక్కువగా సిఫార్సు చేసే, ప్రామాణిక పద్ధతి బహుళ ఇంద్రియ పద్ధతే.

గుర్తుంచుకోండి: LD కు VAKT: చూడు, విను, కదులు, తాకు.

ప్రశ్న 119 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET August 2026 · Paper 2B

అభ్యసన వైకల్యం కలవారిలో క్రమరీతి సమస్యలను నివారించడానికి

  1. (1)తెల్లకాగితం
  2. (2)రంగుల చాక్‌పీసులు
  3. (3)గ్రాఫ్ కాగితాలు
  4. (4)చార్టులు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) గ్రాఫ్ కాగితాలు

అభ్యసన వైకల్యం ఉన్న పిల్లల్లో అంకెలను, అక్షరాలను సరైన వరుసలో, సరైన స్థానంలో రాయలేకపోవడం (alignment problems) నివారించడానికి ఏది వాడాలో అడుగుతున్నారు.

ముఖ్యంగా గణిత అభ్యసన వైకల్యం (Dyscalculia) ఉన్న పిల్లలు కూడిక, తీసివేత లెక్కలు రాసేటప్పుడు ఒకట్లు, పదులు, వందల అంకెలను ఒకదాని కింద ఒకటి సరిగా రాయలేరు. దాంతో స్థాన విలువ తప్పి జవాబు తప్పుగా వస్తుంది. గ్రాఫ్ కాగితంలోని ప్రతి గడిలో ఒక్కో అంకె రాస్తే నిలువు వరుసలు సరిగా ఉంటాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) గ్రాఫ్ కాగితాలు.

తెల్ల కాగితం (1) మీద గీతలు, గడులు లేనందువల్ల వరుస సమస్య ఇంకా పెరుగుతుంది. రంగుల చాక్‌పీసులు (2) దృష్టిని ఆకర్షించడానికి, ముఖ్య భాగాలను గుర్తించడానికి ఉపయోగపడతాయి. చార్టులు (4) సమాచారాన్ని చూపించే బోధనోపకరణాలు. ఇవి పిల్లవాడి స్వంత రాతలో వరుసలను సరిచేయవు.

గుర్తుంచుకోండి: అంకెలు వరుస తప్పితే గ్రాఫ్ కాగితం: ఒక గడిలో ఒక అంకె.

ప్రశ్న 120 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET August 2026 · Paper 2B

చుక్కలను కలిపి అందులోని బొమ్మను లేదా అక్షరాలను గుర్తించడం ద్వారా ఈ నైపుణ్యాలను పెంపొందించవచ్చు.

  1. (1)పఠన నైపుణ్యం
  2. (2)శ్రవణ ప్రత్యక్ష నైపుణ్యం
  3. (3)గణిత సంబంధ నైపుణ్యం
  4. (4)రాత నైపుణ్యం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) రాత నైపుణ్యం

చుక్కలను కలిపి బొమ్మను లేదా అక్షరాన్ని పూర్తి చేసే (dot-to-dot) కృత్యాలతో ఏ నైపుణ్యం పెరుగుతుందో అడుగుతున్నారు.

చుక్కలను కలపడానికి పెన్సిల్‌ను సరిగా పట్టుకోవాలి, కంటి-చేతి సమన్వయం (eye-hand coordination) ఉండాలి, చేతి సూక్ష్మ కండరాల నియంత్రణ (fine motor control) ఉండాలి, గీతను ఒక దిశలో నడిపించాలి. ఇవన్నీ రాయడానికి ముందు అవసరమైన పూర్వ రాత నైపుణ్యాలు (pre-writing skills). చుక్కలతో అక్షరాల ఆకారాన్ని గీయడం అక్షరాలు రాయడానికి నేరుగా శిక్షణ. అందుకే రాత సమస్యలు (డిస్‌గ్రాఫియా) ఉన్న పిల్లలకు ఈ కృత్యాలు ఇస్తారు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) రాత నైపుణ్యం.

పఠన నైపుణ్యం (1) లో ప్రధానంగా అక్షరాలను గుర్తించి, ధ్వనులతో కలిపి చదవడం ఉంటుంది, చేతి కదలిక కాదు. శ్రవణ ప్రత్యక్ష నైపుణ్యం (2) వినడానికి సంబంధించినది, చుక్కల కృత్యం కంటితో, చేతితో చేసేది. చుక్కలకు అంకెలు ఉన్నా, ఇక్కడ ముఖ్య లక్ష్యం గణితం (3) కాదు, గీత గీయడం.

గుర్తుంచుకోండి: చుక్కలు కలపడం = కంటి-చేతి సమన్వయం = రాత నైపుణ్యం.

ప్రశ్న 129 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET August 2026 · Paper 2B

చేతులు శుభ్రం చేసుకునే విధానంలోని కొన్ని సోపానాలను కార్యవిశ్లేషణ ప్రకారం అమర్చగా i) నీరు వస్తున్న కుళాయి క్రింద చేతులు తడుపుకోవడం. ii) చేతులను నీటి క్రింద పెట్టి చేతికి వున్న సబ్బును కడగడం. iii) కుళాయిని కట్టేయడం. iv) సబ్బుతో చేతులు రుద్దుకోవడం. v) కుళాయి నాబ్‌ని కుడిచేతితో పట్టుకోవడం. vi) చేతులను తుడుచుకోవడం.

  1. (1)v, i, iv, ii, iii, vi
  2. (2)vi, ii, iii, i, iv, v
  3. (3)i, ii, iii, iv, v, vi
  4. (4)v, iv, ii, i, iii, vi
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) v, i, iv, ii, iii, vi

కార్య విశ్లేషణ (Task Analysis) ప్రకారం 'చేతులు కడుక్కోవడం' సోపానాలను సరైన క్రమంలో అమర్చమని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

కార్య విశ్లేషణ అంటే ఒక పెద్ద పనిని చిన్న చిన్న, వరుస సోపానాలుగా విడగొట్టడం. బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలు ఒక్కో సోపానం నేర్చుకుని, తర్వాత అన్నీ కలిపి చేస్తారు. సోపానాలు నిజంగా పని జరిగే క్రమంలోనే ఉండాలి.

చేతులు కడుక్కునే సహజ క్రమం: ముందు కుళాయి నాబ్ పట్టుకుని తిప్పడం (v), నీటి కింద చేతులు తడుపుకోవడం (i), సబ్బుతో రుద్దుకోవడం (iv), నీటి కింద సబ్బు కడిగేయడం (ii), కుళాయి కట్టేయడం (iii), చేతులు తుడుచుకోవడం (vi). కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (1) v, i, iv, ii, iii, vi.

ఆప్షన్ (2) తుడుచుకోవడంతో మొదలవుతుంది. ఆప్షన్ (3) లో సబ్బు రుద్దకముందే కడిగేస్తారు, కుళాయి కట్టేశాక నాబ్ పట్టుకుంటారు. ఆప్షన్ (4) లో చేతులు తడుపుకోకముందే సబ్బు రుద్ది, కడిగిన తర్వాత తడుపుకుంటారు. ఇవేవీ సహజ క్రమం కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: మీరే ఒకసారి చేతులు కడుక్కుంటున్నట్టు ఊహించుకుంటే క్రమం దొరుకుతుంది.

ప్రశ్న 130 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET August 2026 · Paper 2B

CwID పిల్లల పాఠ్యప్రణాళిక తప్పకుండా ఇలా ఉండాలి.

  1. (1)విషయానికి (subject) సంబంధించినది మాత్రమే
  2. (2)విద్యా సంబంధమైన విషయాలు మాత్రమే
  3. (3)క్రియాత్మకంగా మరియు ఆచరణయుక్తంగా
  4. (4)మార్కులకు సంబంధించినదిగా
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) క్రియాత్మకంగా మరియు ఆచరణయుక్తంగా

బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లల (CwID) పాఠ్యప్రణాళిక ఎలా ఉండాలో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

CwID పిల్లలు నేర్చుకునేది రోజువారీ జీవితంలో ఉపయోగపడాలి. అందుకే వారికి క్రియాత్మక పాఠ్యప్రణాళిక (Functional Curriculum) సూచిస్తారు. ఇందులో స్వయం సహాయ నైపుణ్యాలు, సామాజిక నైపుణ్యాలు, డబ్బు, సమయం, సురక్షితంగా ప్రయాణించడం, వృత్తి నైపుణ్యాల వంటి ఆచరణాత్మక అంశాలు ఉంటాయి. చదవడం, లెక్కలు కూడా క్రియాత్మకంగా నేర్పుతారు (బోర్డులు చదవడం, బిల్లు లెక్కించడం).

కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (3) క్రియాత్మకంగా, ఆచరణయుక్తంగా.

కేవలం సబ్జెక్టు ఆధారితం (1), కేవలం విద్యా సంబంధం (2), మార్కుల ఆధారితం (4) అయితే పిల్లవాడు స్వతంత్రంగా జీవించే నైపుణ్యాలు నేర్చుకోడు. 'మాత్రమే' అనే పదమే ఈ ఆప్షన్లను బలహీనం చేస్తుంది.

గుర్తుంచుకోండి: CwID పాఠ్యప్రణాళిక కీ పదం: క్రియాత్మకం (Functional).

ప్రశ్న 114 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 2B

విద్యార్థి భావనాత్మక సామర్థ్యం యొక్క ఉదాహరణలో 'పడవ ఆకారం' అను భావన దీని క్రిందకు వస్తుంది

  1. (1)కార్యాత్మక స్థాయి
  2. (2)మూర్త స్థాయి
  3. (3)అమూర్త స్థాయి
  4. (4)సాధికారత స్థాయి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) మూర్త స్థాయి

"పడవ ఆకారం" అనే భావన పిల్లవాడి భావన అభివృద్ధిలో ఏ స్థాయికి చెందుతుంది అని ప్రశ్న.

భావనలు రెండు రకాలుగా ఉంటాయి. కంటితో చూసి, చేతితో తాకి తెలుసుకోగలిగే వస్తువుల రూపం, రంగు, పరిమాణం వంటివి మూర్త (Concrete) భావనలు. ప్రేమ, న్యాయం, నిజాయితీ వంటి చూడలేని, తాకలేని ఆలోచనలు అమూర్త (Abstract) భావనలు. పడవ ఆకారాన్ని నేరుగా చూడొచ్చు, బొమ్మ పడవను పట్టుకుని తెలుసుకోవచ్చు. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (2) మూర్త స్థాయి.

పడవ దేనికి ఉపయోగపడుతుంది (నీటిలో ప్రయాణం) అని తెలుసుకోవడం కార్యాత్మక (1) స్థాయి; ఆకారం కాదు. అమూర్త స్థాయి (3) చూడలేని ఆలోచనలకు సంబంధించినది. సాధికారత (4) భావనల స్థాయి కాదు. ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలకు భావనలు మూర్త స్థాయి నుంచి మొదలుపెట్టి నేర్పాలి.

గుర్తుంచుకోండి: చూడగలిగేది, తాకగలిగేది = మూర్త భావన.

ప్రశ్న 116 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 2B

అభ్యసన వైకల్యం గల వారి వైయుక్తిక భేదాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని తయారు చేసిన బోధన అభ్యసన పద్ధతి

  1. (1)కార్యక్రమయుత బోధన
  2. (2)ప్రవర్తనాత్మక పద్ధతి
  3. (3)బహుళ-ఇంద్రియ పద్ధతి
  4. (4)పరీక్ష సంబంధిత పద్ధతి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1), (3) ఆప్షన్లకు పూర్తి మార్కులు (అధికారిక కీ)

ఈ ప్రశ్నలో అస్పష్టత ఉందని అధికారిక కీ (1), (3) రెండింటికీ మార్కులు ఇచ్చింది. పిల్లల వైయుక్తిక భేదాలకు తగ్గట్టు రూపొందించిన బోధన పద్ధతి ఏది అని ప్రశ్న.

కార్యక్రమయుత బోధన (Programmed Instruction) ను బి.ఎఫ్. స్కిన్నర్ ప్రతిపాదించాడు. ఇందులో పాఠాన్ని చిన్న చిన్న మెట్లుగా విభజిస్తారు. ప్రతి విద్యార్థి తన వేగంతో ముందుకు వెళ్తాడు, ప్రతి మెట్టు తర్వాత వెంటనే సరైందో కాదో తెలుసుకుంటాడు. వ్యక్తిగత వేగానికి అవకాశం ఇవ్వడం వల్ల ఇది వైయుక్తిక భేదాలను గౌరవించే పద్ధతి. ఆప్షన్ (1) ఈ కారణంగా సరైనది.

బహుళ-ఇంద్రియ పద్ధతి (Multi-Sensory Approach) లో చూపు, వినికిడి, స్పర్శ, కదలిక (VAKT) అన్నిటినీ ఉపయోగించి నేర్పుతారు. ఒక పిల్లవాడికి చూపు బలమైతే, మరొకరికి స్పర్శ బలం; ప్రతి ఒక్కరూ తమకు బలమైన ఇంద్రియం ద్వారా నేర్చుకోగలుగుతారు. ఫెర్నాల్డ్, ఆర్టన్-గిల్లింగ్‌హామ్ పద్ధతులు దీనికి ఉదాహరణలు. అభ్యసన వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు ప్రత్యేకంగా వాడే పద్ధతి కాబట్టి ఆప్షన్ (3) కూడా సరైనదే. "వైయుక్తిక భేదాలు" అనే మాటకు ఎక్కువ దగ్గరగా ఉన్నది (1), "అభ్యసన వైకల్యం" కోసం ఎక్కువ ప్రసిద్ధమైనది (3).

ప్రవర్తనాత్మక పద్ధతి (2) బలపరచడం (Reinforcement) ద్వారా ప్రవర్తన మార్చడంపై దృష్టి పెడుతుంది. పరీక్ష సంబంధిత పద్ధతి (4) మూల్యాంకనం కోసం; బోధన పద్ధతి కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: సొంత వేగం = Programmed Instruction; అన్ని ఇంద్రియాలు = Multi-Sensory (VAKT).

ప్రశ్న 117 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 2B

అభ్యసన వైకల్యం గల విద్యార్థులలో అభ్యసనం పై ఆసక్తిని ప్రేరేపించడానికి ఇవి ఉపయోగపడతాయి

  1. (1)గ్రంధాలయాలు
  2. (2)రేడియో
  3. (3)పరస్పర విద్యా సంబంధమైన ఆటలు
  4. (4)మాట్లాడుట
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) పరస్పర విద్యా సంబంధమైన ఆటలు

అభ్యసన వైకల్యం ఉన్న పిల్లల్లో నేర్చుకోవడం మీద ఆసక్తి పెంచడానికి ఏవి ఎక్కువ ఉపయోగపడతాయి అని ప్రశ్న.

ఈ పిల్లలు చదువులో పదే పదే విఫలమవడం వల్ల నేర్చుకోవడం అంటేనే విసుగు, భయం పెంచుకుంటారు. పరస్పర చర్యతో కూడిన విద్యా ఆటల్లో (Interactive Educational Games) పిల్లవాడు స్వయంగా పాల్గొంటాడు, చేసిన పనికి వెంటనే ఫలితం కనిపిస్తుంది, చిన్న విజయాలు ఆనందం ఇస్తాయి. ఆట రూపంలో నేర్చుకోవడం వల్ల ఆసక్తి సహజంగా పెరుగుతుంది. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3).

గ్రంథాలయాలు (1) చదవడం ఇప్పటికే వచ్చినవారికి ఉపయోగం; చదవడంలో ఇబ్బంది పడే పిల్లలకు అవి ఆకర్షణ కావు. రేడియో (2) ఒక వైపు నుంచే వినిపిస్తుంది, పిల్లవాడి పాల్గొనడం ఉండదు. మాట్లాడటం (4) సాధారణ సంభాషణ, దానికి స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ లక్ష్యం లేదు.

గుర్తుంచుకోండి: ఆసక్తి కావాలంటే ఆట, పాల్గొనడం కావాలి.

ప్రశ్న 118 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 2B

అభ్యసన వైకల్యం గల విద్యార్థుల పఠన-రాత సామర్థ్యాలను పెంపొందించడానికి ఉపయోగపడేవి

  1. (1)కంపాక్ట్ డిస్క్
  2. (2)రేడియో
  3. (3)టేప్ రికార్డర్
  4. (4)కంప్యూటర్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) కంప్యూటర్

అభ్యసన వైకల్యం ఉన్న పిల్లల్లో చదవడం, రాయడం రెండూ పెంచే సాధనం ఏది అని ప్రశ్న.

Computer లో పిల్లవాడు తెరపై పదాలు చూసి చదువుతాడు, కీబోర్డ్‌తో టైప్ చేసి రాస్తాడు. చేతిరాత కష్టమైనవారికి టైపింగ్ సులభం. Spell Check తప్పులను చూపిస్తుంది. Text-to-Speech సాఫ్ట్‌వేర్ పదాలను చదివి వినిపిస్తుంది. అక్షరాల పరిమాణం, రంగు మార్చుకోవచ్చు, సొంత వేగంతో మళ్ళీ మళ్ళీ సాధన చేయొచ్చు. ఇలా చదవడం, రాయడం రెండింటికీ ఉపయోగపడేది ఇది ఒక్కటే. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4) కంప్యూటర్.

కంపాక్ట్ డిస్క్ (1) సమాచారాన్ని నిల్వ చేసే సాధనం మాత్రమే; దాన్ని నడపడానికి వేరే పరికరం కావాలి. రేడియో (2), టేప్ రికార్డర్ (3) వినడానికి మాత్రమే పనికొస్తాయి; వాటితో చదవడం, రాయడం సాధన చేయలేం.

గుర్తుంచుకోండి: చదవడం + రాయడం రెండూ ఒకేచోట = Computer.

ప్రశ్న 124 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 2B

మేధో వైకల్యం గల విద్యార్థి బోధనలో బోధించాల్సిన అంశాలను చిన్న చిన్న భాగాలుగా విడగొట్టి, వాటిని ఒక వరుస క్రమంలో ఏర్పాటు చేసి, బోధించే పద్ధతి.

  1. (1)అనుకరణ
  2. (2)సంకేతీకరణ
  3. (3)క్రమీణ అస్తిత్వం
  4. (4)కార్య విశ్లేషణ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) కార్య విశ్లేషణ

ఒక పనిని చిన్న భాగాలుగా విడగొట్టి, వాటిని వరుస క్రమంలో అమర్చి నేర్పే పద్ధతి పేరు ఏమిటో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలు పెద్ద పనిని ఒకేసారి నేర్చుకోలేరు. అందుకే ఉపాధ్యాయుడు ఆ పనిని చిన్న చిన్న మెట్లుగా విభజిస్తాడు. ఉదాహరణకు 'చొక్కా వేసుకోవడం' అనే పనిని చొక్కా పట్టుకోవడం, ఒక చేయి దూర్చడం, రెండో చేయి దూర్చడం, గుండీలు పెట్టడం అని విడగొట్టి, ఒక్కో మెట్టు నేర్పుతాడు. ఈ పద్ధతినే కార్య విశ్లేషణ (Task Analysis) అంటారు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) కార్య విశ్లేషణ.

అనుకరణ (1) అంటే ఉపాధ్యాయుడు చేసి చూపిస్తే పిల్లవాడు అలాగే చేయడం. సంకేతీకరణ (Cuing) (2) అంటే సరైన స్పందన వచ్చేలా చిన్న సూచన, సైగ ఇవ్వడం. ఫేడింగ్ (3) అంటే ఇచ్చిన సహాయాన్ని క్రమంగా తగ్గించి, చివరకు పూర్తిగా తీసేయడం. ఇవి బోధనలో వాడే మెళకువలే కానీ పనిని భాగాలుగా విడగొట్టే పద్ధతి కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: విడగొట్టి వరుసలో నేర్పడం = కార్య విశ్లేషణ.

ప్రశ్న 125 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 2B

మేధో వైకల్యం గల విద్యార్థులకు బోధనాభ్యసన సామాగ్రి ఉపయోగించేటపుడు ఉపాధ్యాయుడు వీటిని దృష్టిలో పెట్టుకోవాలి

  1. (1)వారి ప్రజ్ఞా స్థాయి బట్టి
  2. (2)కష్టతరంగా ఉండేవి
  3. (3)వయస్సు తో సంబంధం లేకుండా
  4. (4)ఖర్చుతో కూడుకున్నవి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) వారి ప్రజ్ఞా స్థాయి బట్టి

బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న విద్యార్థులకు బోధనాభ్యసన సామగ్రి (TLM) వాడేటప్పుడు ఉపాధ్యాయుడు ముఖ్యంగా దేన్ని గమనించాలని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

TLM పిల్లల అవసరానికి, సామర్థ్యానికి తగినట్టు ఉండాలి. బుద్ధిమాంద్యత స్వల్ప, మధ్యస్థ, తీవ్ర స్థాయిల్లో ఉంటుంది. ఒక్కో స్థాయి పిల్లవాడు అర్థం చేసుకునే విధానం వేరు. అందుకే సామగ్రి సరళంగా, కళ్లకు కనిపించేలా, చేతితో తాకి చూసేలా, వారి ప్రజ్ఞా స్థాయికి (మానసిక వయస్సుకు) సరిపోయేలా ఉండాలి.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) వారి ప్రజ్ఞా స్థాయి బట్టి.

కష్టంగా ఉండే సామగ్రి (2) పిల్లవాడిని గందరగోళంలో పడేసి, ఆసక్తి తగ్గిస్తుంది. వయస్సుతో సంబంధం లేకుండా (3) సామగ్రి ఎంచుకోవడం సరికాదు; అది పిల్లల వయస్సుకు, స్థాయికి తగినట్టే ఉండాలి. ఖరీదైన సామగ్రి (4) అవసరం లేదు; చుట్టూ దొరికే తక్కువ ఖర్చు వస్తువులతోనే మంచి TLM తయారు చేయవచ్చు.

గుర్తుంచుకోండి: TLM ఎంపికకు కొలమానం = పిల్లవాడి స్థాయి, ఖరీదు కాదు.

ప్రశ్న 128 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 2B

మైల్డ్ మేధో వైకల్యం గల విద్యార్థులలో గుణకారాలు నేర్పించడానికి ఉపయోగపడే గణిత సామాగ్రి

  1. (1)అబాకస్
  2. (2)నేపియర్ కడ్డీలు
  3. (3)ఘనకారపు కడ్డీలు
  4. (4)క్యుసినేయర్ పట్టీలు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) నేపియర్ కడ్డీలు

స్వల్ప బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలకు గుణకారం నేర్పడానికి ప్రత్యేకంగా ఉపయోగపడే గణిత సామగ్రి ఏదని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

నేపియర్ కడ్డీలు (Napier's Rods) ను జాన్ నేపియర్ అనే గణిత శాస్త్రవేత్త రూపొందించాడు. ప్రతి కడ్డీ మీద ఒక అంకె గుణకార పట్టిక గడులుగా రాసి ఉంటుంది. కావాల్సిన అంకెల కడ్డీలను పక్కపక్కన పెట్టి, ఒక వరుసలోని సంఖ్యలను కలిపితే గుణకారం జవాబు వస్తుంది. ఉదాహరణకు 3 కడ్డీ ఏడో వరుసలో 3 × 7 = 21 కనిపిస్తుంది. ఎక్కాలు గుర్తుపెట్టుకోలేని పిల్లలకు ఇది కంటికి కనిపించే సహాయం.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) నేపియర్ కడ్డీలు.

అబాకస్ (1) పూసలతో సంఖ్యలు, స్థాన విలువ, కూడిక, తీసివేతలకు ఎక్కువగా వాడతారు. ఘనాకార కడ్డీలు (3) లెక్కించడానికి, సంఖ్యా భావన కోసం వాడతారు. క్యుసినేయర్ కడ్డీలు (4) రంగు, పొడవుతో సంఖ్యల సంబంధాలు, కూడిక చూపుతాయి. ఇవన్నీ గణిత సామగ్రే, కానీ గుణకారం కోసమే తయారైనవి నేపియర్ కడ్డీలు.

గుర్తుంచుకోండి: గుణకారం = నేపియర్ కడ్డీలు; స్థాన విలువ = అబాకస్.

ప్రశ్న 144 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 2B

విద్యా ప్రణాళిక అనగా

  1. (1)పాఠ్యాంశాలను బోధించడం మాత్రమే
  2. (2)ఆటలు ఆడించడం మాత్రమే
  3. (3)సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం
  4. (4)పాఠ్య, సహా పాఠ్య కార్యక్రమాలు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) పాఠ్య, సహా పాఠ్య కార్యక్రమాలు

విద్యా ప్రణాళిక (Educational Planning) లో ఏమేం ఉంటాయని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

పిల్లవాడి సర్వతోముఖ వికాసమే విద్య లక్ష్యం. అందుకే విద్యా ప్రణాళిక కేవలం పాఠాలకే పరిమితం కాదు. అందులో పాఠ్య కార్యక్రమాలు (చదవడం, రాయడం, గణితం, విషయాలు), సహపాఠ్య కార్యక్రమాలు (ఆటలు, పాటలు, బొమ్మలు గీయడం, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, విహారయాత్రలు) రెండూ ఉంటాయి. ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్న పిల్లల IEP లో కూడా రోజువారీ నైపుణ్యాలు, సామాజిక నైపుణ్యాలు, ఆటలు చోటు చేసుకుంటాయి.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) పాఠ్య, సహపాఠ్య కార్యక్రమాలు.

పాఠాలు బోధించడం మాత్రమే (1), ఆటలు ఆడించడం మాత్రమే (2) అనే ఆప్షన్లలో 'మాత్రమే' అనే పదం ప్రణాళికను ఒకే భాగానికి కుదిస్తుంది. సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు (3) సహపాఠ్య కార్యక్రమాల్లో ఒక భాగం మాత్రమే. పూర్తి ప్రణాళికను చెప్పేది (4) ఒక్కటే.

గుర్తుంచుకోండి: 'మాత్రమే' ఉన్న ఆప్షన్లు సాధారణంగా అసంపూర్ణం; విద్య = పాఠ్య + సహపాఠ్య.

ప్రశ్న 96 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET March 2024 · Paper 2B

ఉపాధ్యాయులు బోధనాభ్యసన సామాగ్రి తయారు చేయునపుడు వీరిని దృష్టిలో ఉంచుకోవాలి.

  1. (1)బడ్జెట్
  2. (2)తరగతిలోని విద్యార్థులందరినీ
  3. (3)అందుబాటులోని వనరులు
  4. (4)ఉన్నతాధికారులు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) తరగతిలోని విద్యార్థులందరినీ

బోధనాభ్యసన సామగ్రి (TLM) తయారు చేసేటప్పుడు ముఖ్యంగా ఎవరిని దృష్టిలో పెట్టుకోవాలో అడిగారు. ప్రశ్నలో "వీరిని" అని వ్యక్తులను సూచిస్తున్నారు.

TLM ఉద్దేశం పిల్లలందరూ పాఠాన్ని అర్థం చేసుకోవడం. సమ్మిళిత తరగతిలో దృష్టి లోపం, వినికిడి లోపం, బుద్ధిమాంద్యత ఉన్నవారు, సాధారణ పిల్లలు అందరూ ఉంటారు. అందుకే TLM చూడగలిగేలా, తాకగలిగేలా, వినగలిగేలా బహు ఇంద్రియాలకు పనికొచ్చేలా ఉండాలి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) తరగతిలోని విద్యార్థులందరినీ.

బడ్జెట్, అందుబాటులోని వనరులు TLM తయారీలో ఆచరణాత్మక అంశాలు మాత్రమే; తక్కువ ఖర్చుతో, స్థానిక వస్తువులతో కూడా మంచి TLM చేయవచ్చు. ఉన్నతాధికారుల కోసం TLM తయారు చేయరు. ఇక్కడ చాలామంది (3) ఎంచుకుంటారు, కానీ TLM కేంద్రం విద్యార్థులే.

గుర్తుంచుకోండి: TLM తయారీలో ముందు ఆలోచించాల్సింది: తరగతిలోని పిల్లలందరూ.

ప్రశ్న 113 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET March 2024 · Paper 2B

ఈ వైకల్యం గల పిల్లలకు తరగతి గదిలో బోధనాభ్యసన సామాగ్రి లేకుండా ఉపాధ్యాయుడు బోధిస్తే ఇబ్బందికి ఎక్కువగా లోనవుతారు

  1. (1)దృష్టిలోపం
  2. (2)వినికిడి లోపం
  3. (3)ఆటిజం
  4. (4)బుద్ధిమాంద్యత
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) వినికిడి లోపం

TLM లేకుండా ఉపాధ్యాయుడు కేవలం మాటలతో బోధిస్తే ఏ వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు ఎక్కువగా నష్టపోతారో అడిగారు.

TLM లేని బోధన అంటే ఎక్కువగా ఉపన్యాసం, అంటే మాట ద్వారానే. వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలు మాటను సరిగా వినలేరు; వారు దృశ్య అభ్యాసకులు (Visual Learners). చిత్రాలు, చార్టులు, నమూనాలు, రాతపూర్వక సూచనలు, సైగలే వారికి పాఠాన్ని అర్థమయ్యేలా చేస్తాయి. అవి లేకపోతే పాఠం దాదాపు పూర్తిగా అందదు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) వినికిడి లోపం.

దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లలు ఉపాధ్యాయుడి మాటను విని నేర్చుకోగలరు, కాబట్టి మౌఖిక బోధన వారికి కొంతవరకు అందుతుంది. ఆటిజం, బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలకు కూడా TLM ఉపయోగమే, కానీ బోధన పూర్తిగా మాటల మీదే ఆధారపడితే ఎక్కువగా నష్టపోయేది వినడం లేనివారే. అందుకే బలమైన జవాబు (2).

గుర్తుంచుకోండి: వినికిడి లోపం = Visual Learners; TLM లేకుంటే పాఠం అందదు.

ప్రశ్న 115 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET March 2024 · Paper 2B

ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లల కోసం సాధారణ ఉపాధ్యాయుడు సహిత విద్య తరగతి పాఠ్యప్రణాళికలో అనుగుణమైన మార్పులు చేయుటను ఏమని పిలుస్తారు.

  1. (1)త్వరణం
  2. (2)వసతి
  3. (3)మెచ్చుకొనడం
  4. (4)అనుకూలనం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) అనుకూలనం

సాధారణ ఉపాధ్యాయుడు సహిత తరగతిలో CWSN కోసం తన Lesson Plan లో చేసే మార్పులను ఏమంటారో అడిగారు.

Adaptation (అనుకూలనం) అంటే పిల్లల అవసరాలకు తగినట్లు పాఠ్యాంశం, బోధన పద్ధతి, TLM, కృత్యాలు, మూల్యాంకనాన్ని సవరించడం. ఉదాహరణకు దృష్టి లోపం ఉన్నవారికి చిత్రం బదులు ఉబ్బెత్తు నమూనా, బుద్ధిమాంద్యత ఉన్నవారికి పాఠాన్ని చిన్న భాగాలుగా విభజించడం. Lesson Plan లో చేసే ఈ మార్పులన్నీ పాఠ్యాంశ అనుకూలనం (Curriculum Adaptation) కిందకు వస్తాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) అనుకూలనం.

ఇక్కడ చాలామంది (2) వసతి (Accommodation) ఎంచుకుంటారు. Accommodation అంటే పాఠ్యాంశం మార్చకుండా అందుబాటు మార్పులు, ఉదాహరణకు ఎక్కువ సమయం, ముందు సీటు, Scribe. పాఠ ప్రణాళికలోనే చేసే విస్తృత మార్పులకు సరైన పదం Adaptation. త్వరణం (Acceleration) ప్రతిభావంతుల కోసం వేగంగా ముందుకు తీసుకెళ్ళడం. మెచ్చుకోవడం (Appreciation) ప్రోత్సాహం మాత్రమే. అందుకే (1), (2), (3) తప్పు.

గుర్తుంచుకోండి: Lesson Plan లో CWSN కోసం మార్పులు = Adaptation.

ప్రశ్న 125 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET March 2024 · Paper 2B

ఒక విద్యార్థి తరగతి గదిలో ఆగ్రహపూరిత ప్రవర్తన చూపిస్తే, ఉపాధ్యాయుడు అతనిని

  1. (1)శిక్షించాలి
  2. (2)విషయాన్ని ప్రధానోపాధ్యాయులకు చేరవేయాలి
  3. (3)బడి నుండి బహిష్కరించాలి
  4. (4)ఒక్కణ్నే వేరుగా కొంత సమయం కూర్చోబెట్టాలి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) ఒక్కణ్నే వేరుగా కొంత సమయం కూర్చోబెట్టాలి

తరగతిలో ఒక విద్యార్థి కోపంతో, దూకుడుగా ప్రవర్తించినప్పుడు ఉపాధ్యాయుడు వెంటనే ఏం చేయాలో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ప్రవర్తన సవరణ (Behaviour Modification) లో "టైమ్ ఔట్" (Time Out) అనే పద్ధతి ఉంది. దూకుడుగా ఉన్న విద్యార్థిని కొంతసేపు మిగతా పిల్లల నుంచి వేరుగా, ప్రశాంతమైన చోట కూర్చోబెడతారు. దీనివల్ల అతనికి కోపం తగ్గి శాంతించే సమయం దొరుకుతుంది. తోటి పిల్లలకు హాని జరగదు. తప్పు ప్రవర్తనకు తరగతి ఇచ్చే ప్రోత్సాహం కూడా ఆగిపోతుంది. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4).

శిక్షించడం వల్ల దూకుడు ఇంకా పెరుగుతుంది. RTE చట్టం 2009 పిల్లలకు శారీరక శిక్ష, మానసిక వేధింపులను నిషేధించింది, కాబట్టి (1) సరికాదు. ప్రధానోపాధ్యాయుడికి చెప్పడం తరగతిలో అప్పటికప్పుడు ప్రవర్తనను నియంత్రించదు, కాబట్టి (2) సరికాదు. బడి నుంచి బహిష్కరించడం పిల్లల విద్యా హక్కుకు విరుద్ధం, కాబట్టి (3) సరికాదు.

గుర్తుంచుకోండి: దూకుడు ప్రవర్తనకు శిక్ష కాదు, Time Out.

ప్రశ్న 97 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET October 2024 · Paper 2B

పొగడ్త, చిరునవ్వు, అభినందన మొదలైనవి ఈ రకమైన పునర్బలనాలు

  1. (1)ప్రాథమిక
  2. (2)సాంఘిక
  3. (3)గౌణ
  4. (4)భావోద్వేగ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) సాంఘిక

పొగడ్త, చిరునవ్వు, అభినందన లాంటి పునర్బలనాలు (Reinforcement) ఏ రకానికి చెందుతాయో ప్రశ్న అడుగుతోంది. ప్రవర్తనా సవరణ (Behaviour Modification) లో, ముఖ్యంగా బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లల బోధనలో ఇది ముఖ్యమైన అంశం.

పిల్లవాడు సరైన ప్రవర్తన చూపిన వెంటనే ఇచ్చే బహుమతి ఆ ప్రవర్తన మళ్లీ జరిగే అవకాశాన్ని పెంచుతుంది. ఇతరులతో సంబంధం ద్వారా, మనుషుల నుంచి వచ్చే ప్రశంస, చిరునవ్వు, చప్పట్లు, భుజం తట్టడం లాంటివి సాంఘిక పునర్బలనాలు (Social Reinforcers). ఇవి ఖర్చు లేకుండా ఎప్పుడైనా ఇవ్వొచ్చు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2) సాంఘిక.

ప్రాథమిక పునర్బలనాలు (1) ఆహారం, నీరు లాంటి సహజ అవసరాలను తీర్చేవి. గౌణ పునర్బలనాలు (3) టోకెన్లు, స్టిక్కర్లు, డబ్బు లాంటివి; వాటికి నేర్చుకున్న విలువ మాత్రమే ఉంటుంది. భావోద్వేగ (4) అనేది పునర్బలనాల ప్రామాణిక వర్గీకరణలో లేదు. సాధారణ మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రంలో సాంఘిక పునర్బలనాలను కొందరు గౌణ వర్గంలో చేరుస్తారు, కానీ ఈ ఆప్షన్లలో వాటి కచ్చితమైన పేరు సాంఘిక.

గుర్తుంచుకోండి: తినేది ప్రాథమికం, టోకెన్ గౌణం, మెచ్చుకోలు సాంఘికం.

ప్రశ్న 101 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET October 2024 · Paper 2B

బుద్ధిమాంద్యత గల పిల్లలకు ఈ శిక్షణా పద్ధతి చాలా ఉపయుక్తంగా ఉంటుంది.

  1. (1)ప్రయోగ పద్ధతి
  2. (2)ఉపన్యాస పద్ధతి
  3. (3)కార్య విశ్లేషణ పద్ధతి
  4. (4)హ్యూరిస్టిక్ పద్ధతి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) కార్య విశ్లేషణ పద్ధతి

బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability) ఉన్న పిల్లలకు ఏదైనా నైపుణ్యం నేర్పడానికి బాగా పనిచేసే పద్ధతి ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

కార్య విశ్లేషణ (Task Analysis) అంటే ఒక పెద్ద పనిని చిన్న చిన్న, వరుస దశలుగా విడగొట్టి, ఒక్కో దశను విడిగా నేర్పడం. ఉదాహరణకు పళ్లు తోముకోవడం: బ్రష్ తీసుకోవడం, పేస్ట్ వేయడం, తోమడం, నోరు కడుక్కోవడం. బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలకు ఒకేసారి ఎక్కువ సమాచారం గుర్తుంచుకోవడం కష్టం, కాబట్టి చిన్న దశలు, పునరావృతం, పునర్బలనం వారికి సరిపోతాయి. IEP లో లక్ష్యాలు రాయడానికి కూడా ఇదే ఆధారం. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3).

ప్రయోగ పద్ధతి (1), హ్యూరిస్టిక్ పద్ధతి (4) పిల్లలు సొంతంగా పరిశీలించి, తర్కించి కనుక్కోవాలని ఆశిస్తాయి; దీనికి ఉన్నత ఆలోచనా సామర్థ్యం కావాలి. ఉపన్యాస పద్ధతి (2) లో ఉపాధ్యాయుడే మాట్లాడతాడు, పిల్లల పాత్ర తక్కువ, భావనలు అమూర్తంగా ఉంటాయి. ఇవి బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలకు అనుకూలం కావు.

గుర్తుంచుకోండి: పెద్ద పని → చిన్న దశలు = Task Analysis.

ప్రశ్న 122 · 2024 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET October 2024 · Paper 2B

ఆహారం, నీరు, నిద్ర లాంటివి ఈ పునర్బలనాలు

  1. (1)ప్రాథమిక
  2. (2)గౌణ
  3. (3)సాంఘీక
  4. (4)ఉద్వేగ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) ప్రాథమిక

ఆహారం, నీరు, నిద్ర వంటి వాటిని ఏ రకం పునర్బలనాలు (Reinforcement) అంటారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ఏ నేర్పు లేకుండానే, సహజంగా శరీర అవసరాలను తీర్చేవి ప్రాథమిక పునర్బలనాలు. ఆకలి, దాహం, నిద్ర లాంటి జీవ అవసరాలు తీరితే ప్రాణి సంతృప్తి పొందుతుంది, కాబట్టి వీటికి విలువ పుట్టుకతోనే ఉంటుంది. డబ్బు, మార్కులు, స్టిక్కర్లు లాంటివి నేర్చుకున్న తర్వాతే విలువ పొందుతాయి; వాటిని గౌణ పునర్బలనాలు అంటారు.

ఆహారం, నీరు, నిద్ర శరీర అవసరాలు కాబట్టి అవి ప్రాథమిక పునర్బలనాలు. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1).

గౌణ పునర్బలనాలు నేర్చుకున్న విలువ ఉన్నవి. సాంఘిక పునర్బలనాలు మెచ్చుకోలు, చిరునవ్వు, తట్టడం లాంటివి. ఉద్వేగ పునర్బలనం అనే రకం ఇక్కడ వర్తించదు. కాబట్టి (2), (3), (4) సరికావు.

గుర్తుంచుకోండి: పుట్టుకతో విలువ = ప్రాథమికం; నేర్చుకుని విలువ = గౌణం.

ప్రశ్న 93 · 2022 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET August 2022 · Paper 2B

బుద్ధి మాంద్యత గల పిల్లల బోధనలో మనం ఉపయోగించాల్సినవి

  1. (1)నిజవస్తువులు
  2. (2)చిత్రాలు
  3. (3)గుర్తులు
  4. (4)సన్నివేశాలు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) నిజవస్తువులు

బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability) ఉన్న పిల్లలకు బోధించేటప్పుడు ముందుగా ఏ రకమైన సామగ్రి వాడాలో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ఈ పిల్లలకు అమూర్త ఆలోచన (abstract thinking) కష్టం. వాళ్ళు చూసి, తాకి, వాడి నేర్చుకుంటారు. అందుకే బోధన మూర్తం నుంచి అమూర్తం వైపు సాగాలి: నిజవస్తువులు → నమూనాలు → చిత్రాలు → గుర్తులు. ఇంట్లో, బడిలో రోజూ వాడే వస్తువులతో నేర్పితే నేర్చుకున్నది నిజ జీవితానికి సులువుగా బదిలీ అవుతుంది.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) నిజవస్తువులు. ఉదాహరణకు పండ్ల పేర్లు నేర్పాలంటే నిజమైన అరటిపండు, మామిడిపండు చూపించి, తాకించి, రుచి చూపించడం మేలు.

చిత్రాలు (2) తర్వాతి మెట్టు, నిజవస్తువును గుర్తించిన తర్వాతే వాడాలి. గుర్తులు (3) పూర్తిగా అమూర్తమైనవి, అవి చివరి దశ. సన్నివేశాలు (4) ఉపయోగపడతాయి, కానీ ప్రశ్న అడిగిన ప్రాధాన్య బోధన సామగ్రి నిజవస్తువులే.

గుర్తుంచుకోండి: బుద్ధిమాంద్యత పిల్లల బోధన: నిజవస్తువు → చిత్రం → గుర్తు.

ప్రశ్న 95 · 2022 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET August 2022 · Paper 2B

టాస్క్ ఎనాలసిస్ ఇటువంటి పిల్లలకు అవసరం

  1. (1)వినికిడి లోపం గల
  2. (2)దృష్టిలోపం గల
  3. (3)బుద్ధి మాంద్యత గల
  4. (4)అభ్యసన సమస్యలు గల
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) బుద్ధి మాంద్యత గల

టాస్క్ ఎనాలసిస్ (Task Analysis) ఏ పిల్లలకు తప్పనిసరి అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

టాస్క్ ఎనాలసిస్ అంటే ఒక పనిని లేదా నైపుణ్యాన్ని చిన్న చిన్న మెట్లుగా విడదీసి, వరుస క్రమంలో ఒక్కొక్కటిగా నేర్పడం. ఉదాహరణకు చేతులు కడుక్కోవడం: కుళాయి తిప్పడం, చేతులు తడపడం, సబ్బు రాయడం, రుద్దడం, కడగడం, కుళాయి కట్టేయడం, తుడుచుకోవడం. ఒక్కో మెట్టు నేర్చుకున్నాక తర్వాతి మెట్టుకు వెళ్తారు (chaining).

బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలకు ఒకేసారి మొత్తం పని నేర్చుకోవడం కష్టం. వాళ్ళ జ్ఞాపకశక్తి, ఏకాగ్రత తక్కువ. అందుకే రోజువారీ నైపుణ్యాలు, వృత్తి నైపుణ్యాలు నేర్పడానికి టాస్క్ ఎనాలసిస్ తప్పనిసరి. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) బుద్ధి మాంద్యత గల పిల్లలు.

వినికిడి లోపం (1) ఉన్నవాళ్ళకు ప్రధాన అవసరం సంభాషణ, భాషా శిక్షణ. దృష్టి లోపం (2) ఉన్నవాళ్ళకు Braille, చలన శిక్షణ ముఖ్యం. అభ్యసన సమస్యలు (4) ఉన్నవాళ్ళకు కూడా ఈ పద్ధతి కొంత ఉపయోగపడుతుంది, కానీ అది అత్యంత అవసరమైనది బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలకే.

గుర్తుంచుకోండి: టాస్క్ ఎనాలసిస్ = పెద్ద పనిని చిన్న మెట్లుగా విడదీయడం.

ప్రశ్న 97 · 2022 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET August 2022 · Paper 2B

తరగతి గదిలో బుద్ధి మాంద్యత గల పిల్లవాన్ని ఇక్కడ కూర్చో బెట్టాలి

  1. (1)ప్రత్యేకంగా
  2. (2)ద్వారానికి దగ్గరగా
  3. (3)చివరి వరుసలో
  4. (4)మొదటి వరుసలో
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) మొదటి వరుసలో

సమ్మిళిత తరగతిలో బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లవాడిని ఎక్కడ కూర్చోబెట్టాలో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ఈ పిల్లలకు ఏకాగ్రత తక్కువ, త్వరగా దృష్టి మళ్ళుతుంది. ఉపాధ్యాయుడు వాళ్ళను దగ్గరగా గమనించాలి, అవసరమైనప్పుడు వెంటనే సాయం చేయాలి, మెచ్చుకోవాలి. ఉపాధ్యాయుడికి దగ్గరగా, బల్లకు ఎదురుగా కూర్చుంటే బోధన స్పష్టంగా అందుతుంది, ఆటంకాలు తగ్గుతాయి.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) మొదటి వరుసలో.

ప్రత్యేకంగా (1) కూర్చోబెడితే పిల్లవాడిని వేరు చేసినట్టు అవుతుంది, ఇది సమ్మిళిత విద్య (Inclusive Education) భావనకు వ్యతిరేకం. ద్వారానికి దగ్గరగా (2) కూర్చుంటే బయటి శబ్దాలు, రాకపోకలతో దృష్టి మళ్ళుతుంది. చివరి వరుసలో (3) ఉంటే ఉపాధ్యాయుడికి దూరం, పర్యవేక్షణ కష్టం.

గుర్తుంచుకోండి: ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలు సాధారణంగా ఉపాధ్యాయుడికి దగ్గరగా, మొదటి వరుసలో.

ప్రశ్న 129 · 2022 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET August 2022 · Paper 2B

ప్రత్యేక బోధనా పద్ధతులు అవసరం లేని వైకల్యం

  1. (1)అభ్యసన సమస్యలు
  2. (2)తక్కువ దృష్టిలోపం
  3. (3)శారీరక అంగవైకల్యం
  4. (4)సెరిబ్రల్ పాల్సీ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) శారీరక అంగవైకల్యం

బోధనా పద్ధతుల్లో ప్రత్యేక మార్పులు అవసరం లేని వైకల్యం ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

శారీరక అంగవైకల్యం (Orthopedic Impairment) ఉన్న పిల్లలకు సాధారణంగా తెలివితేటలు, చూపు, వినికిడి, భాష సరిగానే ఉంటాయి. వీరికి ర్యాంప్, అనువైన కుర్చీ-బల్ల, క్రచెస్, వీల్‌చెయిర్ వంటి భౌతిక సౌకర్యాలు (Accessibility) కావాలి. కానీ బోధనా పద్ధతి మిగతా పిల్లలకు ఉన్నదే సరిపోతుంది.

కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (3) శారీరక అంగవైకల్యం.

అభ్యసన సమస్యలు (1) ఉన్న పిల్లలకు బహుళ ఇంద్రియ (Multisensory) పద్ధతులు, పరిహార బోధన (Remedial Teaching) అవసరం. తక్కువ దృష్టి (2) ఉన్నవారికి పెద్ద అక్షరాలు, మాగ్నిఫయర్లు, ప్రత్యేక వెలుతురు అవసరం. సెరిబ్రల్ పాల్సీ (4) లో చలన సమస్యతో పాటు మాట, అవగాహన సమస్యలు కూడా ఉండవచ్చు; వారికి ప్రత్యేక పద్ధతులు కావాలి.

గుర్తుంచుకోండి: OH పిల్లలకు మార్పు భవనంలో (Access), బోధనా పద్ధతిలో కాదు.

ప్రశ్న 131 · 2022 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET August 2022 · Paper 2B

అభ్యసన ప్రక్రియలో ప్రాథమికమైనవి

  1. (1)మూర్తం నుండి అమూర్తం
  2. (2)క్లిష్టత నుండి సరళం
  3. (3)భాగాల నుండి మొత్తం
  4. (4)తెలియని దాని నుండి తెలిసినదానికి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) మూర్తం నుండి అమూర్తం

అభ్యసన ప్రక్రియకు ఆధారమైన బోధనా సూత్రం (Maxim of Teaching) ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ముఖ్యమైన బోధనా సూత్రాలు: తెలిసిన దాని నుంచి తెలియని దానికి, సరళం నుంచి క్లిష్టానికి, మూర్తం నుంచి అమూర్తానికి, మొత్తం నుంచి భాగాలకు, ప్రత్యక్షం నుంచి పరోక్షానికి. పిల్లలు ముందు కంటికి కనిపించే, చేతితో తాకగలిగే వస్తువుల (మూర్తం) ద్వారా నేర్చుకుంటారు; తర్వాతే సంఖ్యలు, గుర్తులు, భావనలు (అమూర్తం) అర్థం అవుతాయి. ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలకు ఈ సూత్రం మరింత ముఖ్యం.

కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (1) మూర్తం నుంచి అమూర్తం.

(2) క్లిష్టత నుంచి సరళం, (4) తెలియని దాని నుంచి తెలిసినదానికి సరైన సూత్రాలకు తలకిందులుగా ఉన్నాయి. (3) భాగాల నుంచి మొత్తం కూడా సాధారణ సూత్రం కాదు; సూత్రం "మొత్తం నుంచి భాగాలకు".

గుర్తుంచుకోండి: తెలిసినది → తెలియనిది, సరళం → క్లిష్టం, మూర్తం → అమూర్తం.

ప్రశ్న 136 · 2022 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET August 2022 · Paper 2B

నాట్యం నేర్పించుటకు కింది వారిలో ఎవరిని ఎంపిక చేస్తారు

  1. (1)దృష్టిలోపం గల వారిని
  2. (2)వినికిడి లోపం గల వారిని
  3. (3)హీమోఫీలియా గల వారిని
  4. (4)బహుళవైకల్యం గల వారిని
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) వినికిడి లోపం గల వారిని

నాట్యం (Dance) శిక్షణకు ఏ ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలు ఎక్కువ అనువైనవారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

నాట్యంలో గురువు చేసే కదలికలు, ముద్రలు, అడుగులను చూసి అనుకరించడం ముఖ్యం. వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లల చూపు, చలన శక్తి బాగానే ఉంటాయి; వారు కదలికలను చూసి నేర్చుకుంటారు. సంగీతం సరిగా వినకపోయినా నేల ద్వారా వచ్చే ప్రకంపనలు (Vibrations), గురువు చూపే లయ సంకేతాలతో తాళం పట్టుకోగలరు. చాలామంది వినికిడి లోపం ఉన్నవారు మంచి నృత్యకారులుగా పేరు తెచ్చుకున్నారు.

కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (2) వినికిడి లోపం గల వారిని.

దృష్టిలోపం (1) ఉన్న పిల్లలు కదలికలను చూడలేరు, వేదిక మీద దిశలు తెలుసుకోవడం కష్టం. హీమోఫీలియా (3) ఉన్న పిల్లలకు చిన్న దెబ్బ తగిలినా రక్తస్రావం ఆగదు; ఎగరడం, దూకడం ఉన్న నాట్యం వారికి ప్రమాదం. బహుళవైకల్యం (4) ఉన్నవారికి అనేక పరిమితులు కలిసి ఉంటాయి కాబట్టి నాట్య శిక్షణ చాలా కష్టం.

గుర్తుంచుకోండి: చూసి అనుకరించే కళలు (నాట్యం, చిత్రలేఖనం) → వినికిడి లోపం ఉన్నవారు.

ప్రశ్న 144 · 2022 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు · AP TET August 2022 · Paper 2B

తరగతి గదిలో ధ్వంస పూరిత ప్రవర్తనను చూపే ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలను ఈ విధానం ద్వారా నియంత్రించవచ్చు.

  1. (1)దండన చేయడం
  2. (2)ఒంటరిగా ఉంచి మంత్రణం చేయడం
  3. (3)తరగతి గది నుండి వెలివేయడం
  4. (4)పట్టించు కోకపోవడం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) ఒంటరిగా ఉంచి మంత్రణం చేయడం

తరగతిలో దూకుడు (Aggressive) ప్రవర్తన చూపే ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలను ఎలా నియంత్రించాలో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

దూకుడు ప్రవర్తన చూపినప్పుడు ముందు ఆ పిల్లవాడిని కొద్దిసేపు ప్రశాంతమైన, వేరే చోట ఉంచాలి (Time-out). దీనివల్ల అతనికి, మిగతా పిల్లలకు హాని జరగదు, అతను శాంతిస్తాడు. తర్వాత మాట్లాడి (Counselling) ఆ ప్రవర్తనకు కారణం ఏమిటో తెలుసుకుని, సరైన ప్రవర్తనను నేర్పాలి. ఇది ప్రవర్తన మార్పు (Behaviour Modification) లో అంగీకరించిన పద్ధతి.

కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (2) ఒంటరిగా ఉంచి మంత్రణం చేయడం.

దండన (1): RTE Act 2009 సెక్షన్ 17 శారీరక దండన, మానసిక వేధింపులను నిషేధించింది; దండన దూకుడును మరింత పెంచుతుంది. తరగతి నుంచి వెలివేయడం (3) చదువును దూరం చేస్తుంది; RTE సెక్షన్ 16 కూడా పిల్లలను బడి నుంచి బహిష్కరించరాదని చెబుతోంది. పట్టించుకోకపోవడం (4) దృష్టి కోసం చేసే చిన్న అల్లరికి పనిచేయవచ్చు, కానీ ఇతరులకు హాని చేసే దూకుడును వదిలేస్తే ప్రమాదం.

గుర్తుంచుకోండి: దూకుడు → Time-out + Counselling; శిక్ష, బహిష్కరణ వద్దు.